Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-70 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-52/1312-463
Karar Tarihi : 13.10.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR,
Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Mehmet Akif KAYAR, Burak SAĞLAM
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Dokuzağaç Yapı Malz. İnş. Madencilik Teks. Turz. Eml. Bilg. İlet.
Elekt. Tic. ve San. Ltd. Şti.
Samsun Yolu Demirciler Sitesi 2. Cad. No: 44/B
Siteler-Altındağ/Ankara
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Endüstri Teknik İth. İhr. Müm. Dah. Tic. Ltd. Şti.
Arjantin Cad. No:8/2 06680 G.O.P./Ankara
E. DOSYA KONUSU: Endüstri Teknik İth. İhr. Müm. Dah. Tic. Ltd. Şti.’nin, MKEK 20
Barutsan Roket ve Patlayıcı Fabrikasının açtığı gres yağı ihalelerinde tekel
oluşturduğu iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.04.2011 tarih ve 3101 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 18.08.2011 tarih ve 2011-1-70/İİ-11-356.MSÜ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 25.08.2011 tarih ve 11-46/1134-M Kurul toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlaline ilişkin bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. Bunun üzerine düzenlenen 03.10.2011 tarih ve 2011-1-70/ÖA-11-
170.MAK sayılı Önaraştırma Raporu 06.10.2011 tarih ve REK.0.15.00.00-110/279
sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 30
bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Dokuzağaç Yapı Malz. İnş. Madencilik Teks. Turz. Eml. Bilg.
İlet. Elekt. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Dokuzağaç) tarafından yapılan şikâyet başvurusunda
özetle;
- Dokuzağaç’ın MKEK Barutsan Roket ve Patlayıcı Fabrikası Fabrikası’nın (MKEK
Fabrikası) açtığı gres yağı alım ihalesine Molykote markalı ürün ile teklif vererek
ihaleyi kazandığı
- İhale sonrasında, söz konusu ürünün Türkiye distribütörü olan Endüstri Teknik İth.
İhr. Müm. Dah. Tic. Ltd. Şti. (Endüstri Teknik)’nin, anılan malzemeyi Dokuzağaç’a
tedarik etmediği ve diğer dağıtıcı firmalara da bu yönde uyarıda bulunduğu, 40
- Endüstri Teknik’in bahsi geçen ihalelerde tekel oluşturduğu
iddia olunmakta ve konunun araştırılması talep edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, şikâyet konusuna ilişkin 4054 sayılı
Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi
gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
11-52/1312-463
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosyadaki bilgilere göre; önaraştırma kapsamında raportörlerce, başvuru konusu
iddiaların değerlendirilmesine ilişkin olarak, MKEK Fabrikası yetkilileri ve başvuru
sahibi ile görüşmeler ve ayrıca 19.09.2011 tarihinde Endüstri Teknik’te yerinde
inceleme ve görüşme gerçekleştirilmiştir. Yerinde inceleme sonucunda, Endüstri 50
Teknik tarafından diğer dağıtıcı firmalara Dokuzağaç’a mal verilmemesi konusunda
uyarıda bulunularak, Endüstri Teknik ve diğer dağıtıcı firmaların rekabetçi davranışların
koordinasyonu içerisinde olduklarına, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiklerine ilişkin herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılamamıştır. Bu bağlamda,
başvuru konusu iddialara ilişkin değerlendirme Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde
yapılmıştır.
Başvuru konusu husus, rekabet hukukunda hâkim durumun kötüye kullanılması ve mal
vermeyi ya da sözleşme yapmayı reddetme kapsamında değerlendirilmektedir. Her ne
kadar hukukta genel olarak teşebbüsler arası anlaşma yapma serbestisi esas olsa da,
zorunlu unsur olarak belirlenmiş bir mal veya hizmetin üretimini veya sunumunu 60
kontrolünde bulunduran bir teşebbüsün, bu mal veya hizmetin rakip teşebbüslerce
kullanımına ilişkin anlaşma yapma konusunda özel sorumluluğu bulunmaktadır.
Bununla beraber bir pazarda hâkim durumda bulunan bir teşebbüsün başka bir
teşebbüs ile anlaşma yapmayı reddetmesi veya ona mal ya da hizmet sunmaktan
kaçınması, ancak istisnai hallerde ihlal olarak nitelendirilmektedir. Böylesi bir eylemin
kötüye kullanma olarak değerlendirilebilmesi için, ürün veya hizmetin reddedilmesi
eylemi ile karşılaşan teşebbüs açısından, söz konusu ürün ya da hizmetin kaçınılmaz
olması, taraflar arasında süregelen uzun süreli bir ilişki bulunması, mal vermeyi
reddetmenin objektif olarak haklı gerekçelere dayanmaması ve bu eylemin rekabeti
sınırlayıcı etkisinin olması gibi unsurların varlığı aranmaktadır. 70
Hâkim durumdaki bir firmanın mal vermeyi reddetmesi eyleminin 4054 sayılı Kanun
kapsamında ihlal teşkil edip etmediği değerlendirmesi, sağlayıcı teşebbüsün hâkim
durumda olup olmadığının tespitinin ardından dosya konusu iddianın kötüye kullanma
sayılıp sayılmadığının ele alınması yoluyla yapılabileceği gibi; bir teşebbüsün herhangi
bir mal veya hizmet piyasasında hâkim durumda olup olmadığının tespitinin ayrıntılı bir
analize dayanması gerektiği dikkate alınarak önce iddia konusu fiilin kötüye kullanma
niteliği taşıyıp taşımadığının tespit edilmesi yoluyla da yapılabilir. Nitekim iddia konusu
fiillerin kötüye kullanma olarak kabul edilmesi halinde teşebbüsün hâkim durumda olup
olmadığı incelenerek de sonuca ulaşılabilecektir. Dosyadaki bilgiler doğrultusunda
mevcut dosya bakımından, hâkim durum tespiti yapmaya gerek kalmayacağı 80
anlaşıldığından, ikinci yöntem benimsenmiş ve bu bağlamda ayrıntılı bir ilgili ürün
pazarı tanımlanmasına da gerek duyulmamıştır.
Bu doğrultuda, önaraştırma kapsamında raportörlerce yapılan görüşme ve yerinde
incelemeler ile dosyada yer alan bilgi ve belgeler doğrultusunda özetle;
- Anılan ürünün ihale kapsamında temininin başvuru sahibinin faaliyetleri içerisinde
istisnai bir faaliyet olması ve cirosunun ihmal edilebilecek bir oranını oluşturması,
dolayısıyla başvuru sahibinin faaliyetlerini sürdürmesi için vazgeçilmez bir nitelikte
olmaması,
- Ürünün temini için alternatif kanalların bulunması,
- Taraflar arasında önceden süregelen uzun süreli bir ilişki olmaması, 90
- Başvuru sahibinin elinde taraflar arasındaki ihale öncesinde veya sonrasında
kurulmuş bulunan ticari ilişkiyi kanıtlayacak nitelikte somut belgelerin bulunmaması,
11-52/1312-463
3
- İddia konusu hususun gerek ihalede gerekse ilgili genel ve özel pazarlarda rekabeti
tamamen ortadan kaldırmaması
nedenlerinden hareketle, incelenen şikayet konusu ile ilgili olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 100
Full & Egal Universal Law Academy