Electrolux Dayanıklı Tüketim Mamülleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti - Karar Sayı 24-05/83-33

Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2022-4-032 (Soruşturma) Karar Sayısı : 24-05/83-33 Karar Tarihi : 18.01.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Cüneyd DAL, Sebahat Gözde BİRCAN, Emine YAŞAR, Ayberk GÜLTEKİN, Bengisu ÇAYAN C. BAŞVURUDA BULUNANLAR :- Resen D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR : Electrolux Dayanıklı Tüketim Mamülleri Sanayi ve Ticaret AŞ Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. İ. Baran Can YILDIRIM, Av. Büşra KİRİŞCİOĞLU, Av. Beyza TİMUR Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 Beşiktaş/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Electrolux Dayanıklı Tüketim Mamülleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti. (1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Electrolux Dayanıklı Tüketim Mamülleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (ELECTROLUX) yeniden satıcıların satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti. (2) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 04.02.2021 tarihli, 21-06/82-M sayılı, 25.03.2021 tarihli, 21-17/204-M sayılı ve 29.07.2021 tarihli, 21-36/489-M sayılı kararları uyarınca başlatılan önaraştırma çerçevesinde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgeler neticesinde hazırlanan 02.09.2021 tarihli ve 2021-4-023/BN-01 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 09.09.2021 tarihli toplantısında ele alınmış ve 21-42/619-M sayılı karar ile; ELECTROLUX, Uğur Soğutma Makinaları Sanayi ve Ticaret AŞ ve Miele Elektrikli Aletler Dış Ticaret ve Pazarlama Ltd. Şti.nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti için anılan teşebbüsler hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bahse konu Kurul kararına ek olarak, Kurulun 12.05.2022 tarihli ve 22-21/358-M sayılı kararı ile 4054 sayılı Kanun'un 14. ve 15. maddeleri kapsamında raportörlere verilen yetkilerin, önaraştırma açılan teşebbüslerin yeniden satıcıları hakkında da kullanılmasına karar verilmiştir. (3) Anılan Kurul kararları ve Başkanlık Makamının 20.05.2022 tarihli ve 44080 sayılı Olur’u uyarınca başlatılan önaraştırma çerçevesinde, 23.05.2022 tarihinde ELECTROLUX'te ve ELECTROLUX’un distribütörü olan Çetinler Dayanıklı Tüketim Malları San. ve Tic. Ltd. Şti.de (ÇETİNLER) yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Yerinde inceleme sırasında ELECTROLUX’ten talep edilen bilgi ve belgeler ise 03.06.2022 tarih, 28486
24-05/83-33 2 / 74 sayı; 10.06.2022 tarih, 28741 sayı ve 22.06.2022 tarih, 29113 sayı ile Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal etmiştir. (4) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 24.06.2022 tarihli ve 2022-4-022/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 30.06.2022 tarihli toplantısında görüşülerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik olarak; ELECTROLUX ve ÇETİNLER hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 22-29/473-M(3) sayıyla karar verilmiştir. (5) Soruşturma sürecinde ÇETİNLER tarafından uzlaşma başvurusu yapılmış olup teşebbüs tarafından hazırlanan uzlaşma metni, Kurulun 01.12.2022 tarihli toplantısında görüşülmüş ve soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasına 22-53/809-333 sayı ile karar verilmiştir. (6) ELECTROLUX’e yönelik hazırlanan soruşturma bildirimi, teşebbüse 19.07.2022 tarihinde tebliğ edilmiş olup teşebbüsün birinci yazılı savunması 17.08.2022 tarih ve 30399 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Kurulun 01.12.2022 tarihli ve 22-53/810-M sayılı kararı ile ELECTROLUX hakkında yürütülen soruşturma süresinin altı ay uzatılmasına karar verilmiştir. (7) Soruşturma sürecinde 19.04.2023 tarihli ve 63225 sayılı yazı ile ELECTROLUX’ten bilgi ve belge talebinde bulunulmuş, ELECTROLUX’un cevabi yazısı 27.04.2023 tarih ve 38103 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (8) 14.06.2023 tarihli ve 2022-4-032/SR-01 sayılı Soruşturma Raporu, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince soruşturma tarafı teşebbüse tebliğ edilmiş ve teşebbüsün ikinci yazılı savunması talep edilmiştir. Soruşturma Raporu, ELECTROLUX tarafından 21.06.2023 tarihinde tebellüğ edilmiş olup ELECTROLUX, 23.06.2023 tarih, 39958 sayı ve 03.07.2023 tarih, 40033 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden sözlü savunma talebi ile ikinci yazılı savunmanın Kuruma iletilmesi için öngörülen 30 günlük süreye ek olarak 30 günlük süre uzatım talebinde bulunmuştur. Bu doğrultuda 05.07.2023 tarihli ve 23-29/578-M sayılı Kurul kararı ile ikinci yazılı savunma süresinin, bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. ELECTROLUX’un ikinci yazılı savunması ise 21.08.2023 tarih ve 41780 sayı ile Kurum kayıtlarına yasal süresi içinde intikal etmiştir. Öte yandan, 31.08.2023 tarihli ve 23-40/771-M sayılı Kurul kararı ile hazırlanacak ek yazılı görüş için öngörülen sürenin, bitiminden itibaren 15 gün uzatılmasına karar verilmiştir. (9) 19.09.2023 tarihli ve 2022-4-032/EG-01 sayılı Ek Yazılı Görüş ELECTROLUX’e 19.09.2023 tarihinde tebliğ edilmiştir. ELECTROLUX’un üçüncü yazılı savunması, 20.11.2023 tarih ve 44976 sayı ile Kurum kayıtlarına süresi içinde intikal etmiştir. Teşebbüsün sözlü savunma toplantısı yapılması talebi üzerine 09.01.2024 tarihinde sözlü savunma toplantısı gerçekleştirilmiştir. (10) Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Soruşturma Raporuna, Ek Görüşe, toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre 18.01.2024 tarih ve 24-05/83-33 sayı ile nihai kararını tesis etmiştir. (11) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Soruşturma Raporu ve Ek Görüş sonucunda, dosya konusu iddialara ilişkin olarak; ELECTROLUX’un yeniden satıcıların satış fiyatlarını tespiti yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, bu nedenle soruşturma tarafı teşebbüse aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ile Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği) 5. maddesinin
24-05/83-33 3 / 74 birinci fıkrasının (b) bendi, üçüncü fıkrasının (b) bendi ve 6. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı belirtilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. ELECTROLUX Hakkında Bilgi (12) Hisselerinin tamamı İsveç merkezli Aktiebolaget Electrolux’a ait olan ELECTROLUX’un, Türkiye’deki faaliyet alanı genel olarak ithal ettiği Electrolux markalı1 ankastre, buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, kurutma makinesi, fırın, ocak, davlumbaz, hava temizleme cihazı, klima gibi beyaz eşya ve elektrik süpürgesi, kahve makinesi, blender, kızartma makinesi vb. elektrikli ev aletlerinin dağıtımı ve satışıdır. (13) ELECTROLUX’un dağıtım kanalları; distribütörler, bayiler, yerel zincir mağazaları ve teknomarketlerden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra, ELECTROLUX tarafından aracısız şekilde projelere yönelik gerçekleştirilen satışlar ile ELECTROLUX’un kendi internet sitesi üzerinden gerçekleştirdiği satışlar, ELECTROLUX’un diğer satış kanallarını oluşturmaktadır. I.2. İlgili Pazar I.2.1. Sektöre İlişkin Bilgi (14) Dosya kapsamında, ELECTROLUX’un, sağlayıcısı olduğu ürünlerin yeniden satışını gerçekleştiren yetkili satıcıların satış fiyatına müdahale etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediği incelenmiştir. Fiyat müdahalesine konu ürünler, aşağıda her bir bulguya yönelik değerlendirmelerde yer verildiği üzere, beyaz eşya ve küçük ev aletleri (elektrikli ev aletleri) sınıfına giren dayanıklı tüketim malları arasında sayılan ürünlerdir. Dayanıklı tüketim malları, genel olarak kullanım süresi bir yıldan uzun olan çeşitli ürünleri içermekte ve ağırlıklı olarak beyaz eşya, küçük ev aletleri ve tüketici elektroniği şeklinde üçlü bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Dosya kapsamında elde edilen belgeler doğrultusunda, ELECTROLUX’un incelenen eylemleri beyaz eşya ve küçük ev aletlerine ilişkindir. (15) Beyaz eşyalar; buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın, ocak gibi temel ürünlerden oluşmaktadır. Türkiye’de beyaz eşya üretiminin yoğunlaştığı bölgeler; Marmara, Orta Anadolu ve Ege bölgeleridir. Türkiye’de beyaz eşya sektöründe yerli teşebbüslerin yanı sıra yurt dışı menşeli teşebbüsler de faaliyet göstermektedir. (16) Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneğinin (TÜRKBESD) verilerine göre Türkiye, 2022 yılı itibarıyla 32 milyon adetlik üretimi ve 25 milyon adetlik ihracatı ile beyaz eşya sektöründe Avrupa’nın en önemli aktörü konumundadır. Bu ihracat performansı, beyaz eşya sektörünü Türkiye’nin dış ticaret dengesine katkı sağlayan sanayilerden biri haline getirmiş ve beyaz eşya ihracatı yapılan ülkelerin sayısı 150’yi bulmuştur. Euromonitor verilerine göre ise Türkiye dünya üretiminin yarısını gerçekleştiren Çin’in arkasında ikinci konumunda bulunmaktadır. Türkiye’yi Brezilya, Amerika Birleşik Devletleri ve Polonya izlemektedir2. (17) Sektörü oluşturan ürün grupları incelendiğinde, 2022 yılı itibarıyla buzdolapları, beyaz eşya ürünleri toplam üretim adedinin yaklaşık %25’ini oluşturmaktadır. Bunu sırasıyla 1 Electrolux markasının yanı sıra ELECTROLUX’un yan markaları altında üretilen ürünleri de kapsayacak şekilde kullanılmıştır (ör. Zanussi). 2 Bkz. http://www.turkbesd.org/bilgiler.php?P=3, Erişim Tarihi: 09.03.2023.
24-05/83-33 4 / 74 yaklaşık %23’lük ve %21’lik paylarıyla çamaşır ve bulaşık makineleri takip etmektedir. Fırın, kurutucu ve derin dondurucular ise imal edilen diğer başlıca ürün grupları olarak gösterilmektedir3. Beyaz eşya ürün grubuna yönelik satış kanalları incelendiğinde; distribütörler, bayiler, e-ticaret platformları/pazaryerleri, teknomarketler, zincir marketler ve çeyiz mağazaları, temel satış kanallarını oluşturmaktadır. (18) Sektörde bir pazarlama stratejisi olarak, sağlayıcılar, farklı gelir grubundaki tüketicilere yönelik üretim ve pazarlama süreçlerini farklı markalar altında yürütebilmektedir. Bu durum, her bir markanın hitap ettiği müşteri grubuna özel olarak farklı tür üretim ve pazarlama yöntemleri kullanılabilmesi bakımından sağlayıcılara esneklik tanımakta, aynı zamanda farklı gelir seviyesindeki tüketicilerin değişen beklenti ve ihtiyaçlarına uygun ürünlerin pazarda bulunmasına imkân tanımaktadır. (19) Günlük yaşamı kolaylaştırmak üzere satışa sunulan küçük ev aletleri ise tost makinesi, ütü, ısıtıcı, yiyecek hazırlama aletleri, klima, kahve makinesi, süpürge, mikser, mutfak robotu vb. gibi mutfak ve ev gereçleri ile saç şekillendirici gibi kişisel bakım ürünlerinden oluşmaktadır. Kurulun 04.03.2021 tarihli ve 21-11/154-63 sayılı Groupe SEB kararında küçük ev aletleri pazarının her yıl büyüdüğü ifade edilmektedir. (20) Küçük ev aletleri yalnızca belirli bir markanın ürünlerini satan münhasır mağazalar aracılığıyla tüketiciye ulaştırılabildiği gibi zincir elektromarketler gibi büyük alanda daha fazla marka ile hizmet sunan organize perakende kanalları vasıtasıyla da pazarlanabilmektedir. Bunun yanı sıra, yerel zincir mağazalar ile faaliyetini geleneksel yollarla sürdüren züccaciye mağazası gibi küçük ticari işletmeler de küçük ev aletleri satışı gerçekleştirmektedir. I.2.2. İlgili Ürün Pazarı (21) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da (İlgili Pazar Kılavuzu) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e atıfta bulunularak ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar belirtilmektedir. Buna göre, belirli bir ürün ve söz konusu ürünle yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Böylelikle, bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir. (22) ELECTROLUX tarafından üretimi, satışı, pazarlaması ve dağıtımı gerçekleştirilen ürün portföyü; kurutma, çamaşır, bulaşık makineleri, soğutucu, buzdolabı, fırın, ocak, davlumbaz, süpürge, hava temizleme cihazı, mikrodalga, ocak, davlumbaz, kahve makinesi, blender, ekmek kızartma makinesi, kettle, mutfak şefi, airfryer gibi ürünlerden oluşmaktadır. Diğer taraftan, dosya içeriğinde yer alan ve ihlal tespitine dayanak teşkil eden belgeler ise ELECTROLUX’un üretim ve satışını gerçekleştirdiği “beyaz eşya ve elektrikli ev aletleri” ürün gruplarında yer alan buzdolabı, kurutma, çamaşır, bulaşık makinesi, buharlı ve mikrodalga fırın, soğutucu, ocak ve davlumbaz, süpürge, hava temizleme cihazı, blender seti ve kahve makinesi vb. ürünlere ilişkindir. (23) Bu bakımdan, ELECTROLUX hakkındaki ihlal tespitine konu belgelerin ilgili olduğu ürünler dikkate alınarak dosya kapsamında ilgili ürün pazarı, “dayanıklı tüketim malları pazarı” olarak geniş şekilde ya da “beyaz eşya pazarı” ve “elektrikli ev aletleri pazarı” şeklinde iki ayrı ilgili ürün pazarı olarak belirlenebilecektir. Diğer taraftan, beyaz eşya veya elektrikli ev aletleri grubunda yer alan ürünler, birbirinden nitelik, kullanım amacı 3 Bkz. http://www.turkbesd.org/bilgiler.php?P=23, Erişim Tarihi: 02.05.2023.
24-05/83-33 5 / 74 ve fiyat bakımından farklılaşmaktadır. Örneğin, buzdolabı talebi olan bir tüketicinin bu talebinin çamaşır makinesi ya da kurutma makinesi ile ikame edilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla ilgili ürün pazar veya pazarlarının daha alt ayrıma gidilerek “buzdolabı pazarı”, “fırın pazarı”, “süpürge pazarı” gibi ürün özelinde belirlenmesi de mümkündür. Bununla birlikte, benzer nitelikteki önceki Kurul kararları4 incelendiğinde, teşebbüslerin faaliyette bulundukları ürün gruplarına değinilmekle birlikte sonuç üzerinde belirleyici olmayacağı gerekçesiyle kesin bir pazar tanımının yapılmamıştır. İlgili Pazar Kılavuzu’nun 20. paragrafından hareketle alternatif pazar tanımlarının sonucu etkilemeyeceğinden bu dosya kapsamında da ilgili ürün pazarı tanımlanmamıştır. I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar (24) İlgili coğrafi pazar belirlenirken, ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. Dosya kapsamında inceleme konusu ürünler açısından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartları, esaslı bir bölgesel farklılık göstermediğinden ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. I.3. Değerlendirme I.3.1. Yeniden Satış Fiyatının Tespitine İlişkin Çerçeve (25) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrası “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmünü amirdir. Söz konusu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde dikey veya yatay anlaşmalar konusunda herhangi bir ayrıma gidilmeksizin “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan haller arasında sayılmıştır. (26) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (Dikey Tebliğ) “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde dikey anlaşmalar “üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” şeklinde tanımlanmakta olup bu anlaşmaların hangi hallerde grup muafiyetinden yararlanabilecekleri anılan Tebliğ’de açıklanmıştır. Buna göre, Dikey Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti, kural olarak, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30’u aşmaması durumunda uygulanmaktadır. (27) Hangi tür dikey sınırlamaların grup muafiyeti rejimine tabi olmadığı ise Dikey Tebliğ’in 4. maddesinde açıklanmıştır. Bu kapsamda Dikey Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi durumunun, ilgili anlaşmayı, Dikey Tebliğ’de öngörülen grup muafiyetinin kapsamı dışına çıkaracağı belirtilmiştir. Bu yönüyle, Dikey Tebliğ’in 4. maddesinin birinci 4 Kurulun 07.11.2016 tarihli ve 16-37/628-279 sayılı Aral Oyun; 02.01.2020 tarihli ve 20-01/13-5 sayılı Arçelik-Vestel ve 04.03.2021 tarihli ve 21-11/154-63 sayılı Groupe SEB kararları.
24-05/83-33 6 / 74 fıkrasının (a) bendi, alıcı teşebbüsün kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesine ilişkindir. Buna göre, sağlayıcı tarafından alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi yasaktır. Ancak, yine aynı maddenin devamındaki hüküm doğrultusunda, sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla sağlayıcının, alıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür. Alıcıya bildirilen azami veya tavsiye nitelikteki satış fiyatlarının asgari veya sabit fiyata dönüşmemesi için söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayınlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir. (28) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un (Dikey Kılavuz) 18. paragrafında ise yeniden satış fiyatının tespitinin doğrudan yapılabileceği gibi dolaylı olarak da gerçekleştirilebileceği ifade edilmektedir. Sağlayıcı teşebbüsler, akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirlemelerinin yanı sıra, aynı ihlali değişik uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilmektedirler. Alıcının kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatın geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması, yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesine örnek olarak verilebilecektir. (29) Dikey Kılavuz’un 19. paragrafında ise yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamasına yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemlerin, alıcıların uyguladığı fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edilebildiği durumlarda daha etkili olabileceği belirtilmektedir. Örneğin, standart fiyat listelerinden farklı fiyatlardan satış yapan alıcıları rapor etme konusunda tüm alıcılara getirilecek bir yükümlülük, sağlayıcının pazarda uygulanan fiyatları kontrol etmesini önemli ölçüde kolaylaştırabilecektir. (30) Bu doğrultuda, sağlayıcı konumundaki teşebbüsler tarafından, yeniden satıcıların satışlarına yönelik yalnızca tavsiye fiyat verilebildiği veya azami satış fiyatının belirlenebildiği, bunun haricinde yeniden satıcının asgari satış fiyatının belirlenmesi veya sabit fiyat oluşumuna sebebiyet verecek fiyat tespitinde bulunulmasının rekabet hukuku açısından ihlal teşkil edeceği söylenebilecektir. (31) Mehaz Avrupa Birliği (AB) mevzuatına bakıldığında ise yeniden satış fiyatının belirlenmesini ele alan güncel kurallara 01.06.2022 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren yeni Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Kılavuzu’nda (AB Kılavuzu)5 yer verildiği görülmektedir. AB Kılavuzu’nun 185. paragrafında yeniden satış fiyatının belirlenmesi “… uyulması gereken sabit veya minimum bir satış fiyatı belirlenmesi de dâhil olmak üzere, doğrudan veya dolaylı olarak, alıcının satış fiyatını belirleme kabiliyetini kısıtlama amacı taşıyan anlaşmalar” olarak tanımlanmıştır. Bu kapsamda ilgili paragrafta yeniden satış fiyatının belirlenmesinin, rekabet üzerinde ağır bir sınırlama olarak değerlendirildiği ve bu çerçevedeki anlaşmaları grup muafiyeti kapsamının dışına çıkaracağı belirtilmektedir. (32) AB Kılavuzu ayrıca, yeniden satış fiyatının belirlenmesinin doğrudan ve dolaylı olarak gerçekleşebileceğini belirterek bunların kapsamını netleştirmiştir. AB Kılavuzu’nun 5COMMUNICATION FROM THE COMMISSION,COMMISSION NOTICE, Guidelines on vertical restraints (2022/C 248/01) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.C_.2022.248.01.0001.01.ENG
24-05/83-33 7 / 74 186. paragrafında yeniden satış fiyatının doğrudan belirlenmesi durumu ele alınmaktadır. Buna göre yeniden satış fiyatının belirlenmesi, tedarikçinin, alıcının kendi müşterilerine satış yapacağı fiyatları belirlemesi veya sabit ya da asgari bir fiyat tarifesine uyulması zorunluluğu getirmesi şeklinde gerçekleşebilecek olup bu durum sözleşme hükümleri arasında yer alabileceği gibi uyumlu eylem şeklinde de meydana gelebilecektir. (33) Yeniden satış fiyatının dolaylı olarak belirlenmesi ise AB Kılavuzu’nun 187. paragrafında değerlendirilmektedir. Paragrafta, tahdidi olmamak üzere, yeniden satış fiyatının dolaylı olarak belirlenmesine örnek olabilecek bazı yöntemlere yer verilmiştir. Bu kapsamda, alıcının kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, belirli bir fiyat seviyesine uyulmasına bağlı olarak tedarikçi tarafından fiyatlarda indirim yapılması veya promosyon maliyetlerinin alıcıya geri ödenmesi, asgari tanıtım fiyatlarının6 belirlenmesi, öngörülen yeniden satış fiyatının rakiplerin yeniden satış fiyatlarına bağlanması, bir fiyat seviyesinin takip edilmesinin sağlanması için alıcının tehdit edilmesi, uyarılması, cezai yaptırımların uygulanması, teslimatların geciktirilmesi veya durdurulması ve sözleşmenin feshedilmesi, yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesine örnek olarak verilmektedir. (34) AB Kılavuzu’nun 188. paragrafında ise sağlayıcı tarafından azami fiyat ya da tavsiye fiyat belirlenmesinin ağır sınırlama kapsamında sayılmayacağı ifade edilmektedir. Ancak bu düzenlemelerin belirli bir fiyat seviyesi tayin etmekte kullanılması yahut fiyatlarda indirim yapılmasını önleyici nitelik taşıması durumunda yeniden satış fiyatının belirlendiğinden söz edilebilecektir. Örneğin, alıcıların tavsiye edilen satış fiyatına uymaması halinde kendilerine yeni mal verilmeyeceği şeklinde tehditte bulunulması bu kapsamda değerlendirilebilecektir. I.3.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler ve Belgelere İlişkin Değerlendirmeler (35) ELECTROLUX hakkında ihlal tespitine dayanak teşkil eden belge içeriklerine, varsa ilgili belge özelindeki teşebbüs savunmasına ve belgeye ilişkin değerlendirmeye aşağıda yer verilmiştir. Bulgu 1 (36) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 13.05-14.07.2016 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … 13.05.2016 (.....): “(.....) kardeş selamlar” (.....): “Hepsiburada.com da Zuchardftr 819 tl olmuş” (.....): “Biraz daha arttirmasi lazım” (.....): “Abi konuşayım tekrar” 14.07.2016 (.....): “Kim bu abi” (.....): “Webdenal.com” (.....): “Ok bakıyorum” … 6 Asgari tanıtım fiyatı, bir distribütör ya da perakendecinin bir ürünü satmak üzere tanıtım yaparken kullanabilecekleri en düşük fiyat olup sağlayıcı tarafından böyle bir fiyat seviyesi düzenlenmesi, yeniden satış fiyatının belirlenmesi kapsamında değerlendirilmektedir.
24-05/83-33 8 / 74 (37) Söz konusu yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından ELECTROLUX markalı elektrikli süpürge ürününe ait fiyat bilgisi paylaşılmakta ve ilgili ürünün mevcut fiyatının biraz daha yüksek olması gerektiği ifade edilerek ÇETİNLER çalışanından bu duruma müdahale etmesi istenmektedir. ÇETİNLER çalışanı tarafından da ilgili satıcının kim olduğu sorulmakta ve satıcı ile iletişime geçilerek gerekli müdahalenin yapılacağı belirtilmektedir. Yazışmanın devamında yer alan (.....)’nun “Ok bakıyorum” ifadesinden satıcının tespit edilmesinin ardından satıcı ile irtibata geçilip fiyatın arttırılması yönünde müdahalede bulunulacağı anlaşılmaktadır. (38) Yazışmadaki ifadelerden, aşağıda yer verilen çok sayıda belgeden de anlaşılacağı üzere, sağlayıcı konumunda bulunan ELECTROLUX’un, dağıtıcısı ÇETİNLER vasıtasıyla yetkili satıcıların satış fiyatlarını tespit etmeye yönelik eylemlerde bulunduğu görülmüştür. Bu kapsamda, ELECTROLUX’un, yetkili satıcıların bağımsız şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını ÇETİNLER vasıtasıyla tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 2 (39) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve ELECTROLUX’un yeniden satıcısı olan Paşacan İç ve Dış Ticaret AŞ (PAŞACAN) Yöneticisi (.....) tarafından ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Yöneticisi (.....)’e gönderilen 27.10.2016 tarihli ve “INTERNET FIYATI ILE ILGILI” konulu e-posta içeriği aşağıdadır: “Merhaba (.....) Agabeycim, Bize baski yapiyorsun internet satis fiyatlarini duzeltelim diye, ama kac gunlerdir bizim istediklerimiz konusunda aksiyon alinmiyor. Ornegin Zanussi zbb28430 sogutucu uzun suredir sattigmiz bir urun. 1500-1700tl fiyatla verdigimiz noktalar var. Fakat internette hala 1200-1300tl dolasiyor. Tuketimicilerimiz urunle ilgili fiyat farki talep ediyorlar. Daha once de hatirlatmis olmamiza ragmen duzeltim yapilmamis. Ltfen mudahale derseniz seviniriz.” (40) Yukarıdaki e-posta yazışması ile bağlantılı olarak, ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından (.....)’e gönderilen ve bilgide ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX çalışanı (.....)’in yer aldığı e-postanın içeriği aşağıdadır: “Arkadaşlar Zanussiyi zincir mağazalarda kullanıyoruz. Bu ürünün bayiye kapalı olması lazım. Zincirde zanussi ile ilgili her zaman aksiyon olabilir.” (41) Teşebbüs tarafından yazışmaya ilişkin yapılan savunmada, PAŞACAN’ın ürünlerin düzeltilmesine ilişkin ELECTROLUX’e şikâyette bulunduğu ancak ELECTROLUX’un diğer alıcılara bu şikâyet kapsamında müdahale ettiğini gösterir bir ifade veya belge bulunmadığı, ilaveten söz konusu belgede geçen ve PAŞACAN tarafından gönderilen e-postadan da PAŞACAN tarafından yapılan önceki şikâyetler kapsamında ELECTROLUX tarafından diğer alıcılara yönelik herhangi bir müdahalenin yapılmadığının ve söz konusu ürünün piyasada daha ucuza satılabildiğinin anlaşıldığı, bu kapsamda söz konusu belgenin ELECTROLUX tarafından herhangi bir müdahalede bulunulmadığını ve baskı ve teşvik sonucunda alıcıların fiyatlarını değiştirmediğini tek başına kanıtlar nitelikte olduğu ifade edilmiştir. (42) Bulgudan, yeniden satıcı konumundaki PAŞACAN tarafından satışa sunulan Zanussi7 markalı soğutucu ürününün internet satış fiyatlarına ELECTROLUX tarafından müdahale edildiği ayrıca PAŞACAN yetkilisinin, ELECTROLUX’un başka yeniden satıcıların internet satış fiyatlarına da müdahale etmesi gerektiği beklentisinde 7 Zanussi markası, ELECTROLUX bünyesinde üretim ve satışı gerçekleştirilen ürün grupları arasında yer almaktadır.
24-05/83-33 9 / 74 bulunduğu anlaşılmaktadır. Yazışmada geçen ve PAŞACAN yetkilisi tarafından kullanılan ifadelerden, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatlarına müdahalesinin satıcılar tarafından olağan bir süreç olarak karşılandığı anlaşılmaktadır. Sağlayıcı tarafından benimsenen bir yeniden satış fiyatına müdahale eyleminin yokluğunda herhangi bir satıcıdan bu minvalde bir şikâyetin gelmesi muhtemel görülmemektedir. Yazışmada geçen “Bize baski yapiyorsun internet satis fiyatlarini duzeltelim diye” şeklindeki ifadeyle ELECTROLUX’un yeniden satıcıların fiyatına müdahale ettiği ve bu kapsamda yeniden satıcılarına baskı uyguladığı belirtilmektedir. İlaveten teşebbüsün savunmasında belirttiği üzere bayi şikâyeti neticesinde ELECTROLUX’un müdahalede bulunduğunu gösteren bir ifade bu bulgu özelinde bulunmamakla birlikte ELECTROLUX yetkilisinin, sağlayıcı teşebbüs tarafından satış fiyatına müdahale edilmesinin söz konusu olmayacağına dair bayi şikâyetini açıkça reddettiğini gösteren bir beyanı da yer almamaktadır. Aksine, ELECTROLUX yetkilisi tarafından, Zanussi markalı ürünün zincir marketlerdeki fiyatlarına ilişkin aksiyon alınabileceği belirtilmektedir. Dolayısıyla teşebbüs hakkında elde edilen tüm belgeler bütüncül bir şekilde ele alındığında, Bulgu 2’ye konu belge kapsamında ELECTROLUX’un yeniden satıcıların fiyatlarını tespit ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 3 (43) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 28.03-07.04.2017 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … 28.03.2017 (.....): “(.....)im selamlar” (.....): “Zuchardftr pestilci 749 tl ye cikmis” (.....): “Bilgin var mi” (.....): “Var abi geçen sene fuarda vermiştik” (.....): “Satamadı gitti” (.....): “Elinde kac adet var” (.....): “Satsında çıksın maldan diye sesi mi çıkarmadım” (.....): “Su an bizi baya bozuyor” (.....): “Ne kadar zamanda bitirir” (.....): “Birkac gun?” (.....): “Bilmiyorum kaç tane kaldığına bakmam lazım” (.....): “Bi bakip bilgi verebilir misin kardeşim” (.....): “Şuan bu konuyu onunla konuşmam mümkün değil. Aramız iyi değil geçen hafta bu konular ile ilgili tartıştık. Sonra da babasının ameliyat olduğunu 15 gündür onunla ilgilendiğini öğrendik. Birkaç gün geçince ararım.” (.....): “Ok” 07.04.2017 (.....): “949 yaptı” (.....): “Eyvallah” … (44) Bulguda, ELECTROLUX çalışanı tarafından, internet kanalında ELECTROLUX markalı ürünlerin satışını yaptığı anlaşılan Pestilci adlı satıcının, Zuchardftr adlı ELECTROLUX markalı elektrikli süpürge ürününü 749 TL fiyattan sattığına ilişkin bilgi verilmekte ve bu konu hakkında ÇETİNLER çalışanın bir bilgisi olup olmadığı sorulmaktadır. Aradan belli bir zaman geçmesinin ardından ÇETİNLER çalışanı tarafından gönderilen “949 yaptı” mesajı ile öncesinde 749 TL’ye satışa sunulan ürünün fiyatının yükselttirildiği anlaşılmaktadır. (45) Söz konu yazışmadan, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların internet satış fiyatlarını takip ettiği ve belirlenen fiyattan daha düşük fiyata satan satıcıların, dağıtıcı
24-05/83-33 10 / 74 konumundaki ÇETİNLER vasıtasıyla uyarıldığı ve düşük fiyattan ürün satılmasının engellendiği anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız belirlemesi gereken perakende satış fiyatlarını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 4 (46) Gürbüz Ticaret Dayanıklı Tüketim Malları ve Klima San. Ltd. Şti’de (GÜRBÜZ) gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen, 03.04.2017 tarihinde GÜRBÜZ çalışanı (.....) tarafından diğer bir GÜRBÜZ çalışanı (.....)’e gönderilen “Electrolux 03.04.2017 EN ÇOK SATAN TOP10” konulu e-postada yer alan ifadeler aşağıdadır: “(.....) Hanım İstemiş olduğunuz fiyat analizi ekteki gibidir.Tablo liderbeyazesya8 nın. en çok satan 10 ürünü çerçevesinde hazırlanmıştır (…)” (47) Akabinde (.....) tarafından ELECTROLUX çalışanları (.....) ve (.....)’e gönderilen ve bilgide GÜRBÜZ çalışanları (.....) ve (.....)’ın olduğu “FW: Electrolux 03.04.2017 EN ÇOK SATAN TOP10” konulu e-postada yer alan ifadeler şu şekildedir: [E-postanın ekinde ELECTROLUX 03.04.2017 isimli Excel tablosuna yer verilmektedir.] “(.....) bey merhaba, Markanızın satışını internet üzerinden çok fazla düşük fiyatlara veren firmalar ektedir. Tek bir üründe ( EHH3920BVK) koşullardan dolayı kısa bir süre için fiyatı düşürdük onun dışında;sizi,markanızı ve iş ortaklığımızı negatif etkileyecek bir şey yapmamız söz konusu olamaz. Sizlerden ricam e ticaret konusunda herhangi bir aksama ve ya yanlış anlaşılma olduğunda benimle iletişime geçmeniz. Etik olmayan hiçbir tavırla ilerlemeyeceğimizi rekabet izin verdiği sürece satışta agresif olmayacağımızı sizlere beyan ederim.” (48) Teşebbüs tarafından yazışmaya ilişkin yapılan savunmada, ELECTROLUX’un bayisi GÜRBÜZ tarafından gönderilen e-postada ELECTROLUX’un bir ürününün fiyatının düşürüldüğünden bahsedildiği ve ayrıca GÜRBÜZ tarafından piyasadaki rekabet koşullarında hareket edileceğinin belirtildiği, GÜRBÜZ’ün agresif olmayacağını beyan etmesinin yahut ELECTROLUX markasını ve iş ortaklığını negatif etkileyecek herhangi bir şey yapmalarının söz konusu olmayacağını iletmesinin, ELECTROLUX’un herhangi bir talebine dayanmadığı ve yazışmanın ELECTROLUX’un fiyatlara müdahale ettiğine işaret edebilecek nitelikte olmadığı ifade edilmiştir. (49) Yukarıda yer verilen yazışmanın konusunu, GÜRBÜZ tarafından gönderilen ve internet üzerinden düşük fiyat veren satıcıların yer aldığı Excel belgesi ile GÜRBÜZ’ün buna ilişkin değerlendirmeleri oluşturmaktadır. GÜRBÜZ tarafından ELECTROLUX’e gönderilen e-postada, istisnai haller dışında (ankastre ocak ürününde kısa bir süre için yapıldığı belirtilen indirim) fiyatları düşürmedikleri ve rekabet izin verdiği sürece satış konusunda agresif tavır içinde olmayacakları hususları ifade edilmektedir. (50) Söz konusu yazışmada internetten düşük fiyat ile satış yapan teşebbüslerin isimlerinin ELECTROLUX’e gönderilmesi, daha düşük fiyatla satış yapılmasının iş ortaklığını etkileyebilecek bir ölçüt olarak kabul edilmesi ve mümkün oldukça satış konusunda agresif bir tavır içinde olunmayacağının taahhüt edilmesi, ELECTROLUX’un fiyatlara müdahalesinin GÜRBÜZ tarafından ELECTROLUX ile kurdukları iş ilişkilerinin olağan bir parçası olarak kabul edildiğine işaret etmektedir. Sağlayıcı tarafından satış fiyatına müdahale edilmediği durumlarda, bir yeniden satıcının “kısa bir süre için fiyatı düşürdük onun dışında;sizi,markanızı ve iş ortaklığımızı negatif etkileyecek bir şey yapmamız söz konusu olamaz” şeklinde açıklama getirilmesinin, ticari açıdan olağan bir durum olarak karşılanamayacağı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla teşebbüs hakkında elde edilen tüm belgeler bütüncül bir şekilde ele alındığında, Bulgu 4’e konu 8 GÜRBÜZ’ün e-pazaryerlerindeki satıcı adıdır.
24-05/83-33 11 / 74 belge kapsamında ELECTROLUX’un yeniden satıcıların fiyatlarını tespit ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 5 (51) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, ELECTROLUX’un yeniden satıcısı olan Kaplan Yapı AŞ (KAPLAN) kurumsal e-posta hesabına gönderilen 12.04.2017 tarihli ve “ENN2800BOW – İNTERNET FİYATLARI” konulu e-posta içeriği şu şekildedir: “(.....) abi merhaba, Şu ürünün fiyatını yükseltin lütfen. Ciddi şikayet geliyor. Ayrıca bu ürün kaç adet var stoklarında?” [N11’de KAPLAN tarafından satışa sunulan Electrolux markalı ankastre buzdolabının fiyatının 2.099 TL olduğu bir fotoğraf paylaşılmıştır.] (52) Teşebbüs tarafından yazışmaya ilişkin yapılan savunmada, söz konusu iletişim kapsamında KAPLAN’ın ELECTROLUX’un talebi ile herhangi bir şekilde fiyat arttırdığını gösterir bir belge bulunmadığı ifade edilmiştir. (53) Söz konusu e-postadan, ELECTROLUX tarafından, internet satış kanalındaki çevrimiçi platformlardaki yeniden satış fiyatlarının takip edildiği ve istenen fiyat seviyesinde olmayan ürünlerin fiyatlarının yükseltilmesi için ilgili ürünü satışa sunan satıcıyla iletişime geçildiği görülmektedir. İlgili bölümlerde izah edildiği üzere amacı bakımından rekabeti kısıtlayan yeniden satış fiyatına müdahale eyleminin gerçekleşmesinin ardından, sağlayıcının anılan eyleminin pazarda etki doğurması, ihlalin niteliğini ve varlığını ortaya koymak bakımından gereklilik arz etmemektedir. Yazışmada görüldüğü üzere, ELECTROLUX yetkilisi yeniden satıcı ile iletişime geçerek ankastre buzdolabının fiyatını yükseltmesi konusunda doğrudan müdahalede bulunmaktadır. Dolayısıyla yazışmada yer alan ifadeler, yeniden satış fiyatının belirlenmesi iradesini açıkça ortaya koymaktadır. Anılan müdahale neticesinde yeniden satıcı tarafından fiyatın yükseltilip yükseltilmediği hususunun ise isnat edilen eylemin vuku bulup bulmaması konusunda değil, sağlayıcının gerçekleştirdiği ihlalin etkisinin ağırlığını gösterme konusunda dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir. Sonuç olarak söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 6 (54) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, ELECTROLUX’un yeniden satıcısı GÜRBÜZ çalışanı (.....)’e gönderilen 29.05.2017 tarihli ve “Lider Beyaz Eşya / İnternet Fiyatları – ANKASTRE” konulu e-posta içeriği şu şekildedir: “Merhaba (.....) Hanım, Öncelikle iyi haftalar, bol kazançlar diliyorum. Son yaptığımız toplantıya istinaden, internette düşük görünen fiyatlarımızı özellikle “Ankastre” tarafında oldukça düzelttirdim. Gözden kaçanlar olabilir, ama bayilerimizin para kazanarak satması gereken üst segment ürünlerimizin ( buharlı fırın vb.) fiyatlarını konusunda gerekli düzeltmeler yapıldı. Bunu da sürekli takip etmeye devam edeceğiz. Ancak sizin fiyatlarınız belirli ürünlerde toptan listelerden %20 oranlarında aşağıda. Bu oranlarla bizden alım yapamayan birçok bayiimiz var. Sonuç olarak bu size de bize de zarar olarak dönüyor. Yüksek marjlarla mağazalarda para kazanarak satabileceğiniz ürünler bunlar. Ben gün aşırı şikayet alıyorum, arayanlara ay sonuna kadar düzelteceğimizi söyledim. Bu konuyla ilgilenip, hızlıca düzelttirebilir miyiz lütfen? *Lütfen sizin de rahatsız olduğu bir internet fiyatı varsa bildirin, ben şahsen ilgilenip düzeltirim.”
24-05/83-33 12 / 74 (55) Söz konusu e-posta aynı tarihte, (.....) tarafından bir diğer GÜRBÜZ çalışanı (.....)’a iletilmiş ve aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “(.....) bey, Gerekli revizeyi yapalım” (56) İlgili e-posta yazışmalarının devamı olarak, (.....) tarafından (.....)’e gönderilen 29.05.2017 tarihli ve “Fwd: Lider Beyaz Eşya / İnternet Fiyatları - ANKASTRE” konulu e-postada ise şu ifadeler yer almaktadır: “(.....) Hanım Sadece cumartesi ve pazar gününe özel rekabetçi fiyatlarla mücadele edebilmek adına fiyatlarda indirime gittik.Bugünden itibaren fiyatlarda bayi fiyatlarına uygun olarak revize yapılmış olacak ve saat 14.00 e kadar bitmş olacaktır” (57) Söz konusu e-posta, 29.05.2017 tarihinde (.....) tarafından ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....)’e iletilmiş olup (.....) söz konusu e-posta silsilesini Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....)’ya iletirken aşağıda içeriği yer alan e-postayı yollamıştır: “(.....) Selam, Sabah Gürbüz (.....)la görüştüm, özellikle ankastre tarafında üst segmentlerde yerlerdeydi hala fiyatlar, düzeltin diye belirttim. Solo kısmı toparlanmış sanırım. Bizim kısmı da saat 14:00’e kadar toparlayacaklar, bilgin olsun. Solo tarafında rahatsız eden fiyat varsa hala, onu da direk (.....)’a bildirebiliriz.” (58) Yukarıda yer alan e-posta silsilesinde ELECTROLUX yetkilisi (.....), bayilerinden gelen şikâyetleri öne sürerek yetkili satıcı GÜRBÜZ’ün satışa sunduğu ELECTROLUX markalı fırın ürünlerinin fiyatlarının düşüklüğünden duyduğu rahatsızlığı dile getirerek fiyatların yükseltilmesini talep etmekte, ayrıca GÜRBÜZ’ün de piyasada düşük fiyatları tespit etmesi ve bu durumu ELECTROLUX’e bildirmesi durumunda ilgili fiyatları düzelttireceğini ifade etmektedir. Akabinde ELECTROLUX çalışanının fiyatların yükseltilmesi yönündeki müdahalesi GÜRBÜZ çalışanlarının iç yazışmasına konu olmaktadır. GÜRBÜZ çalışanı tarafından iletilen yazışmada, ELECTROLUX’un artırılmasını istediği düşük fiyatların esasında yalnızca hafta sonuna özel bir kampanyadan ibaret olduğu ve gerekli fiyat ayarlamasının yapılacağı yönünde bilgi verilmektedir. Yazışmanın devamında ise GÜRBÜZ çalışanları fiyat düzeltmesinin yapılacağına ilişkin ELECTROLUX yetkilisine bilgi vermekte ve ELECTROLUX çalışanları arasında geçen yazışmada fiyat düzelttirmesinin yapıldığı ve başka ürünlerde de düşük fiyat uygulaması olması durumunda bu ürünlere de müdahale edilebileceği belirtilmektedir. (59) Anılan yazışmanın içeriğinden, ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatlarının internet kanalında yer alan çevrimiçi platformlar üzerinden veya diğer satıcılardan gelen şikâyetler vasıtasıyla takip edilmekte olduğu ve istenilen fiyat seviyesinde olmayan ürün fiyatlarının yükseltilmesi için ilgili satıcıyla iletişime geçildiği görülmektedir. Anılan yazışma aynı zamanda ELECTROLUX’un satıcıya fiyatı yükseltmesi konusunda yaptığı uyarı neticesinde satıcının fiyatını artırdığını ve bu durumu ELECTROLUX’e bildirdiğini de ortaya koymaktadır. ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen yeniden satış fiyatına müdahale sonucunda satış fiyatında artış yaşanmıştır. (60) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır.
24-05/83-33 13 / 74 Bulgu 7 (61) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, ELECTROLUX’un yeniden satıcısı KAPLAN kurumsal e-posta hesabına gönderilen 07.11.2017 tarihli ve “ENN2800BOW / INTERNET FİYATLARI” konulu e-posta içeriği şu şekildedir: “Merhaba, Internette olan 2.249 TL / ENN2800BOW ankastre buzdolabı fiyatını minimum 2.799 TL olarak düzeltelim lütfen. Proje fiyatı veriyoruz abi bu fiyata  Gerek yok bu kadar düşük satmaya.. Diğer fiyatı düşük olan firmaları da ben düzelttiriyorum. https://urun.n11.com/buzdolabi/electrolux-enn2800bow-ankastre-buzdolabi-P141607696” (62) Söz konusu e-postaya cevaben, 07.11.2017 tarihinde KAPLAN kurumsal e-posta hesabı tarafından (.....)’e gönderilen e-posta içeriği şu şekildedir: “Merhaba Ekte de yer aldığı belirttiğiniz ürünün satışı tarafımızdan sadece Antalya için geçerli diğer illere bu ürünü sevk edemiyoruz.ve bu üründen stoklarımızda 1 adet bulunmakta ki bu üründe teşhir ürünümüzdür.” [Ekte “2800 hakkında.png” isimli fotoğraf paylaşılmıştır.] (63) Teşebbüs tarafından belgeye ilişkin yapılan savunmada, yazışmada bir emir kipinin kullanılmadığı, alıcının tavsiyeye uymaması durumunda herhangi bir yaptırım tehdidinde de bulunulmadığı, ilaveten ELECTROLUX’un tavsiye niteliğindeki serzenişine cevaben bu ürünün bir teşhir ürünü olduğunun ve bu tavsiyeye olumlu bakılmadığının satıcı tarafından belirtildiği ve fiyatta da düzeltme yapılmadığı ifade edilmiştir. (64) Söz konusu yazışmalardan, ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından KAPLAN’a gönderilen e-postada, Doğuş Planet Elektronik Ticaret ve Bilişim Hizmetleri AŞ (N11) adlı platformda KAPLAN tarafından satışa sunulan ELECTROLUX markalı ankastre buzdolabının fiyatının yükseltilmesinin talep edildiği görülmektedir. İlaveten, yazışmada kullanılan “Diğer fiyatı düşük olan firmaları da ben düzelttiriyorum” ifadesinden de düşük olarak addedilen diğer perakende satış fiyatlarının, tespit edildiğinde, aynı şekilde müdahalede bulunulup fiyatın yükseltileceği ifade edilmektedir. KAPLAN tarafından cevaben gönderilen iletide ise söz konusu fiyatın yalnızca Antalya ilindeki satışlar için geçerli olduğu, anılan üründen yalnızca bir adet bulunduğu ve bu ürünün de teşhir ürünü olduğu yönünde açıklama getirilmiştir. (65) Bu bulgudan, ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatlarının internet kanalı üzerinden takip edilmekte olduğu ve istenilen fiyat seviyesinde olmayan ürün fiyatlarının yükseltilmesi için bayiler ile iletişime geçildiği anlaşılmaktadır. Yazışmada açıkça görüldüğü üzere, bahse konu ürüne ilişkin asgari satış fiyatı belirlenmekte ve bu fiyatın altında satış yapmaması yönünde bayi ile iletişime geçilmektedir. Bunun yanı sıra, yazışmada geçen “ankastre buzdolabı fiyatını minimum 2.799 TL olarak düzeltelim” ifadesinden yola çıkılarak kastedileninin tavsiye niteliğinde fiyat olduğunun yorumlanması mümkün görünmemektedir. Zira yeniden satıcının bağımsız şekilde belirlemesi gereken satış fiyatının alt sınırı, ELECTROLUX tarafından belirlenmekte ve bu fiyatın tavsiye niteliğinde olduğuna dair hiçbir ifade yer almamaktadır. Dolayısıyla ELECTROLUX tarafından yeniden satış fiyatına müdahale eyleminin gerçekleştirildiği bulgu özelinde tespit edilmiş olmakla birlikte bayinin dikte edilen satış fiyatına uyum gösterip göstermemesi hususu ele alınan davranışın ihlal olarak nitelendirilmesini etkilememektedir.
24-05/83-33 14 / 74 (66) İlaveten, bayi ELECTROLUX’un fiyatın artırılmasına ilişkin talimatı neticesinde yazışmaya konu ürün özelinde açıklama yaparak ve gerekçeler sunarak yürütülen politikadan sapılmadığını ifade etmektedir. ELECTROLUX’un bulgu özelinde tespit edilen fiyata müdahale eylemi, yazışmada da belirtildiği gibi, münferit bir olay değildir. ELECTROLUX yetkilisi fiyatı düşük olduğunu tespit ettiği diğer bayilerin de satış fiyatını yükselttirdiğini beyan etmektedir. Netice itibarıyla söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 8 (67) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, ELECTROLUX’un yeniden satıcısı KAPLAN’ın kurumsal e-posta hesabına gönderilen, bilgide ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....)’nın olduğu 14.11.2017 tarihli ve “İnternet Fiyatları ????” konulu e-posta içeriği aşağıdaki şekildedir: “(.....) Bey Merhaba, Bu cihazı siz 3.299 TL’ye nasıl satıyorsunuz internette? Teşhir için alınan özel iskontolu ürünleri, internete mi koyuyorsunuz? Yada proje adı altında istenen özel fiyat taleplerini mi yansıtıyoruz? Benim aklıma başka bir seçenek gelmiyor. Bu ürünü direk perakende fiyatından 5.299 TL’den satan bayilerimiz var, çünkü ürünün muadili YOK. İstanbul’da bu hafta 5 tane sadece bu üründen şikayet telefonu geldi bizzat bana. Kimsede muadili olmayan ürünümüz, Kaplan yapı da % 40 daha ucuza internette var. Bu şekilde internete ürünlerimiz koyulmaya devam edecekse, mağazaların hepsini kapatalım, bir anlamı yok. Yönetim olarak kesin kararımızdır, ANKASTRE ürünleri internette perakende fiyatları altında olmayacak. Sadece size özel bir uygulama değil, fiyatı doğru olmayan tüm noktalarla görüşüp, gerekli düzeltmelerin yapılması konusunda start verdik. Tüm electrolux ANKASTRE ürünlerinin internet fiyatlarını düzeltelim lütfen. Perakende fiyatın altında ürün olmamasını sizden tekrar rica ediyoruz. PERAKENDE 5.299 TL / KAPLAN 3.299 TL ??? https://urun.n11.com/bulasik-makinesi/electrolux-esl7540ro-tam-ankastre-bulasik-makinasi-P200813137” (68) Söz konusu e-posta 14.11.2017 tarihinde (.....) tarafından ELECTROLUX Mutfak Proje Satış Yöneticisi (.....) ile (.....)’ya iletilerek içeriğine aşağıda yer verilen e-posta gönderilmiştir: “Arkadaşlar merhaba, Kaplana SET kampanyasından ve 10+5+5 iskontolu ürün çıkmayalım bir süre, bekletelim. Proje için istenen 3-5 adet ürüne de özel fiyat vermeyelim. B*****9 çıkardılar işin.. Internet fiyatlarının HEPSİ düzelene kadar size iskontolu fiyattan mal çıkamıyoruz, çünkü ciddi zarara uğradık diyebiliriz. Kolay gelsin,” (69) Konuya ilişkin olarak KAPLAN’ın 14.11.2017 tarihli cevabi e-postasında ise şu ifadeler yer almaktadır: “(.....) Bey Merhaba Belirtmiş olduğunuz ürünü ilana rakamını yazarken normalde 4.299 TL yazmam gerekirken yanlışlıkla tarafımdan 3.299 TL olarak yazılmıştır. Bu yanlışlık bizden kaynaklanmıştır bu üründen site de şimdiye kadar satış gerçekleşmediği için bizde bu yüzden fark etmedik sizden almış olduğumuz uyarıya istinaden fark edip rakamı 4.299 TL olarak güncellemiş bulunmaktayım.Bu yanlışlıktan dolayı özür dileriz. https://urun.n11.com/bulasik-makinesi/electrolux-esl7540ro-tam-ankastre-bulasik-makinasi-P200813137” 9 Argo ifade gizlenmiştir.
24-05/83-33 15 / 74 (70) Teşebbüs tarafından yapılan savunmada, Bulgu 8’e konu ürünlerin bir bölümünün ELECTROLUX tarafından KAPLAN’a proje satışlarında kullanılmak ve teşhir ürünü olarak konumlandırılmak üzere verildiği, proje satışlarının, konut projelerine veyahut otellere çok sayıda ve toplu halde satılan ürünleri ifade ettiği, bu kapsamda bayilerin, bu projelerde ihaleye girebilmek veya bu projelere teklif verebilmek için ELECTROLUX’ten ayrı bir fiyatlama talep ettiği, bayilerin proje satışlarını gerçekleştirebilmeleri için ELECTROLUX tarafından bayilere ilave destekler sağlanabildiği, bununla birlikte KAPLAN’ın proje satışlarında kullanacağını söyleyerek temin ettiği ürünleri bayi kanalından satışa sunmuş olduğu ve ilaveten teşhir ürünü olarak konumlandırılması gereken ürünleri ise nihai tüketiciye satmak istediği, Bulgu 8 kapsamındaki iç yazışmanın, bu durumu birbiriyle konuşan ELECTROLUX çalışanlarının serzenişlerinden ibaret olduğu, Bulgu 8 kapsamında KAPLAN’ın herhangi bir şekilde ELECTROLUX’un talebi ile fiyat arttırdığını gösterir bir belge bulunmadığı gibi KAPLAN’nin maliyet altı fiyattan satış yaptığı örnek de bulunduğu, ilaveten belge kapsamındaki hususun fiyattan ziyade KAPLAN’ın dürüstlüğe aykırı beyanları ile daha ucuza mal temin ederek bunları da ucuza satması olduğu ifade edilmiştir. (71) Yukarıda yer alan e-posta silsilesinde, ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, N11’de KAPLAN tarafından satışa sunulan ELECTROLUX markalı ankastre bulaşık makinesinin internet satış fiyatının yükseltilmesi talep edilmektedir. Ayrıca, ELECTROLUX çalışanları arasında geçen yazışmada fiyatları ELECTROLUX’un istediği seviyeye yükseltene kadar KAPLAN’a indirimli mal çıkışı yapılmayacağı bilgisi verilmektedir. Akabinde yeniden satıcı tarafından cevaben gönderilen yazışmada fiyatın sehven düşük seviyede kaldığı, ELECTROLUX’un uyarısı üzerinde fiyatın yükseltildiği şeklinde açıklama yapılmaktadır. (72) Sağlayıcı ile yeniden satıcı arasında yaşanan ve proje satışlarında kullanılacağı beyan edilip bu beyana bağlı kalınmayarak temin edilen ürünlerin bayi kanalında satılması veya teşhir ürünlerinin nihai tüketiciye satması gibi iki taraf arasında yaşanan ticari uyuşmazlıklar, sağlayıcının gerçekleştirdiği ve 4054 sayılı Kanun kapsamında yasaklanmış olan yeniden satış fiyatına müdahale eyleminin bir gerekçesi olarak kabul edilemeyecek ve bu eylemi rekabet ihlali olmaktan çıkarmayacaktır. İlaveten, yazışmada geçen “Yönetim olarak kesin kararımızdır, ANKASTRE ürünleri internette perakende fiyatları altında olmayacak. Sadece size özel bir uygulama değil, fiyatı doğru olmayan tüm noktalarla görüşüp, gerekli düzeltmelerin yapılması konusunda start verdik.” ifadelerinden anlaşıldığı üzere, teşebbüsün savunmasında belirttiğinin aksine, ELECTROLUX’un fiyat tespitine yönelik uygulaması, taraflar arasındaki sözleşmeye aykırılık teşkil edebilecek bayi davranışından bağımsız olarak yalnızca KAPLAN bakımından değil tüm yetkili satıcılar açısından benimsenmiştir. Dolayısıyla teşebbüsün bu yöndeki savunması bulgudaki ELECTROLUX çalışanlarının beyanları tarafından desteklenmemektedir. (73) İlaveten, bayi tarafından gönderilen iletideki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, ELECTROLUX tarafından uygulanan politika, yeniden satıcının kendi iradesi ile tayin etmesi gereken satış fiyatını, ELECTROLUX’un müdahalesi ile yükseltmesine sebebiyet vermiştir. Bunun yanı sıra, ELECTROLUX çalışanları arasında geçen yazışmada kullanılan “Kaplana SET kampanyasından ve 10+5+5 iskontolu ürün çıkmayalım bir süre, bekletelim. Proje için istenen 3-5 adet ürüne de özel fiyat vermeyelim.” ifadelerinden ELECTROLUX’un, bayinin belirlenen satış fiyatına uymaması durumunda indirimli ürün vermeme yönünde bir çeşit yaptırım mekanizması işletildiği anlaşılmaktadır. Tüm bu tespit ve değerlendirmeler neticesinde,
24-05/83-33 16 / 74 ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 9 (74) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, ELECTROLUX Mutfak Proje Satış Yöneticisi (.....)’a gönderilen 16.11.2017 tarihli ve “İnternet / liderbeyazesya” konulu e-posta içeriği şu şekildedir: “(.....) selam, Bu Gürbüzün internet sitesi.. https://dukkanlar.gittigidiyor.com/Lider_Beyaz_Esya Bu sitede bayii alış altında kalan tüm ankastre ürünlerin kodlarını not alıp- yanına da olması gereken rakamları yazar mısın? Örnek ÜRÜN - Sitedeki Fiyat / Olması Gereken ENN2800BOW - 2.379 TL / 2.799 TL Ben hemen hepsini düzelttireceğim (.....) bekliyor listeyi benden gün içinde.” (75) Söz konusu e-postaya cevaben, (.....) tarafından (.....)’e gönderilen ve bilgide ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....)’nın yer aldığı 16.11.2017 tarihli e-posta içeriği aşağıda yer almaktadır: “Selam, Aşağıdaki linke istinaden 2 sayfa ürün listesinden fiyatı farklı olan ankastre ürünleri aşağıdaki gibidir. Lider Fiyat Perakende Fiyat EOC5644BAV (.....) 3.169,00 1.057,01 EOB5414AAX (.....) 2.639,00 989,01 ERN3213AOW (.....) 3.439,00 39,00 EMM20007OX (.....) 1.439,00 558,01 EZB341OAOX (.....) 1.279,00 279,01 Solo’da faklılıklar var,aynı üründen; Aşağıdaki linkten kontrol edebilirsiniz? https://urun.gittigidiyor.com/ev-elektronigi/electrolux-eww1698mdw-a-1600-devir-9-kg-camasir-makinasi-313993279 Örnek verilecek olursa; EWW1698MDW’den iki ayrı fiyat girilmiş,bu fiyatlarında gözden geçirilmesi gerekiyor. Hangi fiyat doğru ,normal alışı 2.879,00 TL . 3.096,99 TL 3.152,99 TL” (76) (.....) tarafından gönderilen e-postada, GÜRBÜZ’ün Lider Beyaz Eşya ismiyle Gitti Gidiyor Bilgi Teknolojileri San. ve Tic. AŞ (GİTTİGİDİYOR) ünvanlı çevrimiçi satış platformundaki ankastre buzdolabı, ankastre fırın, çamaşır makinası gibi ürünlerin satış fiyatlarının, belirlenen fiyatların altında olduğu belirtilmektedir. Söz konusu yazışmada ayrıca, GÜRBÜZ’ün bayi alış fiyatlarının altında kalan satış fiyatlarının hangi ürünlere ilişkin olduğunun tespit edilmeye çalışıldığı ve düşük olduğu tespit edilen ürün fiyatlarının düzelttirileceği ifade edilmektedir. Ardından bir diğer ELECTROLUX çalışanı tarafından gönderilen e-postada, bayi fiyatının belirlenen perakende fiyatından düşük olduğu tespit edilen ankastre buzdolabı, fırın ve mikro dalga fırın gibi ürünlerin kodu ve bayi fiyatı ile belirlenen fiyatların karşılaştırıldığı bir çalışma paylaşılmıştır. (77) Anılan yazışmanın içeriğinden anlaşılacağı üzere, ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatları internet kanalı üzerinden takip edilmekte ve istenilen fiyat seviyesinde olmayan ürün fiyatlarının yükseltilmesi için eyleme geçileceği belirtilmektedir. Düşük fiyatla satış yapıldığının tespit edilmesinin hemen ardından ELECTROLUX yetkilisinin
24-05/83-33 17 / 74 “Ben hemen hepsini düzelttireceğim” şeklindeki ifadesi, ELECTROLUX’un düşük fiyatla satış yapıldığını tespit etmesi üzerine hızlı bir şekilde eyleme geçme yönünde strateji geliştirdiğini göstermektedir. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği sonucuna varılmıştır. Bulgu 10 (78) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 30.11.2017 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(.....) kardeşim merhabalar” (.....): “Acil görüşebilir misin” (.....): “Sana zahmet” (.....): “Hemen bakıyorum” (.....): “799 mu olacak” (.....): “Evet” (.....): “Gittigidiyor” (.....): “1049 tl ye çekebilirler mi hemen” (.....): “Ok” (.....): “Gittigidiyor” (.....): “869 tl ye çekebilirler mi” (.....): “Hemen” (.....): “(…..) toplantıdayız” … (79) Teşebbüs tarafından yazışmaya yönelik yapılan savunmada, yazışma kapsamında ÇETİNLER’in fiyatları düzelttiğine dair bir bulgunun yer almadığı, aksine ÇETİNLER çalışanının ilgili yazışmayı “(.....) toplantıdayız” şeklinde sonlandırdığı belirtilmiş, bu bakımdan, ÇETİNLER’in, ELECTROLUX’un talepleri doğrultusunda hareket edip etmediğine dair herhangi bir ibarenin bulunmadığı ifade edilmiştir. (80) ELECTROLUX çalışanı ile ÇETİNLER çalışanı arasında geçen yazışmadan, ELECTROLUX çalışanının, GİTTİGİDİYOR’da satılan muhtelif ELECTROLUX markalı ürünlerin fiyatlarının nasıl olması gerektiğine ilişkin gün boyunca direktif verdiği, ÇETİNLER çalışanın da söz konusu direktifler uyarınca fiyatları ELECTROLUX’un istediği şekilde düzelttirmek üzere eyleme geçeceğini bildirdiği anlaşılmaktadır. (81) Anılan yazışmaya göre, ELECTROLUX çalışanları tarafından ELECTROLUX markalı ürünlerin dağıtıcısı konumundaki ÇETİNLER vasıtasıyla perakende satış fiyatlarına müdahale edilmektedir. Yazışmada ELECTROLUX çalışanı tarafından birden fazla ürüne ilişkin devamlı olarak fiyat düzeltme uyarısı gönderilmektedir. Örneğin (.....)’nin yine bir platformda satışa sunulan ürüne ilişkin “1049 tl ye çekebilirler mi hemen” ifadesine ÇETİNLER çalışanı “Ok” şeklinde dönüş yapmaktadır. Dolayısıyla teşebbüsün savunmasında dile getirdiğinin aksine yazışma ELECTROLUX’un direktiflerinin ÇETİNLER tarafından uygulandığını açıkça ortaya koymaktadır. Yazışmada bahsi geçen başka bir ürün için yazışma esnasında ÇETİNLER çalışanının anlık mesaj iletisinde “toplantıdayız” ifadesini kullanması, fiyatlara müdahalede bulunmadığı ya da bulunmayacağı anlamına gelmemektedir. Aksine, söz konusu ifadeyi, müdahaleden kaçınılmak için öne sürülen bir bahane olarak değil müdahalenin hemen gerçekleştirilememesinin bir gerekçesi olarak yorumlamak mümkündür. (82) Sonuç olarak, anılan belge, ELECTROLUX hakkında elde edilen diğer belgeler ile birlikte değerlendirildiğinde, ELECTROLUX’un yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır.
24-05/83-33 18 / 74 Bulgu 11 (83) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 07.12.2017 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(…..)im ikisini de söyledim 449 yapıyorlar beğenalda 449 yapsın sana zahmet söyler misin” (.....): “Tamam” … (84) Söz konusu yazışma, ÇETİNLER ve ELECTROLUX arasında geçen ve önceki tespitlere konu olan birçok yazışma ile benzer şekilde, ELECTROLUX markalı ürünlerin satışını gerçekleştiren yetkili satıcıların satış fiyatlarının değerlendirildiği ve düşük olduğu tespit edilen fiyatların artırılması yönünde eyleme geçildiğini gösteren bir yazışmadır. ÇETİNLER çalışanının yazışmada geçen “ikisini de söyledim 449 yapıyorlar” ifadesinden hareketle, taraflar arasında öncesinde konuşulduğu anlaşılan iki satıcının fiyatının arttırıldığı anlaşılmaktadır. Yazışmanın devamında ise Beğenal Beyaz Eşya Mob. San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı ELECTROLUX bayisinin de aynı fiyatı uygulaması gerektiği noktasında uzlaşıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu yazışma ile ELECTROLUX’un, dağıtıcısı ÇETİNLER vasıtası ile yetkili satıcıların satış fiyatlarını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 12 (85) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 12.12.2017 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “Ben bunu konuşurum şimdi” (.....): “Bu arada gittigidiyor ile hepsiburada ayrı platformlar” (.....): “Bende şimdi gördüm” (.....): “Ok” “Fulmarka düzeltti depogünleri henüz işe gelmedi birazdan tekrar arayacağım” (.....): “(.....) merhaba” (.....): “Espc71dbt yi hepsiburada da 469 tl ye çektirebilir misin” (.....): “Ok” … (86) ELECTROLUX çalışanı ile ÇETİNLER çalışanı arasında geçen söz konusu yazışmada, ELECTROLUX çalışanına ait “ben bunu konuşurum şimdi” ifadesinin, belli bir ELECTROLUX markalı ürünün, belirlenen satış fiyatı dışındaki bir fiyattan satışını gerçekleştiren yeniden satıcıya yönelik olduğu değerlendirilmektedir. Yazışmanın devamında ÇETİNLER çalışanı tarafından ELECTROLUX’un yeniden satıcısı olduğu anlaşılan Fulmarka ve Depogünleri adlı satıcılardan Depogünleri’nin, henüz fiyatları düzeltmediği, biraz zaman geçtikten sonra tekrar fiyatlar ile ilgili uyarıda bulunulacağı ifade edilmektedir. Aynı gün içinde farklı saatteki yazışmada ise ELECTROLUX çalışanı tarafından ÇETİNLER çalışanına Electrolux Silent Performer ESPC71DBT 650 W Toz Torbasız Süpürge ürününe ilişkin olarak D-Market Elektronik Hizmetler ve Tic. AŞ (HEPSİBURADA) ünvanlı pazaryerindeki satış fiyatının 469 TL’ye yükselttirilmesi hususunda talimat verildiği ve ÇETİNLER çalışanı tarafından ise bu talimatın uygulanacağı yönünde olumlu yanıt verildiği görülmektedir. (87) Yukarıda yer verilen yazışmada ELECTROLUX tarafından çevrimiçi pazaryerlerinde satış yapan yeniden satıcıların satış fiyatlarının düzenli olarak takip edildiği ve fiyatı
24-05/83-33 19 / 74 düşük olarak tespit edilen satıcıların ilgili fiyatlarının yükseltilmesi hususunda iletişime geçildiği görülmektedir. Bahse konu yazışmada yer alan “Fulmarka düzeltti…” ve “Espc71dbt yi hepsiburada da 469 tl ye çektirebilir misin” ifadelerinden çeşitli çevrimiçi pazaryerinde faaliyet gösteren satıcıların serbestçe belirlenmesi gereken perakende satış fiyatlarına, ELECTROLUX’un ÇETİNLER vasıtasıyla müdahale ettiği değerlendirilmektedir. Bu bakımdan, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 13 (88) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, ELECTROLUX’un yeniden satıcısı PAŞACAN yetkilisi (.....)’na gönderilen 22.03.2018 tarihli ve “ENN2800BOW - Hepsiburada fiyatı” konulu e-posta içeriği şu şekildedir: “(.....) abi Merhaba, ENN2800BOW Mart ayı fiyatları aşağıdaki gibidir. Senin hepsiburada fiyatın 2.499 TL, yani toptan listenin %11 altında. Rica etsem onu 2.700 TL seviyesine çıkartabilir misin? Bu ürünü projeye teklif ettim, internete bakarlarsa bana büyük sıkıntı olur.. ENN2800BOW Tam ankastre kombi tipi Low Frost buzdolabı, 277 lt net hacim, 36 dB 2.799 ₺ 3.499 ₺ https://www.akakce.com/buzdolabi/en-ucuz-electrolux-enn2800bow-a-kombi-fiyati,4389879.html” (89) Söz konusu e-posta yazışması incelendiğinde, (.....) tarafından gönderilen iletide, PAŞACAN’ın HEPSİBURADA’da satışa sunduğu ELECTROLUX markalı ankastre buzdolabının internet satış fiyatının yükseltilmesi adında PAŞACAN yetkilisi (.....)’ndan talepte bulunulduğu görülmektedir. Söz konusu yazışma, ELECTROLUX hakkında elde edilen diğer bulgular ile benzer şekilde, teşebbüsün yeniden satıcıların satış fiyatlarını yakından takip ettiğini ve fiyatı düşük olduğunu tespit ettiği bayi ile derhal iletişime geçip ilgili ürünün fiyatının yükseltilmesini sağladığını göstermektedir. Bu bakımdan, söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını belirlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 14 (90) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 17.05.2018 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [HEPSİBURADA’da 449,90 TL’ye satışa sunulan ancak pazaryerinin uyguladığı indirimle 399 TL’ye satılan Electrolux ESPC71DBT Silent Performer Cyclonic ACBA 72db Toz Torbasız Süpürge ürününe ilişkin satıcı panelindeki ürün ve fiyat bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] “(.....)’im panelde yazanı gör diye sana gönderdim.kimseye paylaşmayasın olur mu?” (.....): “Tamam kardeş Teşekkürler” (.....): “Yarın durum netleşir” (.....): “Ok.” (.....): “Olmadı dediğim gibi yapıp sizin fiyatınızı arttırırız. Sonrasında bakalım ne olacak?” … (91) Yazışmada ÇETİNLER çalışanı tarafından, ÇETİNLER ekonomik bütünlüğünün bir parçası olarak faaliyet gösteren Anatoptan isimli satıcı tarafından Electrolux ESPC71DBT Silent Performer Cyclonic ACBA 72dB Toz Torbasız Süpürge ürününün 449,90 TL’ye satışa sunulduğunu ancak satışa sunulan pazaryeri HEPSİBURADA’nın finanse ettiği indirimle satış fiyatının 399 TL’ye düştüğünü gösteren satıcı panelinin fotoğrafı, “(.....)’im panelde yazanı gör diye sana gönderdim.kimseye paylaşmayasın
24-05/83-33 20 / 74 olur mu?” ifadeleriyle birlikte paylaşılmıştır. Bahse konu görsel ile mesaj birlikte yorumlandığında ELECTROLUX tarafından fiyat düşüklüğü sebebiyle ÇETİNLER’in ikaz edildiği, ÇETİNLER’in ise düşük fiyatın sebebinin satış yaptığı platform olan HEPSİBURADA’nın yaptığı indirim olduğunu kanıtlamaya çalıştığı anlaşılmaktadır. ELECTROLUX çalışanı tarafından gönderilen “yarın durum netleşir” ifadesi ile belirlenen satış fiyatından farklı fiyata ürün satan yeniden satıcıların durumlarının ne olacağına ilişkin bilgi verileceği belirtilmektedir. Bununla birlikte, yine ELECTROLUX çalışanının “Olmadı dediğim gibi yapıp sizin fiyatınızı arttırırız. Sonrasında bakalım ne olacak?” şeklindeki ifadeleri ile ÇETİNLER’in fiyatına müdahale edilebileceği ifade edilmektedir. (92) Anılan yazışmada ELECTROLUX tarafından, distribütör konumunun yanında Anatoptan ismiyle perakende seviyede de faaliyet gösteren ÇETİNLER’in satış fiyatlarının kontrol edilerek gerekli görülmesi durumunda ÇETİNLER’in fiyatlarına müdahale edildiği anlaşılmakta olup bu bakımdan, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların fiyatlarını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 15 (93) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 18.05.2018 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux ESPC71DBT Silent Performer Cyclonic ACBA 72db Toz Torbasız Süpürge ürününün HEPSİBURADA tarafından 399,07 TL, Anatoptan isimli satıcı tarafından ise 399,00 TL’ye satıldığı bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] “Günaydın (.....)’im. Son durum bu şekilde.” (.....): “Günaydın (.....) kardeşim” (.....): “Bir operasyon yapmaya çalışıyorlar” (.....): “Sana zahmet sen kendi fiyatını 498 tl ye çekebilir misin” (.....): “499” (.....): “(…..)’im ben bize bakan arkadaşı aradım desteği kaldırttım. Sanırım şimdilik bu yeterli olur.” … (94) Yazışmada, ÇETİNLER çalışanı tarafından, HEPSİBURADA’da Electrolux ESPC71DBT Silent Performer Cyclonic ACBA 72db Toz Torbasız Süpürge ürününün HEPSİBURADA tarafından 399,07 TL’ye, ÇETİNLER tarafından ise Anatoptan kanalıyla 399,00 TL’ye satışa sunulduğu bilgisi paylaşılmaktadır. Yazışmanın devamında, ELECTROLUX çalışanı tarafından ÇETİNLER’in perakende satış fiyatının 499 TL yapılması istenmektedir. ELECTROLUX çalışanı tarafından verilen direktif sonrası ÇETİNLER tarafından fiyatını ELECTROLUX’un istediği seviyeye getirebilmek amacıyla HEPSİBURADA’dan desteğin kaldırılması için talepte bulunulduğunu gösteren “(.....)’im ben bize bakan arkadaşı aradım desteği kaldırttım. Sanırım şimdilik bu yeterli olur.” ifadesi yazışmada yer almaktadır. (95) Bahse konu yazışmada, ELECTROLUX tarafından ELECTROLUX markalı ürünlerin yeniden satıcılarının satış fiyatına müdahale edildiği ve müdahale sonucu yeniden satıcının, fiyatını değiştirdiği görülmektedir. Bu bakımdan, yeniden satış fiyatına müdahale amacı taşıyan söz konusu eylemin ayrıca, fiyatlara doğrudan etki gösterdiği de anlaşılmaktadır. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır.
24-05/83-33 21 / 74 Bulgu 16 (96) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 28.06.2018 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(.....) kardeşim merhabalar” (.....): “Toplantıdayım” (.....): “Acil miydi?” (.....): “Merhaba (.....)” (.....): “Boyner’i soracaktım çalışıyor musunuz?” (.....): “Evet” (.....): “Önceden yoktu yeni başladınız herhalde. Neyse müsait olunca fiyatlarını kontrol edersin sana zahmet bazılarında sıkıntılı fiyat var sanki.” (.....): “Fiyatları gördüm” (.....): “Dün akşam gördüm” (.....): “İnternete özel yapmışlardır” (.....): “Yapmışlar” (.....): “Az önce konuştum” (.....): “Tekrar” (.....): “Fiyatlar değişiyor” (.....): “Yarın sabah sistemlerine yansır” (.....): “Ok sağolasın” (.....): “Rica ederim.” … (97) ELECTROLUX çalışanı ile ÇETİNLER çalışanı arasında geçen yazışmada, ÇETİNLER çalışanı tarafından, internetten satış yapan ELECTROLUX yeniden satıcılarının fiyatlarının kontrol edildiğini gösteren “Boyner’i tanıyor musunuz?” ve “… fiyatlarını kontrol edersin sana zahmet bazılarında sıkıntılı fiyat var sanki.” şeklinde beyanlarda bulunulduğu ve “sıkıntılı fiyat” olarak tabir edilen satış fiyatlarının düzeltilmesi için ELECTROLUX çalışanına talepte bulunulduğu görülmektedir. Bunun üzerine ELECTROLUX çalışanı tarafından, Boyner Büyük Mağazacılık AŞ (BOYNER) ile iletişime geçildiği ve BOYNER’in fiyatlarını değiştirerek belirlenen satış fiyatlarını sistemlerine ertesi gün yansıtacakları ifade edilmektedir. (98) Bahse konu yazışmadan anlaşılacağı üzere, belirlenen satış fiyatından farklı fiyata ürün satan yeniden satıcıların ÇETİNLER tarafından ELECTROLUX’e bildirildiği ve ELECTROLUX’un bu bildirimi dikkate alarak ilgili fiyatlara müdahalede bulunduğu ve bu bağlamda yeniden satıcıların serbestçe belirlemesi gereken perakende satış fiyatının tespit edilmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Yazışmada yer alan “Az önce konuştum” “Fiyatlar değişiyor” ve “Yarın sabah sistemlerine yansır” ifadelerinden ÇETİNLER’in ELECTROLUX’e bildirimi doğrultusunda ELECTROLUX’un BOYNER’in fiyatlarına müdahale ettiği anlaşılmaktadır. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, incelenen bulgu kapsamında ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 17 (99) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 24.07.2018 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(…..)’im günaydın” (.....): [GİTTİGİDİYOR’da satışa sunulan Electrolux EAP 300 Hava Temizleyici ürününün 1.099 TL’ye satıldığı bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.]
24-05/83-33 22 / 74 “Daha önceden de paylaştım sana tekrar yazayım. Bu fiyat çok düşük. Satamıyorsa al bize iade et istersen.” (.....): [Ses kaydı gönderilmiştir.] (.....): “İnşallah” (.....): “Konuştum” (.....): “Düzeltiyorlar” … (100) Yazışmada ÇETİNLER çalışanı tarafından, GİTTİGİDİYOR’da Electrolux EAP 300 Hava Temizleyici ürününün 1.099 TL’ye satıldığına ilişkin görsel paylaşılmakta ve söz konusu fiyatın düşük olduğu belirtilmektedir. ÇETİNLER çalışanının söz konusu paylaşımının, ilgili fiyata ELECTROLUX tarafından müdahale edilmesini amaçladığı değerlendirilmiştir. ÇETİNLER çalışanının paylaşımından sonra ELECTROLUX çalışanı tarafından “konuştum, düzeltiyorlar” şeklinde beyanda bulunulmaktadır. (101) Bu bakımdan, bu bulgu kapsamında ÇETİNLER ve ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını düşük bulduğu takdirde satıcı ile iletişime geçerek düzelttirdiği anlaşılmaktır. Netice itibarıyla, incelenen bulgu kapsamında ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 18 (102) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Genel Müdürü (.....) arasında geçen 26.01.2019 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [Anatoptan isimli satıcı tarafından bir pazaryerinde 859,90 TL’ye satışa sunulan Electrolux Şarjlı Süpürge’nin bilgisini içeren ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “Merhaba (.....) rica ediyorum” (.....): “Merhaba Başkanım kapattık fiyatı değiştiremiyoruz mecbur kapatıyoruz. Toplu işlem yapılırken açılmış.” … (103) Yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, ÇETİNLER’in Anatoptan ismiyle pazaryerinde Electrolux Şarjlı Süpürge ürününü 859,90 TL’ye satışa sunduğu bilgisini içeren bir görsel paylaşılmaktadır. Görsel ile birlikte ELECTROLUX çalışanının “rica ediyorum” şeklinde beyanı dikkate alındığında, ÇETİNLER çalışanından ilgili ürünün fiyatının, ELECTROLUX tarafından belirlenen seviyeye çıkarılmasının talep edildiği görülmektedir. Yazışmanın devamında ÇETİNLER çalışanı tarafından, satış fiyatının değiştirilemediği ancak ELECTROLUX tarafından belirlenen perakende satış fiyatı dışında satış gerçekleştirmemek için ilgili ürünün satışa kapatıldığı ifade edilmektedir. (104) Yukarıda içeriğine yer verilen yazışma kapsamında, ELECTROLUX tarafından yeniden satıcıların satış fiyatlarının internet kanalı aracılığıyla düzenli olarak takip edildiği ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan yeniden satıcıdan fiyatın yükseltilmesi hususunda talepte bulunulduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 19 (105) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 08.07.2019 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
24-05/83-33 23 / 74 … (.....): “(…..)10 merhaba, NİCE’nin KLİMA İŞİ TAMAM” (.....): “Fakat Tekbir’in pc91’leri bozma işi devam ediyor. Diğerleri de onu görüp bozuyor. Çok acil müdahale gerekiyor” (.....): “Seren PC91-STMT” (.....): “Tamamdir abi” … (106) Söz konusu yazışmada, ÇETİNLER çalışanı tarafından gönderilen mesajda, ELECTROLUX ürünlerini internet üzerinden sattığı anlaşılan Nice isimli yeniden satıcının Electrolux markalı klima ürününe ilişkin satış fiyatına müdahale edildiği ve satış fiyatının istenen seviyeye çekildiği ancak Electrolux markalı ürünleri internet üzerinden sattığı anlaşılan Tekbir adlı yeniden satıcının Electrolux PC91-STMT Pure C9 Deluxe A+AAA 72DB Elektrikli Süpürge ürününün satış fiyatının hala belirlenen seviyenin altında bulunduğu, diğer yeniden satıcıların da Tekbir’i görüp düşük fiyattan ürün satışı gerçekleştirdiği, bu duruma çok acil şekilde müdahale edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Söz konusu talebe karşılık olarak ELECTROLUX çalışanının “Tamamdır abi” şeklindeki cevabı ile ELECTROLUX tarafından ilgili satıcılarına fiyatlarına müdahale edileceği anlaşılmaktadır. (107) Söz konu yazışma değerlendirildiğinde, ELECTROLUX ve ÇETİNLER tarafından yeniden satıcıların internet satış fiyatlarının takip edildiği, belirlenen fiyattan daha düşük fiyata satan satıcıların uyarılmak suretiyle ürünlerin düşük fiyattan satılmasının engellendiği anlaşılmaktadır. İncelenen bulgu kapsamında ELECTROLUX’un söz konusu eylemiyle, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını belirlediği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 20 (108) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 17.10.2019 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(.....)ım günaydın” (.....): “Fiyat kalkmış” (.....): “günaydın (.....)’im” (.....): “gördüm şimdi teşekkürler” (.....): “Rica ederim” (.....): “ama maraş mı batman mı bilmiyorum ama biri daha gelmiş tvshoop” (.....): “onun altında Daldal var o 1 saate düzelecek.” (.....): “Tvshopp Batman Seren den mal almıyor Ben adamla görüştüm Piyasadan mal topluyor” … (109) Yazışmada ELECTROLUX çalışanı tarafından, bazı yeniden satıcıların fiyatlarına müdahale edildiğine yönelik bilgi verilmektedir. Yazışmada bahsi geçen ve müdahale edilen satıcıların haricinde, ELECTROLUX ürünlerini internet üzerinden sattığı anlaşılan Tvshopp adlı satıcının da belirlenen fiyatlara uymadığı, Tvshopp haricinde yine ELECTROLUX ürünlerini internet üzerinden satan Daldal adlı satıcının da belirlenen fiyatlara uymadığı ancak Daldal’ın, ÇETİNLER’in müdahalesi sonrasında bir saat içinde satış fiyatını istenen seviyeye çekeceği ifade edilmektedir. 10 İlgili WhatsApp yazışmasında telefona kayıtlı olan kişi ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) olmasına rağmen mesajın ELECTROLUX Satış Müdürü (.....)’a hitaben yazıldığı anlaşılmaktadır.
24-05/83-33 24 / 74 (110) Anılan yazışmanın içeriğinden, ELECTROLUX ve ÇETİNLER’in, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatına müdahale etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği sonucuna varılmaktadır. Yazışmada yer alan “Fiyat kalkmış” ifadesinden istenmeyen satış fiyatının düzeldiği, “onun altında Daldal var o 1 saate düzelecek” ifadesinden, satış fiyatı düzelen satıcının bir önceki satış fiyatı seviyesinde satış yapan başka bir satıcının perakende satış fiyatının müdahale sonucu kısa sürede düzeleceği anlaşılmaktadır. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 21 (111) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen 24.10-26.11.2019 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 24.10.2019 (.....): [(.....) Dapa isimli kişinin telefon numarası bilgisinin olduğu dosya paylaşılmıştır.] (.....): [(.....) Dapa isimli kişinin telefon numarası bilgisinin olduğu dosya paylaşılmıştır.] (.....): “Bunlar satıcılar” 28.10.2019 (.....): [Electrolux markalı ürünlerin düşük fiyatlı satıcıların listesinin olduğu Excel dosyasının fotoğrafı paylaşılmıştır.] (.....): “(.....) ile telefonda görüş” (.....): “3966 - 4.999” (.....): “4824- 3.399” (.....): “2168 - 5.499” (.....): “2966 - 5.999” (.....): “Çok acil” 01.11.2019 (.....): [Bir fiyat karşılaştırma sitesinde Electrolux markalı çamaşır makinesini satışa sunulduğu fiyat bilgilerinin olduğu ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “2999 yaptırsana ankastre dünyasını” 06.11.2019 (.....): “Dapa 6240 fiyatında sıkıntı var abi” (.....): “800 tl mi” (.....): “Olum aksiyonu planlarken dapayı düşünmemiştik ” (.....): “Dün ben birsenle görüşürken siz solo kampanyalarını yansıtan mail attığınız için ankastredede aynıdır die ben 764 tl fiyat verdim direk %10 düştüm abi” (.....): “850 den” (.....): “ ” (.....): “Özürdilerim abi” (.....): “Ok” (.....): “765 tl” (.....): “Diğer fiyatların hepsi aynı” (.....): “Prim yok bunlarda” (.....): “Evet765 abi” (.....): “Evet abi” (.....): “Sadece 25 tl veriyoruz 200.000 üstü ciro yaparsa çocuklar ürün başı prim olarak” (.....): “765 diye düzeltme yapsana” (.....): [Bir Excel dosyasına ait fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “Tamam abi” 26.11.2019 (.....): [TRENDYOL’da Tren isimli satıcı tarafından satışa sunulan Electrolux markalı çamaşır makinesine ait fiyat bilgisinin de bulunduğu fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “Hala aynı” (.....): “Abi görüştüm fiyatı kilitlediler değiştiremedim dedi birazdan görüşüp değiştirecek”
24-05/83-33 25 / 74 (112) Yukarıda yer alan WhatsApp yazışmasında ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından ELECTROLUX markalı ürünleri düşük fiyatlara satan satıcıların listesi paylaşılmış olup ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....)’ya fiyatların düzeltilmesi için söz konusu satıcılarla görüşülmesi talimatı verilmiştir. Görüşmenin telefonla gerçekleşmesi için (.....) tarafından ilgili satıcıların iletişim bilgileri (.....) ile paylaşılmıştır. Bunun yanı sıra bazı satıcılar bakımından doğrudan satıcı bilgisi ve ürün fiyatının ne olacağı bildirilmek suretiyle yapılması planlanan müdahalenin detayları paylaşılmıştır. (113) Yazışmanın devamında ise (.....) tarafından verilen talimatlar doğrultusunda bayilerin satış fiyatını düzeltip düzeltmediğinin takip edildiği görülmektedir. Tren isimli satıcının ilgili platformda satışa sunduğu ELECTROLUX markalı çamaşır makinesi ürününün fiyat bilgisi paylaşılıp fiyatın halen aynı seviyede olduğu bildirilmektedir. Bunun akabinde, (.....)’nın bahsi geçen yeniden satıcılarla iletişime geçtiği ve bazı sebeplerden dolayı gecikme olduğu ancak fiyatın yükseltileceğini bildirdiği görülmektedir. (114) Anılan WhatsApp yazışmasının içeriğinden, ELECTROLUX çalışanları tarafından, yeniden satış fiyatlarının, internet kanalındaki çevrimiçi platformlar ile fiyat karşılaştırma siteleri üzerinden düzenli bir şekilde takip edildiği ve istenen fiyat seviyesinde olmayan ürün fiyatlarının yükseltilmesi için ilgili ürünü satan satıcılar ile iletişime geçildiği görülmektedir. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 22 (115) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Zincir Mağaza Satış Müdürü (.....) arasında gerçekleşen 20-21.12.2019 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 20.12.2019 (.....): [GÜRBÜZ’ün Electrolux markalı bulaşık makinesini satışa sunduğu fiyat bilgisini gösteren Akakçe isimli fiyat karşılaştırma sitesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “Bu ne olum, ayıp valla” (.....): “Sonra 1000 tl için dilenci gibi arıyolar” (.....): “Ulan bu paraya neden satıyosun” (.....): “Atarım şimdi ona” (.....): [GÜRBÜZ çalışanı olduğu düşünülen (.....) isimli kişiyle olan WhatsApp görüşmesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] 21.12.2019 (.....): [GÜRBÜZ’ün Electrolux markalı bulaşık makinesini satışa sunduğu fiyat bilgisini gösteren Akakçe isimli fiyat karşılaştırma sitesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] “Bu yüzden çekmiş Atakan” (.....): [GÜRBÜZ çalışanı olduğu düşünülen (.....) isimli kişiyle olan WhatsApp görüşmesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “Ne bu şimdi” (.....): “Tokat taki adam yüzünden düşmüş Düzeltecekler fiyatı” (.....): “Hayır lafmı bu şimdi” (.....): “Kim ne fiyat girerse altına girmek zorundanı” (.....): “(.....) çekiyor nete bakan” (.....): “Kimden altsa onun altına giriyor s*****11” (116) Yukarıda yer verilen WhatsApp yazışmasında ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından, ELECTROLUX 11 Argo ifade gizlenmiştir.
24-05/83-33 26 / 74 markalı bulaşık makinesi ürününün GÜRBÜZ tarafından neden düşük fiyata satıldığının ELECTROLUX Zincir Mağaza Satış Müdürü (…..)’a sorulduğu görülmektedir. (.....) tarafından ilgili satıcı ile yapılan WhatsApp görüşmesinin ekran görüntüsü paylaşılarak bir başka yeniden satıcının fiyatı düşürmesi sebebiyle ilgili yeniden satıcının fiyatını düşürdüğü ancak fiyatın tekrar düzeltileceği ifade edilmiştir. (117) Yazışmanın içeriğinden anlaşılacağı üzere, ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatlarının internette yer alan fiyat karşılaştırma siteleri üzerinden takip edilmekte olduğu ve yapılan takip neticesinde fiyatı düşük olduğu görülen satıcılar ile iletişime geçilip fiyat düşüklüğünün gerekçesinin sorulduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra, satış fiyatlarını bağımsız şekilde belirlemesi beklenen satıcıların da fiyatların düşüklüğüne ilişkin ELECTROLUX çalışanlarına açıklamada bulunduğu ve nihayetinde fiyatların yine ELECTROLUX’un talep ettiği seviyeye yükseltildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların perakende satış fiyatını tespit ettiği sonucuna varılmıştır. Bulgu 23 (118) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) ile Teknosa İç ve Dış Tic. AŞ (TEKNOSA) Kategori Uzmanı (.....) arasında gerçekleşen 12-13.03.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 12.03.2020 (.....): [TEKNOSA’da satışa sunulan Electrolux markalı bulaşık makinesine ait fiyat bilgisinin de bulunduğu fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “(.....) bu üründe alış maliyetin 6522 tl” (.....): “7299 olarak düzeltirmisin bunu” (.....): “Rakibine de ileticem” (.....): “Bide bu ürünlerde fiyat yapılmasın internette özel ürünler” (.....): “Sonra zarar ettim deme” (.....): “Günlüğü kurtarıyordu demek ki bakarım akşam” 13.03.2020 (.....): “180 varmış 1 adet depo stoğu var ondan o fiyat kurtarıyor” (.....): “Bir de ocak vardı ya” (.....): “Hiç satmıyor (.....)” (.....): “Destek gönderebilir misin” (.....): “Kurtarsa bile bu fiyatı 7299 olarak düzeltirmisin. Bayilerimin alışı 6500 tl” (.....): “Hangi ocak?” (.....): “Ok dir düzeltiyorum” … (119) Yukarıda yer verilen yazışma içeriğine göre, ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından, TEKNOSA’da ELECTROLUX markalı bulaşık makinesinin düşük fiyattan satıldığı tespit edilmiş ve TEKNOSA çalışanından söz konusu düşük fiyatın yükseltilmesi talep edilmiştir. ELECTROLUX çalışanı tarafından belirtilen “Rakibine de ileticem” ifadesi ile yeniden satıcılar arasında bir fiyat dengesi kurulmaya çalışıldığı, bir başka deyişle bir yeniden satıcının fiyatını yükseltmesi istendiğinde piyasada daha düşük fiyatla ürün satışı gerçekleştiren bir rakibin bulunması halinde fiyatı yükselten bayinin herhangi bir şikâyette bulunmasının önüne geçilmeye çalışıldığı ve fiyata müdahale politikasının pazarın geneline yayılan bir uygulama olduğu değerlendirilmektedir. (120) Yazışmanın devamında ise TEKNOSA çalışanı (.....) tarafından, fiyatın (.....)’nın istediği şekilde düzeltileceği ifade edilmiştir. Bu bakımdan, ELECTROLUX’un fiyata müdahale eyleminin bir sonucu olarak, yeniden satıcı tarafından fiyatta artışa gidileceği hususu sağlayıcıya bildirilmektedir. Sonuç itibarıyla söz konusu eylem ile
24-05/83-33 27 / 74 ELECTROLUX’un, yeniden satıcının perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 24 (121) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) ile HEPSİBURADA Marka Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen 17.04.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “Çok iyi fiyat verdim sana net” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı çamaşır makinesine ait fiyat bilgisinin de bulunduğu fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “Abi rekabet hukuku gereği yazamiyorum” (.....): “Bu rakamlar 30 aşağı” (.....): “30 yukarı” (.....): “Ok bunlar yukarı çekince sende çekermisin” (.....): ” 2599 mesela” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı ankastre cam ocağın fiyat bilgisinin de yer aldığı bir fotoğraf paylaşılmıştır. ] (.....): “O zaten reguler fiyatım olur abi” (.....): “Günün teklifi” (.....): “Vs durumlarda” (.....): “Yaparım” (.....): “O fiyatları” (.....): “Senden rica ettiğimde yukarı çekersek fiyatları sorun yok” (.....): “Zaten gt de kullanmak için adetleri” (.....): “Biraz artırdım” (.....): “” … (122) Yukarıda yer verilen WhatsApp yazışmasında, HEPSİBURADA çalışanı tarafından HEPSİBURADA’nın doğrudan satışa sunduğu ELECTROLUX markalı ankastre ocak ve çamaşır makinası ürünlerinin fiyat bilgisini de içeren görsellerinin paylaşıldığı görülmektedir. Akabinde ilgili ürünlerin fiyatı hakkında konuşulmaya devam edilmekte ve ELECTROLUX çalışanı tarafından “bunlar yukarı çekince sende çekermisin” ifadesi kullanılmak suretiyle ürünün fiyatının 2599’a çekilmesi talep edilmektedir. Söz konusu ifadeden, ELECTROLUX’un yeniden satıcılara doğrudan fiyat bilgisi vererek ürünlerin satılacağı fiyatları tespit ettiği anlaşılmaktadır. (123) Yazışmanın devamında ise ELECTROLUX çalışanı tarafından HEPSİBURADA çalışanına gönderilen iletide fiyatların yukarı çekildiği takdirde sorun yaşanmayacağı belirtilmekte ve HEPSİBURADA çalışanı da bu iletiyi onaylayarak fiyatını artıracağını bildirmektedir. Devamında, HEPSİBURADA çalışanı tarafından fiyatın artırıldığı belirtilmektedir. Bu yönüyle anılan yazışma, ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını tespit ettiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bulgu 25 (124) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 09.06.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [Pazaryerinde satışa sunulan Electrolux PC91-6MBT PURE C9 A+AAA 72 dB Toz Torbasız Süpürge ürününün Derkashop isimli satıcı tarafından 1.458 TL, İstereyon isimli satıcı tarafından 1.459 TL ve Cheaphouse isimli satıcı tarafından ise 1.460 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.]
24-05/83-33 28 / 74 (.....): [Pazaryerinde satışa sunulan Electrolux PC91-ANIMT PURE C9 Animal A+AAA 72dB Elektrikli Süpürge ürününün Herşeyciniz isimli satıcı tarafından 1957,90 TL, Egeizo isimli satıcı tarafından ise 1.959 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] (.....): “Sabaha kadar halledemezsek problem yaşayacağız” (.....): “Mbt 10 dkya tamam” … (125) Yukarıda içeriğine yer verilen mesajda, Electrolux PC91-6MBT PURE C9 A+AAA 72 dB Toz Torbasız Süpürge ürününün Derkashop isimli satıcı tarafından 1.458 TL, İstereyon isimli satıcı tarafından 1.459 TL ve Cheaphouse isimli satıcı tarafından 1.460 TL’ye satışa sunulduğunu gösteren ekran görüntüsü paylaşılmaktadır. Bu görselin ardından paylaşılan görselde ise Electrolux PC91-ANIMT PURE C9 Animal A+AAA 72dB Elektrikli Süpürge ürününün Herşeyciniz isimli satıcı tarafından 1957,90 TL ve Egeizo isimli satıcı tarafından ise 1.959 TL’ye satışa sunulduğu bilgisi yer almaktadır. Görsellerin ardından ELECTROLUX çalışanı tarafından gönderilen “Sabaha kadar halledemezsek problem yaşayacağız” ifadesi ile ÇETİNLER çalışanına düşük fiyatların en kısa zamanda yükseltilememesi durumunun problem yaratacağının belirtildiği ve ÇETİNLER çalışanının fiyatlara müdahale etmesinin talep edildiği değerlendirilmektedir. Bunun ardından ÇETİNLER çalışanı tarafından gönderilen “Mbt 10 dkya tamam” mesajı ile bilgilerine yer verilen satıcıların söz konusu ürüne ilişkin fiyatlarına on dakika içinde müdahale edileceğinin kast edildiği değerlendirilmektedir. (126) Yukarıda yer verilen yazışmanın içeriğinden anlaşılacağı üzere, ELECTROLUX çalışanları tarafından, yeniden satıcıların fiyatları internet kanalı aracılığıyla takip edildiği ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcıların fiyatlarına müdahale edilmesi amacıyla ÇETİNLER’e talimat verildiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, söz konusu bulgu kapsamında ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 26 (127) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında gerçekleşen 03.08.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “(.....) bunun fiyatını düzelttirirmisin yarın. Min. 3900 olmalı. Elimizdeki ürünleri sarıyorum çetinlere sorun çıkar. Desteği sadece mağaza içi aksiyona kaydır. Online a desteği bitir. https://www.teknosa.com/electrolux-ew6f3944fqautodose-perfectcare-600-9-kg-beyaz-camasirmakinesi-p-115030487” (.....): “” (.....): “(.....) selam. Telin basmiyor tuslari gene acamadim. Bir fiyat yazilmis. Burdan yazabilir misin düzelttireyim” (128) WhatsApp yazışmasında, ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından, TEKNOSA’da satışa sunulan ELECTROLUX markalı çamaşır makinesi ürününün satış fiyatının asgari tutarının ne kadar olması gerektiği hususunda bilgi verilmekte ve akabinde ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) tarafından ise belirtilen fiyat bilgisi doğrultusunda satış fiyatının düzelttirileceği ifade edilmektedir. (129) Anılan yazışmanın içeriğinden, ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatlarının internet kanalı üzerinden takip edilmekte olduğu ve istenilen fiyat seviyesinde olmayan ürün fiyatının yükseltilmesi için eyleme geçildiği görülmektedir. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcının perakende satış fiyatını tespit ettiği sonucuna varılmıştır.
24-05/83-33 29 / 74 Bulgu 27 (130) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (…..) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 18.09.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [Pazaryerlerinde satışa sunulan Electrolux PD82-8DBT Toz Torbalı Elektrikli Süpürge ürününün, Depogünleri isimli satıcı tarafından AMAZON’da 1.485 TL, TRENDYOL’da 1.565 TL’ye satışa sunulduğunu ve SÜPÜRGESEPETİ’nde ise aynı ürünün 1.499 TL’ye satışa sunulduğunu gösteren Akakçe isimli fiyat karşılaştırma sitesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “1599 a çıkarabilirler mi” … (131) Yazışmada; ELECTROLUX çalışanı tarafından, Electrolux PD82-8DBT Toz Torbalı Elektrikli Süpürge ürününün Depogünleri isimli satıcı tarafından Amazon Turkey Perakende Hizmetleri Ltd. Şti.’de (AMAZON) 1.485 TL, DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ’de (TRENDYOL) 1.565 TL’ye satışa sunulduğu ve Nice Teknoloji Ürünleri İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’de (SÜPÜRGESEPETİ) ise aynı ürünün 1.499 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel paylaşılmakta, ardından ilgili yeniden satıcıların söz konusu fiyatlarının 1.599 TL’ye çıkartılması hususunda ÇETİNLER çalışanından talepte bulunulmaktadır. (132) Anılan yazışmanın içeriğinden anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX tarafından yeniden satıcıların satış fiyatları fiyat karşılaştırma siteleri vasıtasıyla takip edilmekte ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcıların satış fiyatına müdahale etmesi için distribütör konumundaki ÇETİNLER’e talimat verilmektedir. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatlarını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 28 (133) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 09-14.10.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … 09.10.2020 (.....): [Pazaryerlerinde satışa sunulan Electrolux PC91-ALRGT PURE C9 A+AAA 72 dB Allergy Plus Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününe ait fiyat ve satıcı bilgilerini içeren Akakçe isimli fiyat karşılaştırma sitesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “(.....)ım tekrar selamlar” (.....): “Tıklakapında derkashop cheaphouse sizin müşteri mi?” (.....): “Tıklakaoındayı tanımıyorum diğerlerini tanıyorum kaç olması lazım bunun fiyatı” (.....): “2700 tl” 12.10.2020 (.....): “(.....) kardeşim günaydın” (.....): “Hayırlı haftalar” (.....): “Cheaphouse derkashop ve süpürgesepeti fiyatları değişmemiş Sana zahmet ilgilenebilir misin?” (.....): “Diğerleri bende” (.....): [Pazaryerlerinde satışa sunulan Electrolux PC91-ALRGT PURE C9 A+AAA 72 dB Allergy Plus Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününe ait fiyat ve satıcı bilgilerini içeren Akakçe isimli fiyat karşılaştırma sitesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] 14.10.2020 (.....): [Pazaryerinde satışa sunulan Electrolux markalı ürüne ait fiyat ve satıcı bilgisi içeren görsel paylaşılmıştır.] (.....): “(.....) selamlar” (.....): “Fiyat değişmemiş” (.....): “Tekrar görüşebilir misin sana zahmet”
24-05/83-33 30 / 74 … (134) Yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, Electrolux PC91-ALRGT PURE C9 A+AAA 72 dB Allergy Plus Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününün; Cheaphouse isimli satıcı tarafından TRENDYOL’da 2.200 TL’ye, Arces DTM isimli satıcı tarafından kendi internet sitesinde 2.213 TL’ye, Tıklakapında isimli satıcı tarafından TRENDYOL’da 2.239 TL’ye, SÜPÜRGESEPETİ’nde 2.299 TL’ye ve Derkashop isimli satıcı tarafından kendi internet sitesinde 2.299 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren bir görsel paylaşılmaktadır. Sonrasında, ELECTROLUX ürünlerini internet üzerinden satışını yaptığı anlaşılan Tıklakapında, Derkashop ve Cheaphouse adlı yeniden satıcıların ÇETİNLER’in müşterisi olup olmadığı sorgulanmaktadır. ÇETİNLER çalışanı, Tıklakapında adlı satıcı haricindeki ilgili yeniden satıcıları tanıdığını belirtmekte ve söz konusu yeniden satıcıların satış fiyatının ne olması gerektiğini sormaktadır. Bu mesajın ardından ELECTROLUX çalışanı tarafından “2700 TL” mesajı gönderilerek doğrudan bir fiyat tespiti yapılmıştır. Söz konusu yazışmadan üç gün sonra ELECTROLUX çalışanı tarafından gönderilen mesajda, ÇETİNLER’e daha önce bildirilen, Cheaphouse, Derkashop ve SÜPÜRGESEPETİ’nin, satış fiyatlarının değişmediği ifade edilmekte ve ÇETİNLER’in bu konuyla ilgilenmesi istenirken kendi taraflarında diğer satıcılarla ilgilenileceği bilgisinin verildiği görülmektedir. (135) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX tarafından, ELECTROLUX ürünlerinin satışını gerçekleştiren satıcıların satış fiyatları, fiyat karşılaştırma sitesi aracılığıyla takip edilmekte ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcıların satış fiyatına ÇETİNLER vasıtasıyla müdahale etmek amacıyla ÇETİNLER’e bilgi verilmektedir. İlaveten, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların fiyatları istenen seviyeye çekilene kadar internet üzerinden satış fiyatlarını takip ettiği değerlendirilmektedir. Söz konusu eylemler ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatlarını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 29 (136) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX yeniden satıcısı (.....) yetkilisi (.....) arasında gerçekleşen 14.10.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): [Fiyat karşılaştırma sitesinde yer alan Electrolux markalı davlumbazın fiyat bilgilerinin yer aldığı fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “Başkan birde bunu düzelt lütfen, burada ucuzsun hakkaten Ekim bayii alışı 3.349 TL” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı davlumbazın fiyatının 3.349 TL olduğu bir fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “Satılmıyor du” (.....): “” (.....): [N11’de satışa sunulan Electrolux markalı ankastre cam ocağın bağlantısı paylaşılmıştır.] (.....): “Abi 1349 tl altında fiyat görmek istemiyoruz sana zahmet bunu düzelttirir misin hemen. Başka varsa bu fiyatın altında bana söyle onları da düzeltirim” (.....): [Çevrim içi platformlarda satışa sunulan Electrolux markalı ankastre cam ocağın fiyatlarının olduğu yedi adet fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “Ben fiyatlandırmada duraklamasında 9 um” … (137) Yukarıda yer verilen WhatsApp yazışmasında ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, HEPSİBURADA’da (.....) tarafından satışa sunulan ELECTROLUX markalı davlumbaz fiyatının 3.349 TL’ye çıkarılması hususunda yeniden satıcıdan talepte bulunulmaktadır. Bunun üzerine, yeniden satıcının yetkilisi tarafından, fiyatı yükselttiğine kanıt olarak ilgili ürünün bağlantısı paylaşılmaktadır.
24-05/83-33 31 / 74 Yazışmanın devamında (.....) tarafından N11’de (.....)’in satışa sunduğu ELECTROLUX markalı ankastre cam ocağın bağlantısı paylaşılıp 1.349 TL’nin altında fiyat istemedikleri belirtilmekte ve bu fiyatın altında fiyatlama yapan başka bir yeniden satıcının tespit edilmesi halinde düzelttirebilmek için kendisine haber verilmesi istenmektedir. Sonrasında, yeniden satıcının yetkilisi tarafından, (.....)’in ilgili üründe istediği şekilde fiyatın revize edildiğini gösteren fotoğraf paylaşılmaktadır. (138) Anılan yazışmanın içeriğinden, ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatlarının internet kanalı üzerinden takip edilmekte olduğu ve istenilen fiyat seviyesinde olmayan ürün fiyatlarının yükseltilmesi için eyleme geçildiği görülmektedir. İlaveten, ELECTROLUX’un uyarısı sonrasında yeniden satıcının, fiyatı artırdığına yönelik bildirimde bulunması dikkate alındığında, ELECTROLUX çalışanının fiyat yükselttirme amacıyla gerçekleştirdiği müdahale eyleminin sonuç verdiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcının bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği değerlendirilmiştir. Bulgu 30 (139) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 23.10.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): [AMAZON’da Electrolux EER7ALLGY Ergorapido 2 in 1 Şarjlı Dikey Süpürge ürününün Depogünleri isimli satıcı tarafından 1.640 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] (.....): [N11’de Electrolux EER7ALLGY Ergorapido 2 in 1 Şarjlı Dikey Süpürge ürününün Depogünleri isimli satıcı tarafından 1.890 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] (.....): [Morhipo pazaryerinde Electrolux EER7ALLGY Ergorapido 2 in 1 Şarjlı Dikey Süpürge ürününün Depogünleri isimli satıcı tarafından 1.729 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] “Morhipo” (.....): [N11’de Electrolux EER7ALLGY Ergorapido 2 in 1 Şarjlı Dikey Süpürge ürününün Uzer Mefruşat isimli satıcı tarafından 1.849 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] “Uzer Mefruşat” (.....): “(…..)’im Gürbüz’e geldi sıra” (.....): “Tamamdır” (.....): “Ben gürbüz ile hemen görüşüyorum” (.....): [(.....) tarafından gönderilen, N11’de Electrolux EER7ALLGY Ergorapido 2 in 1 Şarjlı Dikey Süpürge ürününün Uzer Mefruşat isimli satıcı tarafından 1.849 TL’ye satışa sunulduğu bilgisini içeren görsel ve “Uzer Mefruşat” mesajı alıntılanmıştır.] “Bununla görüşebildin mi?” (.....): “Gürbüz düzeltti.” (140) Yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, ÇETİNLER çalışanının ilgili fiyatlara müdahale etmesi için, Electrolux EER7ALLGY Ergorapido 2 in 1 Şarjlı Dikey Süpürge ürününün bazı çevrimiçi pazaryerlerindeki fiyatlarına ilişkin görsel paylaşılmaktadır. ÇETİNLER çalışanı tarafından ise Gürbüz adlı yeniden satıcının satış fiyatlarına ELECTROLUX tarafından müdahale edilmesi amacıyla “(.....) Gürbüz’e geldi sıra” şeklinde beyanda bulunulmaktadır. ELECTROLUX çalışanı tarafından, Gürbüz adlı yeniden satıcı ile görüşüleceği ifade edilerek ve ÇETİNLER’e Uzer Mefruşat’ın satış fiyatlarına müdahale edilip edilmediği sorulmaktadır. Son olarak, ELECTROLUX çalışanı tarafından Gürbüz adlı yeniden satıcının satış fiyatlarını istenen seviyeye çektiğine dair ÇETİNLER’e bilgi verilmektedir. (141) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX ve ÇETİNLER çalışanları tarafından ELECTROLUX ürünlerinin satışını gerçekleştiren satıcıların satış fiyatları internet kanalı aracılığıyla takip edilmekte ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcının satış fiyatına müdahale etmek amacıyla ÇETİNLER ve ELECTROLUX arasında bilgi
24-05/83-33 32 / 74 alışverişi yapılmaktadır. Bu kapsamda taraflar aralarında paylaşılan görsellerin paylaşılma amacının yeniden satıcıların fiyatlarına müdahale edilmesi olduğu hususu, tarafların “Ben gürbüz ile hemen görüşüyorum”, “Bununla görüşebildin mi?” ve “Gürbüz düzeltti.” ifadelerini içeren yazışmalarından anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını tespit ettiği değerlendirilmiştir. Bulgu 31 (142) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 10.11.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [Pazaryerlerinde satışa sunulan Electrolux EKF3700 Filtre Kahve Makinesi ürününe ait birden fazla fiyat ve satıcı bilgilerini içeren Akakçe isimli fiyat karşılaştırma sitesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “Depogünleri” (.....): “549 TL ye çekebilir mi” (.....): “Çiçeksepeti morhipo hepsiburada” (.....): “Konuşayım” (.....): “Sana zahmet” (.....): “Konu önemli dostum” (.....): [(.....) tarafından gönderilen “konuşayım” mesajı alıntılanmıştır.] “(.....) selamlar Konuşabildin mi?” (.....): “Konuştum (.....). Şuan kampanyada olduğu için yukarı yönlü bir hareket yapamıyor yarın kampanya bitiyor istediğimiz fiyata yükseltecek.” (.....): [(.....) tarafından gönderilen Electrolux EKF3700 Filtre Kahve Makinesi ürününe ait fiyat ve satıcı bilgisi içeren görsel mesajı alıntılanmıştır.] “(.....) selamlar Ürünler kapanmamış” (.....): “bakıyorum” (.....): “(.....) selamlar Sanırım sana kapattım diyor ama kapatmıyor” (.....): “sanırım” (.....): “aradım şimdi tekrar 3-4 dakiya yansır” (.....): “(.....) selamlar” (.....): “Hala kapanmamış” (.....): “morhipo ve çiçeksepeti açık” (.....): [Çiçeksepeti pazaryerinde satışa sunulan bir Electrolux EKF3700 Filtre Kahve Makinesi ürününe ait bağlantı paylaşılmıştır.] (.....): [Morhipo pazaryerinde satışa sunulan bir Electrolux EKF3700 Filtre Kahve Makinesi ürününe ait bağlantı paylaşılmıştır.] (.....): “Bu da kapandı açılmıyor artık” … (143) Yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, Electrolux EKF3700 Filtre Kahve Makinesi ürününün satıldığı çeşitli pazaryerlerindeki ürün fiyatlarını gösteren ekran görüntüsü paylaşılmakta ve ilgili ürünün fiyatlarına müdahale etmesi amacıyla ilgili ürün, satıcı ve satış fiyatı bilgisi ÇETİNLER çalışanına bildirilmektedir. Bunun üzerine ÇETİNLER çalışanı tarafından da gerekli fiyat düzeltmesi için yardımcı olunacağı ifade edilmektedir. Yazışmanın devamında ELECTROLUX çalışanının “Konuşabildin mi?” sorusu, ELECTROLUX’un düşük fiyattan satış yapan yeniden satıcıların fiyatlarını yükseltip yükseltmediğini kontrol ettiğini ve istenilen seviyeye yükseltilmeyen fiyatlara yönelik tekrar girişimde bulunduğunu göstermektedir. ÇETİNLER çalışanı ise düşük fiyattan satış yapan yeniden satıcının fiyatlarının istenen seviyeye çekileceğini ifade etmektedir. ELECTROLUX çalışanı daha sonra tekrar aynı yeniden satıcıyla ilgili ÇETİNLER’e uyarılarda bulunmaktadır. ÇETİNLER çalışanı nihai olarak ilgili yeniden satıcının bahse konu ürünlerinin satışa kapandığını belirten görselleri ELECTROLUX çalışanı ile paylaşmaktadır.
24-05/83-33 33 / 74 (144) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX çalışanları tarafından, yeniden satıcıların fiyatları internet kanalı aracılığıyla takip edilmekte ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcıların fiyatlarına müdahale edilmesi amacıyla ÇETİNLER’e talimat verilmekte olup ÇETİNLER tarafından da ilgili yeniden satış fiyatlarına müdahale edilmektedir. Sonuç olarak, bu bulgue konu eylemleri nedeniyle ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 32 (145) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 10.11.2020 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(.....) selam” (.....): “Bu Depongünleri ile ilgili aksiyon almamız lazım” (.....): “Bu kadar aşağıdan satarsa bizim işimiz bozuluyor” (.....): “Gerekiyorsa iade de alabiliriz” (.....): “Ağustosta faturalanmış size 649 perakendeye göre” (.....): “Veya bir önceki perakendeye göre” (.....): “Ama adam 499 dan karlı bir şekilde satabiliyor” (.....): “Merhaba (.....) (.....) yazdım bugün şuan kampanyada olduğu için müdahale edemiyor yarın bitiyor. İstediğimiz fiyata çıkaracak.” (.....): “yarın iş işten geçmiş olacak” (.....): “Zaten 11.11 için yatırım yaptı herkes” (.....): “Bu adamlar bizim online partnerimiz değil” (.....): “nasıl yapalım kapattıralım mı” (.....): “Benim Online partnerimi korumam lazım” (.....): “tamam” (.....): [(.....) tarafından gönderilen “nasıl yapalım kapattıralım mı” mesajı alıntılanmıştır.] “Lütfen” (.....): “Ya yğkseltsin” (.....): “Ya da kapatsın” (.....): “müdahale edemiyor maalesef kapatmasını rica edeceğiz” … (146) ÇETİNLER çalışanı ile ELECTROLUX çalışanı arasında geçen söz konusu yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, Depogünleri adlı yeniden satıcının satmakta olduğu bir ELECTROLUX ürününün fiyatları ile ilgili harekete geçilmesi gerektiği, düşük fiyattan ürün satışının yapılmasının ELECTROLUX’e zarar verdiği, düşük fiyattan satışın gerçekleştirilmemesi için ilgili yeniden satıcının ürünlerinin gerekiyorsa iade olarak alınabileceği ifade edilmektedir. ÇETİNLER çalışanı ise ilgili yeniden satıcıyla satış fiyatını yükseltmesi için konuşulduğu ancak kampanya sebebiyle o an için satış fiyatına müdahale edilemediği, ertesi gün istenen satış fiyatına çekileceği aktarılmaktadır. ELECTROLUX çalışanı tarafından gönderilen “yarın iş işten geçmiş olacak” ifadesi ile Depogünleri adlı satıcının satış fiyatının acil olarak yükseltilmesi gerektiği dile getirilmektedir. Yazışmanın devamında ise ÇETİNLER çalışanı tarafından, kampanya sebebiyle ilgili yeniden satıcının, satış fiyatını değiştirememesi sebebiyle söz konusu ürününün satışa kapatılmasının talep edileceği bildirilmektedir. (147) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX çalışanları tarafından yeniden satıcıların satış fiyatları internet kanalı aracılığıyla takip edilmekte ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcının satış fiyatına müdahale etmesi amacıyla ÇETİNLER’e talimat verilmekte olup ÇETİNLER tarafından ise ilgili ürünün satışa kapatılması yönünde eyleme geçileceği
24-05/83-33 34 / 74 bildirilmektedir. Sonuç olarak, bu bulguya konu eylemleri nedeniyle ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 33 (148) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX distribütörü Öztiryakiler Mutfak Donanımı San. ve Tic. AŞ (ÖZTİRYAKİLER) Satış Temsilcisi (.....) arasında gerçekleşen 08.01.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): [GİTTİGİDİYOR’da satışa sunulan Electrolux markalı çamaşır makinesinin bağlantısı paylaşılmıştır.] (.....): “3.699 TL altına fiyat olmayacak, herkesi düzelttiriyoruz.” (.....): “Eğer düzeltmeyeceklerse bir daha mal vermeyelim, elindekileri de iade alalım” … (149) Yazışmaya ilişkin olarak teşebbüs tarafından yapılan savunmada, ELECTROLUX’un 08.01.2021 tarihli mesajına karşılık satıcı tarafından herhangi bir cevap verilmediği, aksine ilgili yazışmanın soruşturma bildirimine alınmayan bölümleri incelendiğinde, bir sonraki yazışmanın üç gün sonra gerçekleştiği ve bu talebe istinaden herhangi bir geri dönüş yapılmadığının anlaşıldığı, söz konusu talebe ilişkin yeniden satıcının fiyat artırdığına dair bir bulgu olmaması sebebiyle yazışmanın ihlale dayanak yapılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir. (150) Yazışma içeriği incelendiğinde, ELECTROLUX çalışanı tarafından çevrimiçi satış platformunda satışa sunulan ELECTROLUX markalı çamaşır makinesi ürününe ait bağlantının paylaşıldığı ve “3.699 TL altına fiyat olmayacak” ifadesi kullanılarak ürünün satışa sunulacağı asgari fiyata dair talimat verildiği görülmektedir. (151) Yazışma içeriğinden açıkça görüldüğü üzere, ELECTROLUX çalışanı tarafından gönderilen iletide yeniden satıcıların en düşük hangi fiyattan ürün satabileceği bildirilmekte ve ELECTROLUX’un ikazına uymayarak halen belirtilen fiyatın altında satış gerçekleştirilmesi durumunda ilgili satıcıya bir daha mal tedarik edilmemesi ve elindeki ürünlerin de iade alınması şeklinde yaptırımların uygulanacağı belirtilmektedir. Dolayısıyla anılan yazışma, her ne kadar satıcının herhangi bir geri bildirimi bulunmasa da, ELECTROLUX’un satış fiyatını tespit etme amacını ortaya koymaktadır. (152) Ayrıca, satıcının bu ileti doğrultusunda fiyatını artırdığına dair cevabının bu bulguya konu yazışmada yer almamış olması eylemin niteliğini değiştirmemektedir. ELECTROLUX hakkında elde edilen diğer bulgulara konu yazışmalarda, ELECTROLUX’un fiyata müdahale eyleminin ardından satıcıların fiyatını artırdığı, dolayısıyla müdahalenin sonuç verdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu bulguya konu yazışma, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatına müdahale eylemini gerçekleştirdiğini ve bu iradesi karşısında belirlenen fiyata uymayan satıcılara yönelik birtakım yaptırımlar geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını belirlediği değerlendirilmiştir. Bulgu 34 (153) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Genel Müdürü (.....) arasında gerçekleşen 08.01.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
24-05/83-33 35 / 74 (.....): “Günaydın” (.....): [HEPSİBURADA’da Egeizo isimli satıcı tarafından satışa sunulan Electrolux markalı çamaşır makinesine ait fiyat bilgisinin de bulunduğu fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “Gereği rica” (.....): “Başka sende mi başladın fiyat atmaya” (.....): “Günaydın” (.....): “Sabah toplantıyı iptal etti teknosa” (.....): “Fiyat ile ilgilenmiyorum ben” (.....): “Hiç bir bayi ya da alt bayi Amazon ve Hepsiburada da bize fiyat ile gösteriş yapamaz” (.....): “Altına girin” (.....): “Dün gece 11:00 e kadar hb fiyatı 3399 du” (.....): “Toptan siparişleri göreceğim” (.....): “Okan her saniye buy box ta ve en düşük fiyatta hb olmalı” (.....): “Öyle zaten” (.....)“Değil bu üründe” (.....): “Anlık” (.....): “Abi ben takip ediyorum” (.....): “Rahat ol” (.....): “Onu düzeltin” (.....): “Ben de” (.....): “Takip ediyorum” (.....): “Rahatım ben” (.....): “Gereğini yap diyorum sen de rahatsan gereği yapılıyor demektir sorun yok” (.....): “Demektir” (.....): “Aynen” (.....): [Fiyat karşılaştırma sitesine ait ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “Herkes fiyat atıyor” (.....): “” (.....): “Alkış yanlış geldi ” (.....): “Benim konum başka” (.....): “Anlatamadım sanırım” (.....): “Yok onu anladım ama ordaki konunun kaynağını ben anlatamadım. Dün gece 11:30 a kadar hepsi burada 3.399 tl den ürünü sattığı için bayilerde onun üzerinde fiyatlarla konumlanıyordu. Gece ben hb ye fiyatını 3.699 yaptırdım ve sabah kontrol edince bayilerin fiyatı aşağıda kaldı. Gece onlara da düzelttirmek zor. Bugün bayilerde fiyatlarını yukarı çeker ve istediğimiz gibi yönetiriz.” (.....): “Biz bu duruma önem veriyor ve buna göre yönetiyoruz” (.....): “Ok dir” … (154) ELECTROLUX çalışanları arasında geçen WhatsApp yazışmasında, HEPSİBURADA’da satışa sunulan ELECTROLUX markalı çamaşır makinesi ürününe ait görsel paylaşılmakta ve ardından HEPSİBURADA ve AMAZON gibi platformlarda satışa sunulan ELECTROLUX markalı ürünlerin fiyatlarına ilişkin görüşme gerçekleştirilmektedir. (155) Yazışmanın ilerleyen bölümlerinde, (.....) tarafından gönderilen bir iletide, HEPSİBURADA’nın doğrudan kendisinin satıcısı olduğu anlaşılan bir ELECTROLUX markalı ürünün satış fiyatına, ELECTROLUX tarafından müdahale edilerek fiyatının yükseltildiği belirtilmektedir. Bu eylemin neticesinde ise bazı bayilerin satış fiyatının HEPSİBURADA’nın fiyatından düşük seviyede kaldığı ancak bayi fiyatlarının da yükselttirileceği belirtilmektedir. Anılan ifadelerden hareketle, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların satış fiyatlarını takip ettiği ve düşük fiyatlara müdahale ettiği ve müdahale sonrasında satış kanalları arasında fiyat dengesini korumak adına diğer kanallarda nispeten düşük seviyede kalan fiyatların da artırılarak perakende satış fiyatına müdahale eyleminin pazarın geneline sirayet edecek şekilde yürütüldüğü anlaşılmaktadır. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız
24-05/83-33 36 / 74 bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 35 (156) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 08.01.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [Pazaryerinde satışa sunulan bir ELECTROLUX ürününe ait dokuz farklı fiyat ve satıcı bilgisi içeren görsel paylaşılmıştır.] (.....): “(.....) selam” (.....): “1499 için yardımcı olur musun” (.....): “Olurum tabi ki” (.....): “şuan tam ona bakıyorum 2 tanesini bulamıyorum ama en azından diğerlerini halledeceğim” … (157) Yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, ELECTROLUX ürünlerini bir çevrimiçi pazaryeri üzerinden satan dokuz farklı yeniden satıcının fiyatlarına müdahale etmesi amacıyla, ilgili ürün, satıcı ve satış fiyatı bilgileri ÇETİNLER çalışanı ile paylaşılmaktadır. ÇETİNLER çalışanı ise “şuan tam ona bakıyorum 2 tanesini bulamıyorum ama en azından diğerlerini halledeceğim” şeklindeki beyanı ile fiyatlara müdahale edileceğini bildirmektedir. (158) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX çalışanları tarafından yeniden satıcıların satış fiyatları başta pazaryerleri olmak üzere internet kanalı aracılığıyla takip edilmektedir. ELECTROLUX tarafından belirlenen fiyattan daha düşük fiyattan satış yaptığı tespit edilen satıcıların fiyatlarına müdahale edilmesi amacıyla ÇETİNLER’e bilgi verilmekte, ÇETİNLER tarafından ise gerekli müdahalelerin yapılacağı bildirilmektedir. Bu bulguya konu eylemleri nedeniyle ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği değerlendirilmiştir. Bulgu 36 (159) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 22.01.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(.....) selam” (.....): “Hayırlı cumalar” (.....): “İnternet müşterilerinde Ultraflex fiyatları tuhaflaşmaya başladı” (.....): “İlgilenebilir misin” (.....): [HEPSİBURADA’da Electrolux EKM3700 800W Mutfak Şefi ürününün 2.584,90 TL, Electrolux Powerforce Epf62Ist Toz Torbalı Süpürge ürününün 849,90 TL, Electrolux EUFC82EB Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününün 1.489,90 TL ve 1.959 TL’ye satıldığını gösteren bir görsel paylaşılmıştır.] (.....): “Birkaç Müşteri daha var” (.....): [(.....)’nin yolladığı “İlgilenebilir misin” mesajı alıntılamıştır.] “Tabi ki” (.....): “Electromarket dapa olabilir (.....) ben tanımıyorum” … (160) ELECTROLUX çalışanı ile ÇETİNLER çalışanı arasında geçen yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, Electrolux EUFC82EB Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününü HEPSİBURADA üzerinden satan yeniden satıcıların fiyatlarının belirlenen satış fiyatına uymadığı belirtilerek bu ifadesini destekleyecek bir görsel paylaşılmaktadır. Bu kapsamda ELECTROLUX çalışanı tarafından, tarafından söz konusu fiyatların düzeltilmesi hususunda ÇETİNLER
24-05/83-33 37 / 74 çalışanından talepte bulunulmaktadır. Söz konusu talebe yönelik olarak ÇETİNLER çalışanının “Tabi ki” şeklindeki ifadesi, ELECTROLUX’un talebinin ÇETİNLER tarafından kabul edildiğini ortaya koymaktadır. (161) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX çalışanı tarafından ELECTROLUX ürünlerinin satışını gerçekleştiren satıcıların satış fiyatları internet kanalında yer alan pazaryerleri üzerinden takip edilmekte ve belirlenen fiyatlardan düşük seviyede satış yaptığı anlaşılan satıcının satış fiyatına müdahale etmesi amacıyla ÇETİNLER’e bilgi verilmektedir. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 37 (162) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 27.01.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [TRENDYOL’da satışa sunulan Electrolux Eufc8alrgy Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününün Electromarket isimli satıcı tarafından 1.899 TL’ye satıldığı bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] “” (.....): “İlgileniyorum” (.....): “” … (163) Bulguda, ÇETİNLER çalışanı tarafından, ELECTROLUX ürünlerini sattığı anlaşılan Electromarket adlı satıcının TRENDYOL’da Electrolux Eufc8alrgy Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününü 1.899 TL’ye sattığı bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır. Bu mesajın ELECTROLUX çalışanı tarafından “İlgileniyorum” ifadesi ile cevaplanması, ilgili görselin satış fiyatına müdahale edilmesi için paylaşıldığı sonucuna ulaştırmaktadır. Bu doğrultuda ilgili yazışma kapsamında ELECTROLUX çalışanı tarafından Electromarket adlı yeniden satıcının satış fiyatlarına müdahale edildiği değerlendirilmektedir. (164) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ÇETİNLER çalışanları tarafından ELECTROLUX ürünlerinin satışını gerçekleştiren satıcıların satış fiyatları internet kanalı vasıtasıyla takip edilmekte ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcının uyguladığı fiyata müdahale etmesi amacıyla ELECTROLUX’e bilgi verilmekte olup ELECTROLUX tarafından da fiyata müdahale edileceği yönünde bildirimde bulunulmaktadır. Sonuç olarak, bulguya konu eylemleriyle ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği değerlendirilmiştir. Bulgu 38 (165) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Müdürü (.....) arasında geçen 18.02.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [TRENDYOL’da Ceylin’s isimli satıcı tarafından Electrolux Eufc8alrgy Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününün 1.795 TL’ye satıldığı bilgisini içeren Akakçe isimli fiyat karşılaştırma internet sitesinin ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “(.....) selam” (.....): “Hemen” (.....): “Çok başımız ağrıyacak”
24-05/83-33 38 / 74 … (166) İlgili yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, ELECTROLUX ürünlerini internet kanalından sattığı anlaşılan Ceylin’s adlı satıcının TRENDYOL’da Electrolux Eufc8alrgy Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününü 1.795 TL’ye satışa sunduğunu gösteren bir görsel paylaşılmaktadır. Bu mesajın hemen ardından, ÇETİNLER çalışanı tarafından söz konusu satıcının satış fiyatına en kısa sürede müdahale edileceği anlamı taşıdığı değerlendirilen “hemen” ifadesi gönderilmektedir. ELECTROLUX çalışanı tarafından gönderilen “çok başımız ağrıyacak” ifadesinin ise ELECTROLUX ürünlerini satan ve belirlenen satış fiyatının dışına çıkmayan satıcılardan şikâyet gelebileceğinden veya ilgili satıcıların da belirlenen satış fiyatının dışında satış yapabileceğinden endişe edildiği için gönderildiği değerlendirilmektedir. (167) Anılan yazışmanın içeriği diğer bulgularla birlikte değerlendirildiğinde, ELECTROLUX çalışanı tarafından ELECTROLUX ürünlerinin satışını gerçekleştiren satıcıların satış fiyatlarının çevrimiçi pazaryerleri üzerinden takip edildiği ve belirlenen fiyatlardan düşük fiyatla satış yaptığı anlaşılan satıcının satış fiyatına müdahale etmesi amacıyla ÇETİNLER’e bilgi verildiği ve ÇETİNLER tarafından da fiyata müdahale edileceğinin belirtildiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede söz konusu bulguya ilişkin olarak ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği değerlendirilmiştir. Bulgu 39 (168) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Küçük Ev Aletleri Satış Kanal Müdürü (.....) arasında gerçekleşen 26.02.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): [Bir fiyat karşılaştırma sitesine ait ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “Ellerinden öper” (.....): “Ne olacakmış” (.....): “1699” (.....): “Önce amazonu düzelt” (169) Teşebbüs tarafından yapılan savunmada, söz konusu yazışmanın, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatına yönelik herhangi bir müdahalesini göstermediği, ilaveten yazışmada adı geçen AMAZON’un, piyasada en düşük fiyatlı ürünü satmak için, en düşük fiyatları internet üzerinden değerlendiren ve fiyatlamayı buna göre yapan bir algoritma kullandığı, bu algoritma zaman zaman bozulduğunda ELECTROLUX’ten destek talep edildiği, yazışmada geçen “Amazon’u düzelt” ifadesinin teknik bir hatanın düzeltilmesine ilişkin olduğu belirtilmiştir. (170) ELECTROLUX çalışanları arasında geçen WhatsApp yazışmasında, ELECTROLUX Küçük Ev Aletleri Satış Kanal Müdürü (.....) tarafından bir fiyat karşılaştırma sitesinde fiyat bilgisi yer alan ELECTROLUX markalı ürüne ilişkin ekran görüntüsü paylaşılmaktadır. Buna istinaden yazışmanın diğer tarafı olan ELECTROLUX Beyaz Eşya & Küçük Ev Aletleri Bayi Kanalı ve Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından “ne olacakmış” şeklinde soru yöneltilmekte ve buna cevaben (.....) “1699” ifadesi ile dönüş yapmaktadır. (171) Bulgudaki ifadelerden hareketle, ELECTROLUX çalışanlarının, fiyat karşılaştırma sitesinde tespit edilen düşük fiyatlı ürünlere ilişkin fiyatın yükseltilmesi için eyleme geçilmesi maksadıyla iletişim kurdukları değerlendirilmektedir. Yazışmada geçen “1699” ifadesinin ürünün fiyatı olduğu anlaşılmakta olup bu ifadenin ardından, fiyat düzelttirme talebine ilişkin diğer ELECTROLUX çalışanı öncelikle AMAZON’da satışa
24-05/83-33 39 / 74 sunulan ürünlerin fiyatlarına müdahale edilmesi gerektiği yönünde ifadeler kullanmaktadır. (172) Teşebbüsün savunmasında dile getirdiği, anılan yazışmanın AMAZON’un kullandığı algoritmalarda yaşanan teknik problemin giderilmesine ilişkin olduğu teyit edilememiştir. Yazışmada herhangi bir teknik aksaklığa dair ifade bulunmamaktadır. ELECTROLUX hakkında elde edilen muhtelif belgelerdeki ifadeler ile benzer kullanım içeren bu bulguya konu yazışmadaki ifadelerin, doğrudan fiyata müdahale amacını haiz olduğu değerlendirilmektedir. Teşebbüs hakkında elde edilen birçok bulguda AMAZON gibi çeşitli platformlarda satışa sunulan ürünlere ilişkin iletişimler gerçekleştirilmekte olup bu iletişimlerin tamamının, anılan ürünlerin fiyatının yükselttirilmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan yazışmanın teşebbüs hakkında elde edilen diğer belgeler ile benzer şekilde, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatına müdahale eylemini ortaya koyar nitelikte olduğu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, bu bulguya konu eylemleri nedeniyle ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 40 (173) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen 19.03.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [TRENDYOL’da satışa sunulan Electrolux markalı çamaşır makinesinin bağlantısı paylaşılmıştır.] (.....): “Bu ürün proje ürünü kardeş, bayii alıştan düşük olmasın lütfen. Kimsede stokta yok” (.....): “Hatta 7.399 TL olabilir” (.....): “(.....) abi düzeltme yaparsa sevinirim” (.....): “Bu ürün stokta yok abi ama” (.....): “Tamam söylüyorum abi” (.....): “aynen ama müşteri bak fiyat vvar diye beni arıyor ben 550 €+kdv projeye veriyorum 60 tane :)” (.....): “Şimdi söyledim abi” (.....): “Düzeltildi abi” (.....): “Trend yol yapmış stoksuz ürüne” … (174) Teşebbüs tarafından yapılan savunmada, yeniden satış fiyatına konu olduğu iddia edilen ürünün, ilgili satıcının stokunda bulunmayan bir ürüne ilişkin olduğu ve bu hususun ELECTROLUX çalışanı (.....), diğer ELECTROLUX çalışanı (.....) “Bu ürün stokta yok abi ama” cümlesine cevaben verdiği “aynen” ifadesinden de anlaşıldığı, ELECTROLUX’un, ilgili satıcının stokunda dahi bulunmayan ve geçmiş tarihli ilana ilişkin olan ürünün ilandan kaldırılmasını talep ettiği, dolayısıyla satılması maddi anlamda imkânsız olan bir ürüne ilişkin yeniden satış fiyatının tespiti davranışının gerçekleştirilemeyeceği ifade edilmiştir. (175) ELECTROLUX çalışanları arasında geçen yazışmada, bir çevrimiçi satış platformunda satışa sunulan ELECTROLUX markalı çamaşır makinesine ilişkin bağlantı paylaşılmakta ve anılan ürünün, proje ürünü olduğu, fiyatının bayi alış fiyatından düşük olmaması gerektiği, ürünün stoklarda bulunmadığı ifade edilmektedir. Akabinde “Hatta 7.399 TL olabilir” denmek suretiyle ürüne dair belirlenen fiyat bilgisi paylaşılmaktadır. Yazışmanın diğer tarafı olan ELECTROLUX çalışanı ise bu iletilere karşılık, platformda stokta olmayan ürünün satışa sunulduğunu ve bu hususun düzeltileceğini belirtmektedir. Yazışmanın içeriği teşebbüs savunması ile birlikte ele alındığında, aslında ELECTROLUX çalışanının “Hatta 7.399 TL olabilir” ifadesi ile ürününün fiyatını
24-05/83-33 40 / 74 belirlemeye yönelik iradenin mevcut olduğu anlaşılmakla birlikte, ürünün stokta bulunmadığının fark edilmesi üzerine fiyat bilgisinin düzeltilmesine dair eyleme geçilemediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla stokta olmayan bir ürün üzerinden yeniden satış fiyatına müdahalede bulunulamayacağı gerekçesiyle anılan belgenin teşebbüs hakkında ihlal tespitine dayanak teşkil edemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bulgu 41 (176) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX çalışanı (.....) arasında geçen 25-26.05.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 25.05.2021 (.....): “(.....) başkan selam” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan bir ELECTROLUX ürününe ilişkin çeşitli satıcıların ürün satış fiyatı bilgilerini içeren görsel paylaşılmıştır.] “Eufc8anıma- hb” (.....): “1499 cektım, bu adamları 1599 dan 1649 a getırebılırsenız ben 1599 a cekerım hemen” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan bir ELECTROLUX ürününe ilişkin çeşitli satıcıların ürün satış fiyatı bilgilerini içeren görsel paylaşılmıştır.] “EUFC81DB 1399 a cekebılırsen, ben de 1349 a cekerım abı” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan bir ELECTROLUX ürününe ilişkin çeşitli satıcıların ürün satış fiyatı bilgilerini içeren görsel paylaşılmıştır.] “EUFC8ALRGY” (.....): “bunları da 1849 yaparsa” (.....): “ben de 1799 a gelırım baskan” (.....): “suanda ben bu kadar halledbıldım” (.....): “Hemen ilgileniyorum” (.....): “sağolasın baskan” 26.05.2021 (.....): “(.....) baskan gunaydn, senden haber bekliyorum ona gore ben de paralelde ıletısıme geccem” (.....): “bır de mesajları sıl ıstersen” (177) Yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, Electrolux UltraFlex EUFC8ANIMA 650 W Toz Torbasız Süpürge ürününün bir çevrimiçi pazaryerindeki satış fiyatı bilgilerine ilişkin görsel paylaşılmaktadır. İlgili görselin ardından ELECTROLUX çalışanı tarafından ÇETİNLER’in 1.599 TL’den satış yapan satıcının fiyatını 1649 TL’ye çıkarabilmesi durumunda 1.499 TL’den satış yapan satıcının fiyatını 1.599 TL’ye yükseltebileceği ifade edilmektedir. (178) Aynı yazışmanın devamında, ELECTROLUX çalışanı tarafından paylaşılan bir diğer iletide de çeşitli satıcıların Electrolux UltraFlex EUFC81DB 650 W Toz Torbasız Süpürge ürününde uyguladıkları satış fiyatı bilgilerine ilişkin görsel paylaşılmaktadır. Paylaşılan görselin ardından ise “EUFC81DB 1399 a cekebılırsen, ben de 1349 a cekerım abı” şeklinde beyanda bulunulmaktadır. Yazışma içeriğinden ve paylaşılan görselden; ELECTROLUX çalışanının, HEPSİBURADA dışındaki satıcıların uyguladıkları fiyatların ÇETİNLER tarafından 1.399 TL’ye yükseltilmesi durumunda kendisinin de HEPSİBURADA’nın uyguladığı fiyatı 1.349 TL’ye çekeceği anlaşılmaktadır. (179) Aynı yazışma silsilesi içerisinde yer alan ve yine ELECTROLUX çalışanı tarafından paylaşılan bir diğer ileti de çeşitli satıcıların Electrolux UltraFlex EUFC8ALRGY 650 W Toz Torbasız Süpürge ürününde uyguladıkları satış fiyatı bilgilerine ilişkin görsel paylaşılmaktadır. Hemen ardından ELECTROLUX çalışanı tarafından “bunları da 1849 yaparsa” ve “ben de 1799 a gelırım baskan” ifadelerini içeren beyanlarda bulunulmaktadır. Görsel ve mesajlar birlikte değerlendirildiğinde, önceki görsel ve
24-05/83-33 41 / 74 mesaj ile benzer şekilde, HEPSİBURADA dışındaki satıcıların uyguladıkları fiyatları ÇETİNLER’in 1.849 TL’ye çekmesi durumunda; ELECTROLUX tarafından da HEPSİBURADA’nın uyguladığı fiyatın 1.799 TL’ye yükseltileceği anlaşılmaktadır. (180) Yazışmanın bütününden, yeniden satıcıların uyguladıkları fiyatlara hem ELECTROLUX tarafından doğrudan hem de ÇETİNLER aracılığıyla müdahale edilerek fiyatların ELECTROLUX’un belirlediği seviyeye yükseltilmesine yönelik eylemlerde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Yazışmada, ÇETİNLER’in ilgili yeniden satıcıların satış fiyatlarını ELECTROLUX’un istediği seviyeye çektirebilmesi halinde ELECTROLUX’un de satış fiyatlarını arttıracağı belirtilmekte ve ÇETİNLER çalışanı tarafından bu meseleyle ilgileneceğine ilişkin onay mesajı niteliğinde “hemen ilgileniyorum” şeklinde cevap verilmektedir. (181) Bulgudan, ELECTROLUX’un ÇETİNLER vasıtasıyla yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatına müdahale etmek amacıyla iletişim kurduğu ve bu bağlamda eyleme geçilmesi yönünde talepte bulunduğu görülmektedir. Sonuç olarak, incelenen bulgu kapsamında ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 42 (182) ÇETİNLER’de yapılan yerinde incelemede alınan ve ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX çalışanı (.....) arasında geçen 07.06.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(.....) abı selamlar” (.....): “nasılsın” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux eufc8alrgy Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününün Süpürgesepeti isimli satıcı tarafından 1.529,10 TL, İleri Ticaret isimli satıcı tarafından 1.611 TL, Anatoptan isimli satıcı tarafından 1.619,10 TL, Duniadan isimli satıcı tarafından 1.619,10 TL, Smartevim isimli satıcı tarafından 1.619,10 TL ve HEPSİBURADA tarafından 1.699 TL’ye satıldığı bilgisini içeren görsel paylaşılmıştır.] “bu müşteriler sızın dıye bılıyorum, rica etsem kapattırabılır mısın ya da revıze ettırebılır mısın fıyatı yukarı.” (.....): “1599 tl kampanya donemınde revıze etsinler en azından” (.....): [(.....) tarafından gönderilen “(.....) abı selamlar” mesajı alıntılanmıştır.] “Merhaba (.....) bakayım” (.....): “Toplantıdayım başkan” (.....): “Bitince arıyım” (.....): “✔️” (.....): “(.....) bu arada bizim müşterilerin hiçbirinde 1699’um altında fiyat yok. Düne kadar sepet indirimi de yoktu herkese %10 indirim girmiş. Bu hb nin oyunu bunu görün artık.” (.....): “Aktivitesi var 7/10 haziran” (.....): “Yaz günleri” (.....): “Aktivitesi başkan” (.....): “Her kategoride belli ürünlerde mevcut” (.....): “1599 dan mı satacak?” (.....): “Yok bozmuyorum” (.....): “1/2 gün takip edicem” (.....): “(.....) fiyatlarda bir sıkıntı yok diğer firmalardan desteği kaldırsın” (.....): “Şuan ben 1699 um takip edeceğix” (.....): “Yine bi değişiklik olacak olursa haberleşiriz” … (183) Yazışmada, ELECTROLUX çalışanı tarafından, HEPSİBURADA’da Electrolux Eufc8alrgy Ultra Flex 650 W Toz Torbasız Elektrikli Süpürge ürününün
24-05/83-33 42 / 74 SÜPÜRGESEPETİ isimli satıcı tarafından 1.529,10 TL, İLERİ TİCARET isimli satıcı tarafından 1.611 TL, ANATOPTAN isimli satıcı tarafından 1.619,10 TL, DUNİADAN isimli satıcı tarafından 1.619,10 TL, SMARTEVİM isimli satıcı tarafından 1.619,10 TL ve HEPSİBURADA tarafından 1.699 TL’ye satıldığı bilgisini içeren görsel paylaşılarak yeniden satıcıların ya ürünleri satışa kapatmaları ya da satış fiyatlarını en azından kampanya döneminin fiyatı olan 1.599 TL olacak şekilde revize etmeleri, ÇETİNLER çalışanından istenmektedir. Bunun üzerine ÇETİNLER çalışanı tarafından gerekli kontrollerin yapıldığı anlaşılmaktadır. ÇETİNLER çalışanı tarafından aktarılan bilgide, kendilerinden ürün tedarik eden hiçbir müşterinin satış fiyatının 1699 TL’nin altında olmadığı, fiyat düşüklüğünün HEPSİBURADA’nın genel olarak uyguladığı %10 sepet indiriminden kaynaklandığı ifade edilmektedir. Bunun üzerine ELECTROLUX çalışanı tarafından fiyatların takip edileceği belirtilmektedir. (184) Bulgudan anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX çalışanları tarafından ELECTROLUX ürünlerinin satışını gerçekleştiren satıcıların uyguladıkları fiyatlar internet kanalı aracılığıyla takip edilmekte ve fiyatı düşük olduğu anlaşılan satıcıların uyguladıkları fiyatlara müdahale etmesi amacıyla ÇETİNLER’e bilgi verilmektedir. Söz konusu eylem ile ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını tespit ettiği değerlendirilmiştir. Bulgu 43 (185) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen 04.08.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı mikrodalga fırın ürününe ait fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “200 TL Artırsın yeter” (.....): “Dapa kaldırıyor birazdan” (.....): “Abi 10 dk ok” (.....): “Aradım” (.....): “Şuan iyibari ile düzeltildi abi” (.....): “eline sağlık kardeşim” … (186) ELECTROLUX çalışanları arasında geçen WhatsApp yazışmasında, ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, HEPSİBURADA’da satışa sunulan mikrodalga fırın ürününe ilişkin görsel paylaşılmakta ve fiyatın 200 TL artırılmasının yeterli olacağı hususu ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....) bildirilmektedir. Ardından, ilgili satıcı ile iletişime geçildiği ve fiyatın düzeltildiği ifade edilmektedir. Bulguda ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatlarının internet kanalı üzerinden takip edildiği ve istenilen fiyat seviyesinde olmayan ürün fiyatlarının yükseltilmesi için eyleme geçildiği görülmektedir. İlaveten, yazışmanın devamında fiyatın yükseltildiği bilgisi paylaşılmaktadır. Sonuç olarak, ELECTROLUX’un söz konusu eylem ile yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği kanaatine ulaşılmıştır. Bulgu 44 (187) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen 20.08.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
24-05/83-33 43 / 74 … (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı ürüne ait fiyat bilgisinin olduğu fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “(.....)im şunu bugünlük kaldırtabilir misin, yada fiyatı yükselttirebilir misin” … (188) ELECTROLUX çalışanları arasında geçen yazışmada, çevrimiçi platformda satışa sunulan ELECTROLUX markalı ürünün ilgili güne özel satıştan kaldırtılması ya da fiyatının yükseltilmesi istenmektedir. Bu bakımdan, teşebbüs hakkında elde edilen diğer bulgular ile benzer şekilde, bu bulgu özelinde de ELECTROLUX’un internet kanalı vasıtasıyla perakende satış fiyatlarını takip ettiği ve düşük olarak değerlendirdiği fiyatlara müdahale ettiği görülmektedir. Yazışmada geçen “fiyatı yükselttirebilir misin” ifadesi, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatına müdahale iradesini ortaya koymaktadır. (189) Diğer taraftan, yazışmaya konu ürünün fiyatının arttırılmasına ilişkin yetkili satıcı ile iletişime geçildiğine dair iletişim delili bu bulgu kapsamında bulunmamakla birlikte, teşebbüs hakkında elde edilen diğer bulgular ile bütüncül şekilde ele alındığında, anılan belgenin ELECTROLUX’un perakende fiyatlara müdahale politikasını ortaya koyduğu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, ELECTROLUX’un söz konusu eylem ile yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgu 45 (190) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen 11.10.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı buzdolabına ait fiyat bilgisinin yer aldığı fotoğraf paylaşılmıştır.] (.....): “(.....)cım bu proje malımız, fiyatı yukarı taşıtabilir misin, internetten çok dolap satışı olmuyor zaten” (.....): “Tamam abi söyleyim şimdi” (.....): “3-5 gün çeksin sonra yapar yine, teklif veriyoruz :)” (.....): “7300 emi çeksin abi” (.....): “Aynen, Ankastre dünyasını da aynı yaptırıyoruz” (.....): “Tamam abi” (.....): “Tamam abi aradım” (.....): “Düzeltiyor” … (191) ELECTROLUX çalışanları arasında geçen söz konusu yazışmada, ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, HEPSİBURADA’da satışa sunulan ELECTROLUX markalı buzdolabı ürününün görseli paylaşılarak anılan ürünün fiyatının yükseltilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu mesaja cevaben ELECTROLUX Bölge Satış Yöneticisi (.....) tarafından gönderilen iletide, “7300 emi çeksin abi” ifadesi ile fiyatın ne kadar artırılması gerektiği sorulmakta, akabinde (.....) bu fiyatın uygun olacağı, Ankastre Dünyası Dtm San. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı bir diğer ELECTROLUX bayisinin de aynı fiyatı uygulayacağı belirtilmektedir. (192) Bulgudan açıkça görüldüğü üzere, ELECTROLUX’un müdahalesiyle yetkili satıcıların fiyatlarının artırılması sağlanmaktadır. Ayrıca, ELECTROLUX tarafından yürütülen yeniden satış fiyatına müdahale politikasının koordineli bir şekilde yürütülmesi amacı
24-05/83-33 44 / 74 ile müdahale sonrası artırılan fiyatlarının birbiri ile uyumlu olmasına da özen gösterilmektedir. Netice itibarıyla ELECTROLUX’un söz konusu eylem ile yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği değerlendirilmiştir. Bulgu 46 (193) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Bölge Sorumlusu (.....) arasında gerçekleşen 17.02.2022 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....): “müdürüm Trada internet fiyatlarını iyice öldürğyor yav” (.....): “knt’ nin fiyata baksana” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı ankastre buzdolabının olduğu bir bağlantı paylaşılmıştır.] (.....): “11.700 küsür diğer bayilerin satışı varken 9999 tl’den çıkmışlar” (.....): “ok yazdım (.....)e de (.....)a” (.....): “;)” … (194) Yukarıdaki yazışma ile bağlantılı olarak, ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Zincir Mağaza Satış Müdürü (.....) arasında gerçekleşen 17.02.2022 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): “(.....) Selam Trada bunu 10.999 altına girmesin lütfen olur mu? (.....) Ank. dünyasını düzelttirecek ona da yazdım” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı buzdolabının fiyatının yer aldığı bağlantı paylaşılmıştır.] (.....): “hatta düzeltti ank dünyası 10.999 yaptı :)” (.....): [HEPSİBURADA’da satışa sunulan Electrolux markalı buzdolabının fiyatının yer aldığı bağlantı paylaşılmıştır.] (.....): Helal … (195) ELECTROLUX çalışanları arasında geçen yazışmada, (.....) tarafından HEPSİBURADA’da satışa sunulan ELECTROLUX markalı buzdolabına ait bağlantı paylaşılarak Trada Teknoloji AŞ ünvanlı satıcının fiyatının çok düşük olduğu belirtilmektedir. Söz konusu düşük fiyatın düzeltilmesi adına bu durum, ELECTROLUX çalışanı (.....)’a bildirilmekte ve bir diğer ELECTROLUX satıcısı olan Ankastre Dünyası Dtm San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin fiyatını aynı seviyeye yükselttiği bilgisi verilmektedir. Bu iletiye cevaben (.....) tarafından bir bağlantı paylaşıldığı görülmektedir. Buna istinaden (.....)’in “Helal” şeklindeki ifadesinden, fiyata müdahale eyleminin sonuç bularak Trada Teknoloji AŞ’nin de fiyatının yükselttirildiği anlaşılmaktadır. (196) Bulgu bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ELECTROLUX tarafından, yeniden satış fiyatına müdahale politikası çerçevesinde internet kanalı üzerinden yetkili satıcıların satış fiyatlarının takip edildiği ve bu takip neticesinde düşük fiyatla satış yaptığı tespit edilen satıcılar ile iletişime geçilerek fiyatın ELECTROLUX’un istediği seviyeye yükseltildiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, ELECTROLUX’un söz konusu eylem ile yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği değerlendirilmiştir.
24-05/83-33 45 / 74 Bulgu 47 (197) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) ile ELECTROLUX Satış Bölge Sorumlusu (.....) arasında gerçekleşen 11.03.2022 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....): [Fiyat karşılaştırma sitesine ait ekran görüntüsü paylaşılmıştır.] (.....): “(…..) Selam, olm adamlar hemen internete çakmışlar, veastore kaldırabilir mi internetten” (.....): “yada fiyatı artırsınlar” (.....): “Ank dünyası da düzeltiyor” (.....): “Tmmmdır abi konuşuyorum hemen” (.....): “Arttırsınlar” (.....): “Vitrin ürün birde yahu, %10 ilave almalarının tek şartı internet olmaması, bizi koymasınlar internete ya mümkünse..adam yarışıyor :)” (.....): “İnternetten çıkartın diyemeyiz de onlar internetteki fiyatlara göre fiyat koyuyorlar sağolsun internet fiyatları acayip olduğu için fiyatlar iyice bozuluyor” … (198) Yukarıdaki WhatsApp yazışmasında ELECTROLUX Beyaz Eşya Proje Satış Müdürü (.....) tarafından, fiyat karşılaştırma sitesine ait bağlantı paylaşılarak yeniden satıcının ya internet satışına konu ettiği ürünü kaldırması ya da ürünün fiyatını yükseltmesi gerektiği ifade edilmektedir. Devamında ise ELECTROLUX Satış Bölge Sorumlusu (.....) tarafından ilgili satıcı ile iletişime geçilerek fiyatın düzeltileceği bildirilmektedir. (199) Bulgudan internet satışına konu olan ürünlerin fiyatının düşük olduğunun tespit edildiğinde bu ürünlerin fiyatlarının artırıldığı anlaşılmaktadır. Yazışmada, bir diğer ELECTROLUX bayisinin de aynı ürüne dair fiyatını yükselteceği belirtilmekte ve akabinde yazışmaya konu satıcının da fiyatını yükseltmesi için ivedilikle iletişime geçileceği belirtilmektedir. Bunun yanı sıra bulguda yer alan internet satışlarının kapattırılmasına ilişkin ifadelerin, yeniden satış fiyatına müdahale politikasının sürdürülmesinde kullanılan bir araç olduğu değerlendirilmektedir. Teşebbüs yetkilisinin “İnternetten çıkartın diyemeyiz de onlar internetteki fiyatlara göre fiyat koyuyorlar” ifadesinden de anlaşılacağı üzere, salt internet satışlarının kısıtlanmasına dair bir müdahaleden ziyade fiyat istikrarının sağlanması için alternatif bir yöntem olarak internet satışlarının kapattırılmasının tartışıldığı görülmektedir. Sonuç olarak, ELECTROLUX’un, yeniden satıcıların bağımsız bir şekilde belirlemesi gereken perakende satış fiyatını tespit ettiği değerlendirilmiştir. Bulgu 48 (200) ELECTROLUX’te yapılan yerinde incelemede alınan ve ELECTROLUX Zincir Mağaza Satış Müdürü (.....) ile ÇETİNLER Satış Müdürü (.....) arasında gerçekleşen 12.04.2022 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: … (.....)“arada 458 in indirimini ay sonuna kadar uygulayacağım. media markt müsaade etmiyor mal satmamıza.” (.....): “bugün düzelecek fiyat” (.....): “uzatma” (.....): “(…..) bir aydır neyi uzatıyorum. Gittikçe de aşağıdaya geliyor. Ben ay sonuna kadar bu şekilde devam edeceğim. Yok dersen ki illa bu hafta bitecek ben de satıldı diye sana rapor ederim haberin olsun.” … (201) Yukarıda yer alan WhatsApp yazışmasında, ELECTROLUX distribütörü ÇETİNLER Satış Müdürü (.....)’nun, Media Markt Turkey Ticaret Limited Şirketi (MEDIAMARKT)
24-05/83-33 46 / 74 ile rekabet edebilmek adına ay sonuna kadar indirim kampanyasını devam ettireceğini bildirmesine karşılık olarak, ELECTROLUX Zincir Mağaza Satış Müdürü (.....) tarafından verilen cevapta MEDIAMARKT’ın fiyatlarının gün içinde düzeltileceği, bu bakımdan ÇETİNLER’in de indirim süresini uzatmaması gerektiğinin ifade edildiği görülmektedir. Devamında ise ÇETİNLER tarafından yapılan şikâyete devam edilerek bu sorunun bir aydır sürdüğü ve ÇETİNLER’in ay sonuna kadar fiyatını bu seviyede tutacağı belirtilmektedir. (202) Bulgudan, ELECTROLUX tarafından, gerek distribütörlerin gerek perakende seviyesindeki satıcıların satış fiyatlarının yakından takip edildiği ve anılan satıcıların bağımsız şekilde belirlemesi gereken satış fiyatlarına müdahale edildiği görülmektedir. ELECTROLUX’un fiyat politikasına uyum gösterdiği anlaşılan ÇETİNLER’in buna rağmen piyasada daha düşük fiyat olduğunu gördüğünde bu durumu ELECTROLUX’e bildirmesi üzerine ELECTROLUX’un de “bugün düzelecek fiyat” şeklinde dönüş yaparak fiyat uyumsuzluğunu gidereceğini, bir başka deyişle düşük fiyatların yükseltileceğini beyan ettiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan yazışma, bir satıcı şikâyeti akabinde ELECTROLUX’un eyleme geçerek fiyata müdahale eylemini gerçekleştirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu bulguya konu eylemleri nedeniyle ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatını belirlediği değerlendirilmiştir. I.3.3. Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirmeler (203) ELECTROLUX’un sunduğu savunmalara ilişkin değerlendirmelere bu bölümde yer verilmiştir. Teşebbüsün bulgu özelindeki ayrıksı savunmalarına ve buna ilişkin değerlendirmelere ise belge değerlendirmesinin bütünlüğünün bozulmaması için ilgili bulgu başlığının altında yer verilmiştir. I.3.3.1. Anayasa Mahkemesinin Yerinde İncelemelere Dair Kararı Çerçevesindeki Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (204) ELECTROLUX tarafından yapılan savunmada; Ford Otomotiv Sanayi AŞ’nin başvurusu üzerinde 23.03.2023 tarihinde vermiş olduğu karar ile Anayasa Mahkemesinin, bir kişinin mesleğini sürdürdüğü bürosunun, özel bir kişinin işlettiği şirketin faaliyetlerinin yürütüldüğü kayıtlı merkezinin, tüzel kişilerin kayıtlı merkezlerinin, şubelerinin ve diğer işyerlerinin de “konut” kapsamına gireceğini, bu bakımdan 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesinin Anayasa’nın 21. maddesine aykırı olduğunu ve Kurum tarafından gerçekleştirilen yerinde incelemenin başvurucunun konut dokunulmazlığını ve Anayasa’nın 21. maddesini ihlal ettiğini tespit ettiği belirtilmektedir. (205) Teşebbüsün savunmasında ayrıca, Kurum da dâhil olmak üzere tüm idari mercilerin Anayasa’ya uygun davranmak ve Anayasa ile çelişen idari işlemler tesis etmekten kaçınmakla yükümlü olduğu, idarelerin yükümlülüğünün her şeyden önce konut dokunulmazlığı da dâhil olmak üzere; kamu gücü kullanılarak müdahale edilebilecek olan temel haklar için geçerli olduğu, 4054 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen yerinde incelemelerin, söz konusu müdahaleye bir örnek teşkil ettiği ve Anayasa’ya uygun olarak yürütülmesi gerektiği, bu sebeple uzmanlar tarafından hâkim kararı ya da daha sonra hâkim onayı alınmaksızın gerçekleştirilen yerinde incelemelerde, teşebbüslerin Anayasa’nın 21. maddesi altında korunma altına alınan konut dokunulmazlıklarının ihlal edildiği hususunun aşikâr olduğu, nihai olarak, Anayasa Mahkemesi kararının, hâkim kararı olmaksızın herhangi bir teşebbüsün tesislerinde gerçekleştirilen yerinde incelemeleri konut dokunulmazlığına hukuka aykırı şekilde müdahale ve Anayasa’nın 21. maddesinin ihlali olarak değerlendirdiği, dolayısıyla,
24-05/83-33 47 / 74 huzurdaki soruşturmanın tamamlanmasının ardından yapılacak bir bireysel başvuruda, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı vereceğinin neredeyse kesin olduğu, böyle bir durumda, hukuka aykırı bu uygulamanın bir an önce giderilmesinin en makul, akılcı ve hukuka uygun çözüm olduğu iddia edilmektedir. (206) Bunlara ek olarak, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular üzerine aldığı kararların, hukukun belirli hükümlerini yorumladığını ve söz konusu yorumların o normun mahkemeler ya da kamu kurumları tarafından nasıl yorumlanması ve uygulanması gerektiğine ışık tuttuğu, Anayasa Mahkemesi kararlarının gerekçesinde yer alan hukuki görüşlerin, mahkemeler de dâhil tüm devlet organları için özdeş olan gelecekteki tüm olaylar bakımından bağlayıcı olduğu beyan edilmektedir. Bunlara ek olarak, Anayasa’nın 38. maddesinde “Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.” hükmünün bulunduğu, Kurumun düzenlemelerinin de hukuka aykırı olarak elde edilen delillerin, Kurulun herhangi bir işleminde kullanılamayacağı yönünde olduğu, bu kapsamda, Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’un (Muafiyet Kılavuzu) altıncı paragrafında “Yazılı ya da sözlü olarak varılan her tür mutabakat “anlaşma” olarak kabul edilir ve hukuka uygun olarak elde edilmiş her tür delille ispatlanabilir.” ifadesinin yer aldığı, bu bağlamda, soruşturma kapsamında, hâkim kararı olmaksızın yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin hukuka aykırı delil olduğu değerlendirildiği ifade edilmektedir. Bu bakımdan, bu soruşturma çerçevesinde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin hiçbirinin ELECTROLUX’e karşı delil olarak kullanılmaması gerektiği nitekim söz konusu dokümanların hâkim kararı olmadan elde edildiği öne sürülmektedir. (207) Değerlendirme: 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesi; “Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin: a) Defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilir, b) Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir, c) Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir. İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar incelemeye giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi verilmesi halinde idarî para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi bulundururlar. İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür. Yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hâkimi kararı ile yerinde inceleme yapılır.” hükmünü haizdir. (208) Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemelerde de anılan Kanun’un amir hükmü çerçevesinde görevli meslek personeli tarafından usulüne uygun olarak düzenlenmiş yetki belgeleri ile Kurum kimlik kartları teşebbüse ibraz edilmiş ve dosya konusu ile gerçekleştirilecek incelemeye ilişkin bilgilendirilme sağlanmıştır. Akabinde teşebbüs çalışanlarının fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan verileri ve belgeleri, teşebbüsün ilgili çalışanlarının refakatleri eşliğinde incelenmiştir. Nihayetinde dosya konusu ihlal iddialarıyla ilgili olabileceği değerlendirilen belgelerin birer kopyası, dosya kapsamında daha detaylı bir şekilde incelenmek üzere alınmıştır. Alınan
24-05/83-33 48 / 74 belgelerin bir örneği de teşebbüste bırakılmıştır. Yerinde inceleme sürecini özetleyen ve iki nüsha şeklinde düzenlenen yerinde inceleme tutanağı taraflarca okunup kabul edildikten sonra imzalanmış ve bir nüshası kopyaları alınan belgelerin bir suretiyle birlikte teşebbüste bırakılmıştır. Dolayısıyla yerinde incelemeler 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesi ile Kurula verilen yetki çerçevesinde ve anılan Kanun’a uygun biçimde gerçekleştirilmiştir. (209) Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun, 20.06.2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 23.03.2023 tarihli Ford Otomotiv Sanayi AŞ’nin 2019/40991 sayılı bireysel başvurusuna yönelik verdiği kararda (Ford Kararı), yerinde inceleme ile konut dokunulmazlığının ihlal edildiğine ilişkin karar verilmekle birlikte inceleme sonunda elde edilen belgelere ilişkin herhangi bir değerlendirilmeye yer verilmediği görülmektedir. Öte yandan kararda, yerinde incelemelerde elde edilen delil ışığında ulaşılan ihlal sonucunda verilen idari para cezasına ilişkin olarak mülkiyet hakkının ihlal edilmediği sonucuna da ulaşılmıştır. Nihayetinde yapısal sorunun çözümü için keyfiyetin Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirilmesine karar verilmiştir. (210) 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un Bireysel Başvuru başlıklı 45. maddesinin üçüncü fıkrası; “Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireysel başvurunun konusu olamaz.” hükmünü amirdir. Bu itibarla Anayasa Mahkemesine anılan Kanun’un 45. maddesi uyarınca yapılan bireysel bir başvuru neticesinde, Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla bir kanun hükmünün iptal edilmesi mümkün olmadığı gibi Ford Kararının da var olan bir kanun hükmünün yürürlüğünü ortadan kaldırması mümkün değildir. Dolayısıyla Ford Kararı ile 4054 sayılı Kanun’un ilgili hükmünün zımnen ilga edildiğinin iddia edilmesi, ilgili mevzuat ve Ford Kararının gerekçesinden de açıkça görüldüğü üzere, hukuki dayanaktan yoksundur. (211) Bir diğer ifadeyle; Ford Kararı bireysel başvuru üzerine verilmiş bir karar olup 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesinde düzenlenen yerinde inceleme yetkisinin iptali söz konusu değildir. Bu itibarla 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesi halen yürürlükte olup ilgili kişiler ve idare, söz konusu hükme uymakla yükümlüdür. Öte yandan Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararında vurgulandığı üzere; Kurumun var olan Kanun maddesini Anayasa’ya aykırı biçimde yorumlamasından kaynaklanan bir hukuka aykırılık da bulunmamaktadır. Ford Kararında, kararın bilgi ve takdiri için Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilmesi ve ilgili Kanun hükmünün gözden geçirilmesi gerektiğinin belirtilmesinin ötesinde bir tespite yer verilmemiştir. (212) Bununla birlikte 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun 66. maddesinin dördüncü fıkrası; “(4) Mahkeme, bir kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.” hükmünü haizdir. Bu itibarla Anayasa Mahkemesi bir kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tamamını veya bir hükmünü iptal ederken dahi yerine yeni bir uygulama getirecek şekilde hüküm tesis edemezken idarenin halen var olan ve uymakla yükümlü olduğu bir kanun hükmünün aksine hareket etmesi ya da yorum yolu ile yasanın öngördüğünden farklı bir uygulama benimsemesi hukuken mümkün değildir.
24-05/83-33 49 / 74 (213) Sonuç olarak 4054 sayılı Kanun’un yürürlükteki ilgili hükümlerine uygun bir şekilde yapılan yerinde incelemede elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğu savunmasının kabul edilebilir olmadığı değerlendirilmiştir. I.3.3.2. Yeniden Satış Fiyatının Tespit Edildiğinin İspatında Taraflar Arası Temasın ve İrade Uyuşmasının Ortaya Konmasına İlişkin Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (214) Teşebbüsün savunmalarında, yeniden satış fiyatının tespitinin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele alınan bir dikey sınırlama niteliğinde olduğu, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılığın ilk ve en önemli koşulu olan, en az iki teşebbüs arasındaki bir irade uyuşmasının yahut bir uzlaşının varlığı hususunun yeniden satış fiyatının tespiti bakımından da ortaya koyulması gerektiği, bu nedenle bir teşebbüsün tek taraflı davranışlarının (örneğin bir sağlayıcının, bayilerine yönelik tek taraflı uygulamaları) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin kapsamına girmediği ifade edilmiştir. (215) Bunlara ek olarak, Avrupa Birliği Komisyonunun (Komisyon) Dikey Kısıtlamalara İlişkin Kılavuzu’nda ve Avrupa Birliği (AB) rekabet hukukuna paralel olacak şekilde, Kurum tarafından yayımlanan Muafiyet Kılavuzu’nda da buna dikkat çekildiği, bu bilgiler ışığında, bir anlaşmanın varlığı için iki alt unsurun kanıtlanması gerektiği, bunların bu soruşturma bakımından; en az iki teşebbüs (ELECTROLUX ve bayisi) arasında bir temasın yahut iletişimin gerçekleşmesi ile bu temasın/iletişimin sonucu olarak temasa geçilen yahut iletişimi alan diğer tarafın açık veya zımni kabulünün bulunması dairesinde sağlayıcı (ELECTROLUX) ve yeniden satıcı arasında en azından bir temasın veya iletişimin gerçekleştiğinin gösterilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu çerçevede, taraf hakkındaki tespitlerden bazılarının, ELECTROLUX çalışanları arasında yapılan iç yazışmalar olduğu ve alıcı (bayi) ile herhangi bir temas kurulduğunu yahut iletişime geçildiğini göstermediği, diğer bir deyişle, ilgili yazışmaların iç yazışmalar olduğu ve iç yazışmaların yeniden satış fiyatının belirlenmesi iddialarını ispat etmek için yeterli olmadığı belirtilmektedir12. (216) Bu açıklamalar ışığında, ELECTROLUX’un taleplerine, yeniden satıcıların olumlu (açık veya zımni olarak) cevap verip vermediğinin de değerlendirilmesi gerektiğinin, ilaveten, bazı belgelerden yeniden satıcıların, ELECTROLUX’un serzenişine paralel davranmadığının görüldüğü vurgulanmaktadır. (217) Öte yandan savunmalarda, davranışın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin kapsamına girmediği, bu kapsamda Genel Mahkemenin Volkswagen ve JCB kararlarının13, sağlayıcı teşebbüslerin yeniden satış fiyatının tespitine yönelik uygulamalarının hayata geçip geçmediği ve taraflar arasında bir anlaşmaya işaret edip etmediği hususlarına ışık tutan temel kararlar olduğu beyan edilmiştir. Söz konusu kararda Genel Mahkemenin, Komisyonunun konuya ilişkin verdiği kararda Volkswagen ve dağıtıcıları arasında yeniden satış fiyatının tespitine yönelik bir anlaşma olduğunu ve Volkswagen tarafından gönderilen sirkülere dağıtıcılar tarafından fiiliyatta uyulduğunun ortaya 12 Kurulun 15.12.2020 tarihli ve 22-55/864-358 sayılı BSH kararı para. 42 ve 43, Kurulun 09.03.2023 tarihli ve 23-13/209/67 sayılı Anavarza kararı para. 68, Kurulun 07.11.2016 tarihli ve 16-37/628-279 sayılı Tüketici Elektroniği kararı para. 815 ve 816, Kurulun 16.12.2021 tarihli ve 21-61/857-421 sayılı Betek Kararı para. 52 ve 89, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 14.01.2021 tarihli ve E:2021/60 sayılı kararı s.4. ve Komisyon’un C-211/22, Case T-208/01 ve Case T-67/01 kararları. 13 Case T-208/01 Volkswagen AG v Commission, Genel Mahkemenin (3. Daire) 13.06.2006 tarihli kararı, para. 36-68; Case T-67/01, JCB Service v. Commission, Genel Mahkemenin (1. Daire) 13.01.2004 tarihli kararı.
24-05/83-33 50 / 74 koyulamadığı ve Avrupa Birliğinin İşleyişine Dair Anlaşma’nın (ABİDA) 101. maddesi kapsamında bir ihlalden bahsetmek için taraflar arasında rekabet hukuku bağlamında bir anlaşmanın mevcut olması gerektiği nedeniyle Komisyonun kararını bozduğu belirtilmiştir. Anılan kararda Genel Mahkemenin, sağlayıcının taleplerine ilişkin olarak alıcıların en azından zımni kabulünün diğer bir deyişle bu çağrılara uyup uymadığının gösterilmesi gerektiğini belirterek anlaşmanın varlığının kanıtlanamadığına karar verdiği ifade edilmiştir. (218) Bir diğer örnek olarak Genel Mahkemenin JCB kararında ise Komisyon tarafından dayanılan bulguların, JCB’nin distribütörlerinin satış fiyatını artırıcı çabalar içerisinde olduğunu göstermekle beraber, dağıtıcıların sıkı bir şekilde uygulanan yeniden satış fiyatı politikasının etkisi altında olduklarını göstermekte yetersiz olduğunun belirtildiği, bu kapsamda Komisyonun ilgili belgelere dayanarak ulaştığı, dağıtıcıların yeniden satış fiyatının tespitini içeren anlaşmayı kabul ettikleri sonucunun temelsiz olduğuna karar verildiği belirtilmiştir. (219) Değerlendirme: Yeniden satıcıların perakende satış fiyatlarını tespit etmek suretiyle ELECTROLUX tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine yönelik karar, taraf hakkında elde edilen ve 47 adet iletişim deliline dayanmaktadır. Anılan yazışmaların bir kısmı ELECTROLUX çalışanları arasında geçen iç yazışmalardan diğer kısmı ise ELECTROLUX’un doğrudan dağıtıcısı veya bayi/satıcı ile gerçekleştirdiği yazışmalardır. (220) İçerik bakımından incelendiğinde ise yazışmalar, hem ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatını tespit etme iradesini ortaya koymakta hem de bu iradenin tek taraflı bir eylemden ziyade karşı tarafın da müdahale eylemine uyum göstermesi neticesinde iki taraf arasında irade uyuşmasının kurulduğunu göstermektedir. Yazışmalardan, ELECTROLUX’un fiyat yükseltme talebini ilgili satıcının olumlu karşıladığı ve satış fiyatını uyarı neticesinde güncellediği ve bu durumu ELECTROLUX’e bildirdiği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda örneğin, Bulgu 6’da ELECTROLUX’un uyarısı sonrasında GÜRBÜZ çalışanları arasında gerçekleşen yazışmada yer alan “Gerekli revizeyi yapalım” ifadesi ve sonrasında ELECTROLUX çalışanları arasındaki iletişimde geçen “Sabah Gürbüz (.....)la görüştüm, özellikle ankastre tarafında üst segmentlerde yerlerdeydi hala fiyatlar, düzeltin diye belirttim”, “…Solo kısmı toparlanmış sanırım. Bizim kısmı da saat 14:00’e kadar toparlayacaklar” ifadeleri, ELECTROLUX’un satıcıya fiyatı yükseltmesi konusunda yaptığı uyarı neticesinde satıcının fiyatını artırdığını ve bu durumu ELECTROLUX’e bildirdiğini ortaya koymaktadır. Bir başka deyişle, ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen yeniden satış fiyatına müdahale eylemi sonucunda, müdahaleyle bağlantılı şekilde satış fiyatında artış yaşanmış dolayısıyla satış fiyatının artırılması hususunda irade uyuşması gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, Bulgu 22’de yer alan “Tokat taki adam yüzünden düşmüş Düzeltecekler fiyatı” ifadesi, Bulgu 23’te yer alan yeniden satıcının “Ok dir düzeltiyorum” ifadesi ve Bulgu 40’ta yer alan “Düzeltildi abi” ifadesinin ELECTROLUX’un müdahale eyleminin tek taraflı bir uygulamadan ziyade, ilgili satıcı nezdinde karşılık bulan bir eylem olduğu, bir başka deyişle yazışmalardaki ifadelerin, fiyatın yükselttirilmesine ilişkin müdahalenin karşı tarafça örtülü veya açık kabulünün varlığını gösterdiği değerlendirilmiştir. (221) Yukarıda örnekleri sıralanan iletişim delilleri doğrultusunda, tarafın savunmasında yer verdiği ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında anlaşmanın varlığının ortaya konması için gerekli olduğunu belirttiği unsurların, dosya bakımından sağlandığı değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra, ihlal tespiti, yukarıda örnekleri sıralandığı
24-05/83-33 51 / 74 üzere, yalnızca iç yazışma şeklindeki bulgulara dayanmamakta, fiyatına müdahale edildiği tespit edilen satıcılar ile yapılan yazışmalara da dayanmaktadır. Bununla birlikte yeniden satış fiyatının tespiti eylemi, bütüncül bir şekilde ele alınmış ve taraf hakkında elde edilen iç yazışmalar da dâhil olmak üzere anılan eylemin sürdürülmesini, takibini, stratejisini ortaya koyduğu düşünülen tüm belgeler taraf hakkında isnat edilen eylemin bir parçası olarak değerlendirilmiştir. (222) Sonuç olarak yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, teşebbüs hakkında elde edilen bulguların hâlihazırda irade uyuşmasının gerçekleştiğini gösterdiğinden teşebbüsün irade uyuşmasının ortaya konması gerektiği yönünde yapmış olduğu savunmanın kabul edilebilir olmadığı kanaatine varılmıştır. I.3.3.3. Sağlayıcının Piyasa Gücünün ve Piyasa Koşullarının Dikkate Alınmadığı, Dikte Edilen Fiyatların Uygulamaya Konulmadığı, Sağlayıcının Baskı veya Teşvik Uygulamadığına İlişkin Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (223) Teşebbüsün savunmasında konuya ilişkin olarak Türkiye’deki uygulamaya ışık tutması açısından Danıştay’ın yaklaşımının da ortaya koyulması gerektiği belirtilmiş ve bu kapsamda Danıştay’ın Henkel kararına14 değinilmiştir. Türk Henkel Kimya Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (HENKEL) yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğine ve HENKEL’e idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararının iptali talebiyle açılan davada, Danıştay ilgili Kurul kararını hukuka uygun bulan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına hükmettiği ve Danıştay’ın yakın tarihli bu kararında, yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin önemli tespitlerin yer aldığı belirtilmiştir. Bu kapsamda, Henkel kararındaki tespitlerden hareketle sağlayıcı konumundaki ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılabilmesi için; - Sağlayıcı tarafından baskı veya teşvikin uygulanması, - Baskı ve teşvikin alıcıların bağımsız bir iktisadi davranış olarak kendi satış fiyatını belirleme serbestisine etki edecek ölçüde olması, - Söz konusu baskı veya teşvik sonucunda fiyatların yükseldiğinin ortaya konulması, diğer bir ifadeyle baskı ve teşvik ile fiyatların yükselmesi arasında illiyet bağının bulunması, - Sağlayıcının, yeniden satış fiyatını tespit etmesini ve sürdürmesini zorlaştıracak piyasa koşullarının (alıcı gücünün varlığı, pazar payı ve gücünün düşüklüğü gibi) bulunmaması, - Fiyat takip sisteminin bulunması veya fiyatların izlenmesinin yeniden satış fiyatının tespiti için tek başına yeterli olmamasından dolayı sadece iç yazışma niteliğindeki belgelerden hareketle ihlalin varlığına hükmedilmemesi koşullarının bulunması gerektiği öne sürülmüştür. Bu bağlamda, soruşturma bildiriminde, ELECTROLUX’un, yeniden satıcılarının uyguladıkları fiyatları takip ettiği belirtilse de bu durumun tek başına ihlali kanıtlamak için yeterli olmadığı, ilaveten soruşturma bildiriminde yer verilen 48 bulgunun Danıştay’ın Henkel kararında ortaya koyduğu kümülatif koşulları sağlamadığı ifade edilmiştir. Diğer bir ifade ile soruşturma bildiriminde, ELECTROLUX’un (i) baskı veya teşvikinin bulunduğu, (ii) bu “baskı veya teşvik”in alıcıların bağımsız bir iktisadi davranış olarak kendi satış fiyatını belirleme serbestisine etki edecek ölçüde olduğu, (iii) müdahale ile fiyatların yükselmesi arasında 14 Danıştay 13. Dairesinin 06.07.2021 tarihli ve 2021/969 E., 2021/2654 K. sayılı kararı.
24-05/83-33 52 / 74 illiyet bağının bulunduğu, (iv) piyasa koşullarının yeniden satış fiyatına müdahale edilmesine ve bu müdahalenin sürdürülmesine elverişli olduğu hususlarının ortaya koyulamadığı belirtilmiştir. (224) Danıştay’ın Henkel kararına benzer şekilde, Kurulun da yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin önaraştırmalarda/soruşturmalarda ihlal kararı vermeden önce çeşitli koşulların varlığını aradığı, bu kapsamda Kurulun kararlarında ortaya koyulduğu üzere, yeniden satış fiyatının tespitine yönelik bir ihlalden söz edebilmek için; - İlgili teşebbüsün yeterli düzeyde pazar payı ve pazar gücünün olması gerektiği, - Pazarın yapısı ve koşullarının dikkate alınması gerektiği, - Yeniden satış fiyatının yalnızca izlenmesinin ve iç yazışmaların, tek başına bir ihlal oluşturmadığı, - Alıcının, sağlayıcının talebi doğrultusunda fiyatını değiştirdiğinin ve dolayısıyla sağlayıcı ile alıcı arasındaki bir anlaşmanın varlığının ortaya koyulması gerektiği, - Yeniden satış fiyatının tespitine yönelik eylemlerin pazardaki olumsuz etkilerinin ortaya koyulması gerektiği, - Baskı ve yaptırım mekanizmalarının varlığının ortaya koyulması gerektiği, - Teşebbüsün hangi saikle hareket ettiğinin ve yeniden satış fiyatının tespitinin teşebbüs için rasyonel olup olmadığının dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. (225) Bu kapsamda savunmada, Kurulun 2017 yılındaki Yataş kararına15 atıfta bulunarak; Kurulun, yeniden satış fiyatının tespitine yönelik değerlendirmelerinde sağlayıcının pazardaki konumunu ve pazar gücünü, ilgili ürün pazarında markalar arası rekabetin yoğunluğunu ve pazarın yapısını, yeniden satış fiyatının tespitine yönelik eylemlerin sağlayıcı ya da dağıtıcılar arasında tek fiyat uygulamasına yol açıp açmadığını, yeniden satış fiyatının tespitine yönelik uygulamaların pazardaki etkisini, eylemlerin hangi amaç doğrultusunda gerçekleştirildiğini, sağlayıcı ve dağıtıcılar arasında açık iradenin olup olmadığını dikkate aldığı belirtilmiştir. (226) Kurulun çeşitli kararlarında16, teşebbüslerin pazardaki konumunun ve pazar payının, olası yeniden satış fiyatının tespiti uygulamasının pazardaki etkilerini değerlendirmek bakımından önemli olduğunun belirtildiği ve sağlayıcının düşük pazar gücünün ihlalin mevcut olmadığı yönündeki tespite dayanak alındığı, bu çerçevede, ELECTROLUX’un beyaz eşya pazarındaki %(.....)-%(.....) oranındaki payının göz ardı edilebilir olduğu öne sürülmüştür. Beyaz eşya pazarında Arçelik, Vestel, BSH gibi yaygın dağıtım ağına, önemli marka ve portföy gücüne ve yüksek pazar payına sahip yerli ve yabancı çok sayıda güçlü rakiplerin bulunduğu göz önüne alındığında, yukarıda örnek olarak gösterilen kararlardaki değerlendirmelerin, ELECTROLUX hakkındaki soruşturmada da geçerli olduğunun düşünüldüğü ifade edilmiştir. (227) Bu doğrultuda ayrıca, pazarın yapısının ve koşullarının, yapılacak değerlendirmede dikkate alınması gerektiği, Kurul kararlarında17 pazarın rekabetçi ve dinamik yapısına ve pazarda markalar arası rekabetin yeterli düzeyde olmasına önem atfedildiği ifade edilmiş, bu kapsamda yeniden satış fiyatının tespitine yönelik yapılacak 15 Kurulun 27.09.2017 tarihli ve 17-30/487-211 sayılı Yataş kararı. 16 Kurulun 13.06.2013 tarihli ve 13-36/468 sayılı, 23.09.2010 tarihli ve 10-60/1251-469 sayılı, 04.03.2010 tarihli ve 10-21/273-101 sayılı, 27.10.2011 tarihli ve 11-54/1380-490 sayılı, 07.02.2019 tarihli ve 19-06/64-27 sayılı kararları. 17 Kurulun 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1365-357 sayılı, 23.09.2010 tarihli ve 10-60/1251-469 sayılı, 13.06.2013 tarihli ve 13-36/468-204 sayılı, 24.10.2013 tarihli ve 13-59/825-350 sayılı, 22.10.2014 tarihli ve 14-42/764-340 sayılı kararları.
24-05/83-33 53 / 74 değerlendirmelerde, ELECTROLUX’un içinde bulunduğu pazarın yapısının göz önüne alınması gerektiği belirtilmiştir. (228) ELECTROLUX tarafından yapılan savunmada ayrıca, Kurulun bazı kararlarında18 da ifade edildiği üzere, piyasadaki fiyatların takip edilmesinin başlı başına bir sorun olmadığı ve ihlalin kanıtlanabilmesi için teşebbüsün iç yazışmalarının ötesinde ihlalin gerçekleştiğini açıkça gösterir ek delillerin olması gerektiği iddia edilmiştir Bu çerçevede, örnek olarak sayılan Kurul kararlarında, yalnızca piyasada fiyat takibi yapılmasının ihlal anlamına gelmeyeceğinin ve iç yazışmaların, ihlali kanıtlayacak ek belgeler olmaması halinde ihlal iddiasına dayanak teşkil edemeyeceğinin belirtildiği ifade edilmiştir. (229) Bu bakımdan, ELECTROLUX hakkında ihlal isnadında bulunabilmek için yeniden satıcıların, ELECTROLUX’un talebi doğrultusunda fiyatlarını değiştirdiklerinin ve dolayısıyla ELECTROLUX ile yeniden satıcılar arasındaki bir anlaşmanın varlığının ortaya koyulmasının gerektiği belirtilmiştir. Bu çerçevede, ELECTROLUX’un taleplerini olumlu karşılayan yeniden satıcıların sayısının ortaya koyulmasının gerektiği ancak somut olayda yeniden satıcıların, ELECTROLUX’un “serzeniş”ine paralel olmayacak şekilde davrandığı iddia edilmiştir. (230) Öte yandan, yeniden satış fiyatının tespiti eyleminin piyasadaki olumsuz etkilerinin gösterilmesi gerektiği, Kurulun oldukça yakın tarihli kararları19 incelendiğinde, yeniden satış fiyatının tespiti uygulamalarının piyasada olumsuz bir etki doğurup doğurmadığının değerlendirilen bir unsur olduğu ifade edilmiştir. (231) Bunların yanı sıra, yeniden satış fiyatına müdahale edilip edilmediğinin incelendiği dosyalarda baskı ve yaptırım mekanizmalarının ortaya koyulmasının önemli olduğu, bu bağlamda Kurulun yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin yaptığı ihlal değerlendirmelerinde20 fiyat zorlamasının, baskının ve/veya caydırıcı bir yaptırımın uygulanıp uygulanmadığının, belgelerde geçen ifadelerin talimat içerip içermediğinin incelediğini ve salt yaptırım tehditlerinin de yeterli görülmediği beyan edilmiştir. Bu bakımdan, Kurulun çok sayıdaki kararına ve Danıştay’ın Henkel kararına paralel olarak, yeniden satış fiyatının tespitine yönelik ihlallerin ortaya koyulması açısından baskı ve/veya yaptırım mekanizmalarının mevcudiyetinin zorunlu bir unsur olduğu öne sürülmüştür. (232) Savunmada ilaveten, Kurul kararları çerçevesinde21, yeniden satış fiyatına müdahale edilip edilmediğinin incelendiği dosyalarda teşebbüslerin hangi saikle hareket ettiğinin ve yeniden satış fiyatının tespitinin teşebbüs için rasyonel olup olmadığının da dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. İdari yargı22 ve Kurul kararları ışığında, mevcut dosya bakımından tartışılan unsurların makul şüphenin ötesinde ispat standardına tabi olarak ortaya koyulması gerektiği, bu kapsamda ELECTROLUX tarafından bayilerle 18 Kurulun 05.04.2018 tarihli ve 18-10/196-92 sayılı, 22.08.2017 tarihli ve 17-27/452-194 sayılı, 16.12.2021 tarihli ve 21-61/857-421 sayılı kararları. 19 Kurulun 22.10.2014 tarihli ve 14-42/764-340 sayılı, 16.11.2016 tarihli ve 16-39/659-294 sayılı kararları 20 Kurulun 22.11.2018 tarihli ve 18-44/703-345 sayılı, 13.01.2022 tarihli ve 22-03/48-19 sayılı, 01.07.2021 tarihli ve 21-33/446-222 sayılı kararları. 21 Kurulun 11.01.2007 tarihli ve 07-01/12-7 sayılı, 16.01.2014 tarihli ve 14-02/35-14 sayılı, 20.9.2004 tarihli ve 04- 60/856-200 sayılı kararları. 22 Danıştay 13. Dairesi (21.05.2019; E.2016/3513 K.2019/1777), Ankara 6. İdare Mahkemesi (18.12.2019; E.2019/946, K.2019/2625), Ankara 17. İdare Mahkemesi (26.02.2020; E.2019/991, K.2020/409), Ankara 13. İdare Mahkemesi (16.07.2020; E.2019/660, K.2020/1315) ve Ankara 7. İdare Mahkemesi (14.01.2021; E.2021/60) ve Ankara 7. İdare Mahkemesinin (30.06.2021; E.2021/60, K.2021/1364) kararları.
24-05/83-33 54 / 74 yeniden satış fiyatının tespiti için iletişime geçildiğinin, ELECTROLUX’un yeniden satıcıların fiyatlarını belirleme özgürlüklerine etki edebilecek kuvvette baskı veya teşvik mekanizmalarına başvurduğunun, bu baskı ve yaptırım mekanizmaları sonucunda yeniden satıcıların çoğunluğunun (ekonomik analiz ışığında ispatlanarak) yeniden satış fiyatını değiştirdiğinin, kısacası ilgili pazarda rekabet karşıtı etkinin oluştuğunun makul şüphenin ötesinde ortaya koyulmasının (233) Değerlendirme: Serbest piyasa ilkeleri ve pazarlardaki rekabetin gereği olarak her bir teşebbüsün, kendi ticari politikalarını ve faaliyetlerini pazardaki rekabet koşullarını dikkate alarak bağımsız olarak belirlemesi gerekmektedir. Rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki anlaşmaların varlığı hâlinde ise teşebbüslerin bağımsız davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar, serbest piyasa ekonomisinden elde edilmesi beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz kullanılmasına ve serbest piyasa sisteminin sağladığı refahın piyasadaki aktörlere hak etmedikleri oranda dağılmasına yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüsler, normal rekabet şartları içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip olmakta ve serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı bir şekilde işlemesini engellemektedir. (234) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmünü amirdir. Bu kapsamda bu dosyaya konu eylem olan yeniden satış fiyatının tespiti ise 4054 sayılı Kanun’un mezkûr maddesinin (a) bendinde yer alan “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi,” hükmü kapsamındadır. İlgili hüküm, aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle tedarik zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki anlaşmaları (dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır. (235) Bu çerçevede, rekabet hukuku bağlamında anlaşma kavramına değinilmesi gerekmektedir. Bu noktada, anlaşma kavramının rekabet hukukundaki yerinin daha iyi kavranabilmesi adına 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesine değinilebilecektir. Söz konusu gerekçede; “Bu Kanunun amacı rekabetin korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma, hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi yoktur.” denilmektedir. (236) Dolayısıyla, rekabet hukukundaki anlaşma kavramı, medeni hukukta ve borçlar hukukunda bahsi geçen anlaşma kavramından farklılaşmakta olup diğer mevzuatta aranılan şekil şartları, yaptırımlar, yürürlük koşulları vb. koşullardan bağımsızdır. Bundan hareketle, rekabet hukukundaki anlaşma kavramının borçlar hukukundaki anlaşma kavramından daha geniş ve kapsayıcı olduğu söylenebilecektir. Bu bakımdan, sağlayıcı ve alıcı teşebbüsler arasında karşılıklı irade beyanını gösteren bir
24-05/83-33 55 / 74 WhatsApp veya e-posta yazışması dahi rekabet hukuku bağlamında bir anlaşmaya vücut verebilmektedir. (237) Dosya konusu eylem olan yeniden satış fiyatının tespiti ise sağlayıcının, alıcının bağımsız olarak belirlemesi gereken yeniden satış fiyatına müdahale etmesi, alıcı teşebbüsün kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi olarak tanımlanabilecektir. Yeniden satış fiyatının belirlenmesini konu alan dikey kısıtlamalar, ilgili ürünün satıcıları arasındaki fiyat rekabetini bütünüyle ortadan kaldırması yönüyle rakip marka ürünlerin üzerinde oluşan fiyat baskısını engelleyebilmekte ve bu itibarla, marka içi rekabeti azaltma hatta ortadan kaldırma yönünde etki doğurabilmektedir. Bu kapsamda, temel rekabetçi parametre niteliğindeki fiyata yönelik marka içi rekabeti ortadan kalkmasına neden olması açısından yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik eylemler, aşağıda detayına yer verileceği üzere, rekabet hukuku düzenlemelerinde açık bir rekabet sınırlaması olarak nitelendirilmiştir. (238) Yeniden satış fiyatının belirlenmesi ayrıca, pazarda fiyat katılığına yol açarak alt pazarda kartellerin oluşumunu kolaylaştırabilmekte ve dolayısıyla tüketicilerin daha yüksek fiyatlardan ürün temin etmesine yol açabilmektedir. İlaveten, yeniden satış fiyatını belirleyen bir sağlayıcının, aynı zamanda yeniden satıcıların belirlenen fiyatlara uyup uymadığını kontrol etmesi, alt pazarda kurulacak bir kartelin izleme ve yaptırım mekanizmaları ile aynı sonuçları doğurabilmektedir. Üst pazar açısından ise yeniden satış fiyatının tespiti, kartel anlaşmasına uyumun denetimini kolaylaştıran ve kartel anlaşmasından sapmaları zorlaştıran bir unsur olabilmektedir23. (239) Dikey Tebliğ’in “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrası ile bu fıkranın (a) bendinde, doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme amacı taşıyan ve alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesine yönelik eylemlerin, ilgili dikey anlaşmayı grup muafiyetinin kapsamı dışına çıkaracağı; bununla birlikte, taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesinin veya satış fiyatını tavsiye etmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir24. 2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve Soruşturmalarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ’de (2021/2 sayılı Tebliğ) ve 2021/3 sayılı Rekabeti Kayda Değer Ölçüde Kısıtlamayan Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Karar ve Eylemlerine İlişkin Tebliğ’de (2021/3 sayılı Tebliğ) ise yeniden satış fiyatının tespiti, “Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arası ilişkide alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi” şeklinde tanımlanmıştır. Benzer şekilde, AB Kılavuzu’nda da yeniden satış fiyatının tespitinin, “doğrudan veya dolaylı yolla alıcının fiyatını belirleme kabiliyetini kısıtlama amacı taşıyan anlaşmalar” şeklinde tanımlandığı görülmektedir25. (240) Yeniden satış fiyatının tespitine yönelik eylemler, 2021/2 sayılı Tebliğ ile 2021/3 sayılı Tebliğ’de “açık ve ağır ihlal” olarak nitelendirilmiştir. Bunlara paralel şekilde, Muafiyet Kılavuzu’nda bazı anlaşmaların amacının rekabeti sınırlamak olduğunun ilk bakışta görülebilecek kadar açık olduğu vurgulanmış ve dikey anlaşmalar bakımından, 23 LORENZ, M. (2013), An Indroduction to EU Competition Law, Birinci Baskı, Cambridge University Press, s.164. 24 Dikey Kılavuz, para. 17. 25 AB Kılavuzu, para. 185.
24-05/83-33 56 / 74 yeniden satış fiyatının tespit edilmesi ya da yeniden satış fiyatına minimum sınır getirilmesi bu durumun örnekleri arasında sayılmıştır26. (241) Dikey Kılavuz’da, yeniden satış fiyatının tespiti uygulamasının doğrudan veya dolaylı olarak icra edilebileceği belirtilmektedir27. Örneğin, sağlayıcıların akdetmiş oldukları dikey anlaşmalarda açık hüküm olarak fiyat belirtmeleri doğrudan fiyat tespitine örnek verilebilecektir. Bununla birlikte, daha önce değinildiği üzere, rekabet hukuku açısından anlaşma kavramının geniş ele alınmasından hareketle, sağlayıcı ile alıcı teşebbüsler arasında akdedilen sözleşmelerde fiyat belirtilmese dahi sağlayıcı teşebbüsün, herhangi bir iletişim aracıyla ya da şifahen alıcı teşebbüsün yeniden satış fiyatını belirlemesi, dikte etmesi veya tavsiye niteliğinde olduğunu net bir şekilde belirtmeden uyulması beklenilen fiyatı deklare etmesi de yeniden satış fiyatının doğrudan tespiti kapsamında değerlendirilmektedir. Yeniden satış fiyatının doğrudan tespit edilmesi durumunda, ihlal tespiti için sağlayıcı teşebbüsün alıcı teşebbüs üzerinde baskı veya teşvik uyguladığının ayrıca ortaya konulması gerekmemekte olup doğrudan bir fiyat tespitinin ortaya konması ihlal tespiti için yeterlidir. (242) Öte yandan, dolaylı yeniden satış fiyatının tespiti uygulamaları ise genellikle, alıcının kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda alıcıya ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda alıcıya ürün teslimatının geciktirilmesi, askıya alınması veya alıcıyla olan anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması şeklinde tezahür edebilmektedir. (243) Bu çerçevede, yeniden satış fiyatına müdahalenin doğrudan veya dolaylı olarak ayrıştırılmasında, sağlayıcı teşebbüs ile alıcı teşebbüs arasında akdedilen sözleşmede, kısıtlamaya dair açık bir hükme yer verilmesi ya da yer verilmemesinden ziyade, sağlayıcı tarafından alıcıya yönelik gerçekleştirilen müdahalenin niteliğinin dikkate alınması gerekmektedir. Diğer bir deyişle yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından, kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat üzerinden yapılabilecek maksimum indirim oranının belirlenmesi gibi davranışlarla dolaylı olarak mı belirlendiği yahut söz konusu fiyatın sağlayıcı tarafından, bu dosyada olduğu gibi, doğrudan mı belirlendiği hususu önem arz etmektedir. (244) Dikey Tebliğ’de belirtildiği üzere, tavsiye niteliğindeki perakende satış fiyatlarının sağlayıcının baskı ve teşviki sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi gerekmektedir. Baskı ve teşvik unsuru, ilgili tebliğ kapsamında muaf tutulan tavsiye niteliğinde fiyat listelerinin yayımlanmasının, aynı tebliğde yasaklanan yeniden satış fiyatının tespitine dönüşüp dönüşmediğini belirleme konusunda ele alınan bir kriterdir. (245) Bu çerçevede, Kurul, Maysan Mando kararında28 amaç yönünden bir değerlendirme yapmak suretiyle, teşebbüsün bayileri arasında fiyat rekabetini önlemeye yönelik olarak bayilerin fiyatlamasını, kârlılık oranlarını ve kampanyalarını takip ettiği, bunlara müdahalede bulunmak suretiyle yeniden satış fiyatını belirlediği ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşmıştır. Kurul benzer şekilde DYO kararında29, yeniden satış fiyatının tespitini, ilgili mevzuat ve yerleşik Kurul içtihadına göre amaç bakımından ihlal olarak değerlendirmiş ve sağlayıcının davranışlarına ilişkin herhangi bir etki analizine gerek duymamıştır. Aynı kararda ayrıca, Kurulun, yeniden 26 Muafiyet Kılavuzu, para. 8. 27 Dikey Kılavuz, para. 18. 28 Kurulun 20.06.2019 tarihli ve 19-22/353-159 sayılı Maysan Mando kararı. 29 Kurulun 15.04.2021 tarihli ve 21-22/267-117 sayılı DYO kararı.
24-05/83-33 57 / 74 satış fiyatının belirlenmesi uygulamalarına yönelik yürüttüğü tüm soruşturmalarda, yeniden satış fiyatının belirlenmesi eylemine amaç yönünden ihlali olarak yaklaştığı tespiti yapılmıştır Bunlara ek olarak, Tüketici Elektroniği kararında30, yeniden satış fiyatını belirledikleri sonucuna ulaşılan teşebbüslerin etki yaklaşımının esas alınması gerektiği yönündeki savunmalarına karşın Kurul, amaç yönünden rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaların rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmasa da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirildiklerini belirtmiştir. Yukarıda yer verilen kararlara paralel şekilde Kurulun Baymak kararında31 da rekabetin en önemli unsurlarından birisi olan fiyatın, yeniden satış fiyatının tespiti yoluyla belirlenmesinin çoğunlukla, amaç bakımından bir rekabet kısıtı teşkil ettiği belirtilmiştir. Keza, Kurulun Zincir Marketler kararında32, açık ve ağır ihlal niteliğindeki fiyat tespitinin, amacı yönünden ihlal niteliğini haiz olduğuna dair herhangi bir tereddüt bulunmadığı, dolayısıyla amacı bakımından ihlal teşkil eden soruşturma konusu davranışların ayrıca etkisinin gösterilmesinin ihlalin varlığının ortaya konulması açısından zorunlu olmadığı belirtilmiştir. Kurul, Toros Gübre kararında33, “Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar adına gözden çıkardıkları bir yapısal çerçeve yaratır. Bu sebepten dolayı, sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya taraf olmak, anlaşma etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır.” tespiti ile amacı rekabeti kısıtlayıcı olan bir anlaşmanın etkisinin aranmayacağını açıkça ortaya koymuştur. Keza Kurul, Anadolu Elektronik kararında34 “(…) amacının rekabeti kısıtlamak olduğu kabul edilen yeniden satış fiyatının tespiti uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer aldığına şüphe bulunmamaktadır. Bu nedenle 4. madde hükmü göz önüne alındığında ihlalin ortaya konulabilmesi için yeniden satış fiyatının tespiti uygulamalarına yönelik olarak bir etki analizi yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır.” sonucuna ulaşmıştır. Benzer şekilde, Kurulun Doğuş Otomotiv35, Aral Oyun36, Sony37, Groupe SEB, Philips38 ve Singer39 kararlarında yeniden satıcılarca bağımsız şekilde belirlenmesi gereken satış fiyatlarının sağlayıcılar tarafından tespit edilmesinin amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı bir eylem olduğu ve rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmasa dahi ihlal olarak nitelendirileceği belirtilmiştir. (246) Diğer yandan, Komisyon Guess kararında40, Avrupa Birliği Adalet Divanının (ABAD), sağlayıcıların, asgari veya sabit yeniden satış fiyatı tespit etmesinin, yeniden satıcıların satış fiyatlarını bağımsız şekilde belirleme yeteneklerini kısıtladığından ötürü yeniden satış fiyatı tespiti uygulamasını amaç bakımından rekabet kısıtı kabul ettiğini dolayısıyla, Guess, Inc., Guess Europe, B.V. ve Guess Europe Sagl.’den oluşan ekonomik bütünlüğün (GUESS) perakendecilerin yeniden satış fiyatlarını tespit ettiğini ve tavsiye edilen yeniden satış fiyatları ile uyuşmayan fiyatları düzeltmek için müdahalede bulunduğunu belirterek GUESS’in amacı bakımından rekabeti kısıtladığını ve etki analizine gerek olmadığını ifade ederek ABİDA’nın 101(1). maddesini ihlal ettiğini değerlendirmiştir. Komisyon, Guess kararındaki tutumunu; 30 Kurulun 07.11.2016 tarihli ve 16-37/628-279 sayılı Tüketici Elektroniği kararı. 31 Kurulun 26.03.2020 tarihli ve 20-16/232-113 sayılı Baymak kararı. 32 Kurulun 28.10.2021 tarihli ve 21-53/747-360 sayılı Zincir Marketler kararı. 33 Kurulun 19.01.2011 tarihli ve 11-04/64-26 sayılı Toros Gübre kararı. 34 Kurulun 23.06.2011 tarihli ve 11-39/838-262 sayılı Anadolu Elektronik kararı. 35 Kurulun 05.10.2001 tarihli ve 01-47/483-120 sayılı Doğuş Otomotiv kararı. 36 Kurulun 07.11.2016 tarihli ve 16-37/628-279 sayılı Aral Oyun kararı. 37 Kurulun 22.11.2018 tarihli ve 18-44/703-345 sayılı Sony kararı. 38 Kurulun 05.08.2021 tarihli ve 21-337/524-258 sayılı Philips kararı. 39 Kurulun 30.09.2021 tarihli ve 21-46/672-336 sayılı Singer kararı. 40 Case COMP/AT.40428 - Guess.
24-05/83-33 58 / 74 Philips41, Pioneer,42 Binon v AMP,43 VVR v Sociale Dienst van de Plaatselijke en Gewestelijke Overheidsdiensten44 ve SPRL Louis Erauw-Jacquery v La Hesbignonne SC45 kararlarında da ortaya koymuştur. (247) Söz konusu Kurul kararlarına benzer şekilde, Danıştay 13. Dairesi de 16.10.2017 tarihli ve E. 2011/4560, K. 2017/2573 sayılı kararıyla, Kurulun yeniden satış fiyatının tespitine yönelik yapmış olduğu etki analizi doğrultusunda ihlâl olmadığı yönünde aldığı 06.06.2011 tarihli ve 11-34/742-230 sayılı Turkcell-3 kararını46, yeniden satış fiyatının belirlenmesinin varlığına işaret eden çok sayıda bulgu ve belge bulunması sebebiyle iptal etmiştir. Söz konusu iptal kararında, yalnızca yeniden satış fiyatına müdahale edildiğini gösterir belgelerin varlığının, ihlalin bulunduğunun kabul edilmesinde yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özetle, Kurul, Komisyon ve idari yargı merciinin kararlarında, amaç bakımından ihlallerde ayrıca etki analizine gerek duyulmadığı belirtilmiş olup yeniden satış fiyatının tespiti eylemi de amaç bakımından ihlaller kapsamında değerlendirilerek herhangi bir etki analizine gerek duyulmadığı vurgulanmıştır. (248) ELECTROLUX’un savunmasında atıfta bulunduğu Danıştay 13. Dairesinin Henkel kararında, “Bu çerçevede, amacı itibariyle rekabet karşıtı bir davranış olarak nitelendirilebilecek olan yeniden satış fiyatı tespiti (YSFT) uygulamalarının doğrudan veya dolaylı gerçekleşmesinin ihlâl tespiti açısından bir farkı bulunmamaktadır. Bunun yanında, her somut olayın kendi özellikleri içerisinde değerlendirilmesi gerekmekle birlikte, dolaylı olarak YSFT edilmesi durumunda ihlâlin belirlenmesi için, 2002/2 sayılı Tebliğ'de ve Kılavuzda yer verilen "baskı veya teşvik etmek" kavramları çerçevesinde, tavsiye fiyatların sabit fiyatlara dönüştürülmesi, YSFT uygulanmasına yönelik zorlamaların olması ve teşebbüslerin fiyat takip sistemleri kurmasının önemli kıstaslar olduğu açıktır.” ifadeleri yer almaktadır. Bu kapsamda görülmektedir ki, “Bu çerçevede, amacı itibariyle rekabet karşıtı bir davranış olarak nitelendirilebilecek olan yeniden satış fiyatı tespiti (YSFT) uygulamalarının” ifadesi ile Danıştay, yeniden satış fiyatının tespiti uygulamasını amaç bakımından ihlal olarak nitelendirmektedir. Söz konusu kararda önem arz eden bir diğer nokta ise; baskı, teşvik, zorlama ve fiyat takibi gibi unsurların dolaylı yeniden satış fiyatının tespiti uygulamalarında önem kazandığının vurgulanmasıdır. Bununla birlikte söz konusu kararda, doğrudan yeniden satış fiyatının tespiti eylemine yönelik olarak baskı, teşvik, zorlama ve fiyat takibi gibi unsurların varlığının arandığına ilişkin herhangi bir tespit bulunmamaktadır. (249) Dosya kapsamında elde edilen belgeler incelendiğinde ise ELECTROLUX tarafından yeniden satıcıların satış fiyatlarının doğrudan tespit edildiği ve belirlenen fiyatların uygulanması için yeniden satıcıların fiyatlarının sürekli olarak takip edildiği anlaşılmıştır. Bu doğrultuda, yukarıda yer verilen yazışma içeriklerinden, internet aracılığıyla bayilerin satış fiyatlarının kontrol edildiği ve satış fiyatı düşük olan bayilerin, ELECTROLUX tarafından uyarılarak perakende satış fiyatlarının belirlenen fiyat seviyesine yükselttirildiği görülmektedir. Dolayısıyla soruşturma kapsamında incelenen teşebbüs eylemlerinin doğrudan bir fiyat tespiti uygulaması olduğu ve bu nedenle, fiyatlara uyulması amacıyla baskı veya teşvik uygulandığının ya da söz konusu fiyat tespitinin ilgili pazarda olumsuz etki doğurduğunun ayrıca ortaya 41 CASE AT.40181. 42 CASE AT.40182. 43 C-243/83. 44 C-311/8. 45 C-27/87. 46 Kurulun 06.06.2011 tarihli ve 11-34/742-230 sayılı Turkcell-3 kararı.
24-05/83-33 59 / 74 konulmasına gerek olmadığı değerlendirilmiştir. Bu bakımdan, baskı ve teşvik mekanizmasının bulunup bulunmaması, teşebbüs hakkındaki ihlal tespitinde belirleyici değildir. (250) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, savunmalarda öne sürülen hususların, yeniden satış fiyatının dolaylı yöntemlerle tespiti halinde araştırılması gereken unsurlar olması ve ELECTROLUX’un ise dosya kapsamındaki belgelerle ortaya koyulduğu üzere yeniden satış fiyatına doğrudan müdahale etmiş olması, ek olarak söz konusu ihlalin oluşmasında etki unsurunun aranmıyor olması nedeniyle teşebbüsün savunmasının kabul edilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmiştir. (251) Diğer taraftan, her ne kadar ELECTROLUX’un dosya konusu eylemlerinin yeniden satış fiyatının doğrudan tespiti niteliğinde olması nedeniyle Henkel kararında sayılan şartların araştırılmasına gerek bulunmasa da dosya kapsamında elde edilen belgeler, bu dosya özelinde, Henkel kararında sayılan şartların sağlandığını ortaya koymaktadır. Örneğin, Bulgu 8’de yer alan “Kaplana SET kampanyasından ve 10+5+5 iskontolu ürün çıkmayalım bir süre, bekletelim.” ve “Proje için istenen 3-5 adet ürüne de özel fiyat vermeyelim.” ifadeleri, Bulgu 33’te yer alan “Eğer düzeltmeyeceklerse bir daha mal vermeyelim, elindekileri de iade alalım” ifadesi ve Bulgu 32’de yer alan “ya yükseltsin” ve “ya da kapatsın” ifadeleri, fiyatlara uymayan yeniden satıcılara ürün temin etmeme şeklinde yaptırımların öngörüldüğünü ve söz konusu yaptırımlar ile yeniden satıcılar üzerinde baskı kurulduğunu ortaya koymaktadır. (252) Ayrıca, Bulgu 6’da yer alan “Solo kısmı toparlanmış sanırım. Bizim kısmı da saat 14:00’e kadar toparlayacaklar” ifadesi, Bulgu 5’te yer alan “Şu ürünün fiyatını yükseltin lütfen” ifadesi, Bulgu 6’da yer alan “internette düşük görünen fiyatlarımızı özellikle “Ankastre” tarafında oldukça düzelttirdim.” ifadesi ve “Lütfen sizin de rahatsız olduğu bir internet fiyatı varsa bildirin, ben şahsen ilgilenip düzeltirim.” ifadesi, Bulgu 7’de yer alan “…buzdolabı fiyatını minimum 2.799 TL olarak düzeltelim lütfen…” ifadesi, Bulgu 8’de yer alan “ANKASTRE ürünleri internette perakende fiyatları altında olmayacak.” ve “Tüm electrolux ANKASTRE ürünlerinin internet fiyatlarını düzeltelim lütfen. Perakende fiyatın altında ürün olmamasını sizden tekrar rica ediyoruz” ifadeleri, Bulgu 13’te yer alan “onu 2.700 TL seviyesine çıkartabilir misin” ifadesi, Bulgu 23’te yer alan “7299 olarak düzeltirmisin bunu” ve “Rakibine de ileticem” ifadeleri, Bulgu 29’da yer alan “Abi 1349 tl altında fiyat görmek istemiyoruz sana zahmet bunu düzelttirir misin hemen. Başka varsa bu fiyatın altında bana söyle onları da düzeltirim” ifadesi, Bulgu 40’ta yer alan “Bu ürün proje ürünü kardeş, bayii alıştan düşük olmasın lütfen. Kimsede stokta yok” ifadesi, Bulgu 46’da yer alan “(.....) Selam Trada bunu 10.999 altına girmesin lütfen olur mu? (.....) Ank. dünyasını düzelttirecek ona da yazdım” ifadesi, Bulgu 10’da yer alan “1049 tl ye çekebilirler mi hemen” ifadesi ve Bulgu 15’te yer alan “Sana zahmet sen kendi fiyatını 498 tl ye çekebilir misin” ifadesi ile dosya kapsamında elde edilen diğer belgelerde geçen benzer yöndeki ifadeler, ELECTROLUX tarafından yeniden satıcıların satış fiyatlarının düzenli olarak takip edildiğini ve ELECTROLUX tarafından, alıcıların bağımsız bir iktisadi davranış olarak kendi satış fiyatını belirleme serbestisine müdahale edildiğini belgelemektedir. (253) İlaveten, Bulgu 6’da ELECTROLUX’un uyarısı sonrasında GÜRBÜZ çalışanları arasında gerçekleşen yazışmada yer alan “Gerekli revizeyi yapalım” ifadesi ve sonrasında ELECTROLUX çalışanları arasındaki iletişimde geçen “Sabah Gürbüz (.....)la görüştüm, özellikle ankastre tarafında üst segmentlerde yerlerdeydi hala fiyatlar, düzeltin diye belirttim”, “…Solo kısmı toparlanmış sanırım. Bizim kısmı da saat 14:00’e kadar toparlayacaklar” ifadeleri, Bulgu 22’de yer alan “Tokat taki adam
24-05/83-33 60 / 74 yüzünden düşmüş Düzeltecekler fiyatı” ifadesi, Bulgu 23’te yer alan “Ok dir düzeltiyorum” ifadesi, Bulgu 40’ta yer alan “Düzeltildi abi” ifadesi, Bulgu 47’de yer alan “hatta düzeltti ank dünyası 10.999 yaptı” ifadesi, Bulgu 3’te yer alan “949 yaptı” ifadesi, Bulgu 15’te yer alan, ELECTROLUX tarafından talep edilen fiyatın uygulandığını gösteren “499” ve “(.....) ben bize bakan arkadaşı aradım desteği kaldırttım. Sanırım şimdilik bu yeterli olur.” ifadeleri, Bulgu 31’de yer alan “Bu da kapandı açılmıyor artık” ifadesi ve Bulgu 30’da yer alan “Gürbüz düzeltti” ifadesinin, ELECTROLUX tarafından yapılan müdahale ile fiyatların yükselmesi arasındaki illiyet bağını açıkça ortaya koyduğu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, dosya kapsamında elde edilen yazışmalar bir bütün halinde değerlendirildiğinde, soruşturma tarafı teşebbüsün savunmasında atıfta bulunduğu Henkel kararındaki koşulların dahi bu dosya özelinde sağlandığı değerlendirilmektedir. (254) Özetle, ihlal tespitine dayanak oluşturan belgelerde yer alan yazışmalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; ELECTROLUX tarafından, teşebbüsün pazar payının düşük olduğuna, dikte edilen fiyatların uygulamaya konulmadığına, bu eylemlerin baskı ve teşvik unsuru içermediğine aksine yalnızca serzenişten ibaret olduğuna, ihlal tespitine dayanak oluşturan belgelerin iç yazışma niteliğinde olduğuna ilişkin yapılan savunmaların, mezkûr mevzuat ve yerleşik Kurul içtihadı ışığında kabul edilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır. Dolayısıyla, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatının doğrudan tespit edilmesine yönelik eylemlerinin, amaç bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, bu bakımdan piyasadaki etkisine bakılmasına gerek bulunmadığı değerlendirilmekte olup bununla birlikte yukarıda değinilen bazı belgelerde ortaya konulduğu üzere, ELECTROLUX’un ihlal niteliğindeki söz konusu eylemleri neticesinde yeniden satıcıların, fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir. I.3.3.4. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesine Yönelik Eylemlere İhlal Denmesi İçin Sadece Amaca Değil Etkiye ve Eylemin İcra Ediliş Koşullarına Bakılmasına Yönelik Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (255) Soruşturma tarafı teşebbüs tarafından yapılan savunmada, ELECTROLUX’un eylemlerinin, rekabeti kısıtlama amacı ya da etkisine sahip olup olmadığının belirlenebilmesi için bu eylemlerin pazardaki rekabet üzerinde zararlı bir etki yaratma kabiliyetine sahip olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, fakat Kurumun mevcut dosya kapsamında yeniden satış fiyatı belirlenmesi eylemini, iddia edilen davranışların pazarda yarattığı etkilere bakılmaksızın bir ihlal oluşturması ve ihlalin oluşması için yalnızca pazardaki rekabetin kısıtlanmasına yönelik amacın yeterli görülmesi anlamına gelen “amaç” bakımından ihlal olarak değerlendirdiği, öte yandan, inceleme konusunun, eylemlerin rekabeti kısıtlama kabiliyetine sahip olup olmadığı değerlendirmesinin, “amaç” ihlallerinde dahi kullanıldığı47, dolayısıyla ELECTROLUX’un oldukça düşük pazar payı ve pazar gücü nedeniyle, Türkiye pazarındaki rekabete zarar verici şekilde etkileme kabiliyetinin bulunmadığının belirtilmesi gerektiği48, yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamalarının kategorik olarak amaç bakımından kısıt kapsamına girmediği ve söz konusu uygulamanın amaç bakımından kısıt kapsamında olduğunun kararlaştırılması için her bir unsurun dikkatlice değerlendirilmesi gerektiği, yayımlanan akademik çalışmalarda, bir anlaşmanın hükümlerinin ilk bakışta sınırlayıcı bir amaca işaret ettiği durumlarda dahi 47 Case C-67/13 P, CB v Commission; C-228/18 Gazdasági Versenyhivatal v Budapest Bank and Others. 48 Bkz. Case-209/07, Kurulun 23.06.2011 tarihli ve 11-39/838-262 sayılı kararı ve Bailey, D. ve Whish, R. (2012), Competition Law, 7. Baskı, Oxford University Press, New York, US, s. 117.
24-05/83-33 61 / 74 anlaşmayı çevreleyen pazar dinamiklerinin, sınırlayıcı amacın tespitinden ayrıştırılabileceğinin belirtildiği ifade edilmektedir49. (256) Ek olarak, Kurulun kararları incelendiğinde, yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamalarının piyasada olumsuz bir etki doğurup doğurmadığının Kurul tarafından değerlendirilen bir unsur olduğunun açıkça görülebildiği, Kurulun, bazı kararlarında yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamalarının anti rekabetçi etkilerinin olduğunu gösteren çalışmaların yanında rekabetçi olduğunu gösteren çalışmaların da olduğunu belirttiği ve etki analizini benimseyen bir değerlendirme yaptığı, bu çerçevede Kurulun, katı bir şekilde fiyat dikte edildiği varsayımı altında dahi marka içi rekabetin etkilenmesinin çok düşük bir olasılık olduğu ve ortaya çıkacak tüketici kaybının da oldukça sınırlı olduğu sonucuna vardığı50, diğer yandan, yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamalarının rekabet üzerinde ağır bir sınırlama olduğunu belirtmesine karşın ABAD’ın Super Bock kararının51, rekabet üzerinde ağır bir sınırlamanın otomatik olarak amaç ihlali anlamına gelmediğini açıkça gösterdiği, ek olarak, aynı kararın 34, 36 ve 37 numaralı paragraflarında, yatay ya da dikey olması fark etmeksizin bir anlaşmanın “amaç bakımından rekabet kısıtı” içerip içermediği değerlendirilirken asıl hukuki kriterin anlaşmanın kendisinin rekabete yeterli düzeyde zararlı olması ya da buna sebebiyet vermesi gerektiğini belirttiği ifade edilmektedir. Bu açıklamalar ışığında, ELECTROLUX’un herhangi bir yeniden satıcısını fiyatlarını değiştirmek için zorlayacak ya da yönlendirecek pazar gücüne sahip olmaması sebebiyle, soruşturma konusu eylemlerinin rekabete yeterli düzeyde zararlı olamayacağı hususunun tespit edilmesi istenmektedir. (257) Değerlendirme: Muafiyet Kılavuzu’nun 8. paragrafında dikey anlaşmalar bakımından yeniden satış fiyatına asgari sınır getirilmesinin amacının rekabeti sınırlamak olduğunun ilk bakışta görülebilecek kadar açık olduğu belirtilmektedir. Bunun yanında aynı Kılavuz’un 9. paragrafında anlaşmanın amaç bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğinin tespit edilmesi durumunda; ayrıca anlaşmanın pazarda yarattığı ya da yaratacağı etkilerin araştırılmasına gerek olmadığı, anlaşmanın rekabeti sınırlamak amacıyla yapıldığının tespit edildiği hâllerde ilave olarak anlaşmanın etkilerinin de araştırılmasının ve ihlalin ağırlığının ortaya konulmasının idari yaptırımın belirlenmesi amacına yönelik olduğu yer almaktadır. (258) Aynı Kılavuz’un 20. paragrafı ise şu şekildedir: “Kanun belli tip veya türdeki rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaları 5. madde koruması dışında bırakan bir düzenleme ihtiva etmemektedir. Teorik olarak 5. maddede yer alan koşulları sağlayan her türlü rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ve hüküm muafiyet korumasından faydalanabilir. Fakat gerek hukuken gerek iktisadi olarak doğası gereği rekabeti aşırı ölçüde sınırladıkları ve rekabet üzerindeki olumsuz etkilerini bertaraf edecek nitelikte ekonomik faydalar yaratabilme ihtimallerin oldukça düşük olduğu varsayılan anlaşmaların muafiyet koşullarını sağlama ihtimalinin görece düşük olduğu kabul edilmektedir. Hangi tür kısıtlamaların bu kapsama girdiği konusunda ise geçmiş Kurul Kararları, grup muafiyet tebliğleri ve kılavuzlar yol gösterici olmaktadır. Fiyat tespiti, bölge ve müşteri paylaşımı, yeniden satış fiyatının tespiti gibi sınırlamalar bu kısıtlamalardandır. Örneğin fiyatları sabitleyen bir yatay anlaşma çıktı miktarını sınırlamak, kaynakların etkin kullanılmamasına 49 Killick, J. ve Jourdan, J. (2014), “Cartes Bancaires: A Revolution or A Reminder of Old Principles We Should Never Have Forgotten?”, Competition Policy International ve Case C-67/13 P, CB v Commission. 50 Kurulun 22.10.2014 tarihli ve 14-42/764-340 sayılı Dogati kararı. 51 C-211/22, Super Bock Bebidas SA.
24-05/83-33 62 / 74 neden olmak ve aynı zamanda ilgili pazarda makul olmayan gerekçelerle fiyatı yükseltmek yoluyla tüketici refahının azalmasına sebep olur.” (259) Anılan hükümden hareketle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olan bir anlaşmanın her ne kadar teorik olarak Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyete konu olabileceği düzenlense de doğası gereği rekabeti açık şekilde kısıtlayıcı nitelikte olan yeniden satış fiyatının tespiti gibi eylemlerin, herhangi bir etkinlik kazanımı yaratması ve tüketici refahında olumlu etkiler doğurması olası görünmemektedir. (260) Keza Kurulun Baymak kararında yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile paralel şekilde; “Rekabetin en önemli unsurlarından birisi olan fiyatın, yeniden satış fiyatının tespiti yoluyla belirlenmesinin çoğunlukla, amaç bakımından bir rekabet kısıtı teşkil ettiği kabul edilmekte ve söz konusu uygulamaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet tanınmamaktadır. Zira söz konusu uygulamanın, bazı istisnai haller dışında, 5. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan “malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması” ve “tüketicilerin bundan yarar sağlaması” koşullarını karşılaması beklenmemektedir.” ifadeleriyle yeniden satış fiyatının tespitine yönelik uygulamalara bireysel muafiyet tanınamayacağı, zira anılan eylemin etkinlik kazanımı doğurmasının ve bu etkinliğin tüketiciye yansımasının mümkün olmadığı değerlendirmesinde bulunulmuştur. Yeniden satış fiyatının belirlenmesi neticesinde tüketiciler daha yüksek fiyatlarla karşılaşabilmektedir. Fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliği ve dolayısıyla iktisadi refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz önüne alındığında, marka içi rekabetin fiyata müdahale etmek suretiyle sınırlandırılması tüketici refahını olumsuz yönde etkilemektedir. (261) Bunun yanı sıra doğası gereği rekabeti sınırlama amacını haiz yeniden satış fiyatının tespiti gibi eylemlerin, rekabet ihlali olarak değerlendirilebilmesi için herhangi bir etki analizine gerek duymaksızın amaç unsurunun varlığının yeterli olduğu Kurul kararlarında sabittir52. Kurul, “Rekabeti bozucu nitelikte olan anlaşmalar, tarafların kendi bağımsız rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar adına gözden çıkardıkları bir yapısal çerçeve yaratır. Bu sebepten dolayı, sadece rekabete aykırı bir anlaşmaya taraf olmak, anlaşma etkilerini gerçekleştirmemiş olsa dahi yasaktır.” tespiti ile amacı rekabeti kısıtlayıcı olan bir anlaşmanın etkisinin aranmayacağını açıkça ortaya koymuştur53. (262) Benzer şekilde Kurul, Anadolu Elektronik kararında54 “…amacının rekabeti kısıtlamak olduğu kabul edilen yeniden satış fiyatının tespiti uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer aldığına şüphe bulunmamaktadır. Bu nedenle 4. madde hükmü göz önüne alındığında ihlalin ortaya konulabilmesi için yeniden satış fiyatının tespiti uygulamalarına yönelik olarak bir etki analizi yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır.” sonucuna ulaşmıştır. Benzer şekilde, Kurulun Doğuş Otomotiv, Aral Oyun, Sony, Groupe SEB, Philips ve Singer kararlarında yeniden satıcılarca bağımsız şekilde belirlenmesi gereken satış fiyatlarının sağlayıcılar tarafından tespit 52 Kurulun 15.04.2021 tarihli ve 21-22/267-117 sayılı DYO kararı. 53 Kurulun 19.01.2011 tarihli ve 11-04/64-26 sayılı Toros Gübre kararı. 54 Kurulun 23.06.2011 tarihli ve 11-39/838-262 sayılı Anadolu Elektronik kararı.
24-05/83-33 63 / 74 edilmesinin amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı bir eylem olduğu ve rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmasa dahi ihlal olarak nitelendirileceği belirtilmiştir. Bu doğrultuda, yeniden satış fiyatının tespitinin amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı niteliği haiz olduğu; rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmasa dahi anılan uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilebileceği açıktır. (263) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve geçmiş tarihli Kurul kararları ışığında, mevcut dosya özelinde ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen eylemin doğası gereği rekabeti kısıtlama amacı taşıdığı, yeniden satış fiyatının tespiti sonucunda marka içi rekabetin sınırlandırıldığı ve bu suretle serbest rekabet ortamının temin edildiği bir piyasaya kıyasla ELECTROLUX’un fiyat tespiti sonucu karşılaşılan nispeten yüksek fiyatların tüketici zararına yol açtığı sonucuna varılmaktadır. Buradan hareketle ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen yeniden satış fiyatının belirlenmesi eyleminin, herhangi bir etkinlik kazanımı yarattığı veya tüketici nezdinde pozitif bir etkiye sahip olduğunu söylemek mümkün değildir. (264) Teşebbüsün savunmasında belirttiği bir diğer husus, ELECTROLUX’un düşük pazar payı sebebiyle rekabeti kısıtlama kabiliyetinden yoksun olduğuna ilişkindir. ELECTROLUX’un, ihlale dayanak teşkil eden belgelerin ilgili olduğu buzdolabı, çamaşır makinesi ve bulaşık makinesi gibi beyaz eşya ürünlerindeki pazar payının %(.....) altında olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte anılan husus, yeniden satış fiyatının tespiti eyleminin varlığını ortadan kaldırmamakta ancak ihlalin pazarda doğurduğu muhtemel zararın ağırlığında farklılığa yol açabilmektedir. (265) İlaveten, teşebbüsün savunmasında dile getirdiği “Electrolux’un herhangi bir yeniden satıcısını fiyatlarını değiştirmek için zorlayacak ya da yönlendirecek pazar gücüne sahip olmaması” savının taraf hakkında elde edilen bulgularla çeliştiği görülmektedir. Yukarıda yer verilen iletişim delillerinde, ELECTROLUX’un yeniden satıcıların satış fiyatını yükseltmelerine etki edecek ölçüde yeniden satıcıları üzerinde ağırlığının bulunduğu, satıcıların ELECTROLUX’un müdahalesi sonucu fiyatını artırdığı sabittir. (266) Netice itibarıyla konuya ilişkin teşebbüsün savunmasında ifade ettiği hususların kabul edilebilir olmadığı sonucuna varılmıştır. I.3.3.5. AB ve Türk Rekabet Hukukunda Dikey Kısıtlamaların Farklı Şekilde Ele Alındığına Yönelik Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (267) ELECTROLUX tarafından yapılan savunmada; AB rekabet hukukunda teşebbüslerin dikey ilişkilerine yönelik benimsenen yaklaşımın (yeniden satış fiyatına müdahale, çevrimiçi satış kısıtlamaları, bölgesel kısıtlamalar vs.), AB’de ortak pazar kurulması ve bu ortak pazarın sürdürülmesine hizmet eden bir politika aracı olduğu, bu durumun, AB rekabet hukukunda dikey kısıtlamalara ilişkin katı yaklaşımın arkasındaki temel sebep olduğu, bu bağlamda, AB rekabet hukuku uygulamasının diğer ülke uygulamalarına ilave olarak farklı bir işlevi de yerine getirdiği, nitekim ortak pazarın, AB bölgesi içinde ticarete ilişkin iç engellerin yürürlükten kaldırılmasını ve malların, hizmetlerin, işçilerin ve sermayenin tam bir dolaşım serbestisine sahip olması fikrini hedeflediği, dolayısıyla AB rekabet hukukunun, Komisyon ve AB mahkemeleri tarafından ortak pazar hedefi dikkate alınarak uygulandığı belirtilmektedir. Öte yandan, söz konusu nedenlerle teşebbüslerin dikey ilişkilerine yönelik olarak AB rekabet hukukunda benimsenen katı anlayışın, Türkiye’de bir ortak pazar kurmak ve sürdürmek gibi bir hedefin olmaması veya Türkiye içinde gümrük duvarları gibi ticarete ilişkin iç engeller bulunmaması sebebiyle, Türk rekabet hukuku için bir örnek olamayacağının açık olduğu, her halükârda, teşebbüslerin dikey ilişkilerine katı bir
24-05/83-33 64 / 74 rekabet hukuku yaklaşımı benimsemenin, ortak pazar kurulmasına ilişkin bir politika hedefinin ya da ticaret engellerinin yokluğunda Türkiye coğrafi pazarında faaliyet gösteren piyasa aktörlerine oldukça büyük ve gereği olmayan bir yük yüklediği iddia edilmektedir. (268) Değerlendirme: Hem AB rekabet hukuku mevzuatında hem de Komisyon uygulamasında dikey anlaşmalar kapsamında yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin katı bir yaklaşım mevcuttur. Ancak dikey anlaşmalar kapsamında yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik davranışların, AB rekabet hukuku mevzuat ve uygulamasında ağır sınırlama olarak ele alınmasını, salt AB’nin ortak pazar hedefine dayandırmak eksik bir değerlendirme olacaktır. Yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik davranışlar, marka içi rekabeti sınırlayarak tüketicilerin marka içi rekabetin bir yansıması olarak daha düşük fiyatlarla ürün ve hizmetlere erişimini engellediği gibi pazarda fiyat katılığına yol açarak teşebbüsler arası koordinasyonu ve uyumlu eylemleri kolaylaştırabilmekte ve bunun bir sonucu olarak markalar arası rekabetin de kısıtlanmasına yol açabilmektedir. Bu bakımdan, dikey ilişkiler bağlamında ortaya çıkan yeniden satış fiyatına müdahale edilmesini konu alan eylemlere müdahale edilmesine yönelik rekabet hukuku araçları, ortak bir pazar tesisinin çok ötesinde pazarda rekabetin artması ve tüketici refahına katkı sunulması başta olmak üzere pazarın etkin işlemesine hizmet eden birçok amaca yönelmektedir. (269) Diğer taraftan, dikey anlaşmalar bağlamında yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik eylemlere AB’deki yaklaşımın farklı saiklere göre şekillendiğinin kabul edildiği durumda dahi konuya ilişkin ulusal mevzuatımızın ve Kurul uygulamasının açık olması, yeniden satış fiyatının belirlenmesini konu alan eylemlere ne şekilde yaklaşılması gerektiğini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Rekabeti Kayda Değer Ölçüde Kısıtlamayan Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Karar ve Eylemlerine İlişkin Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arası ilişkide alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesini konu alan anlaşma veya uyumlu eylemler ile bu konulara ilişkin teşebbüs birliği karar ve eylemleri açık ve ağır ihlal olarak nitelendirilmiştir. Geçmiş tarihli Kurul kararlarında da yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik eylemlerin açık şekilde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ortaya koyulmuştur. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, teşebbüsün, yazılı savunmasında öne sürdüğü “ortak pazar kurulmasına ilişkin bir politika hedefinin bulunmadığı Türkiye’de, AB rekabet hukuku uygulamasında olduğu gibi dikey kısıtlamalara katı bir yaklaşım benimsenmesine gerek bulunmadığı” yönündeki savunma kabul edilmemiştir. I.3.3.6. Bulguların Değerlendirilmesinde Varsayıma Dayanılarak İhlal İsnadında Bulunulduğuna Yönelik Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirmeler (270) ELECTROLUX tarafından yapılan savunmada; taraf hakkındaki bazı bulguların ihlali oluşturmak için salt varsayımlara dayandırıldığı bununla birlikte Ankara 7. İdare Mahkemesinin Opet55 kararında ihlale dayanak teşkil etmek üzere başvurulan varsayımların yeniden satış fiyatı tespiti uygulamalarına ilişkin ihlallerin belirlenmesinde kullanılamayacağının hüküm altına alındığı ve anılan kararda bayi fiyatları ile OPET Petrolcülük AŞ’nin (OPET) belirlediği tavsiye satış fiyatları arasındaki benzerliğin yarattığı varsayıma dayanılarak OPET'in bayilerinin yeniden satış fiyatlarını tespit ettiğini ortaya koyan Kurul kararının iptal edildiği ifade edilmiştir. Somut dosya 55 Ankara 7. İdare Mahkemesinin 30.06.2021 tarihli ve 2021/60 E. 2021/1364 K. sayılı kararı.
24-05/83-33 65 / 74 özelinde Bulgu 2, Bulgu 4, Bulgu 14, Bulgu 18, Bulgu 25, Bulgu 35-39 ve Bulgu 48’in, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatını belirlediğini göstermekten uzak olduğu, söz konusu tespitlerdeki ifadelerden yola çıkılarak çeşitli varsayımlar altında teşebbüs hakkında ihlal isnadında bulunulmayacağı ifade edilmektedir. (271) Değerlendirme: İhlal tespitine dayanak olan bulguların içerikleri detaylıca incelenmiş ve bulguların neden ihlal tespitine dayanak teşkil ettiği izah edilmiştir. Bu noktada, teşebbüs hakkında elde edilen her bir tekil belge içeriğinin tam anlamıyla anlaşılması kadar söz konusu her bir belgenin teşebbüs hakkında elde edilen diğer belgeler ile birlikte ele alınarak teşebbüsün eylemlerinin bütünlüklü ve bağlantılı bir şekilde incelenmesinin de önem arz ettiği belirtilmelidir. Söz konusu öneme binaen hem belge özelinde ilgili belgenin neden ihlali gösterdiğine yönelik değerlendirmeye yer verilmiş hem de ilgili belgenin diğer belgeler ile birlikte bütüncül bir şekilde ele alınması suretiyle teşebbüsün eylemleri arasındaki ilişki ortaya koyulmuştur. (272) Diğer taraftan, teşebbüsün varsayımlara dayalı olarak değerlendirildiğini iddia ettiği bazı belgelerde geçen ifadelere örnek olarak kısaca değinmekte fayda bulunmaktadır. Örneğin, teşebbüsün varsayıma dayalı olarak ihlal tespitine dayanak edildiğini iddia ettiği Bulgu 2’de yer alan ve PAŞACAN yöneticisi tarafından ELECTROLUX çalışanına gönderilen e-postada “Bize baski yapiyorsun internet satis fiyatlarini duzeltelim diye, ama kac gunlerdir bizim istediklerimiz konusunda aksiyon alinmiyor. Ornegin Zanussi zbb28430 sogutucu uzun suredir sattigmiz bir urun. 1500-1700tl fiyatla verdigimiz noktalar var. Fakat internette hala 1200-1300tl dolasiyor. Tuketimicilerimiz urunle ilgili fiyat farki talep ediyorlar. Daha once de hatirlatmis olmamiza ragmen duzeltim yapilmamis. Ltfen mudahale derseniz seviniriz.” ifadeleri yer almaktadır. Yazışmanın devamında ise ELECTROLUX çalışanının, PAŞACAN yöneticisinin beyanlarına yönelik hiçbir itirazda bulunmadan PAŞACAN yöneticisinin fiyatından şikâyet ettiği ürüne ilişkin olarak aksiyon alınması için diğer ELECTROLUX çalışanlarına e-posta göndererek konuya ilişkin olarak talimat verdiği anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, Bulgu 2 kapsamındaki yazışmaların, yeniden satış fiyatına müdahale edilmesine yönelik teşebbüs politikasını varsayımdan uzak olarak ortaya koyduğu değerlendirilmektedir. (273) Teşebbüsün varsayıma dayalı olarak değerlendirildiğini iddia ettiği bir diğer belge olan Bulgu 4’teki yazışmada ise çevrimiçi platformda satışa sunulan süpürge ürününe ilişkin olarak ELECTROLUX Satış Müdürü tarafından ÇETİNLER Satış Müdürüne “Olmadı dediğim gibi yapıp sizin fiyatınızı arttırırız. Sonrasında bakalım ne olacak?” şeklinde beyanda bulunulmakta olup söz konusu beyanın bile tek başına ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatının tespiti politikasını göstermektedir. (274) Varsayıma dayalı olarak ihlal tespitine dayanak tutulduğu öne sürülen bir diğer belge olan Bulgu 18’deki yazışmada ise ELECTROLUX Genel Müdürü tarafından bir yeniden satıcının sattığı ürünün fiyat bilgisi ÇETİNLER Satış Müdürü ile paylaşılmakta ve konu hakkında ilgili ürünün fiyatının, ELECTROLUX tarafından belirlenen seviyeye çıkarılması için ricada bulunulmaktadır. ÇETİNLER Satış Müdürü ise söz konusu ricaya karşılık olarak “Merhaba Başkanım kapattık fiyatı değiştiremiyoruz mecbur kapatıyoruz. Toplu işlem yapılırken açılmış.” şeklinde cevap vermektedir. Bu yönüyle, anılan yazışmalar her türlü şüpheden ve varsayımdan uzak şekilde ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatına müdahalesini göstermektedir. (275) Teşebbüsün varsayıma dayalı olarak ihlal isnadında bulunulduğunu iddia ettiği bir diğer belge olan Bulgu 35’teki yazışmada ise ELECTROLUX Satış Müdürü tarafından, pazaryerinde satışa sunulan bir ELECTROLUX ürününe ait dokuz farklı fiyat ve satıcı bilgisi içeren görsel, “1499 için yardımcı olur musun” şeklindeki beyanla ÇETİNLER
24-05/83-33 66 / 74 Satış Müdürüne iletilmektedir. İletiye karşılık ÇETİNLER Satış Müdürü ise “Olurum tabi ki” ve “şuan tam ona bakıyorum 2 tanesini bulamıyorum ama en azından diğerlerini halledeceğim” şeklinde cevap vermektedir. Yazışmada geçen beyanlar dikkate alındığında, Bulgu 35’teki yazışmanın da diğer ihlal isnadına konu belgelerde olduğu gibi teşebbüsün yeniden satış fiyatına müdahale politikasını varsayımda uzak şekilde ortaya koyduğu değerlendirilmiştir. (276) Teşebbüsün varsayıma dayalı olarak değerlendirildiğini iddia ettiği bir diğer belge olan Bulgu 36’daki yazışmada ise ELECTROLUX Satış Müdürü tarafından ÇETİNLER Satış Müdürüne yönelik olarak “İnternet müşterilerinde Ultraflex fiyatları tuhaflaşmaya başladığı belirtilerek konu ile ilgilenilmesi talep edilmekte, anılan talebe karşılık olarak “Tabi ki” şeklinde beyanda bulunulmaktadır. Bu yönüyle, anılan yazışmanın da her türlü şüpheden ve varsayımdan uzak şekilde ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatına müdahalesini gösterdiği düşünülmektedir. (277) Bulgu 48’deki yazışmada ise ÇETİNLER Satış Müdürünün Electrolux markalı bir üründe (458 kodlu ürün) geçerli olan indirimi ay sonuna kadar uygulayacağını belirtmesi üzerine, ELECTROLUX Satış Müdürü tarafından “bugün düzelecek fiyat” ve “uzatma” şeklinde cevap verilmektedir. Bu bakımdan, söz konusu yazışmanın da teşebbüsün yeniden satış fiyatını belirlemeye yönelik eylemlerini açık şekilde ortaya koyduğu değerlendirilmiştir. (278) Yukarıdaki değerlendirmeler çerçevesinde; teşebbüsün, yazılı savunmasında öne sürdüğü “bazı belgelerde varsayımlara dayanılarak ihlal isnadında bulunulduğu” yönündeki savunma kabul edilmemiştir. I.3.3.7. Soruşturma Sürecinde Bayilerden Görüş Alınması Gerektiğine Yönelik Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (279) ELECTROLUX tarafından konuya ilişkin yapılan savunmada; bayilerin görüşleri alınmaksızın yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin yapılan değerlendirmelerin hatalı olduğu ve bu doğrultuda yeniden satış fiyatının tespit edilip edilmediği değerlendirilirken, bayilerden görüş alınmasının gerektiği nitekim Kurul içtihadında56 da bu hususun göz önünde tutulduğu ifade edilmektedir. (280) Öte yandan, Danıştay’ın Henkel kararında, bayilerin açıklamalarının yeniden satış fiyatının belirlenmesinin tespitinde önemli bir etken olduğunun vurgulandığı ancak dosya konusu soruşturma kapsamında Kurumun bayiler ile iletişime geçmediği ve ELECTROLUX tarafından herhangi bir baskı uygulanıp uygulanmadığına ilişkin bayilerin görüşlerinin alınmadığı belirtilmektedir. (281) Değerlendirme: Rekabet ihlallerine yönelik yürütülen soruşturmalar kapsamında değerlendirmelerde bulunurken öncelikle yerinde incelemelerde elde edilen belgeler esas alınmakta, belgelerin anlaşılmasında yetersiz kalındığı durumlarda ise söz konusu belgelerin değerlendirmesinde esas alınmak üzere ilgili teşebbüslerden bilgi ve belge talebinde bulunulmaktadır. ELECTROLUX hakkında elde edilen ve yeniden satış fiyatının ELECTROLUX tarafından belirlendiğini gösterdiği değerlendirilen toplam 47 bulgunun, bayiler nezdinde ilave bir araştırma yapılması gerekmeksizin ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatına müdahale etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğini açık bir şekilde ortaya koyduğu değerlendirilmiştir. 56 Kurulun 21.04.2020 tarihli ve 19-45/767-329 sayılı, 28.07.2020 tarihli ve 20-36/489-215 sayılı, 27.09.2017 tarihli ve 17-30/487-211 sayılı, 12.06.2014 tarihli ve 14-21/410-178 sayılı, 28.08.2012 tarihli ve 12-42/1258-410 sayılı kararları.
24-05/83-33 67 / 74 (282) Örnek olarak Bulgu 2’de yer alan belge kapsamında, ELECTROLUX bayisi PAŞACAN yetkilisinin ELECTROLUX yetkilisine yönelik olarak “Bize baski yapiyorsun internet satis fiyatlarini duzeltelim diye, ama kac gunlerdir bizim istediklerimiz konusunda aksiyon alinmiyor” şeklindeki ifadesi; Bulgu 4’te yer alan belge kapsamında, ELECTROLUX bayisi GÜRBÜZ yetkilisinin ELECTROLUX yetkilisine yönelik olarak “Tek bir üründe ( EHH3920BVK) koşullardan dolayı kısa bir süre için fiyatı düşürdük onun dışında; sizi, markanızı ve iş ortaklığımızı negatif etkileyecek bir şey yapmamız söz konusu olamaz.” şeklindeki ifadesi; Bulgu 8’de yer alan belge kapsamında; ELECTROLUX bayisi Kaplan Yapı AŞ yetkilisinin ELECTROLUX yetkilisine yönelik olarak “… sizden almış olduğumuz uyarıya istinaden fark edip rakamı 4.299 TL olarak güncellemiş bulunmaktayım. Bu yanlışlıktan dolayı özür dileriz.” şeklindeki ifadesi; Bulgu 15’te yer alan belge kapsamında, ELECTROLUX yetkilisinin “Sana zahmet sen kendi fiyatını 498 tl ye çekebilir misin” şeklindeki talebine karşılık ELECTROLUX distribütörü ÇETİNLER yetkilisinin “… ben bize bakan arkadaşı aradım desteği kaldırttım. Sanırım şimdilik bu yeterli olur.” şeklindeki ifadesi ve Bulgu 18’de yer alan belge kapsamında, ELECTROLUX yetkilisinin bir ürüne ilişkin fiyat bilgisini paylaştıktan sonra “Merhaba Erkan rica ediyorum” şeklindeki talebine karşılık ELECTROLUX distribütörü ÇETİNLER yetkilisinin “Merhaba Başkanım kapattık fiyatı değiştiremiyoruz mecbur kapatıyoruz. Toplu işlem yapılırken açılmış.” şeklindeki ifadesi, yeniden satıcıların fiyat belirleme noktasında ELECTROLUX ile olan ilişkilerinin mahiyetini ortaya koymakta ve ulaşılan kanaati desteklemektedir. (283) Bunların yanı sıra, ihlali gösterdiği değerlendirilen bulgularda en çok bahsi geçen yeniden satıcı konumundaki ÇETİNLER ile dosya kapsamında görüşmeler gerçekleştirilmiş, teşebbüste yerinde inceleme gerçekleştirilmiş, ilaveten teşebbüs tarafından farklı tarihlerde gönderilen bilgi ve belgeler, soruşturma sürecinde incelemeye alınmıştır. (284) Sonuç olarak, ihlal tespitine dayanak teşkil eden bulguların, ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen ihlali her türlü şüpheden uzak şekilde ortaya koyduğu, bazı belge içeriklerinde bu durumun bizzat yeniden satıcılar tarafından ifade edildiği anlaşılmış olup dosya kapsamında ELECTROLUX’un yeniden satıcılarıyla ayrıca görüşme gerçekleştirilmesine veya yeniden satıcılarından bilgi talep edilmesine gerek görülmemiştir. Açıklanan tüm bu hususlar çerçevesinde, teşebbüsün “soruşturma sürecinde bayilerden görüş alınması gerektiğine” yönelik savunması kabul edilmemiştir. I.3.3.8. 4054 Sayılı Kanun’un 9. Maddesinin Üçüncü Fıkrasının İşletilmesi Gerektiğine İlişkin Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (285) ELECTROLUX tarafından yapılan savunma ise Kurulun bazı kararlarındaki57 yaklaşım dikkate alınarak; ELECTROLUX’un, gerek pazar gücünün düşük olması gerekse eylemlerinin pazarda etki yaratmamış olması sebebiyle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasının işletilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir. Kurulun 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamındaki görüş gönderme yetkisinin yalnızca önaraştırmalar ile sınırlı olmadığı ve söz konusu yetkinin kullanılması bakımından önaraştırma ile soruşturma safhaları arasında bir ayrıma gidilmesinin aynı 57 Kurulun 02.01.2020 tarihli ve 20-01/14-06 sayılı, 10.01.2019 tarihli ve 19-03/13-5 sayılı, 25.06.2014 tarihli ve 14-22/428-192 sayılı, 17.08.2011 tarihli ve 11-45/1034-354 sayılı, 11.04.2007 tarihli ve 07-31/325-120 sayılı, 11.08.2014 tarihli ve 14-27/555-238 sayılı, 19.9.2007 tarihli ve 07-74/896-333 sayılı, 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992-423 sayılı, 04.03.2021 tarihli ve 21-11/154-63 sayılı, 28.10.2021 tarihli ve 21-53/747-360 sayılı kararları.
24-05/83-33 68 / 74 eylemleri gerçekleştirmiş teşebbüsler arasında ayrımcı sonuçlara yol açabileceği ve Anayasa’nın eşitlik ilkesine ve eşitlik ilkesinin tezahürü olan düzenli idare ilkesine aykırı olacağı öne sürülerek ELECTROLUX hakkındaki soruşturmanın 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sonlandırılması talep edilmiştir. (286) Değerlendirme: 4054 sayılı Kanun’un “İhlale Son Verme” başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasına göre, Kurul ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerine rekabetin tesisi için yerine getirilmesi ya da kaçınılması gereken davranışları ve teşebbüslerin belirli faaliyetlerini yahut ortaklık paylarını ya da malvarlıklarını devretmeleri şeklindeki yapısal tedbirleri nihai kararında bildirir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise Kurulun birinci fıkraya göre bir karar almadan önce ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerine ihlale ne şekilde son vereceklerine ilişkin görüşlerini yazılı olarak bildirir hükmü yer almaktadır. (287) Kurul ve yargı mercilerinin kararları ışığında, Kanunun ilgili hükmünün hangi koşulların varlığı halinde uygulanabilir olduğu açıktır. Danıştay 13. Dairesinin 2010/4818 E. 2014/2197 K. sayılı Burdur Tüketicileri Koruma Derneği kararında 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasının uygulama alanına ilişkin aşağıda yer verilen tespitlerde bulunulmuştur: “…re’sen araştırma sonucunda elde edilen bilgi ve bulguların noksan olduğu ve dolayısıyla önaraştırmaya konu edilen olayın soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı yönünde kesin bir kanaate ulaşmaya yetecek ölçüde aydınlatılmadığı hallerde, Kurulca soruşturma açılmasına karar verilerek 4054 sayılı Kanun’un 43. ve devamı maddelerinde düzenlenen idari usulün uygulanması sonucunda yapılacak değerlendirmenin 48. maddede öngörülen nihai kararla sonuçlandırılması gerekir. Aksi takdirde rekabet kurallarının ihlal edildiğine ilişkin iddialar açıklığa kavuşmadan soruşturma açılmaması yönünde alınan kararın rekabetin korunmayacağı amacına hizmet etmeyeceği kuşkusuzdur. Ancak, bununla birlikte, ihlalin tespit edilememesi ve önaraştırma aşamasına ihlal konusu olayın tamamen açıklığa kavuşturulması imkânının varlığı ihtimalinde; ihlalin soruşturma açılmasını gerektirmeyecek ölçüde hafif olması ve/veya soruşturma açılmadan da ihlalin tüm etkileriyle ortadan kaldırılabileceği ya da ihlalin tüm etkileriyle sona erdirilmiş ve anti rekabetçi zararın telafi edilmiş olması veya yapısal engeller ve yasal düzenlemeler nedeniyle rekabete tam olarak açılmamış pazarlarda ihlal oluşturabilecek davranışların saptanması halinde Kurul’un soruşturma açılmasına gerek olmaksızın Kanun’da öngörülen diğer tedbirlere başvurabileceği de açıktır.” (288) Kararda, önaraştırma safhasında ihlal iddiasının hiçbir şüpheye mahal vermeyecek şekilde tamamen bertaraf edilmediği noktada incelemenin soruşturmaya taşınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bununla birlikte istisnai olarak önaraştırma aşamasında ihlalin net bir şekilde ortaya konduğu durumda ve tespit edilen ihlalin soruşturma açılmadan sonlandırılmış olması, zararın telafi edilmiş olması yapılsa engeller veya yasal düzenlemelerden kaynaklanan kısıtlamaların bulunması vb. durumlarda 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinde öngörülen tedbirlerin alınabileceği belirtilmiştir. (289) Teşebbüsün savunmasında atıfta bulunduğu Kurulun 01.01.2020 tarihli ve 20-01/14-06 sayılı Kemoterapi İlaçları kararında, soruşturma tarafının bayileri ile akdettiği sözleşmelerde pasif satış yasağı ile rekabet etmeme yükümlülüğü içeren hükümlerin 4054 sayılı Kanun ile uyumlaştırılmasını teminen aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında görüş gönderilmesine karar verilmiştir. Anılan kararda 4054 sayılı
24-05/83-33 69 / 74 Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş gönderilmesine ilişkin gerekçe şu şekilde ifade edilmiştir58: “…pasif satış kısıtlamasının henüz hayata geçirilmemiş olması ve teşebbüsün bu yönde bir eğilimi varsa da bunu ortadan kaldırmak için yeterli zamanın bulunması, herhangi bir bilgi/belgeye ulaşılamamış olmasına rağmen bir an için pasif satış yasağının uygulandığı düşünülse dahi rekabet üzerinde zararlı etkilerinin sınırlı düzeyde kalacağı nedeniyle bu aşamada, soruşturmaya taraf İNVOTEK’in grup şirketi olan ERASER’a 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında görüş yazısı gönderilmesinin daha isabetli olacağı değerlendirilmektedir.” (290) Anılan kararda, pasif satış yasağının hayata geçirildiğinin bir başka deyişle pazarda herhangi bir zarar doğurduğunun tespiti yapılamaması sebebiyle görüş gönderilmesinin makul olacağı kanaatine varılmıştır. Örneklerden görüldüğü üzere, gerek Kurul gerek Danıştay, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasının işletilmesi hususunda hangi koşulların varlığının bulunması gerektiğini açıklamaktadır. (291) Mevcut olay özelinde ihlalin niteliği ve pazarda doğurduğu etkiler bakımından yukarıda yer verilen kararlardaki koşulların söz konusu olmadığı görülmektedir. Dosya kapsamında incelenen eylem yeniden satış fiyatının tespiti niteliğinde olup doğası gereği rekabeti kısıtlama amacı taşıyan ve aynı zamanda Türk rekabet hukuku mevzuatında da “açık ve ağır ihlal” olarak sınıflandırılan bir kısıtlamadır. Ayrıca dosya özelinde tarafa yalnızca görüş gönderilmesi yönünde bir kanaat oluşabilmesi için ihlale son verildiği veyahut eylemin hayata geçirilmediği yönünde herhangi bir bilgi belge de tespit edilmemiştir. Aksine taraf hakkında elde edilen bulgularda, ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatının belirlenmesi eylemini hayata geçirmiş olduğu ve beş yıldan uzun bir süre ile sistematik bir şekilde sürdürdüğü tespit edilmiştir. Anılan eylemin pazarda doğurduğu etkiler bakımından ise ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen yeniden satış fiyatının tespiti sonucunda marka içi rekabet sınırlandırılmakta ve bu suretle serbest rekabet ortamının temin edildiği bir piyasaya kıyasla ELECTROLUX’un fiyat tespiti sonucu karşılaşılan nispeten yüksek fiyatlar tüketici zararına yol açmaktadır. Dolayısıyla anılan eylemin pazarda doğurduğu rekabet karşıtı etkilerin varlığında, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş gönderilmesi uygun bulunmamıştır. (292) Ayrıca, tarafın ihlalin gerçekleştiği pazarlardaki pazar payının düşüklüğü, ne ihlalin varlığını ortadan kaldırmaktadır ne de tarafa idari para cezası uygulanmaksızın yalnızca görüş gönderilmesine tek başına dayanak teşkil etmektedir. Tarafın ilgili pazardaki pazar payının düşüklüğü, ancak teşebbüs hakkında takdir edilecek para cezasının belirlenmesinde göz önünde bulundurulabilecek bir husustur. (293) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tarafa görüş gönderilmesi ve yürütülen soruşturmanın idari para cezası verilmeksizin sonlandırılması yönündeki savunmasının kabul edilebilir olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. I.3.3.9. İdari Para Cezasının Hesaplanmasına Yönelik Savunmalar ve Savunmalara İlişkin Değerlendirme (294) ELECTROLUX tarafından yapılan savunmada, idari para cezasına hükmedilmesi halinde, para cezası hesaplanırken hafifletici unsurların uygulanması gerektiği ayrıca ihlal şüphesine konu edilen yazışmalar arasındaki önemli zaman boşlukları bulunması 58 Para. 172.
24-05/83-33 70 / 74 nedeniyle ihlal süresinin her halükarda beş yıldan az hesaplanması gerektiği belirtilmektedir. (295) Öte yandan idari para cezasının uygulanması halinde, ilgili para cezasının diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması nedeniyle artırılmaması gerektiği, ELECTROLUX’un yazışmalarının başka bir teşebbüsü ihlale zorlama olarak değerlendirilemeyeceği, gerek rekabet hukuku mevzuatı ve Kurul kararlarında59 gerekse Türk Dil Kurumunun resmi Türkçe sözlüğünde "zorlama” kavramını tanımlamak için “cebir” olması gerektiğinin ifade edildiği, bu kapsamda ELECTROLUX'un yazışmalarında bu hususa rastlanılmadığı, diğer yandan ELECTROLUX’un yazışmalarının zorlayıcı olduğu varsayılsa bile ELECTROLUX’un ÇETİNLER’i veya başka herhangi bir teşebbüsü ihlale zorlamasının düşük pazar payı sebebiyle mümkün olamayacağı iddia edilmektedir. (296) Değerlendirme: Yukarıda detayına yer verildiği üzere, teşebbüsün yazılı savunmasında özetle; ihlal süresinin beş yılın altında hesaplanması, idari para cezasının diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması nedeniyle ağırlaştırılmaması ve ceza miktarının hesaplanmasında hafifletici unsurların dikkate alınması gerektiği öne sürülmüştür. (297) Teşebbüsün yazılı savunmasında öne sürdüğü ihlal süresinin beş yıldan az olacak şekilde hesaplanması gerektiği savunması soruşturma sürecinde elde edilen belgeler ile kararda ulaşılan sonuçla uyuşmamaktadır. İhlali ortaya koyduğu değerlendirilen ilk belgenin tarihi 13.05.2016 ve son belgenin tarihi ise 12.04.2022 olup ihlali gösteren tüm belgeler arasında kronolojik süreç itibarıyla yakınlık bulunmakta ve belgelerin, ilgili oldukları tarihler açısından bir dizi (sekans) oluşturduğu görülmektedir. Belgeler arasındaki kronolojik yakınlığa ilaveten, yeniden satış fiyatına müdahale edildiğini göstermesi nedeniyle söz konusu belgelerde tespit edilen eylemlerin nitelik bakımından örtüştüğü değerlendirilmektedir. İlaveten, söz konusu belgelerin ilişkili olduğu ürün grupları ve piyasa(lar) açısından da örtüşme bulunmaktadır. Bu bakımdan ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen ihlal kapsamında icra edilen eylemlerin aynı nitelikte olduğu, süreklilik arz ettiği, diğer bir ifadeyle kesintisiz nitelikte olduğu, bu nedenle ihlal tespitine dayanak teşkil eden ilk tarihli belge ile son tarihli belge dikkate alınmak suretiyle ihlalin beş yıl on ay yirmi dokuz gün sürdüğü değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, ihlal suresinin beş yıldan uzun olması sebebiyle temel para cezasının, Ceza Yönetmeliği'nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca bir katı oranında artırılmıştır. (298) İdari para cezasının hesaplanmasına ilişkin olarak teşebbüsün yazılı savunmasında öne sürülen bir diğer husus ise idari para cezasının diğer teşebbüsün ihlale zorlanması nedeniyle ağırlaştırılmaması gerektiğidir. Konuya ilişkin olarak Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasında temel para cezasını ağırlaştırıcı unsurlar olarak; ihlalin tekerrürü, soruşturma kararının tebliğinden sonra kartele devam edilmesi, verilen taahhütlere uyulmaması, incelemeye yardımcı olunmaması, diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması gibi haller sayılmıştır. Görüldüğü üzere, Ceza Yönetmeliği’nde diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması, teşebbüs hakkında tayin edilecek idari para cezasının artırılabilmesine neden olan bir durum olarak açıkça düzenlenmiştir. (299) ELECTROLUX hakkındaki soruşturma sürecinde elde edilen çok sayıda belge içeriğinden anlaşıldığı üzere, ELECTROLUX, kendisinin yeniden satış fiyatının 59 Kurulun 17.02.2022 tarihli ve 22-09/130-50 sayılı, 21.07.2022 tarihli ve 22-33/523-210 sayılı, 10.11.2022 tarihli ve 22-51/754-313 sayılı kararları.
24-05/83-33 71 / 74 tespitine yönelik eylemlerinin yanı sıra yeniden satıcıların uyguladıkları fiyatlara müdahale etmesi adına distribütör konumundaki ÇETİNLER’e uyarı, talimat ve yönlendirmelerde bulunmakta ve distribütörünün, bayi ağındaki yeniden satıcılarının fiyatlarına müdahale etmesini sağlamaktadır. Bu bakımdan, taraflar arasındaki sağlayıcı-alıcı ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda, ELECTROLUX’un, bayilerinin yeniden satış fiyatına müdahale etmesi için ÇETİNLER’e baskıda bulunduğu anlaşılmaktadır. Aynı dosya kapsamında, distribütör konumundaki ÇETİNLER’e, bayilerinin yeniden satıcılarının fiyatlarına müdahale ettiği gerekçesiyle idari para cezası uygulanmış ve söz konusu ihlalde diğer bir teşebbüsün (ELECTROLUX) zorlamasının bulunması nedeniyle anılan idari para cezasında indirime gidilmiştir. Bu yönüyle Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasında temel para cezasının hesaplanmasında ağırlaştırıcı bir unsur olarak sayılan diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması halinin, bu dosya kapsamında gerçekleştiği değerlendirilmiş olup teşebbüsün aksi yöndeki savunması kabul edilmemiştir. (300) Açıklanan tüm bu hususlar çerçevesinde, teşebbüsün, idari para cezasının hesaplanmasına yönelik olarak öne sürdüğü savunmalar kabul edilmemiştir. I.3.4. Genel Değerlendirme (301) Soruşturma kapsamında; ELECTROLUX’un, sağlayıcısı olduğu ürünlerin yeniden satışını gerçekleştiren satıcıların bağımsız olarak belirlemesi gereken satış fiyatlarına doğrudan tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediği incelenmiştir. Bu kapsamda, ihlal iddialarına dayanak oluşturan belgelere, bu belgelere ilişkin yapılan değerlendirmelere, teşebbüs tarafından yapılan savunmalara ve savunmalara ilişkin değerlendirmelere yukarıda detaylı şekilde yer verilmiştir. (302) İhlal tespitine dayanak oluşturan bilgi ve belgeler incelendiğinde, ELECTROLUX yetkililerinin, ELECTROLUX tarafından belirlenen seviyeden daha düşük fiyatlardan satış yapan yeniden satıcılar ile iletişime geçerek onları uyardığı ve ilgili yeniden satıcıların satış fiyatlarının belirlenen seviyeye yükseltilmesini sağladığı görülmektedir. Anılan davranış ile yeniden satış fiyatının doğrudan tespit edildiği hususunun sabit olduğu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, yukarıda detaylı şekilde yer verilen açıklamalar, değerlendirmeler ve mevcut dosya konusuna benzer Komisyon, Kurul ve yargı kararlarından hareketle; yeniden satış fiyatının doğrudan tespiti eyleminin amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı bir eylem olduğu ve bu çerçevede herhangi bir etki analizi yapılmasına gerek olmadığı değerlendirilmektedir. Bu nedenle yeniden satış fiyatının dolaylı yöntemlerle tespitine ilişkin olan Danıştay’ın Henkel kararında önemli kıstaslar olarak sayılan hususların varlığının mevcut dosya özelinde aranması gerekli değildir. Danıştay’ın Henkel kararının, yeniden satış fiyatının dolaylı yöntemlerle tespitine ilişkin olduğu hususu açıktır. (303) Öte yandan, her ne kadar ELECTROLUX’un dosya konusu eylemlerinin yeniden satış fiyatının doğrudan tespiti niteliğinde olması nedeniyle Henkel kararında sayılan şartların araştırılmasına gerek bulunmasa da dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Henkel kararında sayılan şartların sağlandığı da ortaya koyulmuştur. Bu doğrultuda, ELECTROLUX’un yeniden satıcılarının fiyatlarını internet kanalı üzerinden takip ettiği ve ELECTROLUX tarafından tespit edilen satış fiyatı seviyesinden daha düşük fiyattan ürün satan yeniden satıcıların fiyatlarının, alıcıların perakende fiyatlarının istenilen seviyeye yükseltildiği, dolayısıyla ELECTROLUX tarafından yapılan müdahale ile fiyatların yükselmesi arasındaki illiyet bağının açıkça ortaya konulduğu, belirlenen fiyatlara uymayan yeniden satıcılara yönelik olarak, “ürün çıkmayalım”, “ya yükseltsin”, “ya
24-05/83-33 72 / 74 kapatsın” vb. ifadeler ile ürün temin etmeme ve ilgili ürünü satışa kapattırma şeklinde yaptırımların öngörüldüğü ve söz konusu yaptırımlar ile yeniden satıcılar üzerinde baskı kurulduğu hususlarına yukarıda ayrıntısıyla yer verilmiştir. (304) ELECTROLUX hakkında idari para cezası uygulanmaksızın 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında Kurulun görüş gönderme yetkisinin kullanılmasının yeterli olacağı hususuna ilişkin olarak ise yerleşik Kurul içtihadı gereğince açık ve ağır ihlal olan yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin eylemlerin idari para cezası yaptırımına tabi olduğu hususunun açık olduğu değerlendirildiğinden söz konusu talebe itibar edilemeyeceği değerlendirilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma sürecinin sonunda (taahhüt mekanizmasının kullanılmadığı varsayımı altında) soruşturma konusu uygulamalarla 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğine yönelik nihai bir kararın alınması gerekmekte olup bu nihai kararın sonucunda hangi durumlarda idari para cezasına hükmedilmeyeceği ilgili mevzuat ile ayrıca düzenlenmiştir. Dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasının mevcut durumda kullanılabilir bir mekanizma olmadığı kanaatine varılmıştır. (305) Soruşturma kapsamında elde edilen bulgulardan, ihlali gösterir nitelikte olduğu değerlendirilen ilk belgenin tarihi 13.05.2016 ve son belgenin tarihi ise 12.04.2022’dir. İhlali gösteren belgeler arasında kronolojik süreç itibarıyla devamlılık bulunduğu ve belgelerin ilgili oldukları tarihler açısından bir akış oluşturduğu anlaşılmıştır. Belgeler arasındaki kronolojik bağlantıya ilaveten, ihlal tespitine konu olan belgelerin yeniden satış fiyatına müdahale edildiğini göstermesi nedeniyle, mevcut belgelerde tespit edilen davranışın da nitelik bakımından aynı olduğu değerlendirilmiştir. Son olarak, söz konusu belgelerin ilişkili olduğu piyasa veya piyasalar açısından da kayda değer bir ayrışmanın bulunmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu hususlar çerçevesinde, ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen ihlal kapsamında icra edilen eylemlerin aynı amaca yöneldiği, süreklilik arz ettiği, diğer bir ifadeyle kesintisiz nitelikte olduğu, bu nedenle ihlal tespitine dayanak teşkil eden ilk tarihli belge ile son tarihli belge dikkate alınmak suretiyle ihlalin beş yıl on ay yirmi dokuz gün sürdüğü değerlendirilmiştir. (306) Özetle, ELECTROLUX tarafından yeniden satıcılarının satış fiyatlarının düzenli olarak takip edildiği, ELECTROLUX’un belirlediği yeniden satış fiyatlarına uymayan yeniden satıcıların ivedilikle uyarılarak fiyatlarının yükseltilmesinin sağlandığı anlaşılmış olup söz konusu davranış ile yeniden satış fiyatının doğrudan tespiti eyleminin gerçekleştirildiği değerlendirilmiştir. Bu hususa ilişkin olarak soruşturma tarafı teşebbüs tarafından dile getirilen savunmaların hangi nedenlere kabul edilemeyeceği hususları da yukarıda detaylı şekilde ortaya konulmuş olup ELECTROLUX’un yeniden satış fiyatının tespiti eylemi ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal ettiğine karar verilmiştir. I.3.5. Ceza Yönetmeliği Kapsamında Değerlendirme (307) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Bu Kanunun 4, 6 ve 7’nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir." hükmü yer almaktadır. (308) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının veya cezadan indirim yapılmasının
24-05/83-33 73 / 74 söz konusu olacağı düzenlenmektedir. Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesine göre piyasa, nitelik ve kronolojik süreç bakımından bağımsız nitelik taşımayan davranışlar ayrı birer ihlal olarak değerlendirilmekte; aksi halde ilgili davranışlar, idari para cezasının tespiti bakımından, tek bir ihlal oluşturmaktadır. (309) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinde temel para cezasının hesaplanması bakımından karteller ve diğer ihlaller şeklinde bir ayrım yapılmaktadır. Ceza Yönetmeliği’nin temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin birinci fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınmaktadır. Temel para cezası belirlenirken Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususlar dikkate alınmaktadır. (310) ELECTROLUX tarafından gerçekleştirilen yeniden satış fiyatının tespiti eyleminin, dikey anlaşmalar kapsamında ortaya çıkması ve söz konusu kısıtlamanın Ceza Yönetmeliği’nde tanımlanan kartel niteliğini haiz olmamasından hareketle, anılan davranış “diğer ihlaller” kategorisinde değerlendirilmiştir. ELECTROLUX’e uygulanacak temel para başlangıç cezası oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. (311) Ceza Yönetmeliğinin 5. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, temel para cezasının belirlenmesinde dikkate alınacak bir diğer husus, ihlalin süresidir. Soruşturma kapsamında elde edilen belgelerden ihlali gösterir nitelikte olduğu değerlendirilen ilk belgenin tarihi 13.05.2016 ve son belgenin tarihi ise 12.04.2022’dir. Bu doğrultuda, ihlal suresinin beş yıldan uzun olması sebebiyle temel para cezası, Ceza Yönetmeliği'nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca bir katı oranında artırılarak %(.....) olarak belirlenmiştir. (312) Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasında temel para cezasını ağırlaştırıcı unsurlar; ihlalin tekerrürü, soruşturma kararının tebliğinden sonra kartele devam edilmesi, verilen taahhütlere uyulmaması, incelemeye yardımcı olunmaması, diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması gibi haller sayılarak örneklendirilmiştir. Bulgu içeriklerinden görüldüğü üzere, ELECTROLUX, kendisinin yeniden satış fiyatının tespitine yönelik eylemlerinin yanı sıra, yeniden satıcıların uyguladıkları fiyatlara müdahale etmesi için distribütör konumundaki ÇETİNLER’e uyarı, talimat ve yönlendirmelerde bulunmaktadır. Ek olarak, ÇETİNLER’in toplam cirosu içinde ELECTROLUX ürünlerinden elde ettiği gelirin payı; 2019 ile 2020 yıllarında %(.....), 2021 yılında ise %(.....) gibi yüksek sayılabilecek oranlardır. Anılan oranın dikkate alındığında, ELECTROLUX’un uyguladığı baskının ÇETİNLER üzerindeki etkisinin görece yüksek olacağını değerlendirilmiştir. Bu bakımdan, ELECTROLUX’un, yeniden satış fiyatına müdahale etmesi için ÇETİNLER’e baskıda bulunduğu değerlendirilerek ağırlaştırıcı bir unsur olan diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması halinin, bu dosya kapsamında gerçekleştiği anlaşılmıştır. Bu nedenle ELECTROLUX hakkında takdir edilecek idari para cezası oranının, Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca %15 oranında artırılarak %(.....) olarak belirlenmesine karar verilmiştir. (313) Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrası kapsamında hafifletici unsur bulunmadığı değerlendirilmiştir.
24-05/83-33 74 / 74 J. SONUÇ (314) 30.06.2022 tarihli ve 22-29/473-M(3) sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre, a) Electrolux Dayanıklı Tüketim Mamülleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin, yeniden satıcıların satış fiyatlarını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, b) Bu nedenle soruşturma tarafı teşebbüse aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ile Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ile üçüncü fıkrasının (b) bendi ve 6. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca 2022 yılı gayrisafi geliri üzerinden takdiren %(.....) oranında olmak üzere 27.475.570,39-TL idari para cezası verilmesine gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy