1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-1-56 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-38/422-179
Karar Tarihi : 13.6.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
İkinci Başkan : Dr. Kemal EROL
Üyeler : İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, R.Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Mustafa PARLAK, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Hakan Deniz KARAKOÇ
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Saudi Basic Industries Corporation
Temsilcisi: Av. Emre ÇİZİOĞLU
Gazeteciler Mah. Dergiler Sok. No:1, 80300
Esentepe - İstanbul
D- TARAFLAR: - DSM N.V.
Het Overloon 1 NL-6411 TE Heerlen - HOLLANDA
- SABIC EuroPetrochemicals B.V.
Poststraat 1, 6135 KR Sittard - HOLLANDA
E- DOSYA KONUSU: DSM N.V.'nin kontrolünde bulunan DSM Petrochemicals
Grup şirketlerinin SABIC EuroPetrochemicals B.V. tarafından devralınmasına
izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.5.2002 tarih ve 2324 sayı; 4.6.2002
tarih ve 2509 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 10.6.2002 tarih ve 2002-1-56/Ö.İ.-02-İ.Y.A.
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 10.6.2002 tarih, REK.0.05.00.00/62 sayılı
Başkanlık önergesi ile 02-38 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; DSM Petrochemicals’ın (DPC),
Saudi Basic Industries Corporation (SABIC)'in kontrolünde bulunan SABIC
EuroPetrochemicals B.V. (SABIC Petrochemicals) tarafından devralınmasının 4054
sayılı Kanun'un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
olduğu, fakat işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, bir hakim
durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olmadığı, dolayısıyla işleme izin
verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı ifade edilmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
SABIC Türkiye'de polietilen, polipropilen, melamin, 2-etil heksanol, EPVC,
mono-etilen glikol, metanol ve stiren monomer pazarlarında, DPC ise polietilen,
polipropilen ve polipropilen bileşikleri pazarlarında faaliyet göstermektedir.
Dolayısıyla, SABIC ile DPC'nin Türkiye'de çakışan faaliyet alanları, polietilen ve
polipropilenle ilgili pazarlardır.
Polietilen, polipropilenle birlikte tüm dünyada plastik sanayinde en yaygın
şekilde kullanılan bir termoplastiktir. Polietilen, polimerleştirme işlemi sonucunda
etilenden elde edilmektedir.
Polietilen; yüksek yoğunluklu polietilen (YYPE), alçak yoğunluklu polietilen
(AYPE) ve lineer alçak yoğunluklu polietilen (LAYPE) olarak üç bölüme ayrılmaktadır
YYPE, etilenin alçak basınç altında, 80-90 derecede polimerleşmesi sonucu
elde edilmektedir. YYPE işleme kolaylığı, kimyasal dayanım, berraklık ve geçirmezlik
özelliklerine bağlı olarak geniş bir kullanım alanına sahiptir. YYPE sert boru, deterjan
ve kozmetik şişesi (şeffaf olmayan), ev eşyası, oyuncak, ambalaj filmi, gaz bidonu,
şişe kasası, ve meyve taşımacılığı, çöp torbaları ve akışkanlar için konteyner
imalatında kullanılmaktadır.
AYPE, etilenin yüksek basınç altında ve organik peroksit esaslı reaksiyon
başlatıcılar veya oksijen mevcudiyeti ile polimerleşmesi sonucu elde edilen ve çok
yaygın kullanım alanı olan bir termoplastik maddedir. AYPE ağır hizmet torbası, sera
örtüsü, ambalaj filmi, kablo kılıflama, oyuncak, boru, hortum, tüp, şişe, kumaş ve
metal kaplamaları, endüstriyel fıçılar, büyük su tankları yapımında kullanılmaktadır.
LAYPE, etilenin polimerizasyonu esnasında alfa olefinlerin, ürüne AYPE'ye
benzer yoğunluk ve YYPE'ye benzer lineerlik vermek üzere eklenmesiyle üretilir.
LAYPE, AYPE'nin yerine kullanılabilen bir ürün olarak geliştirilmiştir. Bu nedenle
LAYPE ile AYPE tek bir pazar olarak kabul edilmiştir.
YYPE ile AYPE arasında talep açısından kısmi ikame imkanı bulunmakla
birlikte, aynı üretim tesisinden kısa sürede ve önemli maliyetlere katlanılmaksızın
başka bir ürüne geçiş söz konusu olmadığından arz ikamesi olanağı
bulunmamaktadır. Bu bakımdan YYPE ile AYPE farklı ürün pazarları olarak
belirlenmiştir.
Polietilen gibi termoplastik kategorisinde yer alan polipropilen (PP), örgü,
çuval, halı ipliği, halat, paspas, filtre bezi, balık ağı, fırça yapımı, kord bezi ve peruk
yapımında kullanılmaktadır. PP'nin polietilen ile talep ikamesi sınırlı olmakla birlikte,
arz ikamesi olanağı bulunmamaktadır.
Üç tür PP bulunmaktadır; homopolimerler, rastlantısal kopolimerler ve blok
kopolimerlerdir. PP üreticilerinin çoğunun üç PP türünü de üretebilmesi, PP türlerinin
birbirlerinin yerine kullanılabilme oranı ve olasılığının yüksek olması nedeniyle PP
türleri tek bir pazar olarak değerlendirilmiştir.
3 REKABET KURUMU
Yukarıdaki açıklamalar ışığında söz konusu devralma işlemi neticesinde
etkilenecek pazarlar; YYPE, AYPE ve PP pazarları olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarını oluşturan YYPE, AYPE ve PP ürünleri, Türkiye genelinde
bulunan plastik üreticileri tarafından kullanılmakta ve yine ülke genelinde yaygın
olarak ticareti yapılmaktadır. Söz konusu ürünler, bozulma riskinin bulunmaması ve
taşıma masrafların düşük olması nedeniyle ülkenin her yerinde hemen hemen aynı
koşullar altında satılmaktadırlar. Bu bakımdan, ilgili coğrafi pazar Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme:
Devralma işlemi, DSM N.V.’nin (DSM) sahibi bulunduğu DPC hisselerinin
SABIC Grubu şirketlerinden olan SABIC Petrochemicals tarafından tüm iştirakleriyle
beraber devralınmasına ilişkindir. Taraflar devralma işlemini gerçekleştirmek üzere
6.5.2002 tarihinde hisse devri anlaşması imzalamışlardır. Bu anlaşmaya göre,
DPC’nin kontrolünün SABIC’in eline geçmesi öngörülmektedir. Anılan devralma
neticesinde DSM’nin, DPC’de veya iştiraklerinde herhangi bir payı kalmayacaktır. Bu
çerçevede, kontrol değişikliğinin gerçekleşeceği söz konusu işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi gereğince bir devralmadır.
Tarafların devralma işlemi kapsamındaki ürünleri açısından Türkiye’de
herhangi bir üretim tesisi, satış ofisi ya da temsilciliği bulunmamaktadır. Ancak, hisse
devir anlaşmasının imzalanması ile devralma işleminin gerçekleşmesi arasındaki
sürede DPC’nin Türkiye’deki satış faaliyetlerini gerçekleştirmek için kurulacak bir
pazarlama şirketinin hisselerinin de SABIC’in kontrolüne geçmesi öngörülmektedir.
Tarafların Türkiye’ye ithalat yoluyla sattıkları YYPE, AYPE ve PP
pazarlarındaki ciro ve pazar payları aşağıda gösterilmiştir:
SABIC Satış değeri (milyon
TL)
Pazar Payı
(%)
YYPE …………….. …..
AYPE …………….. …..
PP …………….. …..
DPC
YYPE …………….. …..
AYPE …………….. …..
PP …………….. …..
Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere, ilgili ürün pazarlarında tarafların
toplam pazar payları %25’in altında bulunmasına rağmen, YYPE ve PP pazarındaki
toplam ciroları 25 trilyon TL.'yi aşmaktadır. Bu nedenle anılan işlemin, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi çerçevesinde izne tabi bir
devralma olduğu kanaatine varılmıştır.
Tarafların YYPE ve PP pazarlarındaki toplam pazar payları sırasıyla %… ve
….’dir. Türkiye'de YYPE ve PP üretimi yapan tek teşebbüs Petkim A.Ş. olup, pazar
payları AYPE'de %….'ın üzerinde, YYPE'de %…. ve PP'de ise %….'dir. Talebin geri
4 REKABET KURUMU
kalan kısmı, aralarında SABIC ve DPC'nin de bulunduğu Exxon/Mobil, The Dow gibi
uluslararası şirketler tarafından karşılanmaktadır. Söz konusu devralma işlemi
sonucunda; tarafların oldukça küçük pazar paylarına sahip olduğu, Petkim'in ve
diğer uluslararası büyük şirketlerin pazarda faaliyet gösterdiği, müşterilerin başta
gümrük vergilerinin sıfır olduğu Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere ithalat
olanaklarının bulunduğu dikkate alındığında, ilgili pazarlarda hakim durumun
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve bunun sonucunda
rekabetin önemli ölçüde azalmayacağı kanaatine varılmıştır.
Taraflarca imzalanan hisse devri anlaşmasının 11. maddesinde yer alan
rekabet yasağı aşağıdaki şekildedir:
"11. REKABET ETMEME
11.1 Satıcı (DPC), Alıcının (SABIC) izni olmadan (izin verilmesinden mantıksız bir
şekilde kaçınılamaz yada izin geciktirilemez) Hollanda ve Almanya bölgesinde
aşağıdaki filleri yapmayacağını taahhüt eder :
(a) Kapanış tarihinden itibaren 3 yıl içinde Şirketler ve/veya Altşirketler’in
halihazırda ürettiği ve teslim ettiği nitelikte ürünlerin üretimi ile ilgili düz veya dolaylı
olarak hiçbir şekilde ilgili olamaz, bu tip işi yapamaz veya böyle bir işle alakalı olamaz.
(Kayıtlı bir şirkette %5 oranının altında hissesi olması hali istisnadır.)
(b) Kapanış tarihinden 18 ay içinde, Şirketler ve/veya Altşirketler tarafından işten
çıkarılmış olanlar veya Gazete ilanı üzerine başvuranlar hariç olmak üzere, Şirketler
ve/veya Altşirketler’den hiçbir kilit elemanı işe alamaz, ayartamaz, transfer edemez.
11.2 Bu anlaşmadaki hiçbir hüküm Satıcı ve Satıcı Grubundan herhangi bir üye
şirketin aşağıdaki, fiilleri yapmasına engel olamaz.
(a) Dünyanın herhangi bir yerinde mevcut işlerine devam etmek ve geliştirmek.
(devir alma ve diğer şekillerde)
(b) Satıcı herhangi bir şirketi devralabilir. Ancak devralınan şirketin devir
tarihinden önceki yıllık faaliyet raporu itibariyle, sattığı ürünlerin %20’sinden fazlası
Şirketler ve/veya Altşirketler’ in halihazırda ürettiği ve teslim ettiği nitelikte ürünlerle
örtüşemez. Bu halde Satıcı elindeki hisseleri devir tarihinden itibaren 1 sene içinde
devretmek mecburiyetindedir…."
Anılan maddedeki satıcı tarafa ilişkin rekabet etmeme şartı, yalnızca Hollanda
ve Almanya bölgesinde geçerli olduğundan rekabet açısından Türkiye pazarında
herhangi bir etkisinin olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmelerin ışığında, DSM N.V.'nin kontrolünde
bulunan DSM Petrochemicals Grup şirketlerinin Saudi Basic Industries
Corporation'ın kontrolünde bulunan SABIC EuroPetrochemicals B.V. tarafından
devralınmasına ilişkin işlemin;1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma
işlemi olduğuna; söz konusu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda hakim
durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle izin
verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy