Rekabet Kurumu Başkanlığından
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/İ.A.Y.-99/7 (Devralma)
Karar Sayısı : 99-36/357-225
Karar Tarihi : 20.07.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, İsmet
CANTÜRK, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN,
R.Müfit SONBAY, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER : İsmail Atalay Yolcu, Nazlı Aksoy
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Du Pont Energy Company 20
Vekili Av. Metin Somay
Büyükdere Cad. No:118/10
Esentepe/İSTANBUL
D-TARAFLAR : - Du Pont Energy Company
1007 Market Street Wilmington, DE 19898
- Conoco Inc.
600 North Dairy Ashford
Houston, Texas 77001-6651 30
- Tabaş Petrolcülük A.Ş.
Emirhan Cad. No:145 Atakule
Dikilitaş-Beşiktaş/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Du Pont Energy Company'nin Tabaş Petrolcülük
A.Ş.'ndeki hisselerinin Conoco Inc. tarafından devralınmasına izin
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.6.1999 tarih, 1897 sayı ve 40
30.6.1999 tarih, 2064 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 15.7.1999 tarih ve D1/1/İ.A.Y.-
99/7 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 16.7.1999 tarih,
REK.0.05.00.00/59 sayılı Başkanlık Önergesi ile 99-36 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G-RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : Du Pont Energy Company'nin (Du Pont)
Tabaş Petrolcülük A.Ş.'ndeki hisselerinin Conoco Inc. tarafından devralınması 50
işleminde, Du Pont'un Conoco Inc.'nin kontrolünü elinde bulundurması
sebebiyle, devralma işlemi sonucunda Tabaş Petrolcülük A.Ş.'nin yönetiminde
kontrolün değişmediği, dolayısıyla yapılan bildirimin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında değerlendirilemeyeceği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
1. Taraflar
-Du Pont Energy Company:
Kimyasal maddeler, polyester, polimer, sağlık, tarım ve gıda ürünleri
sektöründe faaliyet göstermekte olan şirket, özellikle halı, kilim gibi büyük
pazarlar için lif üretimi sektörlerinde dünyada lider durumdadır.
Du Pont'un, devir işleminden önce hisselerinin %28,94'üne sahip olduğu
Tabaş Petrolcülük A.Ş. dışında, Türkiye'de petrol ve petrol ürünleri sektöründe
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. 70
-Conoco Inc.:
Conoco Inc., petrol ürünleri sektörünün çeşitli aşamalarında ve enerji üretimi
sektöründe Amerika, Avrupa, Afrika, Orta Doğu ve Asya Pasifik ülkelerinde
faaliyet gösteren uluslararası bir enerji şirketidir. Pazarlama faaliyetleri,
benzin, dizel yakıt ve motor yağlarının dağıtım ve satışına ilişkindir. Bu ürünler
esas olarak Conoco ve Jet markası altında satılmaktadır.
-Tabaş Petrolcülük A.Ş.:
Merkezi İstanbul'da bulunan Tabaş Petrolcülük A.Ş. (Türkiye Akaryakıt 80
Bayileri Anonim Şirketi) her türlü petrol ürünleri, madeni yağlar ve gresler ile
petro-kimya ürünleri, boyalar ve kimyevi gübre ilaçlarının imali, alım satımı,
ithali, ihracı ve dağıtımı faaliyetinde bulunmaktadır.
Şirketin devir sonrası ortaklık yapısı aşağıda şunulmuştur :
ORTAKLAR PAYLARI (%)
Conoco % 28,94
Aksoy % 16,36
Baban % 14,30
Tecmen % 11,73
Selahattin Beyazıt % 5,86
Diğer % 22,81
2. İlgili Pazar 90
Ürün Pazarı:
Tabaş Petrolcülük A.Ş. petrol ve petrol ürünleri sektöründe dağıtım şirketi
olarak faaliyet göstermektedir. Dağıtım firmaları beyaz ürün (benzin, motorin,
gazyağı, jet A.1) ve siyah ürün (kalorifer yakıtı, fuel oil no:6) adı verilen
akaryakıt ürünlerini rafineriden aldıkları şekilde, doğrudan bayilere
dağıtmaktadırlar. Madeni yağlar konusunda ise firmalar hem üretim hem de
dağıtım aşamasında faaliyet göstermektedirler. Dolayısıyla ilgili ürün pazarları
akaryakıt ürünlerinin dağıtımı ve madeni yağların üretim ve dağıtımı
pazarlarıdır. 100
Coğrafi Pazar:
Devralma işleminin konusu olan şirketin ve rakibi olan diğer dağıtım
şirketlerinin tüm Türkiye'de faaliyet gösterdikleri dikkate alındığında ilgili
coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tesbit edilmiştir.
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; 1981 yılında Conoco Inc.’nin bütün
hisselerinin Du Pont tarafından devralındığı, 1998 yılında ise şirketin 110
hisselerinin %30’unun ABD’de halka arz edildiği, ancak halen Conoco Inc.’nin
%69,5’inin, dolayısıyla kontrolünün E.I. Du Pont de Nemours and Company
ünvanlı ana şirkete bağlı olan Du Pont'un elinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Ayrıca Du Pont'un, dünya çapında petrol ve gaz faaliyetlerini Conoco Inc.’e,
Conoco Inc.'nin de petrol ve gaz dışındaki tüm işlerini Du Pont'a devretmesi
yönünde anlaştıkları ve söz konusu devralma işleminin de aynı ekonomik
birliğe bağlı olan şirketler arasındaki yeniden yapılanma süreci kapsamında
gerçekleştirilen bir iş bölümünden ibaret olduğu tesbit edilmiştir.
120
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi
veren araçları devralması veya kontrol etmesi” birleşme veya devralma
sayılan haller olarak öngörülmüştür.
Ancak bir devralma ya da birleşme işlemi; teşebbüsler arasında
gerçekleştirildiği takdirde, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında incelenebilir.
Teşebbüs kavramı ise, 4054 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, "piyasada mal
veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle bağımsız karar 130
verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler" şeklinde
tanımlanmıştır. Bir başka deyişle anılan hükümden, ekonomik faaliyetleri
sırasında piyasada bağımsız karar veremeyen gerçek ve tüzel kişilerin,
birbirinden ayrı hukuki kişilikleri olsa dahi, pay sahipliği ve karar alma
süreçlerini etkileyebilme gücü bakımından kontrolü altında bulundukları,
gerçek veya tüzel kişilerle birlikte ekonomik bir bütün oluşturdukları ve tek bir
teşebbüs sayılmaları gerektiği anlaşılmalıdır.
Bu çerçevede, bildirim konusu devralma işleminde tarafların aynı ekonomik
bütünlük içerisinde bulunmaları, dolayısıyla tek bir teşebbüs olarak kabul 140
edilmeleri ve Tabaş Petrolcülük A.Ş.’nin yönetiminde kontrolün el
değiştirmeyecek olması nedeniyle, söz konusu işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ'in
anılan maddesi kapsamında bir devralma işlemi olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
I- SONUÇ
Du Pont Energy Company’nin Tabaş Petrolcülük A.Ş.’ndeki hisselerinin
Conoco Inc’e devredilmesi işleminde; tarafların aynı ekonomik bütünlük
içerisinde bulunmaları, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un 3. maddesi 150
anlamında tek bir teşebbüs olarak kabul edilmeleri nedeniyle, bildirim konusu
işlemin, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in 2. maddesi kapsamında bir devralma işlemi
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy