Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-98 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-35/889-212
Karar Tarihi : 6.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Ali Fuat KOÇ, Fethullah GÜLER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Lauren Spethman Holding AG & Co. KG
Temsilcisi: Av. Gamze ÇİĞDEMTEKİN ve Av. Gül AKAD
Maya Akar Center, Büyükdere Cad. 100/29 20
34394 Esentepe/İstanbul
D. TARAFLAR : Lauren Spethman Holding AG & Co. KG
Am Bauhof 13 – 15 21218 Seevetal/ALMANYA
Yıldız Holding A.Ş.
Kısıklı Çeşme Sok. No:2/4 Ferah Cad. Kısıklı Mah.
Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Enfes Gıda İmalat ve Ticaret A.Ş.’nin hisselerinin 30
%50’sinin Yıldız Holding A.Ş.’den Lauren Spethman Holding AG & Co. KG’a
devri yoluyla bir ortak girişim kurulması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.5.2009 tarih ve 3674 sayı ile giren ve
en son 28.7.2009 tarih ve 5364 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 28.7.2009 tarih ve 2009-3-
98/Öİ-09-AFK sayılı Birleşme/Devralma Ortak Girişim Raporu, 28.7.2009 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/205 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-35 sayılı Kurul 40
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Enfes Gıda İmalat ve Ticaret A.Ş.’nin hisselerinin %50’sinin Yıldız Holding A.Ş.’den
Lauren Spethman Holding AG & Co. KG’a devri yoluyla Yıldız Holding A.Ş. ile Lauren
Spethman Holding AG & Co. KG arasında 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesinin (c)
bendi anlamında bir ortak girişim tesis edildiği,
09-35/889-212
2
- Söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında bildirime tabi
olduğu, ancak bu işlem sonucunda bir hakim durum yaratılmasının veya var olan bir 50
hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bildirim
konusu işleme izin verilmesi gerektiği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
60
H.1.1. Lauren Spethman Holding AG & Co. KG (LSH Holding)
Bildirime konu işlem taraflarından LSH Holding, Almanya yasaları çerçevesinde
kurulmuş ve merkezi Almanya’nın Seevetal şehrinde bulunan bir aile şirketidir. LSH
Holding’in Almanya ve Avrupa’da mevcut olan iştirakleri çay, tatlandırıcı, müsli,
kurutulmuş meyve ve kahvaltılık gevrek alanlarında faaliyet göstermektedir.
Teşebbüsün iştirakleri arasında bulunan ve çay pazarında faaliyet gösteren 1907
yılında kurulmuş The Ostfriesische Tee Gesellschaft, LSH Holding’in toplam
cirosunun yüzde 75’ini üretirken, LSH Holding’i Almanya’nın lider çay üreticisi olarak
konumlandırmaktadır. LSH Holding’in yaklaşık 1600 çalışanı olmakla birlikte ticaret 70
hacminin yüzde 40’dan fazlası uluslararası işlerden kaynaklanmakta, İngiltere, Rusya
ve Fransa’da iştirakleri bulunmaktadır. LSH Holding’in Türkiye’de herhangi bir iştiraki
olmadığı gibi Türkiye’de çay sektörü dâhil hiçbir sektörde herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Yönetim kurulu başkanlığını Joachim Spethmann’ın yaptığı LSH
Holding’in ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1: LSH Holding Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Pay Oranı(%)
(………………) (….)
(………………) (….)
(………………) (….)
Toplam 100,00
H.1.2. Yıldız Holding A.Ş. (Yıldız Holding)
80
Ülker Grubu’nun (Ülker) holding şirketi olarak kurulmuş olan Yıldız Holding, bisküvi
ve çikolata başta olmak üzere ambalaj, bilişim, hizmet, ticaret ve pazarlama gibi
sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere sahiptir. Dolayısıyla Yıldız Holding, üretim
hacmi, satış gücü, ürün çeşitliliği ve toplam dağıtım alanı bakımından pek çok
kategoride faaliyet gösteren şirketleri kontrol eden bir holding şirketi olup, ortaklık
yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Yıldız Holding A.Ş. Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Pay Oranı(%)
(………………) (….)
(………………) (….)
(………………) (….)
(………………) (….)
(………………) (….)
(………………) (….)
Toplam 100,00
09-35/889-212
3
Yıldız Holding çay sektöründe, iştirakleri arasında yer alan Enfes Gıda İmalat ve 90
Ticaret A.Ş. ve Doğa Bitkisel Ürünler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Doğa) aracılığı ile
üretim ve satış, Pasifik Tüketim Ürünleri Satış ve Ticaret A.Ş. (Pasifik), Bizim Toplu
Tüketim Pazarlama ve Tic. A.Ş. (BTT), Eksper Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Eksper), Atlantik Gıda İmalat ve Ticaret A.Ş. (Atlantik) aracılığı ile de sadece
satış faaliyetinde bulunmaktadır (…………………) %(…), Doğa’nın %(....), Pasifik’in
%(…), BTT’nin %(…), Eksper’in %(…), Atlantik’in %(…) oranında hissedarıdır).
Ayrıca Yıldız Holding ile aynı ekonomik bütünlük içinde olduğu düşünülen Marsan
Gıda San. ve Tic. A.Ş. çay pazarında Deren markası ile faaliyet göstermektedir.
H.2. İlgili Pazar 100
H.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
Devre konu şirket olan Enfes siyah çay alanında, Enfes’in bağlı ortaklığı olan Doğa
ise bitki-meyve çayları ile şeker alanında faaliyet göstermektedir. Bu çerçevede
devralmaya konu işlem çay ve şeker sektörünü etkileyecek bir işlem olma özelliğini
taşımaktadır.
Çay sektörü ülkemizde önemli bir yere sahiptir. Özellikle siyah çayın geleneksel bir
içecek olması, kültürümüzdeki yeri ve ülkemizde hemen hemen her kesim tarafından 110
talep edilen bir içecek olması bu ürünü ülkemiz açısından önemli kılmaktadır. Özel
sektöre siyah çay üretim izni 4.12.1984 tarih ve 3092 sayılı Çay Kanunu ile verilmiş
ve bu sektör rekabete açılmıştır. Siyah çay tarımı Bakanlar Kurulunun verdiği ruhsat
ile yapılabilmektedir. Bakanlar Kurulu en son 1994 yılında 758.257 dekar çay tarım
alanını ruhsatlandırmış ve bu tarihten sonra ruhsatlandırma işlemi yapılmamıştır. Bu
alanlar Türkiye’yi Dünya siyah çay tarım alanları sıralamasında 7. sırada
konumlandırmaktadır. Sektör bu yönüyle de regülasyona tabi bir sektör olarak
değerlendirilebilir. Kişi başına düşen çay tüketim miktarı ise ülkemizde 2,3 kg olup
ülkemiz bu kategoride Dünyada 4. sırada bulunmaktadır. Ülkemiz siyah çay pazarı
yatırımcılar için büyük ve cazip bir pazar konumundadır. Bu bağlamda özel sektör 120
çay işletmeleri 1985 yılından itibaren, üretim kapasitelerini artırmak suretiyle
pazardan pay almaktadır. Özel sektörün iç pazardaki pazar payı %45-50
düzeyindedir.
Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bitki-meyve çaylarına olan talep artmaktadır.
Ülkemizde sağlıklı beslenme trendinin bir parçası olarak, geleneksel siyah çay
kültürünün yanında özellikle genç kitlelerde bitki-meyve çayları tüketimi de
artmaktadır. Tüketicilerde artan sağlıklı yaşam bilinci ve besinlerde daha fazla fayda
arayışı bitki-meyve çayı pazarının da bu değişime paralel olarak büyümesine
yardımcı olmaktadır. Talebin artmasına bağlı olarak bu pazara yapılan yatırımlar 130
artmış, pazara güçlü oyuncular girmiştir. Son dönemde pazarda geniş bir ürün
farklılaştırmasına gidilmiş, her tüketiciye hitap eden ürünler piyasaya sunulmaya
başlanmıştır. Bitki-meyve çayı pazarına girişi önemli ölçüde zorlaştıracak bir giriş
engeli bulunmamaktadır. Bu alanda faaliyet göstermek isteyen teşebbüslerin Tarım
Bakanlığı’ndan üretim izni ve sertifikalarını almaları yeterlidir.
Ülkemizde üretilen şeker, üretildiği hammaddeye göre iki farklı gruba ayrılabilecektir.
Bunlar pancardan üretilen sakaroz kökenli şeker ve mısır, buğday, patates gibi
09-35/889-212
4
nişasta içeren hammaddelerden elde edilen nişasta bazlı şekerdir. Şeker sektöründe
2009 yılı itibarıyla 39 adet şeker fabrikası faaliyet göstermektedir. Bu fabrikalardan 140
25’i kamu iktisadi teşebbüsü olup pancar şekeri üretmekte, diğer fabrikalar ise özel
sektör tarafından işletilmekte olup bunların 8’i pancar şekeri, 6’sı nişasta bazlı şeker
üretmektedir.
Ülkemizde şeker piyasası 4634 sayılı Şeker Kanunu tarafından düzenlenmektedir.
Şeker Kanunu’nun özü, kendi kendine yeterliliği esas alacak şekilde şeker üretim ve
arz planlaması ve üreticilerle sanayicilere gelir güvencesi sağlamaktır. Şeker
Kanunu’nda arzın Şeker Kurulu tarafından belirlenecek kotayla planlanmasına ilişkin
hükümler yer almaktadır.
150
H.2.2. İlgili ürün pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal
veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
Ortak Girişime konu olan Enfes ve iştiraki olan Doğa, çay ve şeker üretimi ve
pazarlanması faaliyetlerini yürütecektir. Bu ürünlerin kullanım amaçları, hitap ettikleri 160
tüketici kesimleri, ürünlerin yapısı ve tüketici gözündeki nitelikleri dikkate alındığında
bu pazarların alt pazarlara ayrılabilmesi ve daha dar tanımlanabilmesi mümkündür.
Bu çerçevede çay sektörü siyah çay, yeşil çay, bitki ve meyve çayları gibi birçok alt
ürün segmentine ayrılabilmektedir.
Ortak Girişim’in faaliyet alanı dikkate alınarak ilgili ürün pazarları “siyah çay”, “bitki-
meyve çayları” ile “sakaroz kökenli şeker” olarak ele alınabilecek olsa da, işlem
sonucu herhangi bir yoğunlaşma meydana gelmemektedir. Bu nedenle, inceleme
konusu işlem alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler
yaratmamaktadır. Dolayısıyla “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. 170
paragrafında yer alan düzenlemeye uygun olarak dosya kapsamında kesin bir pazar
tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının
bölgesel bir farklılık göstermemesi nedeni ile ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak
tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 180
H.3.1. Bildirime Konu İşlem
Bildirim konusu devralma yolu ile ortak girişim kurulması işlemi, Türkiye Cumhuriyeti
kanunlarına göre kurulmuş ve mevcudiyetini sürdürmekte olan bir anonim şirket olan
Ülker Grubu içinde yer alan Yıldız Holding ile Almanya kanunlarına göre kurulmuş ve
mevcudiyetini sürdürmekte olan bir şirket olan LSH Holding arasındaki hisse alım ve
satım işlemidir. LSH Grubu Avrupa ve Rusya’da faaliyet göstermekte olup, henüz
09-35/889-212
5
Türkiye’de çay pazarında herhangi bir faaliyeti yoktur. Bu devralma neticesinde LSH
Holding sektördeki ve uluslar arası pazardaki bilgi ve “know-how”ını, Türkiye’deki 190
pazarı iyi tanıyan güçlü bir ortak ile birleştirerek Türkiye pazarına girmiş olacaktır.
Ayrıca kurulacak olan bu ortak girişimin Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerine de
uzanması ve bu stratejik ortaklık ile bu bölgelerde de faaliyet gösterilmesi
hedeflenmektedir.
Bu amaçla LSH Holding, Hisse Devir Sözleşmesine göre, hali hazırda Türkiye’de çay
işinde faal olan Enfes’in çıkarılmış sermayesinin %(…)’sini ve Enfes aracılığı ile
Enfes’in iştiraki olan Doğa’nın %(…) oranındaki hissesinin mülkiyetini ve kontrolünü
iktisap edecektir. Doğa’nın hissedarlık yapısına Tablo 3’de yer verilmiştir.
200
Tablo 3: Doğa’nın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Pay Oranı (%)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
Toplam 100,00
Böylelikle Enfes ve Doğa, Yıldız Holding’in tek başına kontrolünden, Yıldız Holding
ve LSH Holding’in ortak kontrolüne geçmiş olacaktır. Enfes’in % (…) oranındaki
hissedarlığı yine Yıldız Holding’in tek başına kontrol ettiği Atademir Gıda San. ve Tic.
A.Ş. (Atademir)’e aittir. Enfes %(…) oranındaki hisselerini LSH Holding’e devrettikten
sonra Enfes üzerindeki kontrolünü Atademir aracılığı ile sağlayacaktır. Atademir’in
Hissedarlık yapısına Tablo 4’de yer verilmiştir.
Tablo 4: Atademir’in Hissedarlık Yapısı 210
Hissedar Adı Pay Oranı (%)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
Toplam 100,00
Rekabet Kurulu izni de dahil olmak üzere şirketin faaliyete geçmesi için gerekli yasal
izinlerin alınması, yükümlülüklerin ifa edilmesi ve işlemlerin tamamlanması sırasında
Enfes’in, yine kendileri ile aynı ekonomik bütünlük içinde olduğu dikkate alınan,
Marsan Gıda San. ve Tic. A.Ş.’den çay pazarında sunulan “Deren” ibareli markalarını
ve yine Marsan’a ait Hendek, Sakarya’daki arazileri devralması öngörülmekte,
Doğa’nın çay ve şeker işine dahil olmayan malvarlıkları ile markalarının Yıldız
Holding veya Yıldız Holding’in başka bir iştirakine devredilmesi öngörülmektedir.
Enfes’in ortak girişim kurulmadan önceki ve sonraki hissedarlık yapıları sırası ile
Tablo 5 ve Tablo 6’da verilmiştir. 220
09-35/889-212
6
Tablo 5: Devir Öncesi Enfes’in Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Pay Oranı(%)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
Toplam 100,00
Tablo 6: Devir Sonrası Enfes’in Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Pay Oranı(%)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
(……………) (….)
Toplam 100,00
Devir işlemi ile ortak girişimin kurulmasını müteakip Enfes, Milford Yıldız Gıda San. 230
ve Tic. A.Ş. (Milford) unvanını alacaktır. Milford’un amacı taraflar arasında imzalanan
Hissedarlar Sözleşmesi’nin 2.1.1. maddesinde, LSH Holding ve Atademir ile bunların
bağlı şirketlerinin ortak yatırım aracı ve nihai şirketi olmak olarak belirtilmiştir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendine göre; “Amaçlarını gerçekleştirmek
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)” birleşme ve
devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. Bu tanım çerçevesinde bir ortak
girişimin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için 240
aşağıda sayılan üç unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması bir başka deyişle rekabetçi davranışların
koordinasyonuna yol açmaması.
H.3.1.1. Ortak Kontrol
250
Ortak Girişim’in planlanan sermaye yapısı dâhilinde, Yıldız Holding ve LSH Holding
gerek kuruluş aşamasında gerekse de sermaye artırımı sonrası durumda şirketin
%(…)’şer oranında hissesini elinde bulunduracaktır. Hisse Devir Sözleşmesi’nde de
belirtildiği üzere taraflara ait olan hisse gruplarından herhangi birine üstünlük veya
imtiyaz tanınmamıştır, her iki grup hisse de eşit ve aynı haklara sahip olacaktır.
Taraflar Ortak Girişim ile bağlı ortaklığı olan Doğa’nın da yönetiminde eşit temsil
hakkına sahip olacaktır. Hissedarlar Sözleşmesi’nde belirtildiği üzere, Ortak Girişim
ikisi LSH Holding, ikisi Yıldız Holding tarafından atanacak olan toplam dört üyeden
oluşan bir yönetim kurulu tarafından yönetilecektir. Yönetim kurulunun hem toplantı
hem de karar alma nisabı üç kurul üyesinden oluşacaktır. Bu durumda yönetim 260
kurulunun her toplantısında her iki tarafın da iradesini yansıtacak en az bir üye
bulunacaktır. Doğa’nın yönetim kurulu ise beş kişiden oluşacaktır. Yıldız Holding ve
09-35/889-212
7
LSH Holding’in yönetim kurulunda ikişer üyesi bulunacaktır. Doğa yönetim kurulunun
hem toplantı hem de karar alma nisabı dört kurul üyesidir. Bu durumda otak girişimin
yönetim kurulunda olduğu gibi karar alınan her toplantıda tarafların iradesini
yansıtacak en az bir üye bulunacaktır. Hem ortak girişimin hem de Doğa’nın
yönetiminde kurul başkanı veya kurul başkan yardımcısı belirleyici oy hakkına veya
özel yetkilere sahip olmayacaktır.
Hissedarlar Sözleşmesi’nde belirtilen ve “Mahfuz Konular” başlığı altında sayılan ve 270
ortak girişimin ticari hayatını önemli derecede etkileyecek stratejik kararların yalnızca
ortak girişimin yönetim kurulunca alınacağı ifade edilmektedir. Bu maddenin mümkün
olan en geniş sınırlar çerçevesinde Doğa’nın yönetimine de uygulanacağı
Hissedarlar Sözleşmesi’nin 4.2.1. maddesinde düzenlenmiştir.
Hissedarlar Sözleşmesi’nde “Mahfuz Konular” olarak tanımlanan durumların, Ortak
Girişim’in hem stratejik hem de ticari faaliyetlerini ilgilendiren kararlara ilişkin olduğu
dosya mevcudu bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Yönetim kurulunun karar alma
süreci değerlendirildiğinde ise, taraflardan herhangi birinin Ortak Girişim’in
yönetimine ve kritik kararlara ilişkin karar alma sürecine tek başına etki edemeyeceği, 280
bu nedenle de Ortak Girişim üzerinde, Yıldız Holding ve LSH Holding’in ortak
kontrole sahip olduğu görülmektedir.
H.3.1.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olma
Ortak girişimin iktisadi bağımsızlığının ölçütü, faaliyet gösterdiği pazarda bağımsız bir
aktör olarak davranıp davranmadığıdır. Eğer ortak girişim ar-ge, satış, üretim gibi ana
teşebbüslerinin sadece bazı fonksiyonlarını yerine getiriyorsa bağımsız bir iktisadi
varlık, bir başka deyişle tam işlevsel olarak kabul edilmemektedir. Ortak girişimin
anlaşmada yer alan ticari faaliyetlerini sürekli bir biçimde yürütebilmesi için, günlük 290
faaliyetlerini sürdüren bir yönetime; mali, personel, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını
da içeren yeterli kaynaklara sahip olması gereklidir.
Bildirime konu işlemle kurulması planlanan ortak girişim kendi hesabına siyah çay,
bitki-meyve çayları ve kahverengi şeker üretiminde bulunacaktır. Nitekim Enfes ve
Doğa hâlihazırda bu alanlarda faaliyet göstermekte olup, bu faaliyetlere yetecek
kadar makine, teçhizat ve insan gücüne sahiptirler. Satıcı konumunda bulunan Yıldız
Holding bu durumun devam etmesi için Hissedarlar Sözleşmesinin ekinde yer alan
Satıcının Beyan ve Taahhütlerini kabul etmiştir. Ayrıca Yıldız Holding, tüm yasal
prosedürlerin tamamlanmasına kadar Enfes ve Doğa’nın yönetiminde şirketin olağan 300
işleyişi haricinde işlem tesis etmeyeceğini Hisse Devir Sözleşmesi’nde taahhüt
etmiştir. Bu çerçevede halihazırda faal olan bu şirketlerin devir sonrasında bu
durumlarını devam ettirebilecekleri söylenebilecektir.
Kurulacak olan ortak girişimin bağımsız olarak kendi faaliyetlerini devam ettirebilmesi
için yeterince sermayeye sahip olması gerekecektir. Bu bağlamda Yıldız Holding
devir işlemi sırasında şirketin (……………) TL tutarında bir ödenmiş sermayeye sahip
olacağını taahhüt etmiştir. Ayrıca Hissedarlar Sözleşmesi’ne göre taraflar şirketin
sermayesini eşit oranda katkıda bulunarak 2009 yılı Aralık ayı sonuna kadar
(…………….) TL’ye çıkartmayı planlamaktadırlar. Bu çerçevede kurulacak olan ortak 310
girişimin ilgili pazarda faaliyet göstermesine yetecek kadar sermayeye sahip olacağı
kanaatine varılmıştır.
09-35/889-212
8
Ortak girişimin bağımsız bir varlık olarak ortaya çıkabilmesi için bir diğer husus, ticari
kararlarını özgürce alabilmesi, başka bir ifadeyle pazar stratejilerini kurucularından
bağımsız olarak belirleyebilmesi gerekliliğidir. Ortak girişimin ticari faaliyetlerinin
büyük bir kısmını kurucu şirketlerle gerçekleştirmesi ya da kurucu şirketlerin ortak
girişimle aynı pazarda veya alt/üst pazarlarda faaliyet göstermesi halinde ortak
girişimin ticaret politikalarını bağımsızca belirlemesi söz konusu olmayabilecektir.
Bildirime konu işlemde Yıldız Holding çay pazarındaki faaliyetini tamamen 320
sonlandıracağından, Ortak Girişim’in ana teşebbüslerden Yıldız Holding ile herhangi
bir tedarik ilişkisi bulunmayacaktır.
H.3.1.3. Rekabetçi Davranışların Koordinasyonuna Yol Açılmaması
Tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana
teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi ya
da ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında
rekabetçi davranışların koordinasyonu riski bulunmadığı kabul edilmektedir. 330
Taraflardan Yıldız Holding’in ilgili pazarlardaki faaliyeti işleme izin verilmesi ile son
bulacaktır. LSH Holding’in ise Türkiye pazarında herhangi bir ticari faaliyeti
bulunmamaktadır. Ayrıca Hisse Devir Sözleşmesi’nin 8. maddesinde yer alan rekabet
yasağı, tarafların Ortak Girişim’in faaliyette bulunacağı pazarlara girmesini
engellemektedir. Dolayısıyla rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açılmaması
şartı da sağlanmaktadır.
Dolayısıyla, bildirime konu işlemin ortak girişimin üç unsurunu da sağladığı
anlaşıldığından, anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim 340
işlemi niteliğinde olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre bir birleşme/devralmanın Rekabet Kurulu
iznine tabi olabilmesi için işlemin taraflarının ilgili ürün pazarında toplam %25 pazar
payı veya 25 milyon TL ciro eşiğini aşmaları gerekmektedir. İncelemeye konu ortak
girişim kurulması işlemine taraf olan teşebbüslerden Yıldız Holding’i kontrol eden
Ülker Grubu’nun Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında elde ettiği cirolar ve pazar payları
Tablo 7’de gösterilmiştir.
Tablo 7: Ülker Grubu’nun İlgili Ürün Pazarlarında 2008 Yılı Ciro1 ve Pazar Payları 350
İlgili Ürün Pazarı Pazar Payı (%) Ciro (TL)
(……………) (…) (………….)
(……………) (…) (………….)
(……….)2 (………….)
İşleme taraf olan diğer teşebbüs olan LSH Holding’in Türkiye’de ilgili ürün
pazarlarının hiçbirinde faaliyeti yoktur. Bu nedenle söz konusu işlem
değerlendirilirken sadece Ülker Grubu’nun ciroları ve pazar payları değerlendirmeye
tabi tutulacaktır.
1 Ülker Grubu cirolarına Topbaş Grubunun ciroları da eklenmiştir.
2 Ülker Grubunun şeker alanındaki pazar payı %1’in altındadır.
09-35/889-212
9
Tablo 7’de görüldüğü üzere Yıldız Holding’in bitki-meyve çayları ve sakaroz kökenli
şeker pazarlarında elde ettikleri pazar payı ve ciro toplamları 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesinde öngörülen eşiklerin altında kalmaktadır, bu sebeple bildirime konu
işlem bu pazarlar bakımından izne tabi değildir. 360
Siyah çay pazarında ise Yıldız Holding’in toplam cirosu (……………) TL olup 1997/1
sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiğini aşmaktadır. Dolayısıyla bildirime
konu işlem siyah çay pazarı bakımından izne tabidir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak” birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek
yasaklanmıştır. 370
Bildirim konusu işlem kapsamında LSH Holding’in herhangi bir faaliyetinin
bulunmadığı görülmektedir. Bu nedenle taraflar arasında Türkiye’de herhangi bir
pazarda yatay ya da dikey örtüşme ortaya çıkmayacağından inceleme konusu işlem
sonucu bir yoğunlaşma meydana gelmeyecektir. Ayrıca her ne kadar Ülker
Grubu’nun cirosu 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiğini
aşmakta olsa da Ülker Grubu’nun pazar payı yalnızca % (…)’dir. Bu durumda sadece
pazar payına bakılarak bile siyah çay pazarında kurulacak olan ortak girişim
sonrasında herhangi bir hakim durum yaratılmayacağı veya var olan bir hakim
durumun güçlendirilmeyeceği söylenebilecektir. 380
Bildirime konu işleme esas teşkil eden Hisse Devir Sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı”
başlıklı 8. maddesinde ve Hissedarlık Sözleşmesinin 10. maddesinde ana
teşebbüslere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüne yer verilmiştir: Bu maddelere
göre ana teşebbüslerden her biri sözleşmenin süresi boyunca ve sözleşmenin
feshinden sonraki iki yıl boyunca doğrudan veya dolaylı yoldan Ortak Girişim ile
rekabet etmeyecektir.
Ortak girişim işlemlerinde taraflara getirilen rekabet yasakları, taraflar arasındaki
veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol 390
açılmaması gerekliliği nedeniyle ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği
ilgili pazardan çekilmelerini ve böylelikle yeni ekonomik birimin fiili ya da potansiyel
rakibi olma imkanlarının ortadan kalkmasını sağlamaktadır. Bu özellikleriyle ortak
girişim işlemlerinde ana teşebbüslere getirilen rekabet yasaklarının yoğunlaşma
işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları kabul edilmektedir.
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma
işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli
olma kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık”
kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Hisse Devir Sözleşmesi ile hissedarlara 400
getirilen rekabet yasakları sözü edilen kriterleri sağlamaktadır. Bu çerçevede
Hissedarlar Sözleşmesi’nde, sözleşmenin devamı süresince ve sözleşmenin
feshinden itibaren iki yıl olarak düzenlenen, işlemle doğrudan ilgili olup kapsamı ilgili
ürün pazarında yer alan ürünler ve Ortak Girişim’in faaliyet gösterdiği coğrafi bölge ile
sınırlı tutulan rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi gerektiği
kanaatine varılmıştır
09-35/889-212
10
I. SONUÇ
410
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy