(4628 S. K. m. 5/A)
RGT: 31.12.2011
RG NO: 28159
Karar No: 3580
Karar Tarihi: 22/12/2011
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 22/12/2011 tarihli toplantısında, Doğal Gaz Dağıtım Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esasları’nın kabul edilerek yayımlanmasına,
karar verilmiştir.
EKLER:
EK-1 Doğal Gaz Dağıtım Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esasları
DOĞAL GAZ DAĞITIM ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI
BİRİNCİ KISIM: Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İstenecek Veriler
BİRİNCİ BÖLÜM: Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve Kapsam
Madde 1 - (1) Bu Usul ve Esaslar; doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren dağıtım şirketlerinin uygulayacağı sistem kullanım bedellerinin üst sınırının hesaplanmasında kullanılacak fiyat tavanı metodolojisine ilişkin düzenlemeleri kapsar.
Hukuki dayanak
Madde 2 - (1) Bu Usul ve Esaslar, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu, Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 3 - (1) Bu Usul ve Esaslarda geçen;
a) Bağlantı Gelirleri: Abone müşterilerden tahsil edilen abone bağlantı bedeli gelirleri ile serbest tüketici müşterilerden tahsil edilen bağlantı bedeli gelirlerini,
b) Başlangıç Yılı: Tarife Uygulama Döneminin ilk yılını,
c) Baz Yıl Varlık Tabanı: Kurul tarafından her bir dağıtım şirketi için belli bir tarih itibarıyla o tarihten önceki dönemde gerçekleşen yatırımlar kapsamında belirlenen tarifeye esas toplam net yatırım tutarını,
ç) BOTAŞ: Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketini,
d) Diğer Gelirler: Dağıtım faaliyeti kapsamında elde edilen sistem kullanım bedelleri dışındaki, iç tesisat proje onay bedeli, sayaç açma kapama bedeli ve sertifika hizmet bedeli gibi gelirleri,
e) Düzenlenmiş İşletme Giderleri: Dağıtım faaliyeti ile ilgili olan ve bu düzenlemenin 12 nci maddesi kapsamında belirlenen işletme giderlerini,
f) Düzenlenmiş Şebeke Yatırım Harcamaları: Her bir yıl için dağıtım faaliyeti kapsamında yapılan yatırım harcamalarının Kurum tarafından kabul edilen tutarlarını,
g) Düzenlenmiş Varlık Tabanı: Her bir Tarife Yılı için yılbaşı ve yılsonu olmak üzere, Nominal Düzenlenmiş Varlık Tabanından yatırımların itfası için ayrılan toplam tutar düşülerek hesaplanan tutarı,
ğ) Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
h) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
ı) Makul Getiri Tutarı: Reel Makul Getiri Oranının Tarifeye Esas Düzenlenmiş Varlık Tabanına ve Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlık Tabanına uygulanması ile bulunan tutarı,
i) Müşteri Grubu Toplam Gelir Gereksinimi: Toplam Gelir Gereksiniminin her bir Müşteri Grubuna düşen payını,
j) Müşteri Grubu: Tarifeler Yönetmeliği kapsamında, Kurul tarafından belirlenen tüketim kademelerinin sınırları içinde kalan tüketicileri,
k) Nominal Düzenlenmiş Varlık Tabanı: Baz yıl varlık tabanı ile baz yıldan itibaren geçen süredeki Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarlarının toplamından oluşan tutarı,
l) Nominal Makul Getiri Oranı: Tarifeye Esas Düzenlenmiş Varlık Tabanı ve Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlık Tabanının finansmanında kullanılan kaynakların alternatif maliyetleri ve piyasa riskleri dikkate alınarak ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti yöntemiyle hesaplanan getiri oranını,
m) Öngörülen Şebeke Yatırım Tutarı: Bu düzenlemenin 7 nci maddesinde yer alan usul çerçevesinde belirlenen yapılması öngörülen yatırım tutarını,
n) Reel Makul Getiri Oranı: Nominal Makul Getiri Oranının enflasyon etkisinden arındırılması ile bulunan oranı,
o) Sistem Kullanım Bedeli: Dağıtım şirketleri tarafından bir kWh doğal gazın nakli ve/veya sunumu karşılığında alınacak bedeli,
ö) Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlık Tabanı: Dağıtım faaliyetinde kullanılan şebeke harici bina, taşıt ve benzeri varlıkların Kurum tarafından kabul edilen kısmını,
p) Tarife Uygulama Dönemi: Hesaplanan tarifelerin geçerli olacağı dönemi,
r) Tarife Yılı: Tarife Uygulama Dönemi içerisindeki her bir yıllık dönemi,
s) Tarifeye Esas Düzenlenmiş Varlık Tabanı: Her bir Tarife Yılı için Tarife Yılı yılbaşı ve yılsonu Düzenlenmiş Varlık Tabanlarının aritmetik ortalaması alınarak bulunan ve gelir gereksinimi hesaplamalarında kullanılan tutarı,
ş) Tarifeye Esas Net İşletme Giderleri: Düzenlenmiş İşletme Giderlerinden Diğer Gelirlerin düşülmesi ile ulaşılan tutarları,
t) Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarı: Her bir Tarife Yılı için dağıtım faaliyeti kapsamında yapılan Düzenlenmiş Şebeke Yatırım Harcamalarından ilgili Tarife Yılında elde edilen Bağlantı Gelirleri düşülerek hesaplanan tutarı,
u) Toplam Gelir Gereksinimi: Tarifesi düzenlenen şirketin belli bir Tarife Uygulama Döneminde Sistem Kullanım Bedeli vasıtasıyla elde etmesi gereken toplam geliri,
ü) Verimlilik Faktörü: Yatırım ve işletme harcamalarında verimliliğin artırılmasının teşvik edilmesi için; yurt içi ve/veya yurt dışı benzer uygulamalardaki performanslar göz önüne alınarak şirket bazında belirlenen parametreleri,
v) Yıllık Gelir Gereksinimi: Tarife Uygulama Dönemindeki her bir Tarife Yılı için hesaplanan, sistem kullanım bedelleri kapsamında elde edilecek gelirleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM: İstenecek Veriler
İstenecek Veriler
Madde 4 - (1) Dağıtım şirketleri tarife çalışmalarına baz olacak veri, bilgi ve belgeler ile bu Usul ve Esaslara uygun olarak hazırlayacakları tarife önerilerini yeni Tarife Uygulama Dönemi başlamadan 9 (dokuz) ay önce Kurum evrakına girecek şekilde sunarlar.
(2) Tarife çalışmalarına esas veriler şunlardır;
a) Faaliyete başlanan yıldan itibaren her yıl için gerçekleşen, içinde bulunulan yıla ilişkin yıl sonu gerçekleşme tahmini ile Tarife Uygulama Dönemindeki her bir yıl için planlanan;
1) Servis hattı ve bağlantı hattı maliyetleri dâhil şebeke yatırım harcamaları,
2) Abone bağlantı bedeli gelirleri ve müşteri bazında serbest tüketici bağlantı gelirleri,
3) Abone sayıları, tüketimleri ile dağıtım şirketinden veya bir tedarikçiden doğal gaz alan serbest tüketicilerin tüketim miktarları,
4) Müşteri Grubu bazında tüketici sayıları ve tüketim miktarları
b) Son 5 yıllık döneme ilişkin bilanço, gelir tablosu, hizmet maliyeti tablosu ve diğer mali tablolar,
c) Son 5 yıllık döneme ilişkin gerçekleşen, içinde bulunulan yıla ilişkin gerçekleşme tahmini ve Tarife Uygulama Dönemindeki her bir yıl için planlanan olmak üzere;
1) Alt faaliyetler bazında çalışan sayıları ve giderlerini içeren istihdam verileri,
2) Hizmet kalitesiyle ilgili veriler,
3) İşletme giderleri,
ç) Son 3 yıllık döneme ilişkin aboneler, dağıtım şirketi müşterisi serbest tüketiciler ve bir tedarikçiden doğal gaz alan serbest tüketiciler ana başlıkları altında ve Müşteri Grubu bazında istenen detayda, günlük ve/veya aylık bazda gerçekleşen doğal gaz çekiş miktarları,
d) Faaliyete başlama tarihinden Tarife Uygulama Dönemi sonuna kadar her bir yıl için varsa BOTAŞ’tan devralınan/devralınacak hatlar ve tesisler ile bunların devir bedelleri ve krokileri.
(3) 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu kapsamında, dağıtım lisansını Kurumun yaptığı ihale ile alan dağıtım şirketleri (İhaleli Şirketler), (2) nci fıkranın (a) bendinde belirtilen verileri 5 yıllık yatırım yükümlülüğü ve ilk 8 yıllık dönemde yapılan yatırımlar kapsamında olup olmamasına göre ayrıştırarak sunarlar.
(4) Dağıtım şirketleri, tarife çalışmalarının devam ettiği süreçte Kurum tarafından istenen her türlü ilave veri, bilgi ve belgeleri belirtilen süre içerisinde Kuruma sunmakla yükümlüdür.
İKİNCİ KISIM: Gelir Gereksinimi Hesaplamaları
BİRİNCİ BÖLÜM: Yıllık Gelir Gereksinimi
Yıllık Gelir Gereksinimi Hesaplamaları
Madde 5 - (1) Yıllık Gelir Gereksinimi, her Tarife Yılı için Eşitlik (1)’e göre hesaplanır.
(1)
t: Tarife Uygulama Dönemindeki her bir Tarife Yılını,
GGt: t Tarife Yılına ilişkin Yıllık Gelir Gereksinimini,
ODVTt: t Tarife Yılındaki Tarifeye Esas Düzenlenmiş Varlık Tabanını,
ŞHDVTt: t Tarife Yılındaki tarifeye esas Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlık Tabanını,
RMGO: Tarife Uygulama Dönemi için belirlenen Reel Makul Getiri Oranını (%),
İt: t Tarife Yılında yatırımların itfası için ayrılan tutarı,
İGt: t Tarife Yılı için belirlenen Düzenlenmiş İşletme Giderlerini,
DGt: t Tarife Yılı için belirlenen Diğer Gelirleri,
İSGt: t Tarife Yılı için belirlenen düzenlenmiş işletme sermayesi giderlerini,
İKİNCİ BÖLÜM: Makul Getiriyle İlgili Unsurlar
Varlık Tabanı Hesaplamaları
Madde 6 - (1) Tarife Uygulama Dönemi başı Düzenlenmiş Varlık Tabanı, firmanın sorumlu olduğu dağıtım bölgesinde dağıtım faaliyetini sürdürebilmesi için yapmış olduğu şebeke yatırımları ve müşterilerden tahsil edilen Bağlantı Gelirleri dikkate alınarak belirlenir.
(2) Dağıtım şirketleri için bu Usul ve Esaslar yürürlüğe girdikten sonra yapılacak tarife düzenlemelerinde, Tarife Uygulama Dönemi başı (Tarife Uygulama Dönemi ilk Tarife Yılı başı) Düzenlenmiş Varlık Tabanının hesaplanmasında 3 üncü fıkradaki yöntem kullanılır.
(3) Baz yıl varlık tabanı belirlenen yıldan Tarife Uygulama Dönemi başına kadar geçen her yıl için Düzenlenmiş Şebeke Yatırım Harcamalarından ilgili yılda tahsil edilen Bağlantı Gelirleri düşülerek yıl bazında Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarları ve bu tutarlar toplanarak Nominal Düzenlenmiş Varlık Tabanı (NDVT) hesaplanır. NDVT tutarından yatırımların itfası için ayrılan toplam tutar düşülerek Tarife Uygulama Dönemi başı Düzenlenmiş Varlık Tabanı aşağıdaki Eşitlik (2)’ye göre hesaplanır.
(2)
i: Baz yıl varlık tabanı belirlenen yıldan itibaren yılları,
j: Baz yıl varlık tabanı belirlenen yılı,
n: Tarife Uygulama Döneminden önceki son yılı,
DVT0: Tarife Uygulama Dönemi başı Düzenlenmiş Varlık Tabanını,
BVT: Baz yıl varlık tabanını,
Y i: i yılı Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarını,
İS: İtfa süresini gösterir.
(4) Bu Usul ve Esas kapsamında yapılan ilk Tarife Uygulama Döneminden sonraki tarife uygulama dönemleri için varlık tabanı ve itfa işlemlerinde, gerçekleşen enflasyondan kaynaklanan düzeltme ayrıca yapılır. Enflasyona ilişkin yapılacak hesaplamalarda T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık olarak ilan edilen, 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Endeksi kullanılır.
(5) Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarlarının hesaplanmasında bağlantı gelirleri vergi yükü düşülerek dikkate alınır.
(6) Eşitlik (2)’de yer alan hesaplamalarda Başlangıç Yılından önceki son yıla ilişkin Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarı, öngörülen düzenlenmiş şebeke yatırım tutarı ve öngörülen Bağlantı Gelirleri dikkate alınarak hesaplanır. Ancak, bir sonraki Tarife Uygulama Dönemi başı Düzenlenmiş Varlık Tabanı hesabında ilgili yıla ilişkin gerçekleşen Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarı dikkate alınır.
(7) Mevcut şirketlerden Baz Yıl Varlık Tabanı belirlenmemiş olan şirketler için (AGDAŞ, BAŞKENTGAZ, BAHÇEŞEHİRGAZ) Baz Yıl Varlık Tabanı Kurulca belirlenir.
(8) İhaleli Şirketlerin ihale şartnamesinde belirtilen süre dolduktan sonra yapılacak ilk tarife düzenlemelerinde kullanılacak Baz Yıl Varlık Tabanlarının hesaplama yöntemi Kurulca belirlenir.
(9) Tarife Uygulama Dönemindeki ilk Tarife Yılı hariç müteakip her bir Tarife Yılı için Tarife Yılı başı Düzenlenmiş Varlık Tabanı Eşitlik (3)’e göre hesaplanır.
(3)
t: ilk yıl hariç Tarife Uygulama Dönemindeki yılları ve Tarife Uygulama Döneminden sonraki ilk yılı,
DVTt: t Tarife Yılı başı Düzenlenmiş Varlık Tabanını,
DVTt-1: t Tarife Yılından bir önceki Tarife Yılı başı Düzenlenmiş Varlık Tabanını,
Y t-1: t Tarife Yılından bir önceki Tarife Yılına ait bu usul ve esasın 7 nci maddesi kapsamında belirlenen yapılması Öngörülen Şebeke Yatırım Tutarı ile elde edilmesi öngörülen Bağlantı Gelirleri arasındaki farkı oluşturan tutarı,
İ t-1: t Tarife Yılından bir önceki Tarife Yılında Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarlarının itfası için ayrılan tutarı gösterir.
(10) Gerçekleşen şebeke yatırım tutarının Öngörülen Şebeke Yatırım Tutarından eksik olması durumunda, sonraki Tarife Uygulama Dönemi için Tarife Uygulama Dönemi başı Düzenlenmiş Varlık Tabanının hesaplanmasında, gerçekleşen şebeke yatırım tutarı dikkate alınır.
(11) Eşitlik (3)’te yer alan her bir Tarife Yılı başı Düzenlenmiş Varlık Tabanı değeri bir önceki Tarife Yılı sonu Düzenlenmiş Varlık Tabanı değerine eşittir. Gelir gereksinimi hesaplamasında dikkate alınacak Tarifeye Esas Düzenlenmiş Varlık Tabanı değeri yıl başı ve yıl sonu Düzenlenmiş Varlık Tabanı değerlerinden hareketle Eşitlik (4)’e göre hesaplanır.
(4)
t: Tarife Uygulama Dönemindeki yılları gösterir.
Yapılması Öngörülen Şebeke Yatırım Tutarı
Madde 7 - (1) İlgili Tarife Uygulama Döneminde Tarife Uygulama Dönemi başı Düzenlenmiş Varlık Tabanının azami %5’i her bir yıl için, Öngörülen Şebeke Yatırım Tutarı olarak hesaplamalarda dikkate alınır. Kurul bu oranı her Tarife Uygulama Dönemi öncesinde artırmaya/azaltmaya ve dağıtım bölgesi bazında farklılaştırmaya yetkilidir.
(2) Dağıtım şirketinin ilgili yıla ilişkin şebeke yatırım tutarı öngörüsünün, işbu maddenin 1 inci fıkrası kapsamında belirtilen yatırım bütçesinden az olması durumunda hesaplamalarda dağıtım şirketinin öngörüsü dikkate alınır.
(3) Dağıtım şirketinin Tarife Uygulama Dönemi içerisinde işbu maddenin 1 inci ve 2 nci fıkrası kapsamında belirlenmiş olan şebeke yatırım tutarının üzerinde bir yatırım talebinde bulunması ve bu tutarın Kurul Kararı ile onaylanması durumunda, söz konusu ilave yatırım tutarı takip eden Tarife Uygulama Dönemi varlık tabanı hesaplamalarında dikkate alınır. Ancak bu dönemde oluşan itfa ve getiri tutarı dikkate alınmaz.
(4) Bu madde kapsamına girmeyen yatırımlar tarife hesaplamalarında dikkate alınmaz.
Düzenlenmiş Şebeke Yatırım Harcamaları
Madde 8 - (1) Tarife Uygulama Dönemi içerisinde yapılan ve Nominal Düzenlenmiş Varlık Tabanının hesaplanmasında dikkate alınacak olan Düzenlenmiş Şebeke Yatırım Harcamalarının belirlenmesinde aşağıdaki ilkeler uygulanır:
a) Varlık tabanı kapsamına alınacak şebeke yatırım harcamaları, dağıtım faaliyetinin sürdürülebilmesi için gerekli olan ve dağıtım faaliyetinde kullanılan varlıklara ilişkin olmalıdır.
b) Şebeke yatırım harcamaları ile ilgili yatırımın yapılma aşamasında veya sonrasında oluşan kur farkı, vade farkı, faiz ve benzeri finansman giderleri dikkate alınmaz.
c) Kurum gerek görmesi halinde, bir önceki Tarife Uygulama Dönemindeki gerçekleşen şebeke yatırım harcamalarını, birim fiyat, teknik ve ekonomik (iç verimlilik oranı, net bugünkü değer, mevcut bedellere etki ve geri dönüş süresi gibi parametreler dikkate alınarak) açılardan inceleyerek gerekli düzeltmeleri yapabilir.
ç) Düzenlenmiş Şebeke Yatırım Harcamalarının hesaplanmasında Verimlilik Faktörü kullanılır.
Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlıklar
Madde 9 - (1) Dağıtım şirketlerinin, faaliyetlerinde kullandıkları şebeke haricindeki varlıklarına ilişkin giderler için, Tarife Uygulama Dönemindeki her bir Tarife Yılı için Eşitlik (4) ile bulunan Tarifeye Esas Düzenlenmiş Varlık Tabanının %5’ini geçmemek üzere, ilgili yıl tarifeye esas Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlık Tabanı, tarife hesaplamalarında dikkate alınır.
Reel Makul Getiri Oranı
Madde 10 - (1) RMGO, şebeke yatırımlarının finansmanı kapsamında kullanılan kaynaklarının maliyetleri olan borç maliyet oranı ve öz kaynak maliyet oranı ile ilgili finansman kaynaklarının toplam sermaye içerisindeki payları dikkate alınarak hesaplanır.
(2) Bu kapsamda öncelikle Nominal Makul Getiri Oranı (vergi öncesi), Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti (Weighted Average Cost of Capital - WACC) yöntemi kullanılarak Eşitlik (5)’e göre hesaplanır:
(5)
NMGO: Nominal Makul Getiri Oranını,
kd: Borç maliyeti oranını (%),
wd: Kaynaklar içerisinde borçların ağırlığını,
t: Kurumlar vergisi oranını (%),
ke: Özkaynak maliyeti oranını (%),
we: Kaynaklar içerisinde özkaynakların ağırlığını gösterir.
(3) Eşitlik (5)’te yer alan borç maliyet oranının hesaplanmasında Eşitlik (6) kullanılır.
(6)
rf: Risksiz getiri oranını (%),
m: Risksiz getiriye eklenecek sektör borçlanma risk primini (%) gösterir.
(4) Özkaynak maliyet oranının hesaplanmasında genel kabul görmüş olan Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma Modeli (Capital Asset Pricing Model - CAPM) kullanılır. Bu kapsamda, özkaynak maliyet oranı Eşitlik (7)’ye göre hesaplanır:
(7)
ß: Beta katsayısını,
rM: Piyasa getirisini (%),
(rM - rf): Piyasa risk primini (%) gösterir.
(5) NMGO belirlenirken, piyasalardaki borçlanma maliyetleri ile sermaye getirisi beklentisi dikkate alınır. Kurum bu çerçevede yatırımcılar, yatırım ve kurumsal finansman kuruluşları ile istişarede bulunabilir.
(6) Eşitlik-5’e göre hesaplanan NMGO’nın, beklenen enflasyon kullanılarak reel hale getirilmesiyle RMGO hesaplanır.
(7) RMGO’nun Tarifeye Esas Düzenlenmiş Varlık Tabanına ve Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlık Tabanına uygulanması ile Makul Getiri Tutarı hesaplanır. Bu tutarın hesaplanmasında kullanılan Düzenlenmiş Varlık Tabanı ve Şebeke Harici Düzenlenmiş Varlık Tabanı ile reel makul getiri oranları aynı dönemsel bazda değerlendirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Giderlerle İlgili Unsurlar
Yatırımların İtfası
Madde 11 - (1) Yatırımların itfası için ayrılan tutar, Düzenlenmiş Varlık Tabanına dahil ve henüz itfa süresi dolmamış olan Baz Yıl Varlık Tabanı ve Tarifeye Esas Net Yatırım Tutarlarının Kurum tarafından Düzenlenmiş Varlık Tabanı hesaplamasında dikkate alınan nominal değerleri üzerinden Kurulca belirlenen itfa süresi kapsamında ayrılır. Yapılması öngörülen tarifeye esas net yatırım tutarları için de aynı şekilde itfa tutarı ayrılır.
Düzenlenmiş İşletme Giderleri
Madde 12 - (1) Düzenlenmiş İşletme Giderleri, şirketin faaliyetlerini yürütebilmesi için gerekli harcamaların toplamından oluşur. Dağıtım faaliyeti kapsamında katlanılması zorunlu olmayan işletme giderleri tarife hesaplamalarında dikkate alınmaz.
(2) Düzenlenmiş İşletme Giderlerinde önceki yıllara göre makul olmayan artışlar dikkate alınmaz. Düzenlenmiş İşletme Giderlerinin belirlenmesinde etkinlik ve verimliliği dikkate alacak düzeltmeler yapılır. Düzenlenmiş İşletme Giderlerinin hesaplanmasında her bir Tarife Yılı için belirlenen Verimlilik Faktörü kullanılır.
(3) Tarifeye Esas Net İşletme Giderleri, Düzenlenmiş İşletme Giderlerinden Diğer Gelirler düşülerek hesaplanır.
(4) Dağıtım şirketinin yönetiminde olmayan giderler hariç düzenlenmiş işletme gideri tutarının azami %1’i, dağıtım şirketlerinin belgelendirme, araştırma geliştirme ve eğitim çalışmaları amacıyla Düzenlenmiş İşletme Giderlerine eklenir ve gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınır. Bu oranın belirlenmesinde daha sonraki yıllarda, söz konusu oranı geçmemek üzere gerçekleşmeler dikkate alınır.
Diğer Gelirler
Madde 13 - (1) Düzenlenmiş İşletme Giderlerinden düşülecek olan Diğer Gelirler aşağıdaki kalemlerden oluşur:
a) Sayaç açma-kapama bedeli gelirleri
b) İç tesisat proje onay gelirleri
c) Sertifika hizmet bedeli gelirleri
ç) Kaçak gaz kullanımından elde edilen gaz bedeli dışındaki gelirler
d) Tarifeye esas varlıkların dağıtım faaliyeti dışında kullanımından ve bu tür varlıkların satışından elde edilen dolaylı gelirler
e) Tüketiciye verilen diğer hizmetler karşılığında tüketiciden tahsil edilen bedeller
Düzenlenmiş İşletme Sermayesi Gideri
Madde 14 - (1) Düzenlenmiş işletme sermayesi gideri tarife hesaplamalarında ilgili Tarife Yılı için dikkate alınan Tarifeye Esas Net İşletme Giderlerinin 1/12’si kadar tutarın Reel Makul Getiri Oranı ile çarpılması ile belirlenir.
ÜÇÜNCÜ KISIM: Sistem Kullanım Bedeli Hesaplamaları ve Bedellerin Güncellenmesi
BİRİNCİ BÖLÜM: Gelir Gereksiniminin Müşteri Gruplarına Dağıtılması
Gelir Gereksiniminin Dağıtılması
Madde 15 - (1) Dağıtım şirketleri gelir gereksinimini oluşturan kalemlerin maliyet bazlı olarak müşteri gruplarına dağıtılmasından sorumludur. Bu kalemlerin dağıtılmasında kullanılan metot gerekçeleri ile birlikte Kuruma sunulur. Dağıtım şirketi tarafından yapılan maliyet ayrıştırılmasının Kurum tarafından uygun bulunmaması durumunda gelir gereksiniminin müşteri gruplarına dağıtılması Kurum tarafından bu Usul ve Esaslardaki hükümler çerçevesinde yapılır.
Varlıklarla İlgili Gelir Gereksiniminin Dağıtılması
Madde 16 - (1) Makul Getiri Tutarı ve yatırımların itfası için ayrılan tutar müşteri gruplarına aşağıdaki şekilde dağıtılır.
(2) Müşteri grupları ile ilgili ayrıştırılabilen Makul Getiri Tutarı ve itfa tutarı ilgili Müşteri Grubuna doğrudan yansıtılır. Kalan tutarların müşteri gruplarına dağıtılmasında Eşitlik (8) kullanılır;
(8)
t: Tarife Uygulama Dönemindeki her bir Tarife Yılını,
i: Her bir Müşteri Grubunu,
MGAMŞGti: t Tarife Yılı ayrıştırılamayan Makul Getiri Tutarı ve itfa tutarından i Müşteri Grubuna düşen payı,
AMTTt: t Tarife Yılı ayrıştırılamayan Makul Getiri Tutarı ve itfa tutarı toplamını,
MGSOi: i Müşteri Grubunun sistem kullanım oranını ifade eder.
Müşteri gruplarının sistemi kullanım oranı (MGSO), tüketici sayısı, pik ay tüketim miktarı ve benzeri parametrelerden yola çıkılarak hesaplanır.
(3) Makul Getiri Tutarı ve itfa tutarından müşteri gruplarına düşen toplam payların Tarife Uygulama Dönemi başı itibarıyla değeri Eşitlik (9)’a göre hesaplanır.
(9)
t: Tarife Uygulama Dönemindeki her bir Tarife Yılını,
n: Tarife Uygulama Dönemindeki yıl sayısını,
TMGSGi: Makul Getiri Tutarı ve itfa tutarından i Müşteri Grubuna düşen payların Tarife Uygulama Dönemi başı itibarıyla değerini,
MGABŞGti: t Tarife Yılı ayrıştırılabilen Makul Getiri Tutarı ve itfa tutarının i Müşteri Grubuna ait kısmını gösterir.
İşletme ve Düzenlenmiş İşletme Sermayesi Giderlerinin Dağıtılması
Madde 17 - (1) Tarifeye Esas Net İşletme Giderleri ile düzenlenmiş işletme sermayesi giderleri toplamı müşteri gruplarına aşağıdaki şekilde dağıtılır.
(2) Müşteri grupları ile ilgili ayrıştırılabilen giderler doğrudan ilgili müşteri gruplarına yansıtılır. Ayrıştırılamayan giderlerin dağıtılmasında ise aşağıdaki kıstaslar kullanılır:
a) Şebekeden geçen gaza göre değişkenlik gösteren kısım müşteri gruplarının toplam tüketim içindeki oranına göre dağıtılır.
b) Müşteri sayısına göre değişkenlik gösteren kısım müşteri gruplarının sayılarına göre dağıtılır.
c) Sabit kısım müşteri gruplarının sistem kullanım oranlarına (MGSO) göre dağıtılır.
(3) Tarifeye Esas Net İşletme Giderleri ile düzenlenmiş işletme sermayesi giderlerinden tarife gruplarına düşen toplam payların Tarife Uygulama Dönemi başı itibarıyla değeri Eşitlik (10)’a göre hesaplanır.
(10)
t: Tarife Uygulama Dönemindeki her bir Tarife Yılını,
TMGİGi: Tarifeye Esas Net İşletme Giderleri ile düzenlenmiş işletme sermayesi giderlerinden i Müşteri Grubuna düşen payların Tarife Uygulama Dönemi başı itibarıyla toplam tutarını,
MGAMİGt: t Tarife Yılı ayrıştırılamayan Tarifeye Esas Net İşletme Giderleri ile düzenlenmiş işletme sermayesi giderlerinden i Müşteri Grubuna düşen payı,
MGABİGt: t Tarife Yılı ayrıştırılabilen Tarifeye Esas Net İşletme Giderleri ile düzenlenmiş işletme sermayesi giderlerinden i Müşteri Grubuna ait kısmı gösterir.
İKİNCİ BÖLÜM: Müşteri Grupları Toplam Gelir Gereksinimi ve Tarifeye Esas Tüketim Miktarları
Müşteri Gruplarının Dönem Başı Toplam Gelir Gereksinimi
Madde 18- (1) Müşteri Gruplarına düşen Tarife Uygulama Dönemi dönem başı Toplam Gelir Gereksinimi Eşitlik (11)’e göre yapılır.
(11)
MGGGi: i Müşteri Grubu toplam Gelir Gereksiniminin dönem başı değerini gösterir.
Tarifeye Esas Tüketim Miktarları
Madde 19 - (1) Tarifeye Esas Tüketim Miktarları Kurum tarafından belirlenir. Tarife Uygulama Dönemindeki toplam tarifeye esas tüketim miktarı Eşitlik (12)’ye göre hesaplanır.
(12)
t: Tarife Uygulama Dönemindeki her bir Tarife Yılını,
MGTti: i Müşteri Grubunun t Tarife Yılına ilişkin tarifeye esas tüketim miktarını,
MGTTi: i Müşteri Grubunun Tarife Uygulama Dönemindeki toplam tarifeye esas tüketim miktarını gösterir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Birim Bedellerin Hesaplanması ve Güncellenmesi
Sistem Kullanım Bedellerinin Hesaplanması
Madde 20 - (1) Tarife Uygulama Dönemi başı sistem kullanım bedelleri Eşitlik (13)’e göre hesaplanır.
(13)
SKBi: i Müşteri Grubu için hesaplanan Sistem Kullanım Bedelini gösterir.
Sistem Kullanım Bedellerinin Güncellenmesi
Madde 21- (1) Tarife Uygulama Döneminin başlangıç değeri olarak Madde 20’ye göre hesaplanan bedeller gerçekleşen ÜFE değişim oranı ile Eşitlik (14)’e göre güncellenir.
(14)
z: Tarife Uygulama Dönemindeki aylık dönemleri,
i: Müşteri Gruplarını,
SKBz,i: i Müşteri Grubu için z inci ayda geçerli olacak Sistem Kullanım Bedelini,
SKBz-1,i: i Müşteri Grubu için z-1 inci ayda geçerli olan Sistem Kullanım Bedelini,
ÜFEz-2: z döneminden önceki kesinleşmiş ÜFE oranını gösterir.
Madde 22 - Dağıtım şirketleri perakende satış tarifelerinin belirlenmesinde kullanılan faktörlerde (tüketim miktarı ve benzeri) önemli değişiklikler meydana gelmesi halinde tarifelerinde revizyon talebi ile Kuruma başvurabilir.
Geçici Madde 1 - (1) Bu Usul ve Esaslar kapsamında yapılacak ilk Tarife Uygulama Dönemi çalışmalarında, 4646 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel alınmış bir hak, belge, izin ve yetkilendirmeye müsteniden doğal gaz dağıtım faaliyetinde bulunan şehir içi doğal gaz dağıtım tüzel kişilerin 2009 yılından itibaren oluşan gelir farkları ilgili dönemlerdeki tarife uygulamalarında benimsenen ilkelere göre hesaplanır ve dikkate alınır. Belirtilen gelir düzeltmeleri dışında, işbu Usul ve Esaslar yürürlüğe girmeden önceki dönemlere ilişkin herhangi bir düzeltme yapılmaz.
Geçici Madde 2 - (1) 4646 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel alınmış bir hak, belge, izin ve yetkilendirmeye müsteniden doğal gaz dağıtım faaliyetinde bulunan şehir içi doğal gaz dağıtım tüzel kişileri ile dağıtım lisansını Kurumun yaptığı ihale ile alan dağıtım şirketlerinden, ihale şartnamesinde belirtilen sürenin dolduğu tarih ile bu usul ve esasın yayımı tarihi arasında 9 (dokuz) aydan daha kısa süre olanlar için 4 üncü maddenin 1 inci fıkrasındaki süre uygulanmaz. Bu şirketlere tarife çalışmalarına baz olacak veri, bilgi ve belgeler ile bu Usul ve Esaslara uygun olarak hazırlayacakları tarife önerilerini Kuruma sunmaları için en az 1 (bir) ay süre verilir.
Geçici Madde 3 - (EKLENMİŞ MADDE EPDK 09.01.2014 T. 2014/4823)
(1) Sekiz yıllık süresi 2014 ve 2015 yılı içerisinde dolacak olan dağıtım şirketlerinin tarife hesaplamaları sekiz yıllık sürenin dolduğu takvim yılının başı itibariyle gerçekleştirilir. Bu şirketler için bu Usul ve Esaslar’ın 6 ncı maddesinin sekizinci fıkrasının son cümlesindeki hüküm uygulanmaz.
Yürürlük
Madde 23 - (1) Bu Usul ve Esaslar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 24 - (1) Bu Usul ve Esasları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.
GEREKÇE:
Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi “Tarifelerin düzenlenmesinde, doğal gazın tüketicilere güvenilir, yeterli, kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli olarak sunulması ile eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması ve şeffaflık ilkeleri esas alınır.” şeklinde olup dağıtım şirketlerinin uygulayacağı sistem kullanım bedellerine ilişkin hesaplamaların piyasa katılımcıları tarafından da bilinen objektif kriterlere dayanmasını sağlamak için hesaplamalara esas metodolojinin bir usul ve esas olarak Karara bağlanması gerekmektedir.
Metodoloji %100 tahakkuk ve tahsilat oranına göre kurgulanmıştır. Tahakkuk ve tahsilatta meydana gelecek kayıpların riskine karşılık güvence bedelinin yönetimi şirketlere bırakılmıştır.
Ayrıca, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım İhaleleri ile Dağıtım Lisansı kapsamında ihale sonucunda belirlenen bedelin lisans verilme tarihinden itibaren ilk 8 yıl boyunca uygulanacağı hüküm altına alınmış, bu süreden sonra tarifelerin Kurul tarafından belirlenmesi kurgulanmıştır. İhaleli şirketlerin 8 yıllık süresi 2011 yılı sonuna doğru dolmaya başlayacak olup 8 yılı dolan şirketlerin tarifelerinin önceden belirlenmiş, şeffaf ve standart bir metodoloji çerçevesinde hesaplanması önem taşımaktadır. (¤¤)