Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-173 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-48/1212-425
Karar Tarihi : 22.09.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr.
Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Burak SAĞLAM
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Huntsman Investment Netherlands BV
Temsilcisi: Av. Senem İŞMEN
Süleyman Seba Cad. Sıraevler 55, Akaretler
34357 Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Huntsman Investment Netherlands BV
Merseyweg 10 3197 KG Botlek Rotterdam, NETHERLAND
- Engin Tataroğlu 20
Kemal Tataroğlu
Gülüm Selen Kabil
Engine Holding A.Ş.
Engine Mümessillik Mühendislik San. ve Tic. A.Ş.
E. DOSYA KONUSU: EMA Kimya Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. hisselerinin
tamamının Huntsman Investment Netherlands BV tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.8.2011 tarih ve 6156 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 8.9.2011 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken 30
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen
09.09.2011 tarih ve 2011-1-173/Öİ-11-375.ÇT sayılı Ön İnceleme Raporu, 12.09.2011
tarih ve REK.0.15.00.00-120/266 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-48 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tabi olduğu, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği 40
ifade edilmiştir.
H. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Teşebbüslere ve Faaliyet Alanlarına İlişkin Bilgi
İlgili teşebbüsler ve faaliyet alanlarına ilişkin bilgi Tablo 1’de, bağlı oldukları ana gruplar ve
faaliyet alanları ise Tablo 2’de verilmiştir:
11-48/1212-425
2
Tablo 1: İlgili Teşebbüsler ve Faaliyet Alanlarına İlişkin Bilgi
İlgili Teşebbüsler Teşebbüsün konumu Faaliyet Alanları
Huntsman Investment Netherlands BV
(Huntsman)
Devralan
Poliüretan üretimi de dahil olmak
üzere farklılaştırılmış kimyasalların
üretimi ve pazarlaması alanında
faaliyet gösteren ve global düzeyde
aktif Huntsman Grubu çatısı altında
yer alan Rotterdam merkezli bir
şirkettir.
EMA Kimya Sistemleri Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (EMA) Devre konu
Yapı izolasyon endüstrisi odaklı
poliüretan sistem evi olarak faaliyet
gösteren, aromatik polyester poliol
bileşenlerinin ve katı poliüretan
sistemlerinin Türkiye pazarında
üretimini ve pazarlamasını yapan
İstanbul merkezli bir şirkettir.
Tablo 2: Bağlı Oldukları Gruplar ve Faaliyet Alanlarına İlişkin Bilgi 50
İşlem Tarafları (Ana Gruplar) Faaliyet Alanları
Huntsman Corporation (HC)
Kimyasal, plastik, otomotiv, havacılık, tekstil, ayakkabı, boya ve
kaplam, inşaat, teknoloji, ziraat, sağlık, deterjan, kişisel bakım,
mobilya, teçhizat ve paketlemenin de dahil olduğu küresel
endüstriler için farklılaştırılmış kimyasallar üretimi ve
pazarlaması ile iştigal eden Amerika merkezli bir şirkettir.
EMA Kimya Sistemleri Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (EMA)
Yapı izolasyon endüstrisi odaklı poliüretan sistem evi olarak
faaliyet gösteren, aromatik polyester poliol bileşenlerinin ve katı
poliüretan sistemlerinin Türkiye pazarında üretimini ve
pazarlamasını yapan İstanbul merkezli bir şirkettir
İşlem konusunu, EMA hisselerinin tamamının Huntsman tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi oluşturmaktadır. Söz konusu işleme dair bağlayıcı olmayan ön protokol
eklenmiş olup, bildirim formu içeriğinde işlemi düzenleyen sözleşmenin imzalanmasının ve
işlemin kapanmasının Rekabet Kurumu’ndan alınacak onay sonrasında gerçekleşeceği
ifade edilmiştir. İşlem sonrasında hisselerinin tamamının devralınması sonucu EMA’nın
kontrolü Huntsman’a geçeceğinden, söz konusu devralma işleminin 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” (2010/4
sayılı Tebliğ)’in 5(1) maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmıştır.
EMA’nın işlem öncesindeki hissedarlık yapısına Tablo 3’de yer verilmiştir. Yukarıda anılan 60
işlem sonrasında ise, Huntsman EMA’nın hisselerinin tamamına sahip olacaktır.
Tablo 3: EMA’nın İşlem Öncesindeki Hissedarlık Yapısı
Hissedarların Adı Hissedarlık Yüzdesi
(%)
Engin Tataroğlu 58
Kemal Tataroğlu 25
Gülüm Selen Kabil 15
Engine holding A.Ş. 1
Engine Mümessillik Mühendislik san. ve Tic. A.Ş. 1
Toplam 100
Öte yandan, Huntsman tamamıyla yine Hollanda merkezli Huntsman Holding
(Netherlands) B.V tarafından kontrol edilmekte olup, Huntsman Holding BV’nin hissedarları
ise Huntsman International LLC (%78,9), Huntsman Advanced Materials (%12,8),
Huntsman Petrochemical LLC (%8,3)’dir. Huntsman International LLC ise Huntsman
Corporation tarafından kontrol edilmektedir. Ayrıca Huntsman İleri Teknoloji Ürünleri
Sanayi ve Limited Şirketi, Huntsman Tekstil Ürünleri Kimya ve Dış Ticaret Limited Şirketi
11-48/1212-425
3
ve Tioxide Europe Titanium Pigmentleri Ticaret Limited Şirketi1 unvanlarıyla Türkiye’de 70
faaliyet göstermekte olan ve Huntsman Corporation bünyesinde yer alan grup şirketleri
bulunmaktadır.
H.2.Ciro Bilgileri2
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, 2010 yılı itibarıyla işlem taraflarından Huntsman
Corporation ‘ın dünya cirosu (…..), Türkiye cirosu (…..) TL iken EMA ‘nin dünya cirosu
(…..), Türkiye cirosu (…..)TL’dir.
İşlem taraflarından Huntsman Corporation’ın 2010 yılı dünya cirosu 500.000.000 TL (Beş
yüz milyon TL)’nin üstünde olup, aynı zamanda EMA’nın 2010 yılı Türkiye cirosu
5.000.000 TL (Beş milyon TL)’yi aştığından, anılan devralma işlemi 2010/4 sayılı Tebliğ’in
7(1)(b) maddesi çerçevesinde izne tabidir. 80
H.3. Etkilenen Pazarlar
Dosya mevcudu veriler incelendiğinde tarafların genel olarak poliüretan üretiminde
özelleştiği anlaşılmıştır. Poliüretanlar (PU) genellikle köpük formunda bulunan3,
üretimlerinde izosiyanat grubu bileşenleri ve poliol bileşenleri olmak üzere iki grup bileşene
ihtiyaç duyulan kimyasal ürünlerdir. İzosiyanatlar içerisinde aromatik izosiyanatlar olarak
bilinen grup, bu grubun hacim bazında büyük çoğunluğunu oluşturmakta ve toluen
diizosiyanat (TDI) ve difenilmetan diizosiyanat (MDI) ticari açıdan en önemli iki aromatik
izosiyanat grubunu oluşturmaktadır. TDI’lar katı köpük sistemlerinde kullanılmazken,
MDI’lar hem katı hem de esnek köpük sistemlerinde kullanılabilmektedir. Ayrıca, bildirim
formunda, TDI ya da MDI’ya dayalı PU sistemlerinin, öngörüldükleri amaç bakımından 90
birbirlerini ikame edemeyeceği, ayrıca tarafların her ikisinin de TDI bazlı PU köpük
pazarında faaliyet göstermediği, dolayısıyla TDI ve TDI bazlı PU köpük sistemlerinin bu
bildirimin kapsamı dışında olduğu ifade edilmiştir.
Poliüretan üretiminde ihtiyaç duyulan diğer grup bileşen olan polioller ise genel olarak
polieter polioller ve polyester polioller olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Polieter
polioller de esnek köpük üretiminde kullanılan uzun zincirli polioller ve katı köpük
üretiminde kullanılan kısa zincirli polioller olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Polyester
polioller de katı köpük üretiminde kullanılan aromatik polyester polioller ve bu bildirim
kapsamında yer almayan alifatik polyester polioller olmak üzere iki grupta incelenmektedir.
Birleşme ve Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında Kılavuz’a 100
göre etkilenen pazar tespitinde işlem taraflarının faaliyetleri arasında yatay ve dikey
çakışma bulunup bulunmadığın tespiti gerekmiş olup, yine aynı Kılavuz’a göre devralma
işlemlerinde yalnızca devre konu şirketin faaliyet alanı dikkate alınarak etkilenen pazar
değerlendirmesi yapılmıştır. Bu bağlamda etkilenen pazar tespitinde EMA’nın Türkiye’deki
faaliyetleri ile HC’nin Türkiye’de ve dünyadaki faaliyetleri arasında yatay veya dikey bir
ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Yukarıda poliüretan pazarı ve alt gruplarına ilişkin verilen
bilgiler ve dosya mevcudu bilgi ve veriler çerçevesinde, Komisyon’un bu alandaki pazar
değerlendirmeleri de dikkate alınarak yatay ve dikey olarak beş ayrı etkilenen pazarın
olduğu kanısına varılmıştır:
- Esnek poliüretan sistemler pazarında yatay örtüşme: tarafların her ikisinin de 110
Türkiye’deki bu pazarda kısıtlı miktarda faaliyetleri vardır.
- MDI pazarında dikey örtüşme: EMA, iç kullanım için MDI ithalatı yapmakta,
Huntsman ise (çok kısıtlı miktarda) MDI’ı Türk pazarına ithalat kanalıyla
satmaktadır.
1 Dosya kapsamında bu şirketin 2006 yılından itibaren gayri faal olduğu bildirilmiştir.
2 Mevcut ciro bilgileri, ilgili yıla ait ortalama döviz kuruna göre Türk Lirasına dönüştürülmüştür.
3 Köpük harici PU formları bu bildirim çerçevesinde yer almamıştır.
11-48/1212-425
4
- Katı poliüretan sistemler pazarında yatay örtüşme: EMA’nın esas faaliyet alanı bu
pazardır. Huntsman ise tüm poliüretan uygulamaların dünya çapında üreticisidir.
Bununla birlikte Huntsman Türkiye’de bu pazarda artık faaliyet göstermemektedir.
Etkilenen pazarın coğrafi örtüşme olmaksızın tanımlandığı düşünüldüğünde, bu
pazar etkilenen bir pazardır.
- Esnek polioller pazarında dikey örtüşme: EMA esnek poliolleri çok küçük 120
miktarlarda da olsa bileşen olarak kullanmakta, Huntsman da esnek poliolleri kısıtlı
bir şekilde Türkiye dışında satmaktadır. Etkilenen pazarın coğrafi örtüşme
olmaksızın tanımlandığı düşünüldüğünde, bu pazar etkilenen bir pazardır.
- Katı polioller pazarında dikey örtüşme: EMA katı poliolleri bileşen olarak
kullanmakta olup, Huntsman ise bu ürünlerin dünya çapında üreticisidir. Ancak
tarafların bu faaliyetleri arasında coğrafi örtüşme söz konusu olmasa da, etkilenen
pazarın coğrafi örtüşme olmaksızın tanımlandığı düşünüldüğünde, bu pazar
etkilenen bir pazardır.
İlgili coğrafi pazarın ise devralınan şirket konumunda bulunan EMA’nın Türkiye geneline
satış yaptığı dikkate alınarak “Türkiye” olarak tespitinin yerinde olacağı sonucuna 130
varılmıştır.
H.4. Değerlendirme
Yukarıda yer alan beş farklı etkilenen pazara ilişkin değerlendirmeler aşağıda yer almıştır.
Tablo 4’den de görüldüğü üzere, yatay çakışmanın meydana geldiği esnek PU sistemleri
pazarında Huntsman’ın 2010 yılı itibariyle pazar payı % (…..); EMA’nın ise % (…..)’tür.
Dolayısıyla devralma işlemi sonucunda Huntsman’ın pazar payındaki artış ihmal
edilebilecek düzeydedir.
Tablo 4: Esnek PU Sistemleri Pazarında Tarafların Pazar Payı
Esnek PU Sistemleri
Huntsman EMA
Yıl Pazar Payı %
(Türkiye)
Pazar Payı % (Türkiye)
2010 (…..) (…..)
2009 (…..) (…..)
2008 (…..) (…..)
Benzer şekilde, Tablo 5’ten görüldüğü üzere, EMA’nın asıl faaliyet alanı olan katı PU
sistemleri pazarında da Huntsman’ın (…..) pazar payına sahip olduğu görülmüştür. İşlem 140
sonucunda Huntsman’ın pazar payı % (…..)ile sınırlı kalacaktır.
Tablo 5: Katı PU Sistemleri Pazarında Tarafların Pazar Payı
Katı PU Sistemleri
Huntsman EMA
Yıl Pazar Payı %
(Türkiye)
Pazar Payı %
(Türkiye)
2010 (…..) (…..)
2009 (…..) (…..)
2008 (…..) (…..)
Dikey çakışmanın meydana geldiği MDI pazarı açısından ise aşağıdaki Tablo 6’ dan da
görüleceği üzere Huntsman Türkiye’de son derece düşük bir pazar payına sahiptir. Dikey
çakışmanın gerçekleştiği diğer iki pazar olan katı polioller ve esnek polioller pazarlarında
ise Huntsman’ın Türkiye’de herhangi bir satışı bulunmamaktadır.
11-48/1212-425
5
Tablo 6: MDI Pazarında Huntsman’ın Pazar Payı 150
MDI
Huntsman
Yıl Pazar Payı % (Türkiye)
2010 (…..)
2009 (…..)
2008 (…..)
Yukarıda yer verilen bilgilerin yanı sıra, Tablo 7’den de izlenebileceği üzere MDI bazlı PU
pazarında işlem taraflarından daha yüksek pazar payına sahip çok sayıda rakip firma
bulunmaktadır.
Tablo 7: Rakip Firmalar ve Pazar Payları
Pazar Payları (%) Ticaret Unvanı
Bileşenler Sistemler
Dow (…..) (…..)
BASF (…..) (…..)
Bayer (…..) (…..)
Borsodchem (…..) (…..)
Huntsman (…..) (…..)
EMA (…..) (…..)
Diğerleri (…..) (…..)
Yukarıda yer alan bütün bu değerlendirmeler çerçevesinde, anılan işlem sonucunda;
- Yatay çakışmanın gerçekleştiği etkilenen pazarlarda tarafların pazar payının düşük
olması, esnek PU sistemleri pazarında Huntsman’ın pazar payının ihmal edilebilir
düzeyde artması, katı PU sistemleri pazarında ise işlem sonucunda Huntsman’ın
pazar payının % (…..)ile sınırlı kalması,
- Dikey çakışmanın gerçekleştiği pazarlardan MDI pazarı dışında kalanlarda 160
Huntsman’ın Türkiye’de herhangi bir satış faaliyetinin bulunmaması, MDI pazarında
ise pazar payının son derece düşük olması,
- Etkilenen pazarda daha yüksek pazar payına sahip rakip teşebbüslerin bulunması
nedenleriyle, anılan işlemin rekabet üzerinde olumsuz bir etkisinin olmayacağı kanısına
varılmıştır.
170
11-48/1212-425
6
I. SONUÇ 180
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy