Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-67 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-33/412-138
Karar Tarihi : 15.5.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Hüseyin ORMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Çimentaş İzmir Çimento Fabrikaları Türk A.Ş.
Temsilcisi: Av. Kayhan KARABAYIR 20
Kemalpaşa Cad. No: 4 35070 Işıkkent / İzmir
D. TARAFLAR : - Çimentaş İzmir Çimento Fabrikaları Türk A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No: 4 35070 Işıkkent / İzmir
- Egeçim Yapı Malzemeleri İmalatı San. ve Tic. A.Ş.
Atatürk Mah. 41. Sok. No: 5,
35175 Ulucak, Kemalpaşa / İzmir
30
E. DOSYA KONUSU: Egeçim Yapı Malzemeleri İmalatı San. ve Tic. A.Ş.’ye ait
klinker öğütme ve çimento üretim tesisinin Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası
Türk A.Ş. tarafından kiralanması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.4.2008 tarih, 2164 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 30.4.2008 tarih, 2587 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 9.5.2008 tarih ve 2008-2-67/Öİ-08-EÖ
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 9.5.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/149 sayılı 40
Başkanlık Önergesi ile 08-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu devralma işleminin,
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında bir işlem olduğu, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan
veya mevcut bir hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve söz konusu işleme 50
izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
08-33/412-138
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem, Egeçim Yapı Malzemeleri İmalatı San. ve Tic. A.Ş.’ye (Egeçim)
ait klinker öğütme ve çimento üretim tesisinin Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk
A.Ş. (Çimentaş) tarafından kiralanmasına ilişkindir. Söz konusu işlemle birlikte Manisa
ilinde bulunan Egeçim’e ait söz konusu tesisi Çimentaş, 28.2.2013 tarihine kadar
(yaklaşık 5 yıllığına) kiralamış olacaktır. Anılan işleme ilişkin olarak, taraflar arasında 60
18.3.2008 tarihinde “Kira Sözleşmesi” imzalanmıştır. Çimentaş’ın Egeçim şirketi
üzerinde anılan sözleşmeden kaynaklanan herhangi bir yönetim ve/veya kontrol hakkı
söz konusu olmayacaktır.
Çimentaş söz konusu kiralama işlemi ile kendi ürettiği klinkerin bir kısmını anılan
tesiste üretmeyi ve çimento üretiminde büyük yer tutan enerji maliyetlerini düşürmeyi
amaçlamaktadır. Kira konusu tesisin yıllık gri çimento üretim kapasitesi yaklaşık
(…………) ton’dur.
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. Devralan Taraf: Çimentaş 70
Çimentaş, İzmir ve Edirne/Lalapaşa’da kurulu bulunan iki adet entegre çimento
fabrikası ile klinker ve gri çimento üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. İzmir fabrikası
İzmir ve çevresine (Ege Bölgesi); Lalapaşa fabrikası ise Trakya ve İstanbul bölgelerine
yönelik faaliyet göstermektedir.
Ayrıca, Çimentaş Elazığ Çimento A.Ş.’de %6,17, Kars Çimento A.Ş.’de %58,38
oranında hisseye sahiptir. Anılan şirketler, bağımsız birer tüzel kişi olarak yine klinker
ve gri çimento üretimi ile iştigal etmektedirler. Elazığ Çimento Güneydoğu Anadolu,
Kars Çimento ise ağırlıklı olarak Doğu Anadolu bölgelerinde faaliyet göstermektedir.
Çimentaş’ın iştiraki olan Çimbeton A.Ş. ise sahip olduğu Ege Bölgesi’nde 12 ve
Malatya’da 1 adet üretim tesisi ile hazır beton üretim ve satışı ile iştigal etmektedir. 80
Çimentaş, Yapıtek A.Ş.’de %98,74; Bakırçay Çimento A.Ş.’de %0,05; Destek A.Ş.’de
%99,9; İlion Çimento Ltd. Şti.’de %0,001 oranında doğrudan hisseye sahiptir.
Çimentaş’ın hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir.
Tablo 1: Çimentaş’ın Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
İntercem S.A. 67,23
Cementir-Cementerie Del Tirreno S.p.A 29,37
Simest S.p.A. 1,20
Diğer 2,20
Toplam 100,00
H.1.2.2. Devreden Taraflar: Egeçim
Egeçim kira sözleşmesine konu tesisinde çimento üretimi ve satış işi ile iştigal
etmektedir. Ayrıca, aynı gruba ait Ak-Ege firması da sahip olduğu 2 adet (Turgutlu ve
Menemen) üretim tesisi ile hazır beton üretim ve satış işi ile iştigal etmektedir.
Egeçim’in hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir. 90
08-33/412-138
3
Tablo 2: Egeçim’in Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Hüseyin Divrik 21,25
Ahmet Sait Sürel 21,25
Şerife Şule Tanınmış 21,25
Suzan Divrik 3,25
Abut Özsezikli 33,00
Toplam 100,00
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İşleme konu taraflar çimento üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. Kira
konusu tesis de çimento üretim tesisidir. Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri
çimento olmak üzere iki ana ürün grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı
sektörünün en büyük girdilerinden birisi durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok 100
yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe
panelleri, prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz
çimentonun kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır.
Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından ikame
olması söz konusu değildir. Bu nedenle iki çimento türünün ayrı pazarlar olarak ele
alınması gerekmektedir. Ayrıca, bildirilen işlemin tarafları sadece gri çimento üretimi
konusunda faaliyette bulunmaktadır.
Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama
yöntemi açısından yapılmaktadır. Çimento ayrıca, içerisindeki katkı maddesine göre de 110
çeşitli ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır. Ancak, gri çimento
üreten bir fabrikanın tüm bu ürünleri üretebilmesi, yani söz konusu ürünlerin arz
bakımından birbirinin ikamesi olması nedeniyle, alt pazar tanımı yapılmasına gerek
görülmemiş ve ilgili pazar “gri çimento pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Nakliye maliyetleri ve bu maliyetlerin ürünün değerine oranının yüksekliği çimentonun
ekonomik olarak pazarlanabileceği coğrafyanın belirlenmesinde önemli kıstaslardandır.
Bu durumda, çimento fabrikaları kuruldukları pazar ve çevresinde yüksek pazar
gücüne sahipken, bu pazarlardan uzaklaştıkça pazar gücünü kaybetmektedirler. 120
Çimentonun kendi doğal piyasasından ne kadar uzağa satılabileceğini temel olarak
ana pazar ve çevre pazarlardaki oyuncu sayısı, bu pazarlardaki üretim, talep ve fiyat
seviyeleri ile oyuncuların maliyet yapısı belirlemektedir.
Çimentaş’ın İzmir tesislerinden, ağırlıklı olarak İzmir, Manisa, Aydın, Muğla, Balıkesir,
Denizli illerine satış yapılmaktadır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar “İzmir, Manisa, Aydın,
Muğla, Balıkesir, Denizli İl Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2 (b) maddesine göre; “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer 130
bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
08-33/412-138
4
Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte,
fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı sağlayan
haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığının
tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma
hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde
belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir.” hükmü yer
almaktadır. 140
Taraflar arasında imzalanan “Kira Sözleşmesi” ile Egeçim’in bütün fabrika binaları,
idari binaları, makine-teçhizatı ve demirbaşı Çimentaş’a kiralanmaktadır. Sözleşmenin
süresi 5 yıldır. Bildirim konusu kiralama işlemi Çimentaş’a bir kullanma hakkı vererek,
Egeçim üzerinde Tebliğ anlamında bir kontrol değişikliği yaratacaktır. Çimentaş
kiralama işlemiyle 5 yıl boyunca ek üretim ihtiyacını karşılayacaktır. (Kiralama işlemine
konu tesisinin faaliyette olması ve üretim amacıyla yeni yatırım yapılmasına gerek
olmayışı hususları dikkate alındığında, bu sürenin yeterli bir süre olduğu
düşünülmektedir.) Bu çerçevede 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir kontrol değişikliği
olması nedeniyle bildirim konusu işlemin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
olduğu sonucuna varılmıştır. 150
Dosya mevcudu bilgilere göre, Egeçim’in 2007 yılı cirosu (…………) YTL; Çimentaş’ın
aynı yıla ait cirosu ise (…………) YTL’dir. Dolayısıyla dosya konusu işlemin taraflarının
ilgili pazardaki 2007 yılı toplam ciroları (…………) YTL’dir. 2007 yılı itibariyle tarafların
pazar payları ise; Çimentaş’ın %(…); Egeçim’in ise %(…)’dir.
Yukarıda yer verilen pazar payı ve ciro rakamlarından, işlemin, Rekabet Kurulu’ndan
izin alınması gereken bir devralma işlemi olduğu görülmektedir. 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesine göre “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya
hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir
kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri
veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut 160
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma
yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması
hukuka aykırı ve yasaktır.”
Tablo 3: İlgili pazarda yer alan teşebbüslerin pazar payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Batı Çimento
(Batıçim-Batısöke)
(….)
Çimentaş (….)
Denizli Çimento (….)
Akçansa (….)
Balıkesir Çimento (….)
As Çimento (….)
Göltaş (….)
Egeçim (….)
Tablo 4: İşlem öncesi ilgili pazardaki teşebbüslerin üretim kapasiteleri
Teşebbüs Üretim Kapasitesi (ton/yıllık)
Akçansa (………..)
Batı Çimento
(Batıçim-Batısöke)
(………..)
Göltaş (………..)
Denizli Çimento (………..)
Çimentaş (………..)
08-33/412-138
5
As Çimento (………..)
Balıkesir Çimento (………..)
Egeçim (………..)
Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde, işlem sonrası Çimentaş’ın %(…)’lik bir
pazar payına ulaşacağı görülmektedir. Pazarda aynı pazar payına sahip başka bir
teşebbüsün yanısıra birçok orta ve küçük ölçekte teşebbüsün varlığı dikkate 170
alındığında, işlem sonrası Çimentaş’ın hakim duruma geçmeyeceği kanaatine
varılmıştır. Üretim kapasiteleri bakımından ise işlem sonrası oluşacak toplam kapasite
pazarın yaklaşık %(…)’ünü temsil edecektir. Bu çerçevede, işlem sonrasında hakim
durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz
konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 180
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy