Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-161 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-65/ 1357-500
Karar Tarihi : 14.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Bayram Ali GEÇGİL, Ekrem SOLMAZ
C. BAŞVURUDA : - Gizlilik Talebi Bulunmaktadır
BULUNAN (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Kanalıyla)
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
- Özmed Gıda Tekstil Sağlık Eğl. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Sarıcapaşa Mah. Çukurçeşme Sok. No:5/3 Edirne
- Mert Ortopedi Tıbbi Malzemeler Dış Tic. Ltd. Şti.
Osmaniye Cad. Verem Savaş Disp. Yanı No:51 Edirne
- Ortomed Medikal Malzeme Pazarlama Tic. Ltd. Şti.
Sabuni Mah. Banka Aralık Sokak Kardeşler İş Merkezi No: 6
Kat: 1 Edirne
- Bilim Ortopedi Tıbbi Mamuller Ticaret A.Ş.
Sarıcapaşa Mah. Çukurçeşme Sok. No:17 Edirne 30
E. DOSYA KONUSU: Edirne bölgesinde faaliyet gösteren tıbbi tedavi ürünleri
ve sarf malzemeleri satışı yapan firmaların ihalelerde danışıklı teklif vermek
suretiyle devleti zarara uğrattıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle Edirne bölgesinde faaliyet gösteren tıbbi
tedavi ürünleri ve sarf malzemeleri satışı yapan bazı firmaların devlet hastaneleri
tarafından açılan cihaz ve sarf malzemesi alım ihalelerinde danışıklı teklif vermek
suretiyle usulsüzlük yaptıkları ve bu şekilde devleti zarara uğrattıkları belirtilerek
gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.6.2010 tarih ve 862 sayı ile intikal eden 40
başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 6.7.2010 tarih ve 2010-2-
161/İİ-10-325.BAG sayılı İlk İnceleme Raporu, 5.8.2010 tarih ve 10-52 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 7.10.2010 tarih ve 2010-2-
161/ÖA-10-325.BAG sayılı Önaraştırma Raporu 11.10.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/492 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-65 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
10-65/1357-500
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik
olarak, Edirne bölgesinde faaliyet gösteren tıbbi tedavi ürünleri ve sarf malzemeleri 50
satışı yapan firmaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği yönünde herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığından anılan
teşebbüsler hakkında aynı Kanun 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Gerek başvuruyu yapan teşebbüsün gerekse hakkında önaraştırma yapılan diğer
teşebbüslerin ana iştigal alanı ortopedik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan tıbbi 60
ürünler ve sarf malzemeleridir. Ancak bu teşebbüslerin sağlık kuruluşlarının
ihtiyaçları doğrultusunda hasta veya ihale özelinde diğer tıbbi tedavi ürünlerini de
temin edebilmelerinin önünde bir engel bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün
pazarı “tıbbi tedavi ürünleri ve sarf malzemeleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya kapsamında incelenen teşebbüslerin merkezleri Edirne ili olmakla birlikte bu
teşebbüslerin komşu illerde açılan ihalelere de katılarak buralara satış yapabildikleri,
aynı şekilde komşu illerde kurulu teşebbüslerin de Edirne’de açılan ihalelere
katılabildikleri dikkate alınarak ilgili coğrafi pazarın “Trakya Bölgesi” olarak
belirlenebileceği, ancak dosya konusu inceleme açısından kesin bir coğrafi pazar 70
tanımının yapılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.2. Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgiler
Başvuru dilekçesinde Edirne’de faaliyet gösteren tıbbi cihaz ve sarf malzemeleri
satışı yapan bazı firmaların devlet hastaneleri tarafından açılan cihaz ve sarf
malzemesi alım ihalelerinde danışıklı teklif vermek suretiyle usulsüzlük yaptıkları ve
bu şekilde devleti zarara uğrattıkları iddia edilmektedir
Bu doğrultuda raportörler tarafından Edirne’de faaliyet gösteren Özmed Gıda Tekstil
Sağlık Eğl. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özmed) ve Mert Ortopedi Tıbbi Malzemeler
Dış Tic. Ltd. Şti. (Mert Ortopedi)’de yerinde inceleme yapılmış, Ortomed Medikal
Malzeme Pazarlama Tic. Ltd. Şti. (Orto) ’ne de yerinde inceleme yapmak amacıyla 80
gidilmiş, ancak şirket adresinde herhangi bir şirket çalışanı bulunmaması sebebiyle
Orto’da inceleme yapılamamıştır. Bunlara ek olarak Edirne Devlet Hastanesi’nin ihale
ve satın alma yetkilileri ile görüşülmüştür.
Özmed
Yerinde inceleme kapsamında yapılan görüşmede başvuru konusu iddialara ilişkin
olarak Özmed yetkilisi tarafından özetle aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:
“2010 yılı Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) uyarınca ürünlerin tavan fiyatları belirlendi.
Ortopedi alanında kullanılan ürünlerin % 90’nının fiyatları bu Tebliğ kapsamında
belirlenmiştir. Bu nedenle hastaneler belirlenen fiyatların üzerinde alım
gerçekleştiremiyorlar. Firmalar girecekleri ihalelerde Tebliğ’de belirlenenden daha 90
düşük fiyat teklif ediyorlar ve en düşük teklifi veren firma ihaleyi kazanmaktadır.
(…..TİCARİ SIR…..)”
10-65/1357-500
3
“Hastanelerde doktorların süreç kapsamında ürünün niteliklerini belirlenmesine
herhangi bir müdahalesi olmamaktadır. Bu ise belirli standartlara uyan ürünlerin
sadece fiyat bazında değerlendirilmesine neden olmaktadır.”
“Edirne’de açılan ihalelere İstanbul ve Ankara’da bulunan teşebbüslerde katılmakta
ve ihaleleri kazanabilmektedirler.”
Bunun yanında şirket yetkililerinin dosya, evrak ve bilgisayarlarında yapılan inceleme
sonucunda başvuruda yer verilen iddiaları doğrular nitelikte herhangi bir bilgi veya
belgeye rastlanmamıştır. 100
Mert Ortopedi
Yerinde inceleme kapsamında yapılan görüşmede Mert Ortopedi yetkilisi tarafından
özetle aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:
“Ortopedi’de rekabetin olmamasının nedeni firmaların anlaşmaları değil, ihaleyi
düzenleyen hastanelerin teknik şartnameleri tek bir firmayı işaret edecek şekilde
düzenlenmesidir.”
“…birbirine muadil ürün teslim edildiğinde dahi teknik şartnameye uygun ürün teslim
edilemediğine dair iki tutanak tutulması halinde ihalelere girilememektedir.”
“Sarf malzeme alımlarında teknik şartname olmaması nedeniyle bu alanda yoğun
rekabet yaşanmaktadır.” 110
Ayrıca şirket yetkililerinin dosya, evrak ve bilgisayarlarında yapılan inceleme
sonucunda başvuruda yer verilen iddiaları doğrular nitelikte herhangi bir bilgi veya
belgeye rastlanmamıştır.
Edirne Devlet Hastanesi
Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemede Edirne Devlet Hastanesi satın alma
işi yetkilileri ile de görüşülmüş ve başvuru konusu iddialar hakkında görüşleri
alınmıştır. Yapılan görüşmede satın alma görevlileri Hastane Müdür Yardımcısı ve
Başhekim Yardımcısı tarafından özetle aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:
“Ortopedi sarf malzemelerinde piyasada çok farklı kalitede ve teknolojide ürünler
bulunmaktadır. Kalitesiz ve/veya eski teknolojiye sahip ürünler ile yeni ve kaliteli 120
ürünler alım aşamasında SUT (Sağlık Uygulama Tebliği’ne) kodlarına göre aynı
kategori altında değerlendirilmektedir.”
“Doğrudan alım dışındaki alımlar Çerçeve-Münferit İhale usulü ile yapılmaktadır.
Haziran 15 2010 tarihinden itibaren ise bu ihalelerdeki maksimum fiyatlar ve ürün
kodları SUT’a göre belirlenmektedir. SUT kodlarında ürünlerin özellikleri belirtilmekte
ve ürünler için tavan fiyatlar yer almaktadır. Vida ve çivi gibi düşük fiyatlı ürünler
dışında tüm ortopedi ürünlerinin özellikleri ve fiyatları SUT kodları ile belirlenmiştir.
Ancak ortopedi sarf malzemelerinin temininde çoğunlukla doğrudan alım usulü
benimsenmektedir.”
“SUT tebliği ve çerçeve ihale ile firmalar iki yıl boyunca ürünlere verecekleri fiyatları 130
belirtiyorlar. Daha sonra ürün alım aşamasında bu fiyatlardan yüksek teklif
veremiyorlar. Şu ana kadar ortopedi alanında SUT kodlu çerçeve ihale ile yapılan
alımlar doğrudan alımlarla karşılaştırıldığında çok azdır. Ortopedi gibi ürün ve hasta
çeşitliliğinin (yaş, cinsiyet, kemik türü, doktorun tercihleri vb.) fazla olduğu, trafik
kazası gibi acil vakaların fazla olduğu, steril halde stoklamanın çok zor olduğu,
malzemelerin daha çok set olarak kullanıldığı ve yıllık tüketim miktarlarının tahminin
10-65/1357-500
4
çok zor olduğu alanlarda alımların çerçeve ihale yöntemi ile temin edilmesi çok
zordur.”
“…belirsizliğin fazla olması nedeniyle firmalar kendilerini uzun süreli olarak
bağlayarak risk almak istememekte ve bu nedenle ihaleye katılımın yeterli olmaması 140
neticesinde ürün temini mümkün olmamaktadır. Ayrıca çerçeve ihale bürokratik
işlemleri artırmakta ve ürün alım sürecini yavaşlatmaktadır. Bu nedenlerden dolayı
özellikle ortopedi ürün ve sarf malzemelerinin temininde doğrudan alım yöntemi daha
çok tercih edilmektedir.”
“22F’de firmaların alımlara yönelik anlaşma yaptıkları yönünde herhangi bir bilgiye
sahip değiliz.”
I.3. Edirne Devlet Hastanesi 2010 yılı Ortopedik Tedavi Ürünü ve Sarf
Malzemesi Alımları
Doğrudan Alımlar
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22. maddesinde 150
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın
doğrudan temini usulüne başvurulabilir:” denilmekte ve maddenin (f) bendinde
“Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması
ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-
serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre
belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri
alımları” yer almaktadır.
Edirne Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından gönderilen bilgi ve belgelere göre;
Hastane tarafından 2010 yılında ortopedi tıbbi sarf malzemesi alımları yetkililer
tarafından belirtilen nedenlerden dolayı çok büyük oranda 22/f maddesi kapsamında 160
doğrudan alım yoluyla gerçekleştirilmiştir.
(…..TİCARİ SIR…..)
Çerçeve İhale Yöntemi ile Yapılan Alımlar
4734 sayılı Kanun’un Çerçeve Anlaşmalar başlıklı Ek Madde 2’de “İdareler ihtiyaç
duydukları mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin olarak açık ihale veya belli
istekliler arasında ihale usulünü uygulamak kaydıyla çerçeve anlaşmalar yapabilir…
Çerçeve anlaşma kapsamında karşılanması planlanan tahmini ihtiyaç miktarları
ilanda gösterilir… Koşulların tamamının baştan belirlendiği çerçeve anlaşma 170
kapsamında yapılacak alımlarda isteklilerden ilk tekliflerini aşmamak kaydıyla
yeniden teklif alınabilir… Çerçeve anlaşma yapılmış olması, idareye alım yapma
yükümlülüğü getirmez. İdare, çerçeve anlaşma kapsamındaki ihtiyaçlarını bu
Kanunda yer alan diğer usulleri kullanmak suretiyle de temin edebilir.” denilmektedir.
(…..TİCARİ SIR…..)
10-65/1357-500
5
180
I.4. Değerlendirme
Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda Edirne bölgesinde faaliyet gösteren ortopedik
tedavi ürünleri ve sarf malzemeleri satışı yapan firmaların danışıklı teklif vermek
suretiyle ihaleleri kazanarak devleti zarara uğrattıkları temel iddiasına yer
verilmektedir. Bunun yanında hastane çalışanları ile bazı firma yetkililerinin çıkar
ilişkisi kurmak suretiyle söz konusu ihaleler yoluyla haksız kazanç elde ettikleri de
başvuruda yer verilen iddialar arasındadır.
Çoğunlukla kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirli ihtiyaçların karşılanması 190
amacıyla yapılan ihalelerde, ihaleye katılan firmaların tümünün veya bir kısmının
ihale öncesinde anlaşma yaparak ihaleyi kendi aralarında önceden belirledikleri
firmanın yine kendi belirledikleri fiyattan kazanmasını sağlayacak şekilde teklif
vermeleri veya bir firmanın belirli bir ücret karşılığında diğer firmaların ihaleye
katılmamalarını sağlamaları, 4054 sayılı Kanun’un rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olan
anlaşmaların yasaklandığı 4. maddesi kapsamında ele alınabilecek durumlardır. Öte
yandan kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kişilerin ihalelere veya doğrudan
alımlara katılan firma yetkilileriyle çıkar ilişkisi kurarak devleti zarara uğratmaları
durumu ise Türk Ceza Kanunu kapsamında ele alınabilecek hususlar arasındadır.
Önaraştırma kapsamında yapılan incelemeler, görüşmeler ve tetkik edilen bilgi ve 200
belgeler neticesinde ortopedik cihaz ve sarf malzemesi satışı yapan firmaların
herhangi bir şekilde iletişim içinde olduklarını ve/veya aralarında anlaşma yapmak
suretiyle ihalelere ve doğrudan alımlara katılarak devleti zarara uğrattıklarını doğrular
nitelikte herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır.
Ayrıca, 2010 yılı içinde Edirne Devlet Hastanesi tarafından yapılan ortopedik cihaz ve
sarf malzemesi alımları incelendiğinde hemen hemen tamamına yakınının doğrudan
alım yoluyla yapıldığı görülmektedir. Şikayetçi tarafından belirtilen hususlar da daha
çok bu alımlarla ilgilidir.
Doğrudan alımda söz konusu kamu kuruluşu ihtiyacı olan ürün veya hizmeti herhangi
bir duyuru yapmaksızın kendi tespit etmiş olduğu bir firmadan satın alma hakkına 210
sahiptir. Edirne Devlet Hastanesi, genellikle belirli bir hasta bazında ihtiyacın ortaya
çıkması sonrasında ulaşabileceği en fazla sayıdaki firmaya faks yoluyla haber
vererek teklif toplamakta ve satın alma komisyonu veya yetkili kişisinin kararıyla da
alımı gerçekleştirmektedir. Bu süreç bir veya iki gün içerinde tamamlanmaya
çalışılmaktadır.
Hastane tarafından 2010 yılı içerisinde yapılan doğrudan alımlar incelendiğinde
toplam alımların (…..TİCARİ SIR…..). Aralarında anlaşma olduğu iddia edilen
firmaların yaptıkları satışlar arasında 16 kat gibi büyük farkların olması söz konusu
alımlarda firmaların aralarında anlaşmak suretiyle rekabeti bozdukları ve devleti
zarara uğrattıkları iddialarını önemli derecede zayıflatmaktadır. 220
Her ne kadar çok fazla alım yapılmamış olunsa dahi çerçeve ihale uygulamasında
yapılan ihaleye Türkiye genelinde faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüsün katılması
ve şikayetçi Orser firmasının da ihale sonrasında çerçeve anlaşma imzalamaya hak
kazanmış olması başvuru konusu iddiaları destekleyici nitelikte değildir.
10-65/1357-500
6
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
230
Full & Egal Universal Law Academy