1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/K.O.K.-99/1 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 99-45/486-311
Karar Tarihi : 6.10.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr.Kemal EROL, M. Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Murat GENCER
B- RAPORTÖR: K. Oğuz KARAKOÇ
C- ŞİKAYET EDEN: - Baykur Gıda San. Tic. A.Ş. (Baykur)
Kore Şehitleri Cad. No:43/2 Zincirlikuyu/İstanbul
- Doysan Yağ San. A.Ş. (Doysan)
Büyükdere Cad. No:106/16 Esentepe/İstanbul
Vekilleri: Av. Aydın COŞAR, Av. M.Utku COŞAR ve
Av. Arzum D. GÜNALÇİN
Atatürk Cad. Torun Apt. No:1/5 01120 Adana
D- HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN: Egebank A.Ş.
Büyükdere Cad. No:106 Esentepe/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Egebank A.Ş. (Egebank)’ın gayrinakdi akreditif kredisine
yüksek komisyon uygulamak suretiyle hakim durumunu kötüye kullandığı
iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: GSM kredilerinin kullanımıyla ilgili ithalat akreditif
işlemlerinin süreci içinde, programın işleyişi nedeniyle değiştirilme imkanı
bulunmayan amir banka Egebank’ın 3 yıllık akreditif bedellerinin ödenmesi için
uyguladığı bir defaya mahsus %1,5’lik komisyon bedelini, yıllık %20’ye çıkararak
hakim durumunu kötüye kullandığı iddia edilmektedir.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.7.1999 tarih, 2140 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 27.9.1999 tarih, D4/1/K.O.K.-99/1 sayılı İlk İnceleme
Raporu, 29.9.1999 tarih, REK.0.08.00.00/85 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-45
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Şikayet edilen Egebank’ın ilgili ürün pazarı olarak
tespit edilen akreditif işlemleri pazarında hakim durumda olmaması nedeniyle, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40. maddesi çerçevesinde
önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığı
düşünülmektir.
2 REKABET KURUMU
İ- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Akreditif işlemleri bankaların sağladığı garanti ve hizmetlerle diğer
ödeme yöntemlerinden farklıdır. Uluslar arası ticaretin yürütülmesinde akreditif
diğerleriyle karşılaştırıldığında satıcıya en çok güvenceyi sağlayan ve en çok tercih
edilen ödeme yöntemidir. Bu özellikleriyle farklı bir pazar oluşturduğundan ilgili ürün
pazarı akreditif işlemleri pazarı olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: Başvuru konusuna ilişkin coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları
olarak tespit edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Baykur Gıda San. Tic. A.Ş. (Baykur) ve Doysan Yağ San. A.Ş. (Doysan)'nin
vekilleri aracılığıyla Kurumumuza yaptıkları başvuruda, GSM kredilerinin kullanımıyla
ilgili ithalat akreditif işlemlerinin süreci içinde, programın işleyişi nedeniyle
değiştirilme imkanı bulunmayan amir banka Egebank’ın 3 yıllık akreditif bedellerinin
ödenmesi için uyguladığı bir defaya mahsus %1,5’lik komisyon bedelini, yıllık
%20’ye yükselterek hakim durumunu kötüye kullandığı iddia edilmektedir.
GSM 102 Kredileri ABD Tarım Bakanlığı’na bağlı Ürün Kredileri Kuruluşu’nun
verdiği bir ihracat kredisi garanti programıdır. Bu program, 74 kalem tarımsal ürüne
yönelik olarak, ABD tarım kesimini teşvik etmek üzere uygulanmaktadır. Kredi
vadeleri üç aydan, üç yıla kadar uzatılabilmekte, kredi faizleri piyasa faizlerinin
altında, çok uygun koşullarda oluşmaktadır. ABD’deki tarım ürünlerinin satışının
%52’si bu kredi aracılığıyla gerçekleşmektedir.
GSM ürün listelerinde yer alan ürünlerden birinin satışında, ihracatçılar, ABD
Tarım Bakanlığı Yabancı Tarım Hizmetleri birimine başvurarak, kredi garantisi temin
edebilmektedirler. İthalatçılar ise, Ürün Kredileri Kuruluşu’nun onayladığı herhangi
bir Türk bankasına başvurarak, akreditifi açtırırlar. Bu işlemde Türkiye’deki banka,
ithalatçı lehine gayrinakdi kredi açmakta ve bunun karşılığında bir komisyon geliri
elde etmektedir. Haziran 1999 tarihi itibarıyla Türkiye’de ürün kredi kuruluşunun
onayladığı banka sayısı 41’dir. Söz konusu kuruluş nezdinde, onaylanmış her
bankanın bir limiti vardır ve bu limitler bankaların büyüklüklerine, borç ödeme
güçlerine göre değerlendirilmektedir.
4054 sayılı Kanun'un 3. maddesinde hakim durum, “belirli bir piyasadaki bir
veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek
fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”
olarak tarif edilmiştir. Bu anlamda, hakim durumun temel unsurları ekonomik güç,
bağımsızlık ve bu gücün devamlılığıdır.
Söz konusu olayda, pazar koşulları dışındaki davranış, firmanın pazardaki
ekonomik gücünden değil, kredi kullanımının bağlı olduğu akreditif işlemi
şartlarından kaynaklanmaktadır. İlgili pazarda Egebank, GSM kredileri ve akreditif
hizmetleri sunan 41 bankadan biri olup, ilgili pazardaki payı %1.16’dır. Bu bilgiler
çerçevesinde, söz konusu bankanın ilgili ürün pazarında, mevcut düşük pazar
payıyla piyasa şartlarından bağımsız olarak fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi
3 REKABET KURUMU
ekonomik parametreleri belirleme gücüne sahip olmadığı, diğer bir deyişle hakim
durumda olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında, Egebank A.Ş.’nin ilgili
ürün pazarı olarak tespit edilen akreditif işlemleri pazarında hakim durumda
olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi çerçevesinde önaraştırma
yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy