Dokumasız kumaş üretiminde faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyatlarında Covid-19 salgınından itibaren ciddi oranda artış olduğu iddiası - Karar Sayı 20-37/507-225

1/40
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-5-024 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 20-37/507-225
Karar Tarihi : 13.08.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Mehmet TOKGÖZ, Arın Özge HİMMETOĞLU, A. Buğra KAZAK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik Talepli 2 Başvuru
- Edip KARAKAN
Nilüfer Organize Sanayi Bölgesi, Ihlamur Caddesi No:8
Nilüfer/Bursa
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Apeks Dokusuz Örgüsüz Teknik Tekstil Destek Hizmetleri
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi Ordu Cad. No:23
Sarıçam/Adana
- Ritaş Kimya ve Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.
Merveşehir Mahallesi Şehit Ömer Halisdemir Bulvar No:113/1
Şehitkâmil/Gaziantep
- Teymur Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Başpınar (Organize) Osb Mah. O.S.B. 2.Bölge Hacı Sani
Konukoğlu Blv. No:10 Şehitkâmil/Gaziantep
- Kisbu Dokusuz Örgüsüz Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Beylikdüzü Osb Mah. Mermerciler Sanayi Sitesi 10. Cad.
No:22 Beylikdüzü/İstanbul
- Bilnur Plastik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
1. Organize Sanayi Bölgesi, Avar Cad. No:13 Sincan/Ankara
- Feliks Plastik Laminasyon ve Ambalaj Malzemeleri Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
Organize Sanayi Bölgesi, 26. Cad. No:9 Eskişehir
- Flokser Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hadımköy Mah. Ürgüplü Cad. No:7 Arnavutköy/İstanbul
- Akel İnşaat Taahhüt Otomotiv Tekstil Kuyumculuk Gıda
Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
15 Temmuz Mah. 1493. Sok. No:62 Bağcılar/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Dokumasız kumaş üretiminde faaliyet gösteren
teşebbüslerin fiyatlarında Covid-19 salgınından itibaren ciddi oranda artış
olduğu iddiası.




2/40
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 4427 sayı ile giren
başvuruda; piyasadan temin edilen dokumasız (non-woven)1 kumaştan elbise kılıfı,
koruma amaçlı cerrahi önlük üretimi ile iştigal ettikleri; Kurum kayıtlarına 4487 sayı ile
giren başvuruda ise anılan kumaştan tela (bez) çanta, elbise kılıfı ve kese üretimi ile
iştigal ettikleri; her iki başvuruda da Covid-19 salgınından önce dokumasız kumaş
üreticisi teşebbüslerin anılan ürünün kilogramını (kg) 1,80-2 ABD Doları civarında
satışa sundukları, ancak başvuru yapılan dönemdeki petrol fiyatlarında yaşanan
düşüşten kaynaklı anılan kumaşın ham maddesinin fiyatında düşüş yaşanmasına
rağmen üretici teşebbüslerin satış fiyatlarında ciddi bir artış olduğu, aynı kumaşın
kg’ının 6 ABD Doları civarında satışa sunulduğu iddia edilmektedir. Ayrıca
başvurularda bahse konu kumaş üreticisi bir kısım teşebbüs isimlerine de yer
verilmiştir.
(3)

( TİCARİ SIR…..)

.
(4)

(…..TİCARİ SIR…..)

.
(5) Kurum kayıtlarına 4451 sayı ile giren başvuruda ve akabinde başvuru sahibi ile yapılan
telefon görüşmesinde özetle;
- Kendilerinin maske üretimi yapmadığı, dokumasız kumaş üretimi, alımı ve satımı da
yapmadığı,
- Covid-19 salgını öncesinde anılan kumaşın fiyatının 2,2 ABD Doları olduğu,
- Gaziantep’te yer alan kumaş üreticilerinin bir kısmından sözlü fiyat teklifi aldığı,
verilen fiyatın 20-25 ABD Doları civarında olduğu, bu fiyatların da ancak ön ödemeli
olması ve kişisel ilişkilerin söz konusu olduğu durumda geçerli olduğu,
- Dokumasız kumaşın ham maddesinin polipropilen olduğu, polipropilenin fiyatının
artmadığı, dokumasız kumaş fiyatlarındaki artışın ham madde fiyatından kaynaklı
olmadığı, söz konusu artışın tamamen talepten kaynaklı olduğu,
- Anılan kumaş üreticilerinin fiyatları yükseltme konusunda kendi aralarında
anlaşmalarına gerek olmadığı, kendisinin üreticilerin aralarında anlaştıklarına dair
bir duyumu olmadığı, bu üreticilerin zaten birbirleri ile fiyat konuşmadıkları, ürüne
olan talebin çok artması sebebiyle bu fiyat artışının olduğunu düşündüğü
ifade edilmiştir.
(6) Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne yapılan ve ilgilisi nedeniyle yönlendirilerek
Kurum kayıtlarına 20.05.2020 tarih, 4720 sayı ve 27.05.2020 tarih, 4825 sayı ile intikal

1 Dokumasız kumaş non-woven veya tela kumaş olarak da isimlendirilmekte olup anılan kumaş işbu
dosya kapsamında dokumasız kumaş olarak ifade edilmektedir.


3/40
eden başvurularda da Covid-19 salgınından sonra dokumasız kumaş fiyatlarının çok
yükseldiği ileri sürülmüştür.
(7) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.05.2020 tarih, 4427 sayı ve 13.05.2020
tarih, 4487 sayı ile giren gizlilik talepli başvurular ile Edip KARAKAN tarafından yapılan
13.05.2020 tarih, 4451 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 01.06.2020 tarih ve
2020-5-024/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 11.06.2020 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul)
toplantısında görüşülmüş ve 20-28/356-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. İlgili Kurul kararı üzerine hazırlanan 29.07.2020 tarih, 2020-5-024/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek, 20-37/509-M sayılı kararla bazı teşebbüsler
hakkında 4054 sayılı Rekabetin Koruması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41.
maddesi kapsamında soruşturma açılırken, hakkında inceleme yapılan taraflar için
işbu karar alınmıştır.
(8) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda işbu karar konusu teşebbüslere yönelik
olarak;
- Apeks Dokusuz Örgüsüz Teknik Tekstil Destek Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- Bayteks Teknik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Ritaş Kimya ve Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.
- Teymur Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Kisbu Dokusuz Örgüsüz Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Bilnur Plastik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Feliks Plastik Laminasyon ve Ambalaj Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- Flokser Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Akel İnşaat Taahhüt Otomotiv Tekstil Kuyumculuk Gıda Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
unvanlı teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(9) Önaraştırma kapsamında; 30.06.2020 ve 01.07.2020 tarihlerinde Bilnur Plastik Tekstil
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BİLNUR), Mogul Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MOGUL),
Teymur Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TEYMUR), Kara Holding A.Ş. (KARA
HOLDİNG), Eruslu Tekstil San. ve Tic. A.Ş. (ERUSLU), General Tekstil Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (GENERAL TEKSTİL), Bayteks Teknik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(BAYTEKS) ile Gaziantep şubesi, Sun Pet Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (SUN PET),
Gülsan Holding A.Ş. (GÜLSAN), Teknomelt Teknik Mensucat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(TEKNOMELT), Pelsan Tekstil Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (PELSAN), Akel İnşaat
Taahhüt Otomotiv Tekstil Kuyumculuk Gıda Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. (AKEL),
Feliks Plastik Laminasyon ve Ambalaj Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
(FELİKS), Apeks Dokusuz Örgüsüz Teknik Tekstil Destek Hizmetleri Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. (APEKS), Kurt Kumaş Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KURT KUMAŞ), Ritaş Kimya
ve Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş. (RİTAŞ), Akınal Sentetik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(AKINAL), Flokser Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (FLOKSER), Kisbu Dokusuz Örgüsüz
Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de (KİSBU) incelemeler gerçekleştirilmiş ve
teşebbüslerden bilgi talebinde bulunulmuştur. Devam eden süreçte çeşitli tarihlerde
yukarıda yer alan teşebbüslerin bir kısmından ve Baktıroğlu Orman Ürünleri Mobilya
ve Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş., (BAKTIROĞLU) ile Kaytela Teks. Mob. ve İnş. San. Tic.
Ltd. Şti. (KAYTELA), Kimsan Teknik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KİMSAN), Hayat
Kimya San. A.Ş. (HAYAT KİMYA), Hüner Nano Tekstil Plastik Sağlık Ürünleri Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti.’den (HÜNER NANO) bilgi talebinde bulunulmuş, cevabi yazılar
çeşitli tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.


4/40
(10) Önaraştırma sürecinde pandemi ile mücadele amacına yönelik olarak dokumasız
kumaşların piyasaya tedariki hususunda, kamu kurumları tarafından kendisine çeşitli
görevler verildiği bilgisi edinilen Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri’nden (GAİB)
bilgi talep edilmiştir.
(11) Ayrıca aynı şekilde çeşitli görevler üstlendiği anlaşılan DMO’nun yetkilileri ile
raportörlerce 14.07.2020 tarihinde görüşme gerçekleştirilmiştir. Yine çeşitli kamu
kurumlarının koordinasyonunda maske kumaşı ve maske tedariki konusunda faaliyet
göstermiş olan Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş.’den (USHAŞ) de bilgi talebinde
bulunulmuştur. Önaraştırma konusu ürünler ve medikal sektörü hakkında detaylı bilgi
edinebilmek amacıyla Sağlık Endüstrisi İşverenleri Sendikası yetkilileri ile de görüşme
gerçekleştirilmiştir.
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar
I.1.1. Apeks Dokusuz Örgüsüz Teknik Tekstil Destek Hizmetleri Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. (APEKS)
(12) APEKS, merkezi ve fabrikası Adana ilinde olup, İstanbul ve Düsseldorf/Almanya’da
şubeleri bulunan ve spunbond dokumasız kumaş üretimi alanında faaliyet gösteren bir
teşebbüstür.
I.1.2. Ritaş Kimya ve Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş. (RİTAŞ)
(13) Ritaş Holding iştiraklerinden olan RİTAŞ, Gaziantep merkezli bir teşebbüs olup
spunbond dokumasız kumaş ile çeşitli iplik ve diğer kumaş türlerinin üretimini
gerçekleştirmektedir.
I.1.3. Teymur Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TEYMUR)
(14) TEYMUR, 1993 yılında open end ve ring iplik üretimi alanında faaliyet göstermeye
başlamıştır. 2011 yılında ise spunbond dokumasız kumaş üretimine başlamıştır.
Teşebbüsün merkezi Gaziantep’te bulunmaktadır.
I.1.4. Kisbu Dokusuz Örgüsüz Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş (KİSBU)
(15) KİSBU, başlangıçta çeşitli iplik türleri, suni deri gibi ürünleri üretmekte iken 1997 yılında
dokumasız kumaşları da üretmeye başlayan İstanbul merkezli bir teşebbüstür.
I.1.5. Bilnur Plastik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.(BİLNUR)
(16) Ankara’da faaliyet gösteren teşebbüs spunbond üretimi alanında çalışmaktadır.
I.1.6. Feliks Plastik Laminasyon ve Ambalaj Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti (FELİKS)
(17) Eskişehir merkezli bir teşebbüs olan FELİKS, spunbond dokumasız kumaş ve
laminasyonlu ürünler, cerrahi önlük, tulum vb. ürünler üretmektedir.
I.1.7. Flokser Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (FLOKSER)
(18) Faaliyetlerini İstanbul’da yürütmekte olan FLOKSER iğneleme (needle punch) tekniği
ile dokumasız kumaş üretimini gerçekleştirmektedir. Teşebbüs tarafından teknik deri,
kumaş ve poliüretan ham maddelerinin üretimini gerçekleştirdikleri, spunbond ve
meltblown üretimlerinin olmadığı spunlace üretimlerinin olduğu belirtilmiştir.


5/40
I.1.8. Akel İnşaat Taahhüt Otomotiv Tekstil Kuyumculuk Gıda Sanayi ve Dış
Ticaret Ltd. Şti. (AKEL)
(19) Teşebbüs, İstanbul’da faaliyet göstermekte olup spunbond dokumasız kumaşı ile suni
deri üretimi gerçekleştirmektedir2.
I.2. Önaraştırma Konusu Hakkında Genel Bilgi
(20) Kurum kayıtlarına intikal eden Covid-19 salgınından sonra dokumasız kumaş
fiyatlarında artış yaşandığına ilişkin iddialar üzerine önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. COVİD-19 salgınına ilişkin yaşanan süreçte, kişisel koruyucu ekipmanların
(maske, eldiven vb.) üretimi, temini ve kullanılmasına ilişkin hususlar tüm dünya ve
Türkiye gündeminde önemli bir yer tutmuştur. Dosya kapsamındaki iddialar gereği
maske üretiminde kullanılan dokumasız kumaşlar incelenmiştir.
(21) Tıbbi ve koruyucu yüz maskelerini de kapsayan hızlı talep artışı karşısında, ülkemizde
ve dünyada tıbbi ve koruyucu yüz maskelerinin üretimi, temini ve kullanımına dair
çeşitli tedbirler alınmaya başlanmıştır. Ülkemizde 04.03.2020 tarihli ve 31058 sayılı
Resmi Gazete’de Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan “İhracı Yasak ve Ön İzne
Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat: 96/31)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile
tıbbi ve koruyucu amaçlı maskelerin ihracatı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun
(TİTCK) ön iznine bağlanmış ve denetim altına alınmıştır. İlave olarak maske teminine
yönelik yapılan düzenlemeler kapsamında TİTCK tarafından 19.03.2020 tarihinde bir
duyuru ile N95, FFP2 ve FFP3 filtreli solunum izolatörü özelliği taşıyan maskelerin,
reçete karşılığında ve ücreti mukabilinde eczanelerden temin edilebileceği
düzenlenmiştir.
(22) 21.03.2020 tarihinde cerrahi maskelerin USHAŞ haricinde yurt içinde satışına yasak
getirilmiştir3. Cerrahi maskelerin adedi KDV dâhil en fazla 1 TL olacak şekilde
perakende satış noktalarında satışı 8 Mayıs 2020 tarihi itibarıyla mümkün hale
getirilmiştir.
(23) Covid-19 salgını ile mücadele kapsamında 2020 yılının Mart ayı başında Sağlık
Bakanlığı, USHAŞ’a kamu hastanelerine koruyucu malzeme tedariki yapma
hususunda görev vermiştir. USHAŞ Genel Müdürü tarafından USHAŞ’ın tedarik
sürecine başladığı dönemde maske fiyatının yüksek olmasına rağmen ürün tedarikinde
zorluk yaşandığı, bu sorunun çözümüne yönelik olarak ihracatın ön izne bağlanması
ve üretim sürecinin sıkı bir şekilde takip edilmesi gibi birçok tedbirin hayata geçirilerek
ülke çapında tedarik ve lojistik zinciri kurulduğu ifade edilmektedir. Buna ek olarak
Türkiye İhracatçılar Meclisi ve GAİB başta olmak üzere ilgili sivil toplum kuruluşları ile
maske kumaşı konusunda ortak çalışmalar yürütüldüğü ve konfeksiyon sektörünün
üretime geçmesinin cesaretlendirildiği, günlük olarak4 kendilerine ulaşan maske
miktarının 1 milyondan 25 milyona çıktığı, USHAŞ’ın 03.03.2020 ile 22.04.2020
tarihleri arasında 231 milyon maskenin dağıtımını gerçekleştirdiği belirtilmektedir.
(24) USHAŞ’ın pandemi sürecinin başlangıcında maske, tulum gibi koruyucu ekipmanların
üretiminde kullanılan kumaşların tedarikine ilişkin olarak da adım attığı anlaşılmaktadır.
Aşağıda detaylı şekilde yer verileceği üzere anılan maske üretiminde spunbond ve
meltblown adlı iki dokumasız kumaş türü kullanılmaktadır. Pandemi sürecinin
başlangıcında maske, tulum gibi koruyucu ekipmanların arzının artırılmasını teminen

2 Teşebbüs Almina Tekstil, Akelyaf Teknik Tekstil ve Milkay Teknik Tekstil fabrikalarında üretilen
ürünlerin pazarlama ve satışını yapmaktadır.
3 Cumhurbaşkanı tarafından parayla maske satışının yasaklandığı ayrıca 6 Nisan akşamı kabine
toplantısından sonra açıklanmıştır.
4 Yazışmanın gerçekleştiği tarih 23.04.2020’dir.


6/40
spunbond ve meltblown kumaşlarının tedarik sürecinin Gaziantep Valiliği ve GAİB
koordinasyonunda yürütüldüğü ve USHAŞ’ın anılan tedarik sürecine aracılık ettiği
görülmektedir.
(25) USHAŞ, üç katlı, lastikli, telli yüz maskesi, koruyucu önlük ve koruyucu tulum üreticileri
ile sözleşme imzalamıştır. Anılan sözleşmenin konusunu; yüklenici tarafından üretilen
ve Sağlık Bakanlığı tarafından kabul edilen birim fiyatı KDV hariç 0,80 TL olan üç katlı
lastikli telli yüz maskesi, birim fiyatı KDV hariç 7 TL olan koruyucu önlük ve birim fiyatı
KDV hariç 24 TL olan koruyucu tulumun sözleşmede belirlenen esaslar çerçevesinde
USHAŞ’a teslimini oluşturmaktadır. Anılan sözleşme kapsamında yüklenici üretim
kapasitesinin tamamını sadece USHAŞ’a satacağını, başka herhangi bir kişi, kurum
ve kuruluşa doğrudan ya da dolaylı olarak satmayacağını, kullandırmayacağını ve hibe
etmeyeceğini kabul etmektedir.
(26) Ayrıca dosya kapsamında edinilen bilgilerden sürecin genel itibarıyla iki farklı biçimde
şekillendiği, USHAŞ’ın ya kendisinin maske kumaşı alarak bunu üreticilere sağladığı
ve bir işçilik bedeli ödemesi karşılığında maske üreticilerinden maske temin ettiği ya
da maske üreticisinin kendisinin piyasadan kumaş tedarik etmek suretiyle üretim
yaptığı ve yukarıda belirtildiği üzere maskenin 0,80 TL karşılığında USHAŞ’a teslim
edildiği; ayrıca süreç boyunca bunlardan farklı hükümler içeren sözleşmelerin de
olduğu, örneğin USHAŞ’ın kendisinin maske ürettiği durumların da olduğu
anlaşılmaktadır.
(27) USHAŞ tarafından kumaş üreticisinin kumaş satımı yapabilmek için USHAŞ ile
sözleşme imzalaması şeklinde bir zorunluluk olmadığı5, pandemi sürecinde
şirketlerinin spunbond kumaşın kilogramını 2,5 ABD Doları, meltblown kumaşının
kilogramını 7 ABD Doları üzerinden aldıkları, kumaş üreticisi teşebbüslerin USHAŞ’ın
talebini yerine getirmekle ve/veya teşebbüsleri ürettikleri kumaşların belirli bir miktarını
USHAŞ’a temin etmekle yükümlü kılan herhangi bir talimat/düzenlemenin kendilerine
iletilmediği ifade edilmiştir.
(28) Bu aşamada USHAŞ tarafından GAİB’e gönderilen 11.04.2020 tarihli yazıya
değinmekte fayda vardır. Anılan yazıda özellikle cerrahi maske tedarikinde ciddi
sıkıntıların gözlenmiş olduğu belirtilerek Sağlık Bakanlığı ve USHAŞ
koordinasyonunda üretim yapacak ve USHAŞ ile sözleşme imzalayan firmalara
yazının ekinde yer verilerek, söz konusu firmalara anlaşılan sabit fiyat üzerinden
kumaş tedarik edilmesi ve (…..) GAİB’e bildirilmektedir. Ayrıca dosya kapsamında
yukarıda belirtildiği gibi maske üreticilerinin USHAŞ’tan değil piyasadan kumaş tedarik
edebilme seçeneğinin de olduğu, bu noktada USHAŞ’ın kumaş üreticilerinin maske
üreticilerine satılacak kumaşın fiyatı ve termini ile alakalı herhangi bir tebligatının
olmadığı önaraştırma tarafı teşebbüsler tarafından belirtilmiştir.
(29) USHAŞ Genel Müdürü tarafından sağlık çalışanlarının ihtiyacını karşılamak amacıyla
başlatılan süreç içerisinde kamu kurumları, sanayi kuruluşları ve yurt dışı hibeler olmak
üzere tüm kesimlerin ihtiyacının karşılanmaya çalışıldığı ve halka ücretsiz dağıtılan
maskelerin tedarik edildiği ifade edilerek dağıtım kanallarının tüm halkı kapsaması ve
ihracat/hibe mekanizmasının daha başarılı bir şekilde yürütülmesi için kumaş tedariki
dâhil olmak üzere maske arz ve dağıtım sürecinin DMO’ya devredildiği belirtilmektedir.

5 GAİB tarafından da kumaş üreticilerinin pazara kumaş sunabilmek için USHAŞ veya DMO ile sözleşme
yapma zorunluluğu bulunmadığı belirtilmiştir.


7/40
(30) Belirtilen sürecin DMO’ya devrinden itibaren DMO ile koruyucu ekipman üreticileri ve
tacirleri arasında sözleşmelerin imzalandığı ve imzalanmaya devam edildiği6, söz
konusu sözleşme çerçevesinde özetle, koruyucu ekipmanın DMO’ya hibe edilmesi
karşılığında üretici veya tacirlere ihracat hakkı verilmesi esasına dayanan bir sistem
geliştirildiği7 ve bu sistemin halen yürürlükte olduğu GAİB tarafından belirtilmiştir. Buna
ek olarak kendilerinin kumaş üreticisi teşebbüsler ile aralarında imzalanan herhangi bir
sözleşmenin bulunmadığı, koruyucu ekipman üreticisi teşebbüslerden ise noter onaylı
taahhütname talep edildiği ifade edilmektedir.
(31) Covid-19 salgını sürecinde kendilerinin aldıkları göreve ve kumaş tedariki sürecindeki
pozisyonlarına ilişkin olarak GAİB tarafından aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:
“Covid-19 salgını sürecinde dokunmamış kumaş üreticisi firmaların Güneydoğu
Anadolu Bölgesi’nde yoğunlaşması sebebiyle koruyucu ekipman üretiminde
kullanılan kumaşın tedariki ile ilgili organizasyon kapsamında ilgili Kamu
Kurumlarının talimat ve yönlendirmeleri çerçevesinde Birliğimize de görev
verilmiştir.
Verilen bu görev çerçevesinde, Nisan ayı itibariyle maske, tulum, önlük vb.
koruyucu ekipman üretiminde kullanılan kumaşlara olan talebin artmasıyla
birlikte, kumaş tedarikinde sıkıntı yaşanmaması ve koruyucu ekipman
üreticilerinin her birinin üretim kapasitesi oranında kumaş temin ederek
üretimlerinde devamlılık sağlamaları amacıyla bir faaliyet yürütülmüştür. Bu
kapsamda, USHAŞ ile sözleşmeli firmalar; Belediye, Okul, STK vb. kamu kurum
ve kuruluşları; spunbond ve meltblown temin etmeleri için kumaş üreticisi
firmalara, bu firmaların kapasiteleri oranında, yönlendirilmişlerdir.
Bu dönemde, konu ile ilgili Kamu Kurumlarının ve kumaş üreticisi firmaların
ortak görüşü neticesinde; maske üretiminde kullanılan meltblown kumaş için
kilogram birim fiyatı KDV hariç 7 USD; spunbond kumaş için kilogram birim fiyatı
KDV hariç 2,5 USD olarak belirlenmiştir. Önemle belirtmek gerekir ki, fiyat
sabitleme ve kapasite oranlarında ihtiyaç dağılımı uygulaması sadece devlete
(ve devletle sözleşmeli firmalara) kumaş sağlanması kapsamında
gerçekleştirilmiştir. Bunun dışında hibe karşılığı ihracat hakkı uygulamasında
serbest piyasa koşulları gereği, ilgili taraflarca herhangi bir fiyat sabitlemesi
yapılmamıştır.
Devlet Malzeme Ofisi’nin yetkilendirilmesiyle birlikte değişen süreçte, DMO ile
sözleşmeli maske, tulum ve önlük üreticisi firmaların DMO tarafından uygun
görülen koruyucu ekipman üretim adetleri Gaziantep Valiliğine bildirilmektedir.
Valilik tarafından Birliğimize iletilen DMO sözleşmeli firma talepleri üretim

6 Söz konusu sözleşmenin son haline bağlantısından
ulaşılabildiği belirtilmiştir.
7
ve-tulumlarin-devlet-malzeme-ofisi-genel-mudurlugune-teslimi-hakkinda.html. Erişim Tarihi:
28.07.2020. İTKİB’in internet sitesinde yer alan yazıda “…19.04.2020 tarihi itibari ile de Devlet Malzeme
Ofisi (DMO) Genel Müdürlüğü kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duydukları maske ile koruyucu tulum
sağlık ürünlerinin tedarik ve dağıtımında görevlendirilmiştir. Bu kapsamda, DMO Genel Müdürlüğü ile
Cerrahi Maske, FFP3/FFP2/N95 Maske ve Koruyucu ürünlerinin üretimini/tedariğini yapan yüklenici
firmalarla imzalanacak sözleşme çerçevesinde DMO Genel Müdürlüğü’ne teslim edilen ürün bilgilerinin,
DMO Genel Müdürlüğünde TİTTCK’e bildirilmesi sonucunda TİTCK tarafından yüklenici firmalara
ihracat izni verilecektir…” ifadesi yer almaktadır. Yazının devamında DMO’ya teslim edilen ürünler için
TİTCK tarafından yüklenici firmaya ihracat izni verilecek ürün sayısına ilişkin tablo yer almaktadır.
Cerrahi maske özelinde bakıldığında anılan tablodan 1 adet cerrahi maskenin DMO’ya teslim edilmesi
karşılığında 1 adet cerrahi maske izni verildiği görülmektedir. Ancak daha sonra 1 adet cerrahi maskenin
DMO’ya teslim edilmesi karşılığında 3 adet cerrahi maske izni verildiği görülmektedir.


8/40
adetleriyle birlikte kumaş üreticisi firmalara iletilmektedir. Maske, tulum ve önlük
üretecek firmalara ise kumaş temin edebilecekleri kumaş üreticisi firmaların
listesi iletilmektedir. Üretim yapacak olan firmalar kumaş temini için kumaş
üreticileriyle iletişime geçmektedir. Bu dönemde firmalar arasında bir eşleştirme
yapılmamaktadır.”
(32) Kumaş tedarik sürecine ilişkin olarak Gaziantep Valiliği’nin (…..) şu şekildedir:


(…..TİCARİ SIR…..)


(33) Maske üretiminde kullanılan meltblown kumaş özelinde yer verilecek bir diğer husus,
anılan kumaşın ihracatının, 18 Mart 2020 tarih ve 31072 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ’de (İhracat:2006/07) Değişiklik
Yapılmasına Dair Tebliğ (İhracat 2020/5) ile kayda bağlanmış olduğudur. 01.07.2020
tarihinde ise meltblown kumaşlar üzerinde uygulanan %20 gümrük vergisi 2020 yılı
Ekim ayına kadar ertelenmiştir8.
I.3. Sektör Hakkında Bilgi
(34) Dokuma kumaş iki grup ipliğin (çözgü ve atkı), dokuma örgüsü adı verilen belirli bir
sistemle birbirlerine dik açıyla birbirinin altından ve üstünden geçirilerek bağlanması ile
oluşturulan kumaş türü olarak tanımlanmakta iken dokumasız kumaşlar doğal veya
sentetik liflerden mekanik, termal veya kimyasal işlemler kullanılarak üretilen, belirli
veya rastgele yönlendirilmiş liflerden oluşan yüksek teknolojili mühendislik dokuları
olarak tanımlanmaktadır.
(35) Dokuma ve dokumasız kumaşların üretim süreçleri, üretim teknikleri ile makine ve
ekipmanlarının birbirinden farklı olduğu, söz konusu kumaşlara ilişkin üretim hatlarının
birbirlerine çevrilmesinin mümkün olmadığı teşebbüsler tarafından belirtilmektedir.
(36) Dokumasız9 ürünler, dokuma veya örme olmayan, özel kullanımlar için imal edilen ve
kullanım süresi bakımından maliyeti geleneksel tekstil ürünlerine göre daha düşük olan
teknik tekstil ürünlerini kapsamaktadır. Dokumasız üretim hatları üç ana aşamadan
oluşmakta, bu aşamalardan ilk ikisi nihai ürünün niteliğinin belirlenmesinde özel önem
taşımaktadır. Bu aşamalar:
- Ağ oluşturma aşaması: Liflerin hazırlanması, düzenlenmesi, harmanlanması ve
taraklanması işlemleri; kuru işlemler (drylaid), sulu işlemler (wetlaid) ve polimer
eritilerek dökmeli işlemler (spunmelt)
- Ağ bağlama aşaması: liflerin mekanik, termal veya kimyasal yollarla birleştirilmesi
işlemi.
- Sonlandırma aşaması: kumaş performansını artırma ve estetik amaçlı yapılan
işlemler.
(37) Nihai ürünle hedeflenen özellikler paralelinde dokumasız kumaşlar; liflerin
oluşturulması, bağlanması ve sonlandırma aşamalarında kullanılan teknolojiye bağlı
olarak emicilik, sıvı geçirmezlik, elastikiyet, gerginlik, yumuşaklık, dayanaklılık, ateşe
karşı dayanaklılık, yıkanabilme, tamponlanma, filtreleme, bakteriyel koruma ve steril

8 Cumhurbaşkanlığının 30 Haziran 2020 tarih ve 31171 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kararı.
9 Bunlar nonwoven ya da dokusuz kumaş olarak da adlandırılmaktadır.


9/40
olma gibi belirli özellikler kazanmaktadır. Otomotiv sektörü, suni deri imalatı, medikal
sektör, ayakkabıcılık, temizlik ve hijyen ürünleri, tekstil ve mobilya ürünleri gibi farklı
sektörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.
(38) Önaraştırma süreci kapsamında edinilen bilgilerden farklı teknolojiler kullanılarak
üretilen birbirinden farklı yapıda dokumasız kumaşın var olduğu ve sektörde faaliyet
gösteren teşebbüslerin bu teknolojileri kullanarak tüm dokumasız kumaş türlerinin
üretiminde faaliyet göstermediği anlaşılmaktadır.
(39) Dokumasız kumaşların homojen bir ürün grubu oluşturmadığı pek çok türe ayrıldığı ve
bu türlerin üretim tekniği ve kullanım amacı yönünden birbirinden ayrıştıkları
görülmektedir. Dosya kapsamında edinilen bilgilerden dokumasız kumaşların
spunbond, meltblown, SMS (spunbond-meltblown-spunbond), spunlace, airthrough,
thermobond gibi pek çok çeşidinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu sektörde faaliyet
gösteren teşebbüsler yarı mamul üretmekte olup mobilya, inşaat, otomotiv, medikal ve
ambalaj gibi birçok sektöre hizmet vermektedir.
(40) Cerrahi maskelerin birinci ve üçüncü katmanında koruyucu olarak spunbond kumaş,
orta katmanında ise filtre işlevi gören meltblown kullanılmaktadır.
(41) Dosya kapsamında edinilen bilgilerden, polipropilen esaslı meltblown kumaşın,
polipropilen esaslı spunbond kumaştan temel farkının anılan ürünleri oluşturan
filamentlerin kalınlığının olduğu, meltblown malzemenin çok düşük kalınlıklarda
üretilebilerek ve yüksek yüzey alanı oluşturarak spunbonda göre çok daha gözenekli
bir yapı sergilediği ve bu özellikleri sayesinde meltblown kumaşın özellikle filtrasyon
endüstrisinde kullanıldığı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, meltblown ve spunbond
kumaşların birbirlerinden filtrasyon özelliği yönünden ayrıştığı söylenebilecektir.
(42) Meltblownun ince liflerden oluşan yoğun tabakası sayesinde yüksek filtrasyon
verimliliği sağladığı görülmektedir. Görüşlerine başvurulan kimi teşebbüsler tarafından
cerrahi ve koruyucu maske üretiminde spunbond ve meltblown kumaşlarının ikamesi
olan başka ürün bulunmadığı belirtilmektedir. Ayrıca spunbond kumaş ve meltblown
kumaş üretimlerinin birbirinden farklı makine parkuru gerektirdiği, yukarıda belirtildiği
üzere anılan kumaşların sağladıkları özellikler bakımından birbirinden farklılaştığı ifade
edilmektedir.
(43) (…..) tarafından spunbond kumaş içerisinde bulunan elyafların ısı ile birbirine
bağlanırken meltblownun ise ultra ince flamentlerin eğirilerek bağlanması ile üretildiği
belirtilmektedir. Aynı teşebbüs tarafından bir başka dokumasız kumaş türü olan
kompozit SMS yapıların ise termal yolla veya yapışkanla bağlanmış spunbond ve
meltblown malzemeden meydana geldiği belirtilmekte, bu üç katmanlı yapının kan,
bakteri ve sıvıların geçişini engellerken hava, buhar vesterilizasyon için kullanılan
etilen oksit gazına izin verdiği ifade edilmektedir.
(44) Spunlace kumaşın meltblowun ikamesi olup olmadığına yönelik olarak (…..) tarafından
ise spunlace kumaşın meltblown kumaş yerine kullanılabildiği, öte yandan anılan
kumaşlar arasında üretim tekniği kumaş kompozisyonu ve filtrasyon test değeri
bakımından farklılıklar bulunduğu, meltblown kumaşın tek başına %99 ve üzeri
filtrasyon değeri varken spunlace kumaşın %60-70 aralığında filtrasyon değeri olması
sebebiyle anılan kumaşların aynı işlevi görmediği, birbirlerinin tamamen ikamesi
olmadığı belirtilmiştir. Öte yandan aynı teşebbüs tarafından spunlace kumaşın iki kat
spunbond kumaş arasında kullanılınca filtrasyon değerinin artığı (…..) ifade edilmiştir.
(…..) tarafından ise gereken filtrasyonu sağlamayacağı için bu ürünün maske üretimine
uygun olmadığı belirtilmektedir.


10/40
(45) Bunlara ilave olarak dokumasız kumaş üretim makinelerinde ancak yatırım esnasında
üretimi planlanan ürünleri üretecek şekilde üretim geçişlerinin yapılabildiği
belirtilmektedir.
(46) Dosya kapsamında görüşlerine başvurulan teşebbüsler tarafından cerrahi maske
üretiminde kullanılan kumaşlardan spunbond üretimi gerçekleştiren teşebbüs sayısının
yaklaşık 20, meltblown üretimi gerçekleştiren teşebbüslerin sayısının ise yaklaşık 5-10
arasında değiştiğine ilişkin bilgi edinilmiştir.
(47) Önaraştırma sürecinde; sektör dinamikleri, pazarın rekabetçi yapısı, yoğunlaşma
düzeyi, pazara giriş koşulları ve giriş engellerinin bulunup bulunmadığı, gerekli
sermaye yatırımı, pazardaki maliyet kalemleri, dokumasız kumaş türlerinin ihracat ve
ithalatı ile iç pazarda satışına ilişkin düzenlemeler, Covid-19 salgını sürecinde ilgili
pazara yönelik olarak yaşanan gelişmelerin detaylı bir şekilde anlaşılabilmesi için
teşebbüslerden çeşitli bilgiler edinilmiştir.
(48) Spunbond dokumasız kumaş üretimi pazarı özelinde değerlendirmelerini sunan AKEL
tarafından pazarın rekabetçi bir yapıda olduğu, pazara giriş engelinin olmadığı, üretim
makinelerinin durdurulmasının maliyetli olduğu, üretilen ürünlerin hacimli yapısından
ötürü satışının yapılmasının gerektiği, gereken yatırım maliyetinin makinelerin
kapasitelerine, menşeinin Avrupa veya Uzakdoğu olmasına, makinelerin kumaş enine
(160 cm, 240 cm, 320 cm, 420 cm), S, SS, SMS, SMMS10 olmasına göre 500.000,00
ABD Doları ila 50.000.000,00 ABD Doları arasında değişmekte olduğu, yatırım
kararının ardından makinelerin kurulması ve üretime başlanmasının en az 12 ay aldığı
ve spunbond ürününde arz fazlası olduğu ifade edilmiştir.
(49) Spunbond ve meltblown pazarında faaliyet gösteren BAYTEKS ve MOGUL tarafından,
pazara giriş koşullarına ilişkin olarak üretime başlamak için gereken sürenin
pandemiden önce 6-9 ay arasında değişmekteyken11 pandemiden sonraki dönemde
hızlı talep artışı nedeniyle bu sürenin 18-24 aya kadar ulaştığı12, ayrıca yine BAYTEKS
tarafından Avrupa menşeili üretim hattının 3,5 milyon Euro, Uzak Doğu menşeili üretim
hatlarının ise 2 milyon ABD Doları olduğu, pandemi sürecinde yatırım bedellerinin iki
katına yükseldiği, sektördeki pek çok firmanın kapasite artırımı yaptığı ve sektöre yeni
yatırımların başladığı belirtilmiştir.
(50) Spunbond üreten hem önaraştırma tarafı teşebbüslerden AKEL ve TEYMUR hem de
önaraştırma tarafı olmayan GÜLSAN tarafından pazarın rekabetçi bir yapıda olduğu
belirtilmektedir.
(51) Ayrıca Çin’deki üretim tesislerinin pandemiden kaynaklı olarak geçici süre kapalı
kaldığı süreçte dokumasız kumaş üretim kapasitesi bulunan diğer ülkelere yapılan aşırı
talebin fiyatları artırdığı, Çin’deki dokumasız kumaş üretim tesislerinin yeniden devreye
girmesinden sonra ise arz talep dengesinin sağlanacağı KURT KUMAŞ tarafından
ifade edilmektedir.
(52) Yukarıda belirtilen bilgiler genel olarak değerlendirildiğinde, meltblown pazarında
görece daha az oyuncunun faaliyet gösterdiği, ancak spunbond pazarında 20’ye yakın
teşebbüsün faaliyet gösterdiği görülmektedir. Bu kapsamda meltblown pazarının daha
yoğunlaşmış bir yapı sergilediği söylenebilecektir.

10 Spunbond ve meltblown kumaşın bir nevi birleştirilmesi neticesinde elde edilen bir dokumasız kumaş
türüdür.
11 Spunbond üretiminde faaliyet gösteren RİTAŞ tarafından da yatırım süresinin en az 1 yıl olduğu,
pandemi döneminde bu sürecin daha da uzadığı belirtilmiştir.
12 Spunbond ve meltblown pazarında faaliyet gösteren TEKNOMELT tarafından ise pandemiden önceki
süreçte minimum 1 yıl iken yatırımcı sayısının artmasına paralel olarak 2 yılı bulduğu belirtilmektedir.


11/40
(53) Dosya kapsamında edinilen bilgiler kısaca; dokumasız kumaş üretimi için gereken
yatırım maliyetinin kapasiteye, üretim makinalarının menşeine gibi unsurlara bağlı
olarak 100 milyon ABD Doları’na kadar çıkabildiği, gereken yatırım süresinin iki yıla
kadar çıkabildiği, ancak pandemiden dolayı artan talebin pazara giriş yönünde de artan
bir talep oluşturduğu ve buna paralel olarak da hem pazara giriş sürelerinin uzadığı
hem de pazara giriş maliyetinin iki kata kadar arttığı yönündedir.
(54) Ayrıca çeşitli teşebbüsler tarafından ürünlerini ilk defa medikal-hijyen sektörüne,
cerrahi maske, tulum vb. ürünler üreten teşebbüslere satmaya başladıkları
belirtilmektedir.
I.4. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bulgular
(55) İşbu karara ilişkin olarak, yerinde incelemelerde elde edilen ve dosya konusu
bakımından önemli görülen belgelere aşağıda yer verilmiştir.
(56) Bulgu-1: BİLNUR’da yapılan yerinde incelemelerde alınan whatsapp konuşmalarında
geçen ifadeler;


(…..TİCARİ SIR…..)


(57) Bulgu-2: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen teşebbüs (…..) ile
teşebbüsün (…..) arasında 20.01.2020 ve 21.01.2020 tarihinde gerçekleşen e-posta
yazışmalarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır. :
(…..): (20.01.2020 17:33)
“(…..) bey merhaba,
Müşterimize verebileceğimiz fiyatımız nedir.
Bilgilerinize sunarım
Saygılarımla”

(…..): (20.01.2020 10.41)
“İstedikleri bir fiyat var mı”

(…..): (21.01.2020 09:50)
“(…..) Bey merhaba,
Müşteri ile görüştüm müşteri ay içinde spunbond dan sürekli kullandığı
için müşterimizin bayteksten aldığı fiyat (…..) dir. nakit fiyatıdır.
Bilgilerinize sunarım.”

(…..): (21.01.2020, 10:42)
“Tamam hemen geçsin (…..) veririz biz de beyaz için.
Nakit ön ödeme olacak bizim fabrika teslim fiyatımızdır 15 ton için
50 gr 126 cm beyaz için
Müşterimize farkımız ve ürün özelliklerimizi anlatırsın.”
(58) Yukarıda yer verilen yazışmalar 03.02.2020 tarihinde (…..) tarafından (…..) iletilmiştir.


12/40
(59) Bulgu-3: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, teşebbüs çalışanları (…..)
ile (…..) arasında 31.01.2020 tarihinde gerçekleşen yazışmada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
(…..): (11:54)
“HAYATI BOYUNCA GÖREMEYECEĞİ PARAYI KAZANIYORLAR ŞUAN
moguldan alıyordu bu müşteri. fiyatı tutturmak için özel anlaşma yaptık.
maskecilere şuan saldırıyoruz.
bütün hepsini bağlayacağız.”

(…..): (11:55)
“çalşın arkdşlr
İnşş
(y) (y)”

(…..): (11:55)
“(…..) iş elbiseleri ilede aynı anlaşmayı yaptık
(…..) çekle ödeme anlaştık”

(…..): (11:55)
“
oha yani sizde
bağlcz dye
:D
yönetm onyldysa
sorun yok”

(…..): (11:56)
“(…..) şu an rakipler (…..) nakit mal satıyor”

(…..): (11:56)
“Ooo
Piyasa”

(…..): (11:56)
“satışçı olmak kadar bir durum yok şuan
sana düşük geleblilir ama biz şuan en pahalılardanız”
(60) Bulgu-4: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, teşebbüs çalışanları (…..)
ile (…..) arasındaki 19.02.2020 tarihli yazışmalarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
(…..): (15:07)
“ben veremem ona açık hesap tanımıyorum
nakit alsın
onaylanmamış dersin”

(…..): (15:07)
“bin tl veremezmiyiz”

(…..): (15:08)
“ödemesini hiç aksatmıyor aslında
(…..) almaya başlıcam dedi
kaybetmeyelim diye yazayım sanada dedim”


13/40

(…..): (16:45)
“tanımıyorum canım
ben bu müşteriyi
(…..) yaz istersen
onaylarsa
kendine alsın cariyi ”
(61) Bulgu-5: KİSBU’da elde edilen, (…..) ile teşebbüs çalışanı (…..) arasında yapılan
12.03.2020 tarihli yazışmalarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
(…..): (11:36)
“şuan açık hesap vermeme taraftarım kimseye
kim bu firmalar
detaylı açıklama yaptın mı
(…..) açık hesap kimseye verme bu dönemde
zaten ürün yok ortalıkta bir de açık hesap vermeyelim kimseye yeni (11:41)”

(…..): (11:48)
“(…..) Bu açık hesap istediğim müşterilerden
(…..) VE ELİMDEKİ PARÇALARI DEĞERLENDİRİYORUM.
(…..).”

(…..): (11:48)
“(…..) ne olursa olsun
vermeyelim açık hesap şu dönemde
riskli bir dönemdeyşz
dikkat et
piyasada ürün yok zaten”

(…..): (11:52)
“Anladim abi
parça vs gibi değerlendirip aliyordum
bir tek düzenli iş güvenliği o önemli normalde mogul ile çalişiyor ben onu bu
dönemde çevirdim çevirdim şu an parçalardan faydalanip güzel hizmet veriyoum .
Açık hesabi sipariş girmek 3 5 gün kart dönmelerine istinaden istemiştim.”
(62) Bulgu-6: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen (…..) tarafından
03.02.2020 tarihinde İcra Kurulu Başkanı (…..)’ya gönderilen “Piyasa perakende
fiyatları” konulu yazışmalarda aşağıdaki ifadeler geçmektedir:
“(…..) merhaba,
Piyasadaki perakende fiyatları aşağıdaki gibidir.
(…..)
İyi Çalışmalar.”
(63) Bulgu-7: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen l. Grup Yurt İçi Satış
Müdürü (…..) tarafından 02.03.2020 tarihinde İcra Kurulu Başkanı (…..) gönderilen
“Piyasa perakende fiyatları” konulu yazışmalarda aşağıdaki ifadeler geçmektedir:
“(…..) merhaba,
Piyasadaki beyaz fiyatları aşağıdaki gibidr. 10-15 top için
(…..)
Bilginize iyi Çalışmalar.”


14/40
(64) Bulgu-8: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, e-postadan satış ve şube
yöneticisi olduğu anlaşılan (…..) ile İcra Kurulu Başkanı (…..) arasında geçen
19.02.2020 tarihli yazışmalarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
(…..):
“(…..) Merhaba,
Askeriyeye iş yapan (…..) adında bir firma vardı siz bir ara bahsetmiştiniz bunun
medikal tarafında işini yapan (…..) adında bir kanal yakaladım benim çok eski boks
önlüğü yapan bir müşterimdi şimdi orada işe girmiş onunla görüştük (…..)
hedefliyorlarmış. Bu işlemde (…..) başlamışlar şuan günlük 15bn adet dikiyoruz
dediler almaya karar verdiğimizde görüştüğümüz firmalar, (…..) ve bir kişi de dahil
etmişler ben görüştüm işlemelere başladığınızda bizi de dahil edin terminleri öne
çekeriz dedim .Zaten adetler de yüksek olduğu için en az 4 tedarikçi ile çalışıcaz
dedi. (…..) görüşmüştü yüklü tela alımı için dün (…..) ben aradım sipariş olumlu ne
durumda diye müşteriden haber bekliyoruz bir iki güne sonuçlanır demişti o müşteri
bu müşteri olması lazım. Bu işin mutlaka bize düşen kısmını yada daha fazlasını
almamız lazım olmazsa tekrar ziyarete de gidilebilir bilgilendirmek istedim.
(…..): (19.02.2020 15:42)
“Merhaba (…..),
Tamamdır. Bize niye sormadılarsa?”
(…..): (19 Şubat 2020 15:48)
“Bilmiyorum bende tesadüf öğrendim ceset torbası sordu bana yapabilir misiniz diye
sonrasında konu açıldı bende yaptığımız 53 gr üründen bahsettim oda 55gr bu
özelliklerde olursa olabilir dedi sonra diğer firma ile ilgili bilgileri öğrendim bu şekilde
gelişti. Bende mutlaka bizide dahil et yaparız dediğimde bizden de mal alacağını
söyledi.”
(65) Bulgu-9: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, teşebbüs yetkilisi İcra
Kurulu Başkanı (…..) tarafından alıcı kısmında l. Grup Yurt İçi Satış Müdürü (…..),
“Bilgi” kısmında (…..) yer aldığı 11.03.2020 tarihinde yapılan “Akınal görüşme” konulu
e-posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
(…..):
“(…..) merhaba ,
Dün Akınalla görüştüm terminler 4-6 aymış,sipariş almayın diyorlarmış,maske ve
tuluma çok mal veriyorlarmış,bilginiz olsun,biz spunlace olarak maskede ne kadar
aktifiz?”
(…..):
“(…..),
Her maskeciye numunelerimizi verdik. Kağıtlı ürünlerin hepsini 1 hafta – 10gün
içinde göndereceğim. Yeşil-mavi-beyaz farketmez. Spunlace olarak numune
verdiğimiz yerleri de bugün tekrar bir arayıp görüşüp bilgi geçerim Size.
İyi Çalışmalar.”
(66) Söz konusu e-postaya, ilk e-postada bilgi kısmında yer alan (…..) tarafından “Ucuz
fiyat vermeyelim” şeklinde cevap verilmiştir.


15/40
(67) Bulgu-10: KİSBU’da elde edilen, l. Grup Yurt İçi Satış Müdürü (…..) ve İcra Kurulu
Başkanı (…..) arasında yapılan 01.06.2020 tarihli yazışmada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
(…..): (01.06.2020- 13:50)
“(…..) merhaba,
(…..) siyah,beyaz,bej
(…..) siyah,beyaz,bej
(…..) siyah,beyaz,bej
Bilginize.”

(…..): (01.06.2020- 14.22)
“(…..) merhaba,
(…..) dan 20 ton alalım.Piyasa fiyatınıda 6 usd yapalım bence .”

(…..):
“(…..) Bey,
Tonajda vermiyorlar o fiyatı. Perakende de veriyorlar. 30gr siyah o fiyat 65gr bej o
fiyat. Mavi de doluyuz diyorlar”

(…..):
“(…..) merhaba,
Bizde bakıp ona göre fiyat vericez birazdan istişare için çağırıcam”
(68) Bulgu-11: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, İcra Kurulu Başkanı
(…..) ile teşebbüs çalışanı (…..) arasında geçen 19.02.2020 tarihli e-posta
yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
(…..): 19.02.2020 18.02
“(…..) Merhaba,
(…..) çanta online olarak sipariş geçen müşterimiz. Bugünde aradım 6 top lacivert
siparişi aldım. Plasiyer değişikliği onayız olursa değişiklik yapacağım.
Saygılarımla”
(…..): 19.02.2020 18.09
“(…..) Merhaba,
Bu müşteri Ankara’da. Bunların diğer firmaları (…..). (…..) Ankara’da spunbond
üretimi yapan, şuan piyasayı bozan, çok uçuk fiyatlar veren bir firma. Bu adamların
malı kötü olduğu için kendi ürettikleri kumaşı kendi çantalarında kullanamıyor. O
yüzdende bizden kumaş alıyorlar. Konuşurken şirketimiz hakkında detay
sorarsalar bilgi verme.
Not: bunlar hakkında sadece bilgin olsun diye yazdım. Müşteri ile ilgilenmeye, bu
konulardan haberin yokmuş gibi yapmaya devam edersin.”
(69) Bulgu-12: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, Yurt İçi ve Yurt Dışı
Satış Müdürü (…..) ile teşebbüs çalışanları (…..) ve (…..) arasında geçen 14.02.2020
tarihli yazışmalarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır ((…..) tarafından teşebbüs
çalışanı (…..) bir müşteriye yapılan satışlara ilişkin tablo gönderilmesi üzerine söz
konusu yazışmanın yapıldığı görülmektedir):
(…..):


16/40
“Müşterimize ürünler zamdan önce verilmiştir. Müşterimiz her ay düzenli olarak
bizden ürün almaktadır. Yüklü alımları olabilende bir müşteri, (…..) müşterimize
fiyat teklifi yapılmıştır. Müşteriyi kaçırmamak adına (…..) fiyat verilmiştir.
İyi çalışmalar.”
(70) Teşebbüs çalışanı (…..) tarafından verilen cevap (…..) “doğrumdr” notuyla (…..)’ya
iletilmiştir.
(71) (…..) tarafından söz konusu e-postaya cevaben gönderilen e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır.
“(…..) Merhaba,
Fiyatları artık (…..) Bey veriyor. Ben fiyat vermediğim için konu hakkında net bir
bilgim yok”
(72) İlgili e-posta ise Yurt İçi ve Yurt Dışı Satış Müdürü (…..) tarafından 14.02.2020 tarihinde
(…..) ve (…..) hitaben “FİYAT NAKİT İÇİNMİŞ SIKINTI YOK” denilerek
yanıtlanmaktadır.
(73) Bulgu-13: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, teşebbüs çalışanları
(…..) ile (…..) arasında geçen yazışmalarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
(…..) 08:27:
“abicim”
(…..) 08:27:
“inş. amin”
(…..) 08:27:
“(…..) aradı abi
dün
acil tela lazım dedi :D”
(…..) 08:27:
“yazık”
(…..) 08:27:
“dedim şuan zor abi”
(…..) 08:27:
“(…..) verelim”
(…..) 08:28:
“nisan 2. haftası olabilir dedim”
“fiyat (…..) dedim”
(…..) 08:28:
“(…..) 1,80$ a alıyorum dedi”
(…..) 08:28:
“(…..) kim”
(…..) 08:29:
“(…..)
(…..)”
(…..) 08:29:
“bu adamın da nereden ürün aldığı belli değil
hayırlısı
sen yine kaçırmamaya bak”
(…..) 08:29:
“söylücem (…..)
yüksek fiyat verdi”
(…..) 08:30:


17/40
“tamam”
(…..) 08:30:
“takip et kaçırmayalım abicim”
(…..) 08:30:
“tmm abi”
(74) Bulgu-14: KİSBU’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, 29.06.2020 tarihinde
Yurt İçi ve Yurt Dışı Satış Müdürü (…..) tarafından l. Grup Yurt İçi Satış Müdürü
(…..)’na gönderilen e-posta ekinde “MASKE-TULUM-FİLTRELİK-HASTA ÖNLÜĞÜ
ALABİLECEK MÜŞTERİLER 2020 (003)” başlıklı excel dosyası olarak hazırlanmış bir
çalışma bulunmaktadır. Söz konusu çalışmada “imalat”, “firma adı”, “alım yaptı mı (kaç
ton)”, “hedef fiyat” “ilgilendiği ürün detayı” gibi sütunlar yer almakta ve kısa notlar
bulunmaktadır. Dosyanın bir kısmının ekran görüntüsüne aşağıda yer verilmektedir:


(…..TİCARİ SIR….)


I.5. Teşebbüslerden Edinilen Verilere İlişkin Yapılan Sayısal Analizler
(75) Maske üretiminde kullanılan kumaşlardan spunbond türü kumaş özelinde
teşebbüslerin yurt içi satış miktarı, yurt içi satış değeri, üretim miktarı ve kapasitesi
bakımından hesaplanan pazar paylarına Tablo 1’de yer verilmektedir. Pazar paylarının
hesaplanmasında önaraştırma tarafı teşebbüsler ile DMO ve USHAŞ’ın
koordinasyonunda yürütülen süreçte GAİB tarafından hazırlanan raporlarda yer alan
teşebbüsler dikkate alınmıştır .
Tablo 1: Spunbond Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar Payları (%)

13 ABD Doları üzerinden yapılan hesaplamalarda APEKS, BAYTEKS, BAKTIROĞLU, KAY TELA,
AKINAL, MOGUL ve BİLNUR’un verileri merkez bankası ortalama döviz kuru esas alınarak raportörler
tarafından çevrilmiştir.
14 (…..).
15 (…..).
SPUNBOND
SATIŞ MİKTARI
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (KG)
SATIŞ DEĞERİ
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (ABD Doları)13
ÜRETİM MİKTARI
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (KG)
ÜRETİM
KAPASİTESİ
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (KG)
2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020
(…..) 8,76 12,93 9,76 19,79 8,56 10,47 6,93 8,38
(…..) 6,55 7,98 7,21 10,18 8,16 6,13 12,35 11,71
(…..) 4,97 5,43 5,76 7,17 6,37 4,88 5,02 4,05
(…..)14 3,92 5,79 4,79 6,05 4,47 5,00 6,59 5,20
(…..) 5,25 3,95 5,46 5,03 3,69 2,40 4,88 2,87
(…..) 0,97 4,03 1,06 4,19 0,69 2,49 1,59 2,56
(…..) 4,85 3,11 5,18 2,38 4,99 4,28 4,63 3,73
(…..) 1,44 2,17 1,53 1,99 2,59 2,35 2,44 1,97
(…..) 2,75 1,67 3,08 1,43 3,25 3,36 3,46 3,73
(…..) 1,20 0,16 1,51 0,23 1,08 1,23 1,58 1,27
(…..) 15 0,22 0,13 0,36 0,21 0,10 0,08 1,24 1,00
(…..) 1,51 4,19 1,57 0,01 1,78 1,62 1,44 1,16
(…..) 0,63 0,34 0,68 0,24 1,21 1,28 1,70 1,36
(…..) 37,91 37,17 43,74 32,60 43,65 43,44 37,57 40,98


18/40
(76) Tablo 1’den 2019 ve 2020 yılında yurt içi satış miktarı, yurt içi satış değeri, üretim miktarı
ve üretim kapasitesi bakımından (…..)’ın en büyük paya sahip teşebbüs olduğu
görülmektedir. Önaraştırma tarafı teşebbüslerin toplam pazar payı yurt içi satış değeri
bakımından 2019 yılında %47,25 iken 2020 yılında %58,65 olarak; yurt içi satış miktarı
bakımından ise 2019 yılında %42,40 iken 2020 yılında %51,53 olarak gerçekleşmiştir.
(77) Teşebbüslerin 2019-2020 yılları arasındaki fiyat hareketlerinin izlenebilmesi amacıyla
aşağıda bazı grafikler oluşturulmuştur. Grafikler oluşturulurken yukarıda bahsedildiği
üzere USHAŞ, DMO ve GAİB koordinasyonunda kamunun maske ihtiyacı için gereken
kumaşların satışında teşebbüslerin, zorunlu tutulduğuna yönelik bir tespit
yapılamamakla birlikte teşebbüslerin çoğunluğu tarafından idarenin talep ettiği
kumaşların yine idarenin belirlediği fiyatlar üzerinden karşılandığı anlaşılmıştır. Ancak
idarenin tüm kumaş talebinin karşılanıp karşılanmadığına yönelik bir değerlendirme
yapılamamıştır. Bu doğrultuda analizlerde idareye yapılan satışların dışında
teşebbüslerin doğrudan pazardaki müşterilere satışlarındaki seyrin görülebilmesi
amacıyla grafikler oluşturulurken veriler iki farklı şekilde alınmıştır. İlk olarak
teşebbüslerin tüm satışları esas alınmıştır. İkinci olarak ise teşebbüslerin tüm
satışlarından USHAŞ’ın alım yapacağını belirttiği fiyatlar üzerinden USHAŞ’a ve
USHAŞ adına üretim yapanlara gerçekleştirilmiş satışlar ile aynı fiyat üzerinden DMO,
GAİB ve bazı diğer kamu kurumlarına yapılan satışlardan tespit edilebilenler hariç
tutulmuştur17. Belirtilen satışların hariç tutulduğu grafikler Kamu hariç olarak ifade
edilmiş olup belirtilmeyenler tüm satışları kapsamaktadır. Bu doğrultuda teşebbüslerin
fiyat hareketlerindeki seyre Grafik 1 ve Grafik 2’de yer verilmektedir. Grafik 218 ve
devamında Kamu hariç olarak ifade edilecek tüm grafikler de belirtilen şekilde
oluşturulmuştur.

16 ABD Doları üzerinden yapılan hesaplamalarda APEKS, BAYTEKS, BAKTIROĞLU, KAY TELA,
AKINAL, MOGUL ve BİLNUR’un verileri merkez bankası ortalama döviz kuru esas alınarak raportörler
tarafından çevrilmiştir.
17 Dosya kapsamında teşebbüslerden USHAŞ veya USHAŞ adına üretim yapanlara USHAŞ’ın
belirlediği fiyatlar üzerinden yaptıkları satışlara ilişkin bilgi temin edilmiştir. Belirtilen satışlardan yalnızca
idarenin alım fiyatı seviyesinde olanlar bu kapsamda değerlendirilmiştir. Buna ilave olarak teşebbüslerin
satış verileri incelenmek suretiyle anılan fiyat düzeyinde DMO, GAİB, Hava Dikim Evi, Kızılay,
belediyeler, il özel idareleri, liseler, il afet müdürlükleri gibi idarelere yaptığı tespit edilebilen satışlar ve
incelenen dönemlerde kamuya bedelsiz olarak verilen kumaş satışları bu kapsamda değerlendirilmiştir.
18 (…..).
Tablo 1’in Devamı
SPUNBOND
SATIŞ MİKTARI
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (KG)
SATIŞ DEĞERİ
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (ABD Doları)16
ÜRETİM MİKTARI
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (KG)
ÜRETİM
KAPASİTESİ
BAZINDA PAZAR
PAYLARI (KG)
2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020
(…..) 2,00 2,18 1,96 1,44 4,06 3,91 3,17 3,22
(…..) 16,27 4,49 5,51 3,32 4,77 4,45 4,46 3,59
(…..) 0,78 0,96 0,86 0,85 0,58 0,69 0,96 0,78
(…..) 0,00 3,34 0,00 2,89 0,00 2,32 0,00 2,43
TOPLAM ~100,00 ~100,00 ~100,00 ~100,00 100,00 ~100,00 ~100,00 ~100,00
Kaynak: Teşebbüslerden Edinilen Bilgiler

19/40
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler çerçevesinde raportörlerce yapılan çalışma
Grafik 1: Teşebbüslerin Tüm Satışları Baz Alınarak Oluşturulmuş Fiyat Grafiği
0,00
0,20
0,40
0,60
0,80
1,00
1,20
1,40
1,60
1,80
2,00
2,20
2,40
2,60
2,80
3,00
3,20
3,40
3,60
3,80
4,00
4,20
4,40
4,60
4,80
5,00
5,20
5,40
5,60
5,80
6,00
6,20
6,40
6,60
6,80
7,00
7,20
7,40
7,60
7,80
8,00
Oca.19 Şub.19 Mar.19 Nis.19 May.19 Haz.19 Tem.19 Ağu.19 Eyl.19 Eki.19 Kas.19 Ara.19 Oca.20 Şub.20 Mar.20 Nis.20 May.20 Haz.20
U
SD
/K
g
(.....TİCARİ SIR.....)

20/40
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler çerçevesinde raportörlerce yapılan çalışma
Grafik 2: Teşebbüslerin Kamu Kurumlarına olan Satışları Hariç Tutularak Oluşturulmuş Fiyat Grafiği
0,00
0,20
0,40
0,60
0,80
1,00
1,20
1,40
1,60
1,80
2,00
2,20
2,40
2,60
2,80
3,00
3,20
3,40
3,60
3,80
4,00
4,20
4,40
4,60
4,80
5,00
5,20
5,40
5,60
5,80
6,00
6,20
6,40
6,60
6,80
7,00
7,20
7,40
7,60
7,80
8,00
Oca.19 Şub.19 Mar.19 Nis.19 May.19 Haz.19 Tem.19 Ağu.19 Eyl.19 Eki.19 Kas.19 Ara.19 Oca.20 Şub.20 Mar.20 Nis.20 May.20 Haz.20
U
SD
/K
G
(.....TİCARİ SIR.....)

21/40
(78) Grafik 1 ve 2 incelendiğinde 2019 yılında fiyatların genel olarak birbirine yakın ve
dalgalı seyrettiği görülürken 2020 Şubat ayından itibaren belirgin bir şekilde yükselişe
geçtiği görülmektedir. Teşebbüslerin tüm satışları baz alındığında 2020 yılı Şubat ayı
ağırlıklı ortalamaları 1,97 USD/kg seviyelerinde iken 2020 yılı Haziran ayında yaklaşık
%101 oranında artış göstererek 3,84 USD/kg seviyelerine gelmiştir. Teşebbüslerin
kamu hariç 2020 yılı Şubat ayı ortalama ağırlıklı fiyatları 1,97 USD/kg iken 2020 yılı
Haziran ayında ortalama ağırlıklı fiyatları yaklaşık %126 oranında artarak 4,46 USD/kg
olarak gerçekleşmiştir.
(79) Bu noktada belirtmek gerekir ki Covid-19 salgını 2019 yılı Aralık ayında ortaya çıkarak
yayılmaya başlamış ve ülkemizdeki ilk vakalar da 2020 yılı Mart ayından itibaren
görülmeye başlamıştır. Teşebbüslerin fiyat hareketlerinde görülen ani kırılımların talep
veya maliyetlerdeki değişimler ile açıklanamaması durumunda fiyat hareketlerinin
teşebbüsler arası olası bir anlaşma/uyumlu eylemden kaynaklanabileceği
düşünülebilir.
(80) Bu çerçevede teşebbüslerin fiyat hareketlerindeki seyrin talep miktarı ile
karşılaştırıldığı aşağıdaki grafikler oluşturulmuştur. Grafiklerin oluşturulmasında
pazardaki toplam talep miktarı hesaplanırken Tablo 1’de yer verilen tüm teşebbüslerin
yurt içi satış verileri dikkate alınmıştır.
22/40
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler çerçevesinde raportörlerce yapılan çalışma
Grafik 3: Fiyat ve Toplam Talep Grafiği (Tüm Satışlar)
0
2.000.000
4.000.000
6.000.000
8.000.000
10.000.000
12.000.000
14.000.000
16.000.000
0,00
0,20
0,40
0,60
0,80
1,00
1,20
1,40
1,60
1,80
2,00
2,20
2,40
2,60
2,80
3,00
3,20
3,40
3,60
3,80
4,00
4,20
4,40
4,60
4,80
5,00
5,20
5,40
5,60
5,80
6,00
6,20
6,40
6,60
6,80
7,00
7,20
7,40
7,60
7,80
8,00
Oca.19 Şub.19 Mar.19 Nis.19 May.19 Haz.19 Tem.19 Ağu.19 Eyl.19 Eki.19 Kas.19 Ara.19 Oca.20 Şub.20 Mar.20 Nis.20 May.20 Haz.20
K
G
U
SD
/K
G
(.....TİCARİ SIR.....)
23/40

Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler çerçevesinde raportörlerce yapılan çalışma
Grafik 4: Fiyat ve Toplam Talep Grafiği (Kamu Hariç)
0
2.000.000
4.000.000
6.000.000
8.000.000
10.000.000
12.000.000
14.000.000
16.000.000
0,00
0,20
0,40
0,60
0,80
1,00
1,20
1,40
1,60
1,80
2,00
2,20
2,40
2,60
2,80
3,00
3,20
3,40
3,60
3,80
4,00
4,20
4,40
4,60
4,80
5,00
5,20
5,40
5,60
5,80
6,00
6,20
6,40
6,60
6,80
7,00
7,20
7,40
7,60
7,80
8,00
Oca.19 Şub.19 Mar.19 Nis.19 May.19 Haz.19 Tem.19 Ağu.19 Eyl.19 Eki.19 Kas.19 Ara.19 Oca.20 Şub.20 Mar.20 Nis.20 May.20 Haz.20
K
G
U
SD
/K
G
(.....TİCARİ SIR.....)


24/40
(81) Grafik 3 ve Grafik 4 incelendiğinde teşebbüslerin fiyatlarının artış eğilimine girdiği 2020
Şubat ayından itibaren pazardaki toplam talebin de arttığı görülmektedir. 2020 yılı
Ocak-Haziran döneminde toplam talep miktarı teşebbüslerin tüm satışları baz
alındığında 2019 yılının aynı dönemine göre yaklaşık %34 oranında artış göstermiştir.
(82) Teşebbüslerin fiyatlama davranışlarına etki eden diğer bir unsur ise maliyetler olup
teşebbüslerin fiyat hareketlerinin maliyet kaynaklı olup olmadığının tespiti amacıyla
aşağıdaki grafikler oluşturulmuştur.

25/40



0,00
5,00
10,00
15,00
20,00
25,00
30,00
35,00
40,00
(.....)
KİSBU MALİYET KİSBU FİYAT
0,00
5,00
10,00
15,00
20,00
25,00
30,00
(.....)
MOĞUL MALİYET MOĞUL FİYAT
0,00
5,00
10,00
15,00
20,00
25,00
(.....)
RİTAŞ MALİYET RİTAŞ FİYAT
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
(.....)
AKEL MALİYET AKEL FİYAT
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
(.....)
BAYTEKS MALİYET BAYTEKS FİYAT
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
(.....)
FELİKS MALİYET FELİKS FİYAT
Grafik 5: Teşebbüslerin Fiyat-Maliyet Grafikleri
26/40

Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen cevabi yazılar çerçevesinde raportörlerce yapılan çalışma
Grafik 6
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
O
ca
.1
9
M
ar
.1
9
M
ay
.1
9
Te
m
.1
9
Ey
l.1
9
K
as
.1
9
O
ca
.2
0
M
ar
.2
0
M
ay
.2
0
(.....)
BİLNUR MALİYET BİLNUR FİYAT
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
(.....)
GENERAL MALİYET GENERAL FİYAT
0,00
5,00
10,00
15,00
O
ca
.1
9
M
ar
.1
9
M
ay
.1
9
Te
m
.1
9
Ey
l.1
9
K
as
.1
9
O
ca
.2
0
M
ar
.2
0
M
ay
.2
0
(.....)
PELSAN MALİYET PELSAN FİYAT
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
O
ca
.1
9
M
ar
.1
9
M
ay
.1
9
Te
m
.1
9
Ey
l.1
9
K
as
.1
9
O
ca
.2
0
M
ar
.2
0
M
ay
.2
0
(.....)
KURT KUMAŞ MALİYET
KURT KUMAŞ FİYAT
0,00
5,00
10,00
15,00
20,00
25,00
O
ca
.1
9
M
ar
.1
9
M
ay
.1
9
Te
m
.1
9
Ey
l.1
9
K
as
.1
9
O
ca
.2
0
M
ar
.2
0
M
ay
.2
0
(.....)
APEKS MALİYET APEKS FİYAT
27/40
(83) Grafik 5, teşebbüslerin fiyatları ile maliyetlerindeki değişimleri göstermektedir. (…..)
maliyetleri önceki dönemler ile benzer seviyelerde iken fiyatları Mart 2020’den itibaren
artış göstermektedir. (…..) fiyatları da Ocak 2020’den itibaren artış göstermekle birlikte
maliyetlerinin de 2020 yılı Ocak ayından itibaren arttığı görülmektedir. (…..) fiyatlarında
2020 yılı Ocak ayından itibaren belirgin bir yükseliş görülürken maliyetlerinde de kısmi
artış olduğu görülmektedir. (…..) da fiyatlarında artış eğilimi görülmekle birlikte
maliyetlerinde de artış gerçekleşmiştir.
(84) Yine teşebbüslerin ürünlerine olan talepteki artışa gösterge olabileceği düşünülerek
kapasite kullanım oranları incelenmiştir. Kapasite kullanım oranlarına aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir.
28/40
Tablo 2: Teşebbüslerin Kapasite Kullanım Oranları (%)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oca.19 41,16 81,84 8,51 63,00 98,90 48,63 98,00 92,15 39,53 68,00 6,11 76,88
Şub.19 75,67 97,08 19,04 61,00 98,70 31,60 99,00 82,73 95,21 98,20 8,31 72,91
Mar.19 63,05 106,21 30,60 61,00 96,80 79,30 99,00 79,58 97,28 105,44 19,35 79,62
Nis.19 70,36 102,52 33,84 53,00 98,70 21,08 100,00 85,38 91,67 107,60 18,27 75,83
May.19 72,85 94,64 30,24 61,00 95,20 79,63 99,00 93,44 91,87 99,60 12,84 80,21
Haz.19 25,09 65,86 14,54 48,00 98,20 60,85 66,00 58,66 64,18 72,00 3,22 58,14
Tem.19 34,76 100,69 36,48 62,00 97,80 55,48 83,00 94,90 83,84 96,80 19,15 75,38
Ağu.19 41,37 82,70 31,21 51,00 98,30 50,00 69,00 70,38 63,56 68,40 10,07 58,52
Eyl.19 65,17 100,79 38,97 60,00 97,60 60,65 95,00 66,43 92,49 112,00 6,22 76,19
Eki.19 44,02 102,61 37,05 66,00 99,80 67,18 99,00 59,42 94,22 83,00 17,63 72,52
Kas.19 61,56 97,28 46,76 58,00 97,30 23,58 99,00 58,61 89,79 107,40 8,72 56,82
Ara.19 40,86 113,67 60,38 56,00 97,80 56,63 94,00 57,41 80,87 124,40 11,08 75,87
Oca.20 0,00 72,83 53,50 56,00 98,80 38,73 99,00 64,03 96,02 105,60 6,00 59,18
Şub.20 90,50 89,48 66,71 53,00 98,70 57,75 98,00 61,27 97,09 109,48 8,00 59,47
Mar.20 99,64 102,74 64,18 65,00 97,50 84,78 100,00 67,66 96,02 121,08 19,00 76,29
Nis.20 92,89 112,76 71,00 79,00 97,50 95,85 99,00 72,95 99,21 107,60 18,00 80,80
May.20 93,53 116,34 99,18 98,00 98,80 95,35 99,00 83,45 98,95 113,36 13,00 88,74
Haz.20 97,38 116,25 102,46 70,00 97,10 96,23 100,00 90,88 96,97 122,80 3,00 57,00
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen cevabi yazılar çerçevesinde raportörlerce yapılan hesaplama

20-37/507-225
(85) 2020 yılı Mart ayından itibaren (…..) tam kapasiteye yakın seviyede çalıştığı; (…..)
kapasite kullanım oranlarının önceki aylara göre arttığı, sadece (…..) 2020 yılı Ocak-
Haziran dönemi ortalama kapasite kullanım oranının, 2019 yılı ortalama kapasite
kullanım oranı olan %11 seviyelerinde kaldığı görülmektedir.
I.6. Değerlendirme
I.6.1. Elde Edilen Bulgu, Bilgi ve Yapılan Görüşmelere Yönelik Değerlendirmeler
(86) Sektöre ilişkin bilgi verilen bölümde GAİB tarafından
“Nisan ayı itibariyle maske, tulum, önlük vb. koruyucu ekipman üretiminde
kullanılan kumaşlara olan talebin artmasıyla birlikte, kumaş tedarikinde sıkıntı
yaşanmaması ve koruyucu ekipman üreticilerinin her birinin üretim kapasitesi
oranında kumaş temin ederek üretimlerinde devamlılık sağlamaları amacıyla bir
faaliyet yürütülmüştür. Bu kapsamda, USHAŞ ile sözleşmeli firmalar; Belediye,
Okul, STK vb. kamu kurum ve kuruluşları; spunbond ve meltblown temin etmeleri
için kumaş üreticisi firmalara, bu firmaların kapasiteleri oranında,
yönlendirilmişlerdir. Bu dönemde, konu ile ilgili Kamu Kurumlarının ve kumaş
üreticisi firmaların ortak görüşü neticesinde; maske üretiminde kullanılan
meltblown kumaş için kilogram birim fiyatı KDV hariç 7 USD; spunbond kumaş
için kilogram birim fiyatı KDV hariç 2,5 USD olarak belirlenmiştir. Önemle
belirtmek gerekir ki, fiyat sabitleme ve kapasite oranlarında ihtiyaç dağılımı
uygulaması sadece devlete (ve devletle sözleşmeli firmalara) kumaş
sağlanması kapsamında gerçekleştirilmiştir.”
ifadelerine yer verilmiştir.
(87) Burada GAİB Koordinatörü tarafından kumaş üreticilerine gönderilen 31.03.2020 tarihli
ve “100 MİLYON ADET MASKE TEDARİK DOSYASI 30.03.2020” konulu e-postaya
örnek olarak yer verilmektedir:

(88) Anılan maske üretimi için kapasite oranlarına göre yapılmış kumaş tedariki ve sevkiyat
hesabına ilişkin tablo şu şekildedir:


29/40
20-37/507-225

30/40




(89) Önaraştırma tarafı teşebbüslerin bir kısmının yukarıda yer verilen tabloda yer aldığı
görülmektedir.
(90) Burada belirtmek gerekir ki benzer talepler GAİB tarafından kumaş üreticisi
teşebbüslere başka tarihlerde de iletilmiştir. Örneğin “(USHAŞ) Sağlık Bakanlığı
Maske Kumaşı Sipariş dosyası 23 Mart 2020” konulu e-postada, GAİB Kooordinatör
Başkanı tarafından e-posta içeriğinde isimlerine yer verilen 10 kumaş üreticisi
teşebbüsün bizzat telefon açarak kendi beyanlarına göre GAİB tarafından tespit
edilmiş olan aylık kapasitelerine göre bakanlıktan gelen kumaş siparişinin ürün
detayları ile birlikte dağılımı yapılmış haline yer verildiği belirtilmiştir. Anılan tablodan,
yukarıdaki tablodan farklı olarak meltblown kumaşı için belirlenen fiyatının 4 ABD
Doları, spunbond kumaşı için belirlenen fiyatın ise 1,90 ABD Doları olduğu
görülmektedir.
(91) (…..) yapılan incelemede elde edilen GAİB tarafından gönderilen, bilgi kısmında
USHAŞ yetkililerinin ve İçişleri Bakanlığının da olduğu “Maske Üretimi 20.000.000 Adet
LCW USHASŞ – (…..) / 2. Talep” konulu 22.04.2020 tarihli bir e-postadan LCW firması
tarafından talep edilen 20.000.000 adet maske üretimi için meltblown kumaş talebinin
anılan teşebbüse iletildiği, eşleştirilen satıcı olarak anılan teşebbüsün yer aldığı ve
faturanın USHAŞ’a kesileceği bilgisi yer almaktadır. Eşleştirme sistemine dair örnek
niteliğinde verilebilecek bir diğer belge GAİB Şube Müdürü tarafından (…..)
gönderilmiş olan, bilgi kısmında USHAŞ ve GAİB yetkililerinin yer aldığı 07.04.2020
tarihli ve “Maske Üretimi 4.000.000 Adet Beşiri Tekstil – Spunbond Kumaş – (…..)”
konulu e-posta yazışmasıdır. Anılan e-postada Beşiri Tekstil tarafından talep edilen
20-37/507-225

31/40


maske üretimi için e-posta içeriğinde yer alan miktarda spunbond talebi iletilmektedir.
E-posta yazışmasından söz konusu talebe ilişkin eşleştirilen satıcının (…..) olduğu
görülmekte olup yazışmanın içeriğinde faturanın USHAŞ’a kesileceği belirtilmektedir.
(92) Bulgu-1’de GAİB Koordinatör Başkanı’nın “DMO’nun MKE ve benzeri kurumlarda 75
milyon maske üretiminde kullanmak üzere Meltblown 7.00 usd/kg+KDV Spunbond 2.5
usd/kg+KDV bedelle kumaş talebinin üretim kapasiteleri oranında dağıtımları ekli
dosyada yapılmıştır.” şeklindeki ifadelerine yer verilmiştir19. Görüldüğü üzere DMO’nun
kamu kurumlarında maske üretiminde kullanılmak üzere meltblown ve spunbond
kumaş talepleri, USHAŞ’ın alım yaptığı dönemde belirlediği alım bedeli üzerinden
gerçekleştirilmektedir. Söz konusu ileti DMO tarafından maske üretiminde kullanılmak
üzere ihtiyaç duyulan kumaşın Valilik ve GAİB aracılığıyla kumaş üreticisi
teşebbüslerden kapasiteleri oranında temin edilmesine yöneliktir.
(93) Sektöre ilişkin bilgi verilen bölümde GAİB’in
“…hibe karşılığı ihracat hakkı uygulamasında serbest piyasa koşulları
gereği, ilgili taraflarca herhangi bir fiyat sabitlemesi yapılmamıştır. Devlet
Malzeme Ofisi’nin yetkilendirilmesiyle birlikte değişen süreçte, DMO ile
sözleşmeli maske, tulum ve önlük üreticisi firmaların DMO tarafından uygun
görülen koruyucu ekipman üretim adetleri Gaziantep Valiliğine bildirilmektedir.
Valilik tarafından Birliğimize iletilen DMO sözleşmeli firma talepleri üretim
adetleriyle birlikte kumaş üreticisi firmalara iletilmektedir. Maske, tulum ve önlük
üretecek firmalara ise kumaş temin edebilecekleri kumaş üreticisi firmaların
listesi iletilmektedir. Üretim yapacak olan firmalar kumaş temini için kumaş
üreticileriyle iletişime geçmektedir. Bu dönemde firmalar arasında bir
eşleştirme yapılmamaktadır.”
yönündeki ifadelerine yer verilmiştir.
(94) Yukarıda belirtildiği üzere hibe karşılığı ihracat izni kapsamında DMO sözleşme
imzaladığı üreticileri Gaziantep Valiliğine bildirmekte, maske ve tulum üreticileri Valilik
tarafından GAİB’e havale edilmektedir. GAİB ise üreticilerden aldığı kumaşların
kullanım detaylarını aylık olarak GAİB’e rapor edeceklerine dair noterden taahhütname
alarak kumaş üreticilerine sevk etmekte, GAİB DMO sözleşmeli üreticilere tüm kumaş
üreticilerinin listesini vermekte, kumaş üreticilerine ise DMO sözleşmeli firma bilgilerini
bildirmektedir. Yerinde incelemelerde teşebbüslerden edinilen belgelerden de GAİB
tarafından kumaş üreticisi teşebbüslere taahhütname ileten DMO sözleşmeli maske
üreticisi firmalar ve Gaziantep Valiliğine başvurup kumaş talebinde bulunan kurumlar
listesinin güncellendikçe gönderildiği, mükerrer satış olmaması ve işlemlerin takibi
açısından hangi firma ile anlaşma yapıldığı, hangi üründen ne kadar sevk edildiği
bilgisinin günlük olarak raporlanması gerektiğinin belirtildiği görülmektedir. GAİB’in
DMO sözleşmeli üreticilere vermek üzere teşebbüslerden birer satış elemanı ismi ve
iletişim bilgisinin kendisine bildirilmesini istediği görülmektedir.
(95) Bulgu-1’de yer verilen ilk ileti, sektöre ilişkin düzenlemeler kısmında yer verilen
Gaziantep Valiliğinin yazısına ilişkindir. (…..)
ifadeleri yer almaktadır.

19 Bu bulgu Whatsapp grubundaki yazışmadan alınmış olup GAİB’in bu talepleri kumaş üreticilere e-
posta yoluyla da iletilmektedir.
20-37/507-225

32/40


(96) Yukarıda yer verilen maske ve koruyucu ekipmanların üretimini/tedarikini yapanlara
hibe karşılığında ihracat izni verilmesine yönelik kumaş üreticisi teşebbüslerin
değerlendirmelerine yer verilecektir. (…..) tarafından gönderilen bilgi yazısında,
pandemi sürecinde spunbond ürünlerinin fiyatlarına ilişkin olarak “Bu süreçte
fiyatlarımızı fazla artırmamaya özen gösterdik ki bu maske standard herkesin ihtiyacı
olan bir malzeme ancak gördük ki devlet maske üreticilerinin ihracat yapmasına izin
veriyor burada 0,25 kuruşa mal ettiği maskeyi malı 2,5-3 tl ye yurtdışına satıyor
buradan sonra bizde fiyatlarımızda; arz talep dengesi ve piyasada oluşan fiyatları
dikkate alarak yine belirli ve makul oranlarda artış yaptık” ifadeleri yer almaktadır.
Ayrıca (…..) yapılan yerinde incelemede elde edilen 17.06.2020 tarihli e-posta
yazışmasında, maske üretimi için spunbond kumaş talebi olan bir müşterinin,
kendisine verilen fiyatın yüksek olduğu yönündeki ifadesi üzerine anılan teşebbüs
tarafından “…hibe konusu devam ettiği için; maalesef fiyatlandirmaya dahil ediliyor.”
şeklinde cevap verildiği görülmektedir. (…..) yetkilisi tarafından ise hibe karşılığı ihracat
uygulamasıyla kapasitenin iki katına çıktığı belirtilmiştir.
(97) (…..) tarafından gelen bilgi yazısında ise konuya ilişkin olarak
“maskenin imalatı için gerekli kumaşın verilmesi için firmamız geçtiğimiz 2-3
aylık süreçte göstermiş olduğu fedakarlığı her zaman gösterecektir. Ancak
bizim kısıtlı kapasitemizde mevcut müşterilerimizi mağdur ederek maske
üreticilerin ihracat yapmasını sağlayacak kumaş verilmesi yönünde baskı
kurulması durumunda başta bebek bezi üreticileri olmak üzere tüm
müşterilerimizin üretimlerinde aksamalar olacağı da dikkate alınması
gerekmektedir. Özetle maske üreticisi ihracat yapacak diye yıllarca emek
vererek oluşturduğumuz iç ve dış piyasadaki müşteri portföyümüzü kaybetmek
istememekteyiz.”
ifadelerinin yer aldığı görülmektedir. (…..).
(98) Bulgu-2’nin müşteriye verilecek fiyat konusunda KİSBU çalışanları arasında yapılan e-
posta yazışmalarına ilişkin olduğu görülmektedir. Söz konusu yazışmalarda, KİSBU
çalışanının (…..) isimli müşteriye verilecek fiyat hakkında (…..) “(…..) merhaba,
müşterimize verebileceğimiz fiyatımız nedir” ifadeleriyle danıştığı yetkili kişinin
“istedikleri bir fiyat var mı” sorusu üzerine müşteri ile tekrar görüşme yapılarak çalışan
tarafından “Müşteri ile görüştüm müşteri ay içinde spunbond dan sürekli kullandığı için
müşterimizin bayteksten aldığı fiyat (…..) dir. nakit fiyatıdır” şeklinde bilgi verdiği
anlaşılmaktadır. Bunun üzerine yetkilinin “Tamam hemen geçsin siparişi (…..) veririz
biz de beyaz için” ifadelerini kullandığı görülmektedir. Söz konusu yazışmalardan
KİSBU’nun BAYTEKS’ten alım yapan müşteriyi kazanabilmek amacıyla talep edilen
ürünü aynı fiyata verebilecekleri anlaşılmaktadır. Her ne kadar müşteriye sunulan fiyat
BAYTEKS tarafından sunulan fiyat ile aynı olsa da kendi ürünlerinin özellikleri ve diğer
teşebbüslerin ürünlerinden farkının da müşteriye anlatılması istendiğinden bu teklifin
müşteriyi kazanma amacıyla yapıldığı dolayısıyla teşebbüsler arasında rekabetin
varlığına işaret ettiği değerlendirilmektedir.
(99) Bulgu-3, KİSBU çalışanları (…..) ile (…..) arasında geçen konuşmalara ilişkindir.
Konuşmalarda “moguldan alıyordu bu müşteri. fiyatı tutturmak için özel anlaşma
yaptık.” “maskecilere şuan saldırıyoruz.” “bütün hepsini bağlayacağız.” “çalşın arkdşlr”
şeklinde yer alan ifadelerden teşebbüsün rakibi MOGUL’dan ürün alan müşteriye, özel
bir teklif yaparak anlaşma sağladığı görülmekte olup maske üretimi alanında faaliyet
gösteren diğer müşterileri bağlamak için de çalışma yapıldığı anlaşılmaktadır.
20-37/507-225

33/40


Konuşmaların devamına bakıldığında benzer bir anlaşmanın başka bir müşteri ile de
yapıldığı (…..)’nun “(…..) iş elbiseleri ilede aynı anlaşmayı yaptık” “(…..) vadeli çekle
ödeme anlaştık” ifadelerinden anlaşılmakta, buna karşın (…..) isimli çalışanın “:)” “oha
yani sizde” “bağlcz dye” ifadelerinden müşteri ile anlaşılan fiyatı düşük bulduğu
anlaşılmaktadır. Yine (…..) tarafından bu ifadelere “(…..) şuan rakipler (…..) den nakit
mal satıyor”, “sana düşük gelebilir ama biz şuan en pahalılarındanız” şeklinde verilen
cevaplardan teşebbüslerin fiyatlamalarının farklı olduğu ve ticari çıkarları
doğrultusunda birbirinden bağımsız davrandıkları değerlendirilmektedir.
(100) Bulgu-4 de yine müşteri ile anlaşma yapabilmek için teşebbüs çalışanları arasında
yapılan konuşmaya ilişkindir. Konuşmalarda (…..) isimli çalışan tarafından müşteri için
açık hesap istendiği ancak (…..) tarafından müşteriyi tanımadığı için “ben veremem
ona açık hesap tanımıyorum” şeklinde bir ifade kullandığı görülmektedir. Ancak (…..)
tarafından müşteriyi kaybetmemek ve farklı bir rakibe geçişini önlemek amacıyla “bin
tl veremezmiyiz” “ödemesini hiç aksatmıyor aslında” “(…..) almaya başlıcam dedi”
“kaybetmeyelim diye yazayım sanada dedim” şeklinde ifadeler kullandığı
görülmektedir. Bu yazışmalardan da yine pazarda rekabetin yaşandığı görülmekte,
ayrıca müşterilerin kolay bir şekilde tedarikçi değiştirebileceğine işaret edilmektedir.
(101) Bulgu-5’te yer alan konuşmalarda yine Bulgu-4’dekine benzer şekilde KİSBU
çalışanlarından (…..) isimli çalışanın bazı müşterilere açık hesap verilmesine ilişkin
(…..) isimli çalışan ile yaptığı yazışmalara ilişkindir. (…..) tarafından kullanılan
“vermeyelim açık hesap şu dönemde” “riskli bir dönemdeyşz” “dikkat et” “piyasada ürün
yok zaten” şeklindeki ifadelere karşı (…..) tarafından verilen “Anladim Abi Ama bunlara
norma tela vermiyorum. parça vs. gibi değerlendirip aliyordum bir tek düzenli iş
güvenliği o önemli o normalde mogul ile çalişiyor ben onu bu dönemde çevirdim
çevirdim şu an parçalardan faydalanip güzel hizmet veriyoum.” şeklindeki yanıttan,
MOGUL’dan ürün alan bir müşteriyi kendilerine çevirmeye çalıştıkları anlaşılmaktadır.
Bu yazışmalar da, rakip teşebbüslerin müşterilerini kazanabilmek için müşterilere açık
hesap kullandırma yönünde zaman zaman çalışanlar arasında müşteri özelinde
konuşmalar yapıldığına, dolayısıyla teşebbüsün izleyeceği ticari politikaya rakiplerden
bağımsız bireysel olarak karar verildiğine işaret etmektedir.
(102) Bulgu-6 ve Bulgu-7 ve Bulgu-10 KİSBU satış yöneticisi tarafından (…..) gönderilen
piyasada yer alan perakende ürün fiyatlarına ilişkin olup e-postalarda (…..) isimli
teşebbüsler tarafından uygulanan fiyat bilgileri yer almaktadır. Söz konusu
yazışmalardan, bu e-postaların hangi ürüne ilişkin olduğu, rakip teşebbüslerin fiyat
bilgisine ne şekilde erişildiği veya hangi amaçla gönderildiği bilgisi ilk aşamada
anlaşılamamaktadır.
(103) Söz konusu bulgularla ilgili olarak teşebbüs yetkilileri tarafından yapılan açıklamalar;
“(…..)”
şeklindedir.
(104) Yerinde incelemelerde elde edilen bulgular incelendiğinde Bulgu-2, Bulgu-5 ve Bulgu-
12’den KİSBU’nun doğrudan BAYTEKS ve MOGUL ile rekabet içerisinde olduğu ve
Bulgu 2’de geçen “Müşteri ile görüştüm müşteri ay içinde spunbond dan sürekli
kullandığı için müşterimizin bayteksten aldığı fiyat (…..) dir.” ifadelerinden
teşebbüslerin anlaşma yapmaya çalıştığı müşterilerden rakiplerin fiyatlarını
öğrenebildiği anlaşılmaktadır. Yine KİSBU ile BAYTEKS arasındaki rekabete doğrudan
işaret eden Bulgu-2’de yer alan yazışmanın (…..) tarafından (…..)’ya iletildiği tarih ile,
20-37/507-225

34/40


satış yöneticisi (…..) tarafından KİSBU Yönetim Kurulu Başkanı (…..)’ya piyasadaki
perakende fiyatlarının sunulduğu Bulgu-6 ile aynı; rakiplerin müşterilerini kazanma
amacıyla yapılan konuşmaların olduğu Bulgu-5 ve Bulgu-10 ise piyasa perakende
fiyatları ile ilgili bilginin bulunduğu Bulgu-6 ve Bulgu-7’den sonraki tarihlidir. Buradan
hareketle teşebbüsün piyasadan ve müşterilerden elde ettiği verileri rekabet etmek
amacıyla kullandığı anlaşılmaktadır. Bulgu-10’da yer alan “bizde bakıp ona göre fiyat
vericez birazdan istişare için çağıracam” ifadelerinden de teşebbüsün elde ettiği bu
bilgileri, fiyat politikalarını belirlemek için kullandıkları anlaşılmaktadır. Teşebbüs
yetkilileri tarafından yapılan açıklamalar da dikkate alındığında Bulgu-6, Bulgu-7 ve
Bulgu-10’da yer alan teşebbüslere ilişkin fiyat bilgilerinin teşebbüsün bireysel pazar
araştırması yoluyla elde etmiş olduğu değerlendirilmektedir.
(105) Bulgu-8, KİSBU çalışanı (…..) tarafından potansiyel bir müşteri hakkında (…..)’ya
yaptığı bilgilendirmeye ilişkindir. Söz konusu bilgilendirmede tulum üretecek olan (…..)
isimli firmanın ürün almaya başlamadan önce (…..) ve bazı firmalarla görüştüğü ancak
(…..) ürün almaya başladığı belirtilmektedir. (…..) tarafından işlemlere başlandığında
kendilerini dâhil etmeleri terminleri öne çekebilecekleri müşteriye ifade edilmiş bunun
üzerine, müşteri tarafından yüksek adetlerde üretim yapacaklarından en az dört
firmayla çalışacakları müşteri tarafından belirtilmiştir. E-postanın son kısımda yer alan
“bu işin mutlaka bize düşen kısmını yada daha fazlasını almamız lazım olmazsa tekrar
ziyarete gidilebilir” şeklindeki ifadeler teşebbüslerin birden fazla tedarikçi ile çalışan
müşterilere mümkün olduğunca rakiplerinden fazla ürün satma ve kazanç elde etme
çabasını göstermektedir. Yine “bizi de dahil edin terminleri öne çekeriz” ifadelerinden
anlaşma yapabilmek için müşteriye öncelik tanınacağı da anlaşılmaktadır.
(106) Bulgu-9’da KİSBU Yönetim Kurulu Başkanı (…..) tarafından aynı teşebbüsün (…..)
gönderilen ve bilgi kısmında aynı teşebbüsten (…..) yer aldığı e-posta iletisinde “Dün
Akınalla görüştüm terminler 4-6 aymış,sipariş almayın diyorlarmış,maske ve tuluma
çok mal veriyorlarmış,bilginiz olsun,biz spunlace olarak maskede ne kadar aktifiz?”
ifadeleri görülmektedir. Söz konusu e-postada (…..) kendisine yöneltilen soruya binaen
“Her maskeciye numunelerimizi verdik. Kağıtlı ürünlerin hepsini 1 hafta – 10gün içinde
göndereceğim. Yeşil-mavi-beyaz farketmez. Spunlace olarak numune verdiğimiz
yerleri de bugün tekrar bir arayıp görüşüp bilgi geçerim Size” şeklinde cevap vermekte
ve ilk e-postanın bilgi kısmında yer alan (…..) bu cevaba “Ucuz fiyat vermeyelim”
şeklinde dönüş yapmaktadır. Söz konusu e-posta ilk aşamada rekabet hukuku
kapsamında bilgi değişimi gerçekleştirildiğine yönelik şüphe uyandırmaktadır.
(107) Söz konusu e-posta yazışmasında yapıldığı belirtilen görüşmeye ilişkin bilgi almak
adına raportörler tarafından KİSBU ve AKINAL yetkilileri ile telefon görüşmesi
gerçekleştirilmiştir. Görüşmede, (…..) tarafından AKINAL’dan, (…..) çapraz spunlace
alımlarının olduğu, e-posta yazışmasında bahsi geçen görüşmenin de çapraz spunlace
alımına yönelik olduğu, Kasım-Aralık 2019 tarihleri döneminde de AKINAL’dan
spunlace alımlarının bulunduğu, ürün alımı için yapılan görüşmede AKINAL tarafından
kendilerine spunlace ürününün teslimi için bir ay gibi uzun bir termin süresinin verildiği,
(…..) ifade edilmiştir. (…..), müşterilerin AKINAL’ın kendilerine verdiği termin süresinin
4-6 ay arasında olduğunu ifade ettiğini, müşterilerden AKINAL’ın maske için spunlace
kumaş sattığı yönünde bilgiler aldıklarını ve bunun üzerine söz konusu e-postayı (…..)
gönderdiğini ifade etmiştir.
(108) İlgili e-posta yazışmasında yalnızca “Dün Akınalla görüştüm” ifadesinin yer alması
sebebiyle görüşmenin AKINAL’ın hangi yetkilisi ile yapıldığı anlaşılamamaktadır.
Raportörler tarafından AKINAL’ın Satış ve Pazarlama Müdürü (…..) aranmış olup
20-37/507-225

35/40


yapılan görüşmede (…..) tarafından özetle kendisinin KİSBU ile anılan tarihte bir
görüşmesinin olmadığı, görüşmeyi ekibinden biri yapmış ise de bu konuda bir bilgisinin
olmadığı, e-posta içerisinde yer alan ifadelerin doğru olmadığı, şöyle ki AKINAL’ın
tulum sektörüne ürün vermediği, sadece maske sektörüne meltblown ürünü verdiği
ifade edilmiştir. Görüşmenin devamında spunlace ürününü tulum ve maske sektörüne
vermedikleri, spunlace ürününün maske için kesinlikle uygun olmadığı, KİSBU’nun
spunlace üretiminin olduğu ancak aynı zamanda piyasadan da bu ürünü alıp sattığı,
KİSBU’nun pandemi döneminde sadece düz hattını20 çalıştırmış olabileceği ve bu
nedenle piyasadan çapraz hatta üretilmiş ürün almış olabileceği, spunlace için olan
termin sürelerinin 2-4 hafta olduğu, Mart ayında da sürelerin bu şekilde olduğu, ancak
bir müşterinin çok yüklü bir alım yapma talebi olması durumunda yine belirli bir
miktarını karşılamaya çalıştıkları, ancak kalan kısımlar için termin süresinin uzun olmuş
olabileceği ifade edilmiştir.
(109) (…..) e-postada belirtilen görüşmeyi kendisinin yapmadığını ifade etmesi üzerine (…..)
görüşmenin kiminle gerçekleştirildiği sorusu yöneltilmiştir. (…..) ile görüşüldüğünün
öğrenilmesi üzerine AKINAL’ın İstanbul Satış ve Pazarlama Uzmanı (…..) ile telefon
görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Görüşmede teşebbüs çalışanı tarafından yapılan
açıklamalar şu şekildedir:
“KİSBU’nun çapraz üretim hattında üretilen spunlace kumaş talebine ilişkin
görüştükleri, söz konusu görüşmenin (…..) ile gerçekleştirildiği,
KİSBU’nun üretim yapmadığı spunlace ürününü piyasadan aldığı, bildiği
kadarıyla (…..), AKINAL’dan önceden de alım yaptığı, KİSBU’nun düz hattaki
ürünlere ilişkin taleplerinin hiç olmadığı,
Mart ayındaki taleplerinin çapraz ürüne yönelik olduğu, ancak o sırada AKINAL’ın
ıslak havlu için spunlace kumaş diğer deyişle düz hattaki üretimlerinin yoğun
olduğu, makineyi düz üretime çevirdikleri için düz üretim yaptıkları ve yoğun
oldukları, terminlerinin çok uzun olduğu,
Termin bilgisini KİSBU’ya 4 ay olarak verdikleri, 6 ay olarak vermedikleri,
Islak havlu için üretimde yoğunluk olmadığında termin sürelerinin 2-4 hafta
olduğu,
Söz konusu belgede geçen sipariş alınmamasına ilişkin olarak kendilerinin sipariş
almama gibi bir durumlarının olmadığı, uzun terminin kabulü halinde sipariş
aldıkları,
Söz konusu belgede geçen maske ve tuluma çok mal verildiğine ilişkin olarak ise
spunlace kumaş için böyle bir ifade kullanılmadığı, KİSBU’ya meltblown
satışlarının olmadığı ve anılan konuşmada meltblown ürünün de gündeme
gelmediği, ayrıca anılan konuşmada maske ve tulum özelinde hiçbir şey
konuşulmadığı, ancak pandemi dolayısıyla yaşanan yoğunluktan bahsedildiği,
Üretimlerinin ağırlık olarak spunlace ürününe yönelik olduğu, tulum sektörü için
spunlace üretimlerinin olmadığı, maske üretimine yönelik spunlace ürünü
vermedikleri,

20Aynı telefon görüşmesinde spunlace kumaşın düz ve çapraz hattaki üretimine göre kullanıldığı
sektörün farklılaştığı, teknik tekstilde çapraz hatta üretilen spunlace kumaşın ıslak mendil üretimi içinse
düz hatta üretilen spunlace kumaşın kullanıldığı, (…..).
20-37/507-225

36/40


Kendi bilgileri haricinde müşterilerinden spunlace ürün alarak maske ve tulum
üretiminde kullananlar olmuşsa da bu konu hakkında bilgi sahibi olmadıkları”
ifade edilmiştir.
(110) Öncelikle belirtmek gerekmektedir ki her iki tarafla da yapılan telefon görüşmesinden
KİSBU’nun AKINAL’dan spunlace alımı olduğu anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında
edinilen AKINAL’ın yurt içi satışlarına ilişkin verilerden de KİSBU’nun AKINAL’dan
Aralık 2019 ve Şubat 2020 tarihlerinde spunlace alımı yaptığı tespit edilmiştir. Söz
konusu telefon görüşmelerinde KİSBU ile AKINAL arasındaki görüşmelerin tam olarak
hangi yetkililer arasında gerçekleştirildiği bilgisi ile AKINAL tarafından spunlace ürünü
için KİSBU’ya verilen termin süresi bilgisi tam olarak örtüşmemektedir. Öte yandan,
AKINAL İstanbul Satış ve Pazarlama Uzmanı (…..) tarafından anılan görüşmede
maske ve tulum özelinde bir konuşmanın olmadığı yönündeki beyanı, KİSBU’nun bu
bilgiyi AKINAL’dan değil müşterilerden aldığı yönündeki açıklamasını destekler
niteliktedir. Ayrıca her ne kadar (…..) tarafından “…maske üretimine yönelik spunlace
ürünü vermedikleri, Kendi bilgileri haricinde müşterilerinden spunlace ürün alarak
maske ve tulum üretiminde kullananlar olmuşsa da bu konu hakkında bilgi sahibi
olmadıkları” belirtilmişse de önceki bir tarihte yapılmış telefon görüşmesinde21 (…..)
“AKINAL’dan spunlace tedarik eden teşebbüslerin maske üreticisi olmadıkları”
yönündeki ifadesi, KİSBU’nun da açıklamaları ile birlikte değerlendirildiğinde böyle bir
bilgi aktarımının müşteriler kanalıyla yapıldığı yönündeki kanaati kuvvetlendirmektedir.
Teşebbüsler arasında yapılan görüşmeye ilişkin olarak belirtilmesi gereken KİSBU’nun
zaman zaman AKINAL’dan spunlace ürünü alımı olması sebebiyle aralarında termin
süresine ilişkin bir konuşmanın olmasının ticaretin olağan akışına uygun olduğudur.
KİSBU’nun, AKINAL’ın maske ve tulum üretimine ilişkin spunlace satışının çok olduğu
yönündeki bilgisinin müşteri kaynaklı olduğu değerlendirilmekte, zira AKINAL yetkilisi
(…..) tarafından kendilerinden spunlace tedarik eden teşebbüslerin maske üreticisi
olmadıkları belirtilmektedir. Bu bağlamda, rakipler arasında üçüncü taraflar yoluyla
dolaylı bir paylaşımın da olmadığı anlaşılmaktadır. Anılan sebeplerle rekabetçi
endişenin doğmadığı değerlendirilmektedir.
I.6.2. 4054 sayılı Kanun Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(111) Önaraştırma kararının konusunu dokumasız kumaş üretiminde faaliyet gösteren
teşebbüslerin fiyatlarında Covid-19 salgınından itibaren ciddi oranda artış olduğu
iddiası üzerine 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti oluşturmaktadır.
(112) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca,
“belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”
(113) Kanun’un 6. maddesinde ise, “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya
da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut
başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması
hukuka aykırı ve yasaktır.” denilmektedir. Dosya kapsamındaki aşırı fiyat iddiası ise,

21 AKINAL Satış ve Pazarlama Müdürü (…..) ile 20.07.2020 tarihinde de telefon görüşmesi
gerçekleştirilmiştir. Anılan görüşme spunlace ürününün özellikleri, bu ürünün meltblowna ikame bir ürün
olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ve ayrıca meltblown ürünü ile DMO sözleşmeli teşebbüslere
yapılan satışlarına ilişkin olarak yapılmıştır.
20-37/507-225

37/40


Kurul ve Danıştay içtihatları çerçevesinde hâkim durumun kötüye kullanılması
hallerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Kanun 6. maddesi kapsamında bir ihlalden
bahsedebilmek için hâkim durum ve bu durumu kötüye kullanma şartlarının birlikte
olması aranmaktadır. Dosya kapsamındaki ürün pazarlarından spunbond pazarında
teşebbüslerin pazar payları incelendiğinde, söz konusu payların önaraştırma tarafı
teşebbüslerin hâkim durumda olabileceğine işaret etmediği görülmüştür. Bu nedenle
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir inceleme yapılmamıştır.
(114) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ilk fıkrasının temel amacı, rekabetin gereği olarak
her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına,
bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabeti bozucu nitelikteki anlaşmaların varlığı
durumunda, teşebbüslerin bağımsız davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak
çıkarlarına hizmet eden koordineli davranışlar almakta olup bu tür anlaşmalar, piyasa
ekonomisinden elde edilmesi beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz
kullanılmasına ve oluşan toplam refahın piyasadaki aktörlere hak etmedikleri oranda
dağılmasına yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan
teşebbüsler, normal rekabet şartları içerisinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak
bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip
olmakta ve böylece piyasa ekonomisinin sağlıklı bir şekilde işlemesini engellemektedir.
(115) Rekabet hukukunda anlaşma kavramı borçlar hukukundaki “sözleşme” kavramından
daha geniş bir kavramı ifade etmekte ve bağlayıcı olma, yazılı şekil, yükümlülüklerin
ifa edilmemesi halinde uygulanacak yaptırımın düzenlenmesi yahut yürürlük koşulları
gibi herhangi bir şekil şartı aranmamaktadır.
(116) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları ise;
“Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat
değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet
bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine
benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil
eder.
Ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla taraflardan her biri uyumlu
eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.”
hükümlerini haizdir. Ayrıca anılan maddenin gerekçesinde “teşebbüsler arasında bir
anlaşmanın varlığı tespit edilemese bile, teşebbüsler arasında kendi bağımsız
davranışları yerine geçen bir koordinasyon veya pratik bir işbirliği sağlayan doğrudan
veya dolaylı ilişkiler de eğer aynı sonucu doğuruyorsa yasaktır” denilerek uyumlu
eylem kavramına açıklık getirilmiş ve söz konusu karineye ilişkin olarak
“Rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaların yasaklandığı bir hukuk düzeninde genellikle bu
tür anlaşmalar gizli yapılmakta ve bunların varlığının ispatı oldukça güç, bazen
de imkansız olmaktadır. Bu nedenle Maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen
hallerin varlığı halinde teşebbüslerin uyumlu eylem içinde oldukları karinesi kabul
edilmiştir. Böylelikle uyumlu eylem içinde olmadıklarını ispat yükü ilgili
teşebbüslere geçirilmiş bulunmakta ve ispat güçlüğü nedeniyle Kanunun işlemez
hale gelmesinin önlenmesi amaçlanmıştır”
ifadelerine yer verilmektedir.
(117) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlalinden bahsedebilmek için teşebbüslerin
rekabeti kısıtlayıcı bir danışıklı ilişki içinde bulunmaları gerekmekte, bu danışıklı ilişki
20-37/507-225

38/40


ise anlaşma, uyumlu eylem ya da teşebbüs birliği kararı şeklinde ortaya
çıkabilmektedir. Dolayısıyla yapılacak değerlendirme bakımından asıl önemli olan
hususun, anlaşma ile uyumlu eylem arasındaki ayrım değil, 4. madde kapsamındaki
uzlaşmalar veya danışıklı ilişkiler ile salt paralel davranışlar/bilinçli paralellikler
arasındaki farkın belirlenmesi olduğu kabul edilmektedir. Bu çerçevede anlaşma ve
uyumlu eylem kavramları birlikte de kullanılabilecektir22 .
(118) Bilgi değişimine yönelik içtihada bakıldığında ise bilgi değişimi, iki veya daha fazla
teşebbüsün tek yanlı yahut karşılıklı olarak rekabetçi kararlarına etki eden her türlü
ticari bilgilerini paylaşmaları olarak tanımlanabilmektedir Teşebbüslerin, rakiplerinin
pazardaki davranışlarını etkilemeyi veya rakiplerinin gelecekte pazarda alacakları
ve/veya alabilecekleri kararları etkileyecek bilgiyi rakiplerine vermeyi amaçlayan
doğrudan veya dolaylı iletişimleri uyumlu eylem kapsamında değerlendirilmektedir.
Teşebbüslerin, gerçekleştirdikleri doğrudan veya dolaylı bilgi değişimleri ile pazara yön
vermeleri ya da gelecekteki davranışlarına ilişkin rakipleri nezdindeki belirsizlikleri
azaltmaları veya ortadan kaldırmaları koordinasyonun varlığını göstermek için yeterli
görülmektedir.
(119) 18.04.2011 tarih ve 11-24/464-139 sayılı otomotiv pazarında faaliyet gösteren çeşitli
teşebbüslerin ticari sır niteliğindeki stok, hedef ve satış stratejisine ve toplantı ve/veya
kişisel iletişim yoluyla fiyat stratejisine ilişkin bilgilerin paylaşımına yönelik
görüşmelerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği iddiasının
değerlendirildiği kararda, teşebbüslerin belirli şekilde davranmak hususunda aleni bir
irade uyuşması söz konusu olmamakla birlikte, koordinasyona yol açacak uzlaşma
araçlarını benimsemeleri veya bu araçlara bilinçli olarak katılmaları durumunda uyumlu
eylemin varlığından söz edilebileceği ifade edilmektedir. Bu itibarla amacın rekabeti
sınırlayıcı olmasının ihlalin varlığı açısından yeterli olduğu hususu bakımından,
anlaşma ile uyumlu eylem arasında herhangi bir farklılık olmadığı, uyumlu eylemin
varlığı halinde de rekabeti sınırlayıcı amacın mevcut olması durumunda, ayrıca
piyasada bu yönde bir etkinin ortaya çıkıp çıkmadığı tespitinin gerekli olmadığı dile
getirilmektedir23.
(120) Burada belirtmek gerekir ki fiyat, arz miktarı, satış stratejisi, maliyet gibi stratejik
verilere ilişkin bilgiler içeren iletişimler tek taraflı olarak sunulduğunda dahi rekabet
ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Nitekim belirtilen nitelikte bir iletiyi alan teşebbüs,
rekabeti sınırlayıcı bir uzlaşmanın tarafı olmayacağını derhal ve açıkça karşı tarafa
bildirmediği sürece uzlaşmaya zımnen irade göstermiş sayılacaktır. Zira rakiplerinden
değinilen unsurları taşıyan bir ileti alan teşebbüsün, sözü edilen bilgileri kendi ticari
politikalarında dikkate almamasının mümkün olmadığı kabul edilmektedir24. Teşebbüs
için geleceğe ilişkin belirsizlik azalmakta, fiyatlama kararları bu bilgiye göre
şekillenmektedir.
(121) Belirtildiği üzere, teşebbüsler arasındaki rekabetin, koordinasyon yoluyla
engellenmesinin tespit edilmesi için, hayata geçirilmiş somut bir planın varlığına her

22 Rekabet Kurulunun 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı, 08.03.2013 tarihli ve 13-13/198-100
sayılı, 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı kararları, Ankara 2. İdare Mahk. 2014/1373 E: sayılı
kararı, Danıştay 13. Dairesinin 2015/4548 E. sayılı kararı
23 Benzer kararlar için bkz. 24.02.2004 tarih ve 04-16/123-26 sayılı kararın Danıştay tarafından iptali
üzerine alınan 02.02.2006 tarih ve 06-08/121-30 sayılı, 24.04.2006 tarih ve 06-29/355-87 sayılı,
03.11.2006 tarih ve 06-80/1034-299 sayılı, 03.08.2007 tarih ve 07-64/794- 291 sayılı kararlar,
04.07.2007 tarih ve 07-56/672-209 sayılı karar, 08.03.2013 tarih ve 13-13/198-100 sayılı karar.
24 Rekabet Kurulunun 08.03.2013 tarihli ve 13-13/198-100 sayılı kararı.
20-37/507-225

39/40


durumda ihtiyaç duyulmamaktadır. Teşebbüslerin, rakiplerinin pazardaki davranışlarını
etkilemeyi veya rakiplerinin gelecekte pazarda alacakları ve/veya alabilecekleri
kararları etkileyecek bilgiyi rakiplerine vermeyi amaçlayan doğrudan veya dolaylı
iletişimleri uyumlu eylem kapsamında değerlendirilmektedir.
(122) Dosya özelinde, yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi
neticesinde anılan iddialarla ilgili olabilecek nitelikteki bulgulara ilişkin olarak yapılan
değerlendirmelerde;
– Gaziantep Valiliği tarafından alınan kararlar ve kumaş üreticisi teşebbüslerin
satışlarına getirilen bazı kısıtlamalar ile USHAŞ ve DMO’nun maske üretimi için
gereken kumaş talebinin USHAŞ ve DMO tarafından belirli fiyatlar üzerinden
karşılanmasına yönelik talimatlar,
– Bazı teşebbüsler arasında rekabetin varlığına işaret eder nitelikte yazışmalar,
– Teşebbüslerin müşteriler aracılığıyla rakip teşebbüslerin fiyatlarını
öğrenebildikleri ve müşteri özelinde çalışmalar yaparak her müşteri için bireysel
fiyat hedefleri oluşturduklarına yönelik belgeler,
– Hangi ürüne ilişkin olduğu ve rakip teşebbüslerin fiyat bilgisine ne şekilde
erişildiği bilgisi ilk aşamada anlaşılamayan, ancak teşebbüsün bireysel pazar
araştırması yoluyla elde edebileceği düşünülen bilgiler,
olarak sıralanabilecek bilgi ve belgelere yer verilmiştir.
(123) Söz konusu bilgi ve belgelerin yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde
incelenmesinin ardından, ihlal olarak nitelendirilebilecek bir bilgi veya belgenin mevcut
dosya kapsamında yer almadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(124) Bu noktada 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında
soruşturma açılması için gereken makul şüphenin bulunup bulunmadığına yönelik
teşebbüslerin ekonomik verileri incelenmiştir. Bu amaçla, tablolar ve grafikler üzerinde
yapılan analizlere geçmeden önce önaraştırma taraflarından FLOKSER ile ilgili ayrı bir
değerlendirme yapılması yerinde olacaktır. FLOKSER tarafından kendilerinin çeşitli
örgü kumaşlar ve iğneleme tekniği (needle punch) ile dokumasız kumaşlar ürettiği
belirtilerek pandemi dönemine kadar üretilen dokumasız kumaşların kendi suni deri
üretimlerindeki yarı mamul ihtiyacını karşılamak üzere kullanıldığı belirtilmiştir.
Bununla birlikte pandemi nedeniyle 2020 yılı Mayıs ayından itibaren (…..) spunlace
üretimlerinin başladığı ve Mayıs ve Haziran aylarında toplam (…..) kg seviyesinde
üretimleri bulunduğu, pazar paylarının (…..)’in altında olduğu ifade edilmiştir.
(125) Yerinde incelemeler ile edinilen bilgi ve bulgular çerçevesinde FLOKSER’in ihlale
yönelik eylemlerine rastlanılmadığından ve spunbond üretimleri de bulunmadığından,
yapılan analizlerde FLOKSER’e yer verilmemiş olup FLOKSER ile ilgili olarak dosya
kapsamında ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır.
(126) Hakkında inceleme yapılan diğer teşebbüslere ilişkin ise, spunbond kumaş türünde,
gerek tüm satışlar gerek kamuya yapılan satışlar hariç olarak yapılan fiyat analizinde
2019 yılı boyunca fiyatların yatay seyrettiği, 2020 yılı başlarından itibaren yükseldiği
görülmektedir. Covid-19 salgınının başlaması ile birlikte 2020 yılından itibaren
meydana gelen fiyat artışlarında talebin etkisinin görülebilmesi amacıyla Grafik-3 ve
Grafik 4’te önaraştırma tarafı teşebbüslerin fiyatları ile pazardaki toplam talep miktarı
karşılaştırılmıştır. Bu doğrultuda teşebbüslerin tüm satışları baz alındığında 2020 yılı
Ocak-Haziran döneminde teşebbüslerin ortalama ağırlıklı fiyatlarının 2019 yılının aynı
20-37/507-225

40/40


dönemine göre %39 oranında arttığı, toplam talebin de %34 oranında arttığı
görülmektedir. Dolayısıyla teşebbüslerin bu dönemdeki fiyat artışlarının talepteki artış
ile desteklendiği anlaşılmaktadır.
(127) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde dosya kapsamında hakkında inceleme
yapılan teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayıcı anlaşma/uyumlu eylemin varlığına
işaret eder nitelikte bulgu ve belgenin bulunmadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesinin ihlal edilmediği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(128) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca
- Apeks Dokusuz Örgüsüz Teknik Tekstil Destek Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- Ritaş Kimya ve Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.
- Teymur Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Kisbu Dokusuz Örgüsüz Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Bilnur Plastik Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Feliks Plastik Laminasyon ve Ambalaj Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- Flokser Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Akel İnşaat Taahhüt Otomotiv Tekstil Kuyumculuk Gıda Sanayi ve Dış Ticaret
Ltd. Şti.
hakkında soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün
içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy