Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-178 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-69/1458-557
Karar Tarihi : 4.11.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Fethullah GÜLER
C. ŞİKAYET
EDEN : - Levent Arif ERDAŞ
Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:68/A Kuyubaşı,
Kadıköy/İstanbul 20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
Domino’s Pizza Restaurantları A.Ş.
Yeni Çamlık Cad., Ayaz Sok. No:2, Kat: 1,
Ovalar Holding Binası Seyrantepe, 4 Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Domino’s Pizza Restaurantları A.Ş.’nin bir haftalık süre
zarfında uyguladığı fiyat politikasının 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında incelenerek gereğinin yapılması talebi.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Domino’s Pizza Restaurantları
A.Ş.’nin bir haftalık süre zarfında uyguladığı fiyat politikasının 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun kapsamında incelenerek gereğinin yapılması talep
edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.8.2010 tarih ve 6137 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 2.9.2010 tarih ve 2010-3-178/İİ-10-415.FG sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 16.9.2010 tarih ve 10-59/1209-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 40
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 26.10.2010 tarih ve 2010-3-
178/ÖA-10-185.MBA sayılı Önaraştırma Raporu 27.10.2010 tarih ve
REK.0.07.00.00-110/485 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-69 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Domino’s Pizza Restaurantları
A.Ş.’nin başvuruya konu eylemleri ile rekabeti kısıtladığı iddiasını konu edinen
şikayetin, 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği, dolayısıyla şikayete yönelik olarak
10-69/1458-557
2
herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade 50
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvuru Konusu Eylem
Otantik Doğu Karadeniz yemekleri ve Trabzon pidesi üretim ve satışı ile iştigal eden
Levent Arif Erdaş tarafından yapılan ve ekinde Domino’s Pizza Restaurantları A.Ş.
(Domino’s Pizza) tarafından yürütülen indirim kampanyasına ilişkin reklam
broşürünün yer aldığı başvuruda özetle; 60
Domino’s Pizza’nın fiyatlarını kısa bir süre için1 %66 oranında indirdiği,
kısa süreli yapılan bu indirimle tüketicilerin gözünde en ucuz firmanın Domino’s
Pizza olduğu yönünde gerçek dışı bir imaj oluşturulduğu, tüketicilerin aldatıldığı
iddia edilmiş, uygulanan bu fiyat politikasının 4054 sayılı Kanun’a ve ananelere
uymaması durumunda gereğinin yapılması talep edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikayete konu ilk eylem, genel olarak Domino’s Pizza’nın rakiplerini zor durumda
bırakacak şekilde fiyatlandırma yapması olarak özetlenebilecektir. Bu eylem belirli 70
şartları taşıması halinde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında “yıkıcı
fiyatlama” olarak değerlendirilebilir. Yıkıcı fiyat konusunu ilginç kılan, kavram ile
rekabet politikasının amacı arasındaki gerilimdir. Rekabet politikasının bir hedefi de
teşebbüsleri rekabete teşvik ederek pazarda fiyatların düşmesini sağlamaktır. Oysaki
yıkıcı fiyat teorisi göstermektedir ki, kimi zaman düşük fiyatlar da rekabeti bozucu etki
yapabilirler. Dolayısıyla bu alandaki güçlüklerden biri de rekabeti bozan yıkıcı
fiyatlarla, rekabetçi düşük fiyatlar arasındaki ayırımı yapabilmektir. Bu tür
fiyatlandırma stratejilerinin “yıkıcı fiyatlama” tanımı kapsamında 6. maddenin ihlali
olabilmesi için;
ihlal iddialarının yöneltildiği teşebbüsün (teşebbüslerin) ilgili pazarda tek başına 80
(birlikte) hâkim durumda olması,
teşebbüsün maliyet altı fiyat uygulaması,
belirlenen maliyet altı fiyatlandırmanın ilgili pazardaki diğer teşebbüsleri piyasa
dışına itecek kadar uzun sürmesi
şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartların herhangi birinin
eksikliği durumunda ise bu tür fiyatlama stratejileri, rekabet hukuku bağlamında
yasaklanan değil, teşvik edilen bir davranış olmaktadır.
Geçmişte alınan Kurul kararlarında Domino’s Pizza’nın hakim durumda olduğuna ya
da olmadığına ilişkin herhangi bir tespitte bulunulmamıştır. Diğer yandan eğer bir 90
teşebbüsün eylemi kötüye kullanma oluşturmuyorsa, teşebbüsün hakim durumda
olup olmamasından bağımsız olarak, eylem 6. maddeyi ihlal etmeyecektir. Bu
çerçevede Domino’s Pizza’nın ilgili pazarda hakim durumda olup olmadığının tespiti
yapılmadan, kötüye kullanmanın varlığı, Domino’s Pizza’nın hakim durumda olduğu
varsayımı altında değerlendirilecektir.
1 Reklam broşüründen bu sürenin bir hafta olduğu anlaşılmaktadır.
10-69/1458-557
3
Domino’s Pizza şikayetin ekinde sunulan reklam broşüründen anlaşılacağı üzere 2 –
8 Ağustos 2010 tarihleri arasında, gel-al servislerde, klasik hamurlu orta boy
ürünlerde “1 pizza fiyatına 3 pizza” kampanyası yapmıştır. Reklam broşüründe bu
fiyatların belirtilen tarihler dışında geçerli olmadığı da açıkça belirtilmiştir. İlgili 100
kampanya sınırlı bir üründe sadece yedi günlük bir süre ve ülke genelinde
yapılmıştır. Sınırlı çeşit ürünlerde sadece yedi gün için yapılan bu kampanyanın,
fiyatlar maliyet altı olarak kabul edilse dahi, yukarı da yer verilen “belirlenen maliyet
altı fiyatlandırmanın ilgili pazardaki diğer teşebbüsleri piyasa dışına itecek kadar uzun
sürmesi” şartını karşılaması mümkün değildir. Nitekim mevcut durumda da ülke
genelinde de çok sayıda fast-food restoranı Domino’s Pizza’nın şikayete konu
kampanyasına rağmen faaliyetlerine devam edebilmektedir. Bu bağlamda Domino’s
Pizza’nın şikayete konu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği
kanaatine varılmıştır.
110
Diğer yandan başvuruda belirtilen bir başka husus ise kısa süreli yapılan bu indirimle
tüketicilerin gözünde en ucuz firmanın Domino’s Pizza olduğu yönünde gerçek dışı
bir imaj oluşturulduğu, tüketicilerin aldatıldığı iddiasıdır. 4054 sayılı Kanun’un
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinin, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet
piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün
aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve
kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları
ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü
hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme
ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer” hükmü ile Rekabet 120
Kurulu’nun görev alanı belirlenmiştir. Kanun’un yer verilen kapsam maddesi
paralelinde Kanun’un 4. maddesi “…mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemler”i, Kanun’un 6.
maddesi “Bir veya birden fazla teşebbüsün …mal veya hizmet piyasasındaki hâkim
durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte
davranışlar ile kötüye kullanması”nı, Kanun’un 7. maddesi ise “Bir ya da birden fazla
teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye
yönelik olarak … bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde 130
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsü... devralması”nı yasaklamaktadır. Kanun’un kapsam
maddesinden de anlaşılacağı üzere Domino’s Pizza’nın başvuruya konu eylemleri ile
tüketicileri aldattığı yönündeki iddiaları 4054 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen
madde hükümlerinin kapsamı dışında kalmaktadır. Başvuru konusunu oluşturan bu
yöndeki iddiaların, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) yer verilen “Haksız
rekabet, aldatıcı hareket veya hüsnüniyet kaidelerine aykırı sair suretlerle iktisadi
rekabetin her türlü suiistimalidir.” hükmüyle düzenlenmiş haksız rekabet kapsamında
değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır. TTK’nın 57. maddesi 3. bendinde “Kendi
şahsi durumu, emtiası, iş mahsulleri, ticari faaliyeti veya ticari işleri hakkında yanlış 140
veya yanıltıcı malumat vermek veyahut; üçüncü şahıslar hakkında aynı şekilde
hareket etmek suretiyle rakiplerine nazaran onları üstün duruma getirme”nin hüsniyet
kaidelerine aykırı bir hareket olduğu belirtilmektedir. Bu maddeden kaynaklanan
uyuşmazlıklar için Ticaret Mahkemelerine gidilebilmektedir.
10-69/1458-557
4
Ayrıca tüketiciyi aldattığı düşünülen türden aldatıcı, yanlış beyanları içeren reklamlar
ve ilanlar 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 16. maddesi ile
yasaklanmaktadır. Söz konusu Kanun maddesinin ihlaline ilişkin şikayetler, Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı’na bağlı Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü ve
Reklam Kurulu’na yapılabilmektedir. Bununla birlikte başvurunun, Reklamverenler 150
Derneği ile Reklamcılar Derneği üyelerinin dürüst olmayan reklamlara karşı
oluşturdukları ve söz konusu reklamların düzeltilmesi ya da yayınlanmaması
yönünde reklam verenlere tavsiye niteliğinde görüş bildirmekte olan Reklam
Özdenetim Kurulu’na da yapılması mümkündür.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca 160
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy