REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-121 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-53/1489-517
Karar Tarihi : 01.11.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Cemal Ökmen YÜCEL, Emine TOKGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Ahmet HASYÜNCÜ
Kayseri Organize Sanayi Bölgesi, 11. Cad. No:9 Kayseri
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Elektrik toptan satış şirketleri
(1) E. DOSYA KONUSU: Elektrik toptan satış şirketlerinin yaz döneminde serbest
tüketicilere elektrik satmayı durdurmak suretiyle birlikte hareket ettikleri iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.06.2012 tarih ve 5179 sayı giren başvuru
üzerine hazırlanan, 13.07.2012 tarih ve 2012-1-121/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
düzenlenen 17.10.2012 tarih ve 2012-1-121/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Kayseri Organize Sanayi Bölgesi (KOSB) Başkanlığı
tarafından yapılan başvuruda özetle;
- Serbest tüketici konumundaki organize sanayi bölgelerinin daha uygun fiyatlar
nedeniyle elektrik toptan satış piyasasından elektrik tedarik ettiği,
- 2011 sonu ve 2012 yılı başlarında piyasa fiyatlarının beklentilerinin üstünde
oluşmasına rağmen organize sanayi bölgelerinin, tedarikçi elektrik toptan satış
firmalarına karşı iyi niyet göstererek sözleşme fiyatlarını revize ettiği,
- Bununla birlikte elektrik toptan satış firmalarından üretim kapasitesi ve sermaye gücü
açısından önde gelenlerin 1 Temmuz 2012-31 Eylül 2012 tarihleri arasında elektrik
tedarik hizmeti sunamayacaklarını bildirerek sözleşmelerini feshettikleri,
- Yeni bir tedarikçi arayan organize sanayi bölgelerinin piyasada güçlü konumdaki
hiçbir toptan satış şirketinden tedarik sağlayamadığı,
- Bu şekilde güçlü konumdaki elektrik toptan satış şirketlerinin neredeyse tamamının
benzer şekilde hareket etmesinin, piyasadaki serbestleşmeyi engellediği ve rekabet
gücünü ortadan kaldırdığı
iddia edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamaması
nedeniyle aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı ifade edilmiştir.
12-53/1489-517
2/3
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler
(5) Dosya konusu şikâyet, elektrik toptan satış şirketlerinin birlikte hareket ederek serbest
tüketicilerle satış ilişkisi kurmaktan kaçındıklarına ilişkindir. Başvuru sahibi KOSB de
serbest tüketici konumunda olup, (…..) civarında işletmeye elektrik dağıtmaktadır.
(6) Söz konusu iddialar kapsamında raportörlerce, KOSB Genel Sekreteri ile yapılan
görüşmeler sonucunda, elektrik toptan satış şirketlerinin bir centilmenlik anlaşmasına
dayanarak KOSB ile anlaşma yapmayı reddettiği iddiasının somut bir duyum, bilgi veya
belgeye dayanmadığı, mevcut durumdan yola çıkılarak oluşturulmuş bir tahmin/iddia
niteliği taşıdığı anlaşılmıştır.
(7) Bu bağlamda, öncelikle, elektrik toptan satış şirketlerinin belli bir dönemde, yani elektrik
fiyatlarının oldukça yükseldiği 2012 yılı yaz döneminde, piyasa gerçekleri sebebiyle bu
tür bir davranışa yönelip yönelmediği irdelenmiştir. Bu noktada, elektrik toptan satış
piyasasında faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyat dalgalanmalarının yüksek olduğu
dönemlerde organize (spot) piyasalarda ticareti tercih etmesinin bir göstergesi olarak
kısa vadeli spot işlemlerin ağırlıklı kısmının gerçekleştiği Gün Öncesi Piyasası'nda 2011
yılının başından itibaren yaşanan fiyat dalgalanmaları ile işlem hacmine ilişkin dosyada
yer alan bilgiler incelendiğinde, şikâyete konu olan 2011 yılı Temmuz-Eylül ayı
arasındaki dönemde spot piyasadaki fiyatların artış eğiliminde olduğu, 2012 yılı Nisan
ayından itibaren ise ciddi bir fiyat artışı yaşandığı görülmektedir. Diğer taraftan
belirtilmesi gereken bir diğer husus ise, yapısal bir dönüşüm geçiren1 Gün Öncesi
Piyasası'nda 2012 yılı içinde işlem hacminde yaşanan artıştır.
I.2. Değerlendirme
(8) Elektrik toptan satış şirketleri ikili anlaşmalar haricinde, ağırlıklı olarak Gün Öncesi
Piyasası olmak üzere Gün Öncesi Piyasası ve Dengeleme Güç Piyasası’ndan oluşan
organize (spot) piyasalarda faaliyet göstermektedir. Henüz serbestleşmesi
tamamlanmamış ve geçiş döneminde olan elektrik piyasasında, teşebbüsler organize
piyasalarda da alış-satış yapmakta ve bu şekilde risklerini en aza indirme ve karlarını
ençoklama yoluna gitmektedirler. Bu noktadan hareketle, ilgili dönemde teşebbüslerin,
fiyatların artış eğiliminde olduğu organize (spot) piyasalarda işlem yapmaya yönelmesi,
iktisadi anlamda rasyonel bir davranış biçimi olarak değerlendirilmektedir.
(9) Bu çerçevede elektrik toptan satış şirketlerinden büyük ölçektekilerin çoğunluğunun
2012 yılı yazında KOSB’ye teklif vermekten kaçınması ve anlaşma yapmayı
reddetmesinin teşebbüslerin ilgili dönemdeki piyasa gerçeklerine uygun hareket
etmesinden kaynaklandığı görülmektedir. Bu davranışın; teşebbüslerin bağımsız ve
piyasa parametrelerine uygun olarak gösterdikleri ve riskin yüksek olduğu bir dönemde
zarar etmekten kaçınmaya yönelik olan ve birlikte hareket ederek tekel karı elde etme
güdüsüyle yapılmayan bir davranış olduğu kanaatine varılmıştır.
(10) Bu değerlendirmeler çerçevesinde özetle, KOSB ile anlaşma yapmayı reddeden elektrik
toptan satış şirketlerinin aralarındaki bir centilmenlik anlaşması ya da içinde
bulundukları bir uyumlu eylem çerçevesinde davranmadıkları, piyasada oluşan riskleri
bireysel olarak en aza indirebilmek güdüsüyle ikili anlaşmalar yerine organize
piyasalarda ticaret yapmayı seçtikleri anlaşılmaktadır.
1 2012 yılından önce Gün Öncesi Planlama adı altında ve yapısal olarak Gün Öncesi Piyasası’ndan
farklılıklar içeren bir mekanizma işletilmekteydi. Gün Öncesi Planlama'da işlemler santral bazlı yapılırken
Gün Öncesi Piyasası'nda işlemler portföy bazlı gerçekleştirilmekte ayrıca Gün Öncesi Piyasası'nda talep
tarafının tüketeceği yükü fiyat seviyelerine göre ayarlama imkanı bulunmaktadır.
12-53/1489-517
3/3
J. SONUÇ
(11) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
İkinci Başkan
Prof. Dr. Metin TOPRAK
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ
İsmail Hakkı KARAKELLE
Dr. Murat ÇETİNKAYA
Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy