Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-278 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-47/1171-416
Karar Tarihi : 14.09.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Sinan ÇÖRÜŞ, Mücteba ALTUN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Sett İnşaat Lab. Mal. Bilişim Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kuştepe Mah. Kısmet Sok. No:33/1 Şişli/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Düperthal Sicherheitstechnik GmbH & Co. Kg
Frankenstrasse 3 63791 Karlstein ALMANYA
- Tolkim Dış Ticaret Ltd. Şti.
Ali Nazım Sok. No:34 Koşuyolu 34718 Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Düperthal Sicherheitstechnik GmbH & Co. Kg 20
(Düperthal)’nin Sett İnşaat Lab. Mal. Bilişim Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Set
Laboratuvar)’ye mal vermeyi reddettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 2011 yılı Şubat ayında kurmuş oldukları
firmalarının Almanya’da bulunan Düperthal firması ile telefon ve mail yoluyla
görüşmeler yapıp kendilerine mal satmak konusunda anlaştıkları, iki adet sipariş
verip ürünleri teslim aldıkları, ilerleyen süreçte Düperthal’in Türkiye’de uzun zamandır
mal verdiği Tolkim Dış Ticaret Ltd. Şti. (Tolkim) adlı teşebbüsün Düperthal ile
görüşüp kendilerini saf dışı bıraktığı ve Düperthal’in de kendilerine mal vermeyi
reddettiği iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.6.2011 tarih ve 4225 sayı ile giren 30
başvuru üzerine düzenlenen 10.6.2011 tarih ve 2011-2-278/İİ-11-414.MA sayılı İlk
İnceleme Raporu, 23.6.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-39/804-M sayı
ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 26.08.2011 tarih ve 2011-2-278/ÖA-11-388.SÇ sayılı
Önaraştırma Raporu, 05.09.2011 tarih ve REK.0.16.00.00-110.02.02/525 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Düperthal Sicherheitstechnik Gmbh
& Co. Kg. ve Tolkim Dış Ticaret Ltd. Şti. hakkında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı ifade edilmiştir. 40
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Önaraştırma çerçevesinde Raportörlerce 9.8.2011 tarih ve 4854 sayılı yazıyla
Tolkim’den ve 25.8.2011 tarih ve 5137 sayılı yazıyla Set Laboratuvar’dan bilgi talep
edilmiştir. Tolkim’den talep edilen bilgiler 22.8.2011 tarih ve 6113 sayılı yazıyla, Set
11-47/1171-416
2
Laboratuvar’dan talep edilen bilgiler ise 25.8.2011 tarih ve 6169 sayılı yazıyla Kurum
kayıtlarına girmiştir.
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Düperthal
Almanya merkezli bir firma olan Düperthal, laboratuvarlarda ve atölyelerde zararlı
kimyasallarla çalışma alanında faaliyet göstermektedir. Düperthal’in sağladığı ürünler 50
“yanıcı ve patlayıcı kimyasallar için güvenlik dolapları”, “basınçlı gaz tüpü güvenlik
dolapları” ve “kimyasal depolama konteynerleri”dir.
I.1.2. Tolkim
Laboratuvar mobilya donanımlarının projelendirilmesi ve kurulumu, laboratuvar
malzemeleri, işçi sağlığı ve çevre güvenliği ürünleri alanlarında, Türkiye’de
mümessilliğini üstlenmiş olduğu Avrupa firmalarıyla birlikte sürdürdüğü çalışmalar
çerçevesinde faaliyet gösteren Tolkim, Düperthal’in yetkili satıcısıdır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Şikâyetin konusunu Düperthal’in Set Laboratuvar’a mal vermeyi reddetmesi 60
oluşturmaktadır. Dosya mevcudu bilgilerden, Düperthal’in vermeyi reddettiği malın
laboratuvarlarda kullanılabilen kimyasal maddelerin, yanıcı tüplerin, silindirlerin
saklanması için kullanılan dolaplar olduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu kimyasal dolapların, özellikle yanıcı ve patlayıcı kimyasalların veya
tüplerin, işletmelerde kişisel ve işletme güvenliği amaçlı alınan ve herhangi bir
yangında veya olası yangın durumuna karşı yangını tetikleyici özellikte olan
solventlerin ve tehlike arz edecek olan ürünlerin güvenli bir şekilde saklanmasını
sağlayan/depolayan dolaplar olduğu tespit edilmiştir.
Dosya konusu iddiaların değerlendirilmesi açısından ilgili ürün pazarının kesin
sınırlarının ne olduğu hususunun belirleyici bir önem taşımayacağı dikkate alınarak, 70
kesin bir ilgili ürün pazar tanımı yapılmamakla birlikte, değerlendirmeye temel teşkil
etmesi bakımından ilgili ürün pazarı olarak “yanıcı ve patlayıcı kimyasallar için
güvenlik dolapları” pazarı dikkate alınmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında üretimi ve satışı gerçekleştirilen ürünler bakımından ülkenin
herhangi bir bölgesinde rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermesini
gerektiren hususların mevcut olmaması nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.3. Değerlendirme
Şikâyetçi firmanın talep ettiği yanıcı ve patlayıcı kimyasallar için güvenlik dolaplarının 80
Düperthal tarafından sağlanmamasının, rekabet hukuku literatüründe sözleşme
yapmanın/mal vermenin reddi şeklinde adlandırılan eylem başlığı altında
değerlendirilmesi mümkündür.
Tek taraflı bir eylemi ifade eden mal vermeyi reddetme eylemi, 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesi bakımından, hâkim durumda bulunan bir teşebbüsün söz konusu hâkim
durumunu kötüye kullanması olarak nitelendirilen haller arasında açıkça yer
almamakla birlikte, rekabet hukuku içtihadı çerçevesinde hâkim durumun kötüye
kullanılması olarak değerlendirilmektedir.
11-47/1171-416
3
Anılan eylemin rekabet hukuku kapsamında ihlal olarak kabul edilmesi, yapan
teşebbüsün hâkim durumda olması ve reddetme eyleminin gerçekleşmiş olması ön 90
şartlarıyla,
i) sözleşme konusu mal veya hakkın vazgeçilmez nitelikte olması,
ii) red eyleminin ikincil piyasadaki rekabeti ortadan kaldırması ve
iii) eylem için objektif bir gerekçenin olmaması
koşullarının birlikte mevcudiyetini gerektirmektedir1. Bu bağlamda, şikâyet konusu
eylem gerek ön şart olarak belirtilen hususlar gerekse söz konusu koşulların varlığı
bakımından değerlendirilmiştir.
- Anlaşma yapmayı reddeden teşebbüsün hâkim durumda olması
Değerlendirme konusu davranışın kötüye kullanma sayılması için bu eylemi
gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda bulunması gerekmektedir. 100
Mevcut dosya bakımından ilgili ürün pazarı kesin olarak belirlenmemekle birlikte,
anlaşma yapmayı reddeden tarafın ilgili pazarda varsayımsal olarak hâkim durumda
olduğu kabul edilmiş ve diğer koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği incelenmiştir.
- Teşebbüsün mal vermeyi reddetmesi
Dosya mevcudu belgelerden; Set Laboratuvar ve Düperthal arasında ürün temin
edilmesi/sağlanması hususunda anlaşıldığı, ancak sonrasında Düperthal yönetiminin
stratejik sebeplerden ötürü Set Laboratuvar’la ilişkilerini bitirmeye karar verdiğinin
belirtildiği görülmüş, bu çerçevede mal vermeyi reddetme eyleminin gerçekleştiği
tespit edilmiştir.
- Sözleşme konusu mal veya hakkın vazgeçilmez nitelikte olması 110
Sözleşme konusu mal yanıcı ve patlayıcı kimyasallar için güvenlik dolaplarıdır. Elde
edilen bilgiler çerçevesinde kimyasal dolap pazarında faaliyet gösteren ve yurt dışı
merkezli olan teşebbüsler Düperthal, Asecos, Ecosafe, Priorit, Labor Security System
ve Justrite’dir. Ayrıca Türkiye’de yerli üreticilerin ürettiği kimyasal dolapların da
mevcut olduğu Tolkim tarafından ifade edilmiştir.
Başvuru sahibi ise Asecos’un Düperthal’le muadil marka sayılabileceğini, Prioritte’de
her tür dolabın bulunmadığını, diğer firmaların ise piyasada tercih edilen nitelikte
olmadıklarını, hâlihazırda Asecos’un Türkiye temsilcisi Orbis’ten Asecos kimyasal
dolapları temin ettiklerini ifade etmiştir.
Bu çerçevede, mal vermeyi reddetme kapsamında incelenen Düperthal’in kimyasal 120
dolaplarının şikâyetçinin ifadesi doğrultusunda en azından Asecos’un varlığı
nedeniyle vazgeçilmez nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu kapsamda, eylemin mal vermeyi reddetme olarak nitelendirilebilmesi için anılan
üç koşulun da sağlanması gerektiği, ancak mevcut durumda bir koşulun
sağlanmamış olduğu göz önüne alınarak, dosya kapsamında, eylemle ilgili olarak
objektif bir gerekçe aranmasına ve reddetme eyleminin ikincil piyasadaki rekabeti
ortadan kaldırıp kaldırmadığı değerlendirmesine gerek olmadığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, yanıcı ve patlayıcı kimyasallar için güvenlik dolapları pazarında
1 Rekabet Kurulu’nun 8.4.2010 tarih ve 10-29/446-169 sayılı, 07.10.2010 tarih ve 10-63/1318-495 sayılı,
16.09.2010 tarih ve 10-59/1223-465 sayılı, 2.9.2010 tarih ve 10-57/1154-438 sayılı, 6.5.2010 tarih ve
10-34/541-193 sayılı kararlarında da ilgili kriterler bakımından değerlendirmeler yapılmıştır.
11-47/1171-416
4
Düperthal tarafından şikâyetçiye ürün sağlanmamasının mal vermeyi reddetme
kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır. 130
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy