1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/M.M.Ö.-01/1 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-18/153-41
Karar Tarihi : 10.4.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Mustafa M. ÖZKARABÜBER, Harun ULU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Eczacıbaşı Holding A.Ş.
Temsilcisi Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler S.Seba Cad. No:67, Beşiktaş-İstanbul
D- TARAFLAR: - Eczacıbaşı Holding A.Ş.
Büyükdere Cad. No:193, Levent-İstanbul
- Eczacıbaşı İlaç San. ve Tic. A.Ş.
Büyükdere Cad. No:185, Levent-İstanbul
- Girişim Pazarlama A.Ş.
Mehmetcik Cad. Fulya Mah. No:63, Mecidiyeköy-İstanbul
- Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş.
Büyükdere Cad. No:185, Levent-İstanbul
- Aventis Pharma S.A.
Tri R1/509-20 aveneu Raymond Aron F-92165 Anthony
Cedex, Fransa
E- DOSYA KONUSU: Eczacıbaşı Rhone-Poulenc İlaç Pazarlama A.Ş.’nin %45
oranındaki hissesinin Aventis Grubu'ndan Eczacıbaşı Grubu'na devrine izin
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 14.2.2001 tarih, 739 sayı ve 14.3.2001
tarih, 1037 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 30.3.2001 tarih, D1/1/M.M.Ö.-01/1 sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu 6.4.2001 tarih, REK.0.05.00.00/24 sayılı Başkanlık önergesi ile
01/18 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Tüzel kişiliği sona erdirilmek üzere %45 oranında
hissesi Eczacıbaşı Grubu'na devredilecek olan Ezcacıbaşı Rhone-Poulenc İlaç
Pazarlama A.Ş.'nin;
Aventis Grubu'na devredeceği B1B, L1C, R3C ve Eczacıbaşı Grubu'na
devredeceği J8B ürün pazarlarındaki pazar payının 1997/1 sayılı Tebliğ'de
2 REKABET KURUMU
öngörülen eşik değerlerini geçmekle beraber, devralma sonrasında bir hakim
durum oluşturmaması veya var olan bir hakim durumu güçlendirmemesi ve
bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde kısıtlanmasına yol açmaması
nedeniyle bu ürün pazarındaki devir işlemine 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
uyarınca izin verilmesi gerektiği,
Aventis Grubu'na devredeceği R1A ve Eczacıbaşı Grubu'na devredeceği J1F,
J1G ve M1A ürün pazarlarında pazar payı artışı gerçekleşmekle birlikte, bu ürün
pazarında oluşacak payın 1997/1 sayılı Tebliğ ile öngörülen eşik değerlerinin
altında kaldığı ve dolayısıyla izin alınması gereken bir devralma işlemi olmadığı,
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
Eczacıbaşı Grubu ile Rhone-Poulenc Sante arasında 4 Nisan 1990 tarihinde
imzalanan "Ortak Girişim Sözleşmesi" uyarınca Eczacıbaşı Rhone-Poulenc İlaç
Pazarlama A.Ş. (ERP) kurulmuş, 1999 yılında ise Hoechst AG ile Rhone-Poulenc
Rorer S.A. farmasötik alanındaki faaliyetlerini birleştirerek Aventis Pharma S.A.'yı
(eski ünvanı önce Rhone Poulenc Rorer, daha sonra Rhone Poulenc Sante'dir)
oluşturmuşlardır. Hoechst AG Türkiye'de Hoechst Marion Roussel San. ve Tic. A.Ş.
aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır.
ERP, Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından üretilen ve Fransa’dan
nihai ürün olarak ithal edilen onkoloji, tromboz-kardiyoloji, astım-alerji, enfeksiyon ve
ağrı tedavi alanları ile ilgili Rhone Poulenc Rorer S.A.’nın geliştirmiş ve geliştirmekte
olduğu ürünlerin Türkiye’de pazarlamasını gerçekleştirmektedir.
1999 yılında net 14.943.333.000.000 TL. ciro elde eden şirketin ortaklık yapısı
aşağıdaki şekildedir:
Tablo 1: Ortaklık yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Rhone Poulenc Rorer S.A. 50.00
Eczacıbaşı Holding A.Ş. 0.10
Eczacıbaşı İlaç San. ve Tic. A.Ş. 49.70
Girişim Pazarlama A.Ş. 0.10
Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş. 0.10
TOPLAM 100.00
ERP'de hissedar olan, Eczacıbaşı Grubu’na bağlı şirketler ve faaliyet
gösterdikleri alanlar aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
3 REKABET KURUMU
Tablo 2: Eczacıbaşı Grubu Şirketleri
Adı-Ünvanı Faaliyet Alanı
Eczacıbaşı Holding A.Ş. Portföy yönetimi
Eczacıbaşı İlaç San. ve Tic.
A.Ş.
İnsan sağlığı ile ilgili ilaçlar, veteriner ilaçları
ve sağlık bakım ürünleri üretim ve satışı
Girişim Pazarlama A.Ş. Kişisel bakım ve ev temizlik malzemeleri
pazarlanması ve satışı
Eczacıbaşı İlaç Pazarlama
A.Ş.
Eczacıbaşı İlaç tarafından üretilen ve ithal
edilen ilaçların pazarlanması ve satışı
Aventis Grubu ise dünya çapında farmasötik ürünlerin üretimi ile iştigal
etmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1.Ürün Pazarı
ATC sınıflandırmasının üçüncü kademesinde (ATC3) ilaçlar tedavi
endikasyonlarına, bir başka deyişle hangi amaçla kullanıldıklarına göre
gruplandırılmaktadır. Aynı tedavi edici özelliklere sahip olan, dolayısıyla birbirinin
yerine kullanılması mümkün olan ilaçlar aynı sınıfa dahil edilmektedir.
Devralma işlemine konu olan ERP, eski ünvanı Rhone-Poulenc Rorer S.A.
olan Aventis Pharma S.A. (Aventis) ile Eczacıbaşı Grubu arasında %50-50 ortaklık
ile kurulmuş bir şirket olup, ürettiği veya ithal ettiği 39 adet ilaç bulunmaktadır. Esas
itibarıyla, gerek ERP'nin gerekse ana teşebbüslerin faaliyet gösterdiği pazarlar ilgili
ürün pazarları olmakla birlikte, ATC3 sınıflandırmasına göre 21 adet ürün sınıfına
ayrılan L1C, B1B, B3X, L1X, L1A, L1B, R3C, S1G, R1A, H4A, N7X, J1F, M1A, M2A,
N5B, J1G, J1M, J1X. G1A, J8B ve N5A devir işleminin etkileyeceği ürün pazarları
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. Coğrafi Pazar
ERP'nin söz konusu ürünleri tüm Türkiye çapında pazarlaması nedeniyle ilgili
coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlem, ERP'yi kuran ortaklık sözleşmesi ile buna bağlı olarak
yürürlüğe girmiş olan lisans sözleşmesi, opsiyon sözleşmesi ve fason üretim
sözleşmesinin feshedilmesi ve kontrol hisselerinin, malvarlığının ve işletilmeye
müsait haklarının devralınması işlemidir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Aventis'in ERP'de sahip olduğu %50
oranındaki hissesinin %45'ini Eczacıbaşı Grubu'na devredeceği, ERP'nin sahip
olduğu insan kaynaklarının ve ithalatını yaptığı ürünlerin, ithalat ve satışının Aventis
Grubu'nun uygun gördüğü bir şirkete devrinin öngörüldüğü, halihazırda Türkiye'de
Eczacıbaşı Grubu'na bağlı bir başka şirket olan Eczacıbaşı İlaç S Tic. A.Ş.
(EİS) tarafından fason olarak üretilen Rhone-Poulenc lisanslı ürünlerin aynı şekilde
4 REKABET KURUMU
Eczacıbaşı Grubu tarafından üretimine ve pazarlanmasına yönelik olarak yeni bir
fason üretim sözleşmesi imzalanacağı anlaşılmıştır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” birleşme veya devralma sayılan haller olarak
öngörülmüş olup, ERP'deki ortak kontrolün sona erdirilmesi nedeniyle, bildirime
konu olan işlem bir devralmadır.
Söz konusu işlemler sonrasında, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi
anlamında iki farklı devralma işlemi ortaya çıkmaktadır:
- Rhone-Poulenc lisanslı ve yine Rhone-Poulenc Rorer S.A. tarafından yurtdışında
üretilerek Türkiye'ye ithal edilen ilaçlara ilişkin ithalat ve satış hakkının ortak girişim
şirketi olan ERP'den Aventis Grubu'na devri,
- Rhone-Poulenc lisansı ile EİS tarafından fason olarak ERP adına üretilen ilaçların
fason üretimine ilişkin lisansların ortak girişim şirketi olan ERP'den Eczacıbaşı
Grubu'na devri.
Birinci devir işlemi ile ilgili olarak ERP'nin Aventis Grubu’na devredeceği
ilaçlar, ATC3 sınıflandırmasına göre L1C, B1B, B3X, L1X, L1A, L1B, R3C, S1G,
R1A, H4A ve N7X ürün pazarlarındadır. Söz konusu ilgili ürün pazarlarındaki ilaçlara
ilişkin pazar bilgileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
Tablo 3: ERP’nin Aventis Grubu’na Devredeceği Lisanslara İlişkin Pazar Bilgileri
İlgili Ürün Pazarı Ciro (TL) PazarPayı (%)
L1C ……………… …….
B1B ……………… …….
B3X ……………… …….
L1X ……………… …….
L1A ……………… …….
L1B ……………… …….
R3C ……………… …….
S1G ……………… …….
R1A ……………… …….
H4A ……………… …….
N7X ……………… …….
Aventis Grubu şirketlerinden Hoechst Marion Roussel San. ve Tic. A.Ş.'nin
ürettiği ve ithal ettiği ilaçlara ilişkin bilgiler aşağıda yer almaktadır:
5 REKABET KURUMU
Tablo 4: Aventis Grubu’nun Hoechst Marion Roussel San. ve Tic. A.Ş. Aracılığıyla
Halihazırda Sahibi Bulunduğu İlaç Lisanslarına İlişkin Pazar Bilgileri
İlgili Ürün Pazarı Ciro (TL) Pazar Payı (%)
A1B …………………… …….
R5A …………………… …….
J1D …………………… …….
J1H …………………… …….
R1A …………………… …….
C9B …………………… …….
C9A …………………… …….
D7A …………………… …….
A9A …………………… …….
H2A …………………… …….
N1A …………………… …….
C3A …………………… …….
J1D …………………… …….
D1A+G1B …………………… …….
N2B …………………… …….
J1M …………………… …….
J1F …………………… …….
N3A …………………… …….
B1D …………………… …….
L2A …………………… …….
M1A …………………… …….
J1X …………………… …….
J1G …………………… …….
R6A …………………… …….
N1B …………………… …….
Bildirime konu işlem, Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmişbeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından
değerlendirildiğinde, gerek ERP’nin devrettiği L1C (%…..), B1B (%…….) ve R3C
(%……) pazarlarında gerekse Hoechst Marion Roussel San. ve Tic. A.Ş.’nin sahip
olduğu J1M (%……), J1X (%…..) ve J1G (…..) pazarlarında belirtilen %25'lik pazar
payı eşiğinin aşıldığı, bu nedenle söz konusu devir işleminin Rekabet Kurulu’nun
iznine tabi olduğu kanaatine varılmıştır.
Dosya mevcudu bilgilerden, her iki firmanın da faaliyette bulunduğu R1A
pazarında, devralma sonrasında ERP'nin pazar payı olan %…… ile birlikte Aventis'in
6 REKABET KURUMU
pazar payının %…... olacağı, ancak bu oranın 1997/1 sayılı Tebliğ ile belirlenen
pazar payı eşiğinin altında kalması nedeniyle izne tabi olmadığı; izne tabi olan ve
ERP’nin devredeceği L1C, B1B ve R3C pazarlarında Hoechst Marion Roussel San.
ve Tic. A.Ş.’nin, J1M ve J1X pazarlarında ERP'nin faaliyetinin bulunmadığı, J1G
pazarındaki lisansın ise Eczacıbaşı Grubu’na devredildiği bu nedenle söz konusu
ürün pazarlarında herhangi bir pazar payı artışının bulunmadığı, işlem sonrasında
hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirerek rekabetin
önemli ölçüde kısıtlanmasının söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.
İkinci devir işlemi ise, ERP’nin Türkiye’de fason ürettirdiği ilaçların
ruhsatlarının Eczacıbaşı Grubu’na devri olup, aşağıdaki tabloda ERP’nin söz konusu
ilaçlarına ilişkin ATC3 bazında ilgili ürün pazarlarına ait ciro ve pazar payları
bulunmaktadır.
Tablo 5: ERP’nin Eczacıbaşı Grubu’na Devredeceği İlaç Lisanslarına İlişkin
Pazar Bilgileri
İlgili Ürün Pazarı Ciro (TL) Pazar Payı (%)
J1F …………………. …….
M1A …………………. …….
M2A …………………. …….
N5B …………………. …….
J1G …………………. …….
G1A …………………. …….
J8B …………………. …….
N5A …………………. …….
Tablo 6: ERP’nin Eczacıbaşı Grubu’na Devredeceği Lisanslara İlişkin Kesişen Ürün
Pazarlarında Eczacıbaşı Grubu’nun Mevcut Cirosu ve Pazar Payı
İlgili Ürün Pazarı Ciro (TL) Pazar Payı (%)
J1F ………………… …….
M1A ………………… …….
J1G ………………… …….
Tarafların her ikisinin de faaliyetlerinin kesiştiği pazarlardan, devir işlemi
sonrasında Eczacıbaşı Grubu'nun J1F, M1A ve J1G pazarlarındaki payının sırasıyla
%….. %…. ve ……'e yükseleceği, ancak bu oranların 1997/1 sayılı Tebliğ'de
öngörülen eşiğin altında kaldığı, dolayısıyla bu pazarlar açısından izin alınması
gerekmediği; buna karşılık J8B pazarında, Tebliğ’de belirtilen pazar payı eşiğinin
aşıldığı, bu nedenle işlemin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu, ancak
Eczacıbaşı Grubu’nun bu pazarda faaliyetinin bulunmaması nedeniyle işlem
sonrasında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek
rekabetin önemli ölçüde kısıtlanmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.
7 REKABET KURUMU
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda, tüzel kişiliği
sona erdirilmek üzere %45 oranında hissesi Eczacıbaşı Grubu'na devredilecek olan
Eczacıbaşı Rhone-Poulenc İlaç Pazarlama A.Ş.'nin;
- Aventis Grubu'na devredeceği B1B, L1C ve R3C ürün pazarındaki pazar payı
1997/1 sayılı Tebliğ'de öngörülen eşik değerlerini geçmekle beraber, devralma
sonrasında bir hakim durum oluşturmaması veya var olan bir hakim durumu
güçlendirmemesi ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde kısıtlanmasına
yol açmaması nedeniyle bu ürün pazarındaki devir işlemine 4054 sayılı Kanun'un
7. maddesi uyarınca izin verilmesine;
- Aventis Grubu'na devredeceği R1A ürün pazarında pazar payı artışı
gerçekleşmekle birlikte, bu ürün pazarında oluşacak payın 1997/1 sayılı
Tebliğ'de öngörülen eşik değerlerin altında kaldığı anlaşılarak, bu pazardaki
işlemin izin alınması gereken bir devralma işlemi olmadığına;
- Eczacıbaşı Grubu'na devredeceği J8B ürün pazarındaki pazar payı, 1997/1 sayılı
Tebliğ'de öngörülen eşik değerlerini geçmekle beraber, devralma sonrasında bir
hakim durum oluşturmaması veya var olan bir hakim durumu güçlendirmemesi ve
bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde kısıtlanmasının söz konusu olmaması
nedeniyle bu ürün pazarındaki devir işlemine 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
uyarınca izin verilmesine;
- Eczacıbaşı Grubu'na devredeceği J1F, J1G ve M1A ürün pazarında pazar payı
artışı gerçekleşmekle birlikte, bu ürün pazarında oluşacak payların
1997/1 sayılı Tebliğ ile öngörülen eşik değerlerin altında kaldığı anlaşılarak, bu
pazardaki işlemin izin alınması gereken bir devralma işlemi olmadığına;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy