1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/C.S.-00/6 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-25/262-144
Karar Tarihi : 04.07.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Nazlı AKSOY
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Enron Corporation
1400 Smith Street Houston TX77002
- Temsilcileri:
Av. Gülperi yörüker, Av. Yael Albukrek, Sezin Turan
Güllü Sok. No:1, 3. Levent/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Enron Corporation
- MG plc.
One America Square 17 Crosswall London EC3N 2LB
E- DOSYA KONUSU: Enron Corporation'un MG plc'nin sermayesini temsil eden
hisselerin tamamını halka çağrı yoluyla devralması işlemine izin verilmesi
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.06.2000 tarih, 2525 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi
ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 23.06.2000
tarih, D1/1/C.S.-00/6 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 29.06.2000 tarih,
REK.05.00.00/40 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-25 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Enron Corporation'un MG plc.'yi devralmasının,
ilgili ürün pazarında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7 nci
maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ çerçevesinde yeni bir hakim durum yaratmayacağı
veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği, bu bakımdan söz konusu
2 REKABET KURUMU
devralma işlemine izin verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. TARAFLAR
1.1. Enron Corporation: Hisseleri Newyork, Londra ve Frankfurt Borsalarında kayıtlı
halka açık bir şirket olan ve dünya çapında 2000'in üstünde bağlı şirketi bulunan
Enron'un, yan kuruluşları ve bağlı kuruluşları vasıtası ile yürüttüğü faaliyet alanları
şu şekildedir;
Doğal gaz, elektrik, kömür, kağıt hamuru ve kağıt, data transaferi
hacmi(bandwidth) ve hava derivativleri ve bunlarla ilgili risk yönetimi ile finans
hizmetleri,
Elektrik santralı, boru hattı ve enerji ile ilgili diğer kaynakların geliştirilmesi,
inşası ve işletimi,
Boru hatları vasıtası ile doğal gaz nakli,
Elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı ve
Bandwidth yönetimi hizmetleri ve yüksek bandwidth uygulamaları sağlayacak
akıllı bir şebeke platformu geliştirmek.
1999 yılına ait dünya çapındaki cirosu 40.122 milyon ABD Doları olan
Enron'un aynı dönemde Türkiye'de gerçekleştirdiği ciro 50 milyon ABD Doları'nın
üzerindedir. Enron'un Türkiye pazarında faaliyetlerini yürüttüğü şirketler; Trakya
Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. (elektrik üretimi alanında faaliyet sürdürmektedir),
Enron Güç Santralleri İşletme Ltd. Şti. (Trakya Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. için
ülke içindeki operasyon ve bakım taşeronu) ve Enron Proje Yönetimi Ltd. Şti. olarak
sıralanmaktadır.
1.2. MG plc.: Metal ticareti alanında faaliyet gösteren ve uluslararası bir şirket olan
MG'nin %41.78'ine Metallgesellschaft AG sahip olup, hisselerin geri kalan kısmı çok
sayıdaki hissedarın elinde bulunmaktadır. MG'nin demirsiz metallerin ticareti
dışındaki başlıca faaliyet konuları brokerlik, piyasa belirleyiciliği ve küresel çapta
stok bulundurma ve depolama olarak sıralanmaktadır. Demirsiz metal ticareti
alanında dünya lideri konumunda bulunan MG'nin, temel olarak geri dönüştürülmüş
metaller de dahil olmak üzere dünya çapındaki 1999 yılı cirosu 5.204.000.000
Euro'dur. MG'nin aynı dönemdeki Türkiye pazarına ait cirosunun 3.2 milyon ABD
Doları olduğu görülmektedir. Türkiye'de bağlı şirketi bulunmayıp sadece nikel ve
teneke alanında faaliyet göstermekte olan MG, bu pazarlardaki faaliyetlerini ihracat
yoluyla gerçekleştirmektedir.
2. İlgili Pazar
a) Ürün Pazarı: Bildirime konu olan işlem sonucunda MG'nin kontrolü el
değiştireceği için ilgili ürün pazarının belirlenmesinde MG'nin faaliyetleri dikkate
alınacaktır. Demirsiz metal ticaretinde dünyanın önde gelen firmalarından olan MG,
Türkiye pazarına sadece nikel ve teneke satışı yapmaktadır. Demirsiz metaller;
3 REKABET KURUMU
aluminyum, bakır, kurşun, nikel, gümüş, teneke ve çinko olmak üzere yedi ayrı
üründen oluşmaktadır. Bu ürünlerin birbirleriyle olan talep ikamelerine bakıldığında,
Kutu ve kap üretiminde aliminyum ve tenekenin,
Otomotiv sektöründe radyotör ve diğer ısıtıcı aletler gibi bazı parçaların
üretiminde bakır ile aliminyumun,
Kurşun-asitli piller ile nikel-kadmium pillerin,
Lehimlerdeki kurşun kullanımı ile teneke-kurşun amalgamlarının,
Kalıp alaşımlarındaki çinko ile aliminyum alaşımların
birbirleriyle ikame edilebildikleri görülmekle birlikte, bu ikame edilebilirliklerin belirli
alanlar için sınırlı kaldıkları anlaşılmaktadır. Demirsiz metal pazarına arz ikamesi
yönüyle bakıldığında, Londra Metal Borsası gibi metal borsalarının üyelerinin tüm
demirsiz metallerin ticaretini yaptıkları, bununla birlikte dikey olarak bütünleşmiş olan
metal üreticilerinin sadece kendi ürettikleri metalin ticaretini yaptıkları
görüldüğünden, bütün demirsiz metallerin tek bir pazar olarak değerlendirilmesini
sağlayacak derecede arz ikamesinin bulunmadığı görülmektedir. Nitekim Avrupa
Komisyonu da Gencor/Shell vakasında aliminyum, altın, gümüş, nikel, bakır gibi
ürünlerin herbirini ayrı ürün pazarları olarak kabul etmiştir. MG'nin Türkiye'de sadece
nikel ve teneke pazarına satış yapıyor olmasından dolayı, söz konusu işlemden
etkilenen ilgili ürün pazarı olarak nikel ve teneke pazarları belirlenmiştir.
b) Coğrafi Pazar: Demirsiz metal ticaretinin Londra Metal Borsası gibi metal
borsaları aracılığıyla gerçekleştirildiği dolayısıyla global niteliklere sahip olduğu
dikkate alındığında, söz konusu devralma işlemi için yapılacak incelemede ilgili
coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir.
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Mezkur devir işlemine ilişkin olarak, MG'nin ihraç edilmiş veya edilecek olan
adi hisse senetleri için Credit Suisse First Boston tarafından Enron Investments PLC
adına yapılacak olan ve tavsiye edilen bir nakit karşılığı hisse teklifinin şartları
konusunda mutabık kalındığına dair Enron ve MG yönetim kurullarının 22 Mayıs
2000 tarihinde bir duyuru yaptıkları görülmektedir. Enron namına MG için önerilen
nakit karşılığı hisse teklifini konu alan Halka Teklif Belgeleri'nden de anlaşıldığı
üzere, Enron her bir MG hissesi için 300 pence düzeyinde bir teklif sunmuştur. Söz
konusu hisse devir işlemlerinin tamamlanmasından sonra MG Enron'un bir yan
kuruluşu haline gelecektir ki, kontrolü el değiştiren MG'nin Türkiye pazarında
demirsiz metal ticaretinde bulunduğu göz önüne alındığında, bu işlemin 1997/1 sayılı
Tebliğ anlamında bir devir işlemi olduğu açıktır.
Kontrolü el değiştiren taraf olan ve demirsiz metal ticareti konusunda dünya
lideri konumunda bulunan MG'nin Türkiye pazarına ihracat yoluyla nikel ve teneke
sattığı görülmektedir. Tarafların göndermiş olduğu bildirim formunda, özellikle
rakiplerin pazar paylarına ilişkin yeterli veri bulunmamakla birlikte, MG'nin nikel
pazarındaki 1999 yılı cirosunun 1.6 milyon ABD Doları, pazar payının da %17 olduğu
anlaşılmaktadır. Teneke pazarında ise MG'nin yalnızca fiziksel metal (teneke)
satışının bulunduğu ve Türkiye pazarında 1999 yılında gerçekleşen 1193 tonluk
tüketimin 325 tonunun MG tarafından karşılanarak 1.6 Milyon ABD Dolarlık bir ciro
4 REKABET KURUMU
elde edildiği belirtilmiştir. Buradan, MG'nin fiziksel teneke satışlarındaki 1999 yılı
pazar payının %27 olduğu görülmektedir. Teneke pazarında fiziksel metal ticareti
yanında derivatif araçlar vasıtasıyla metal ticaretinin de bulunduğu ve MG'nin
derivatif araçlar vasıtasıyla metal satışının bulunmadığı dikkate alındığında, MG'nin
teneke pazarındaki pazar payının daha da düşeceği söylenebilir. Bununla birlikte,
gerek sağlıklı pazar bilgilerinin sadece fiziksel metal ticareti alanında bulunması,
gerekse söz konusu devir işleminin etkilerinin daha dar pazarlar alınarak
incelenmesi gerektiği düşüncesinden hareketle MG'nin fiziksel metal ticaretindeki
%27'lik oranı baz alınmış, dolayısıyla söz konusu devir işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında Rekabet Kurulu'ndan izin alması gereken bir işlem olduğu belirlenmiştir.
Ağırlıklı olarak enerji ve iletişim alanlarında faaliyet gösteren Enron'un,
demirsiz metal ticareti alanında faaliyetinin bulunmadığı görülmektedir. Son
zamanlarda toptancılık alanında da atılım yapan Enron'un MG'yi devralarak, ticaret
ve finans konularındaki güç ve tecrübesini MG'nin demirsiz metal alanındaki lider
konumuyla birleştirmek suretiyle sinerji yaratmak ve özellikle ABD ve Avrupa'da yeni
müşterilere ulaşabilmek ve çapraz pazarlama imkanlarından istifade etmek gibi
amaçlarının olduğu hissedarlara gönderilen Halka Teklif Belgeleri'nden
anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Enron'un demirsiz metal ticaretinin bulunmadığı ve
bu alanda Türkiye pazarına ihraç yoluyla satışı bulunan MG'nin nikel ticaretindeki
pazar payının %17, fiziksel teneke satışlarındaki pazar payının %27 olduğu, üstelik
%27 olan bu pazar payının pazarın derivatif araçlar vasıtasıyla teneke satışlarını da
kapsayacak şekilde genişletilmesi durumunda daha da düşeceği dikkate alındığında,
mezkur devir işleminin Türkiye'deki herhangi bir demirsiz metal ticareti pazarında
yatay ya da dikey anlamda yeni bir hakim durum yaratması veya mevcut bir hakim
durumu güçlendirmesi söz konusu değildir.
I- SONUÇ
Enron Corporation'un MG plc.'yi devralmasının, ilgili ürün pazarında 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi ve 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ çerçevesinde yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim
durumu güçlendirmeyeceğinden, söz konusu devralma işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy