Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-162 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-56/885-348
Karar Tarihi : 25.9.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Evrim Özgül KAZAK, Nur Seda KÖKTÜRK
C. BİLDİRİMDE : - TDK Germany GmbH
BULUNAN Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Murat Hakan
ÖZGÖKÇEN 20
Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mah. 34349 Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - TDK Germany GmbH
Wanheimer Straβe 57 40472 Düsseldorf/Almanya
- Epcos AG
St.-Martin-Straβe 53, 81669 Münih/Almanya
E. DOSYA KONUSU: Epcos AG (Epcos)’nin tam kontrolünün TDK Germany
GmbH (TDK Almanya) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.08.2008 tarih ve 5320 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 19.09.2008 tarih ve 6267 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde düzenlenen 19.09.2008 tarih ve 2008–2–162/Öİ-08-EÖK
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 19.09.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/300
sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 40
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”'in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir devralma olduğu,
2. 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hâkim durum yaratmaya veya
mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü yahut
bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı ve bu sebeple işleme izin
verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
08-56/885-348
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
H.1. Taraflar
H.1.1. TDK Almanya
TDK Almanya, %100 TDK tarafından kontrol edilen ve yalnızca Epcos hisselerinin
TDK’ya devri işlemini gerçekleştirmek için kurulmuş olan bir şirkettir.
H.1.2. TDK
Tokyo, New York ve İngiltere menkul değerler borsalarına kote edilmiş, halka açık bir
anonim şirket olan TDK, herhangi bir teşebbüs ya da kişi tarafından kontrol
edilmemektedir. Şirketin hisseleri birçok hissedara dağılmış olmakla birlikte, TDK’da
%11’den fazla oranda hissesi bulunan herhangi bir hissedar bulunmamaktadır.
TDK elektronik eşya ve parçaları ile kayıt araçlarının geliştirilmesi ve üretilmesi 60
alanlarında faaliyet göstermektedir. Elektronik eşya ve elektronik parçalar; pasif ve
elektromekanik parçaların üretimi, elektronik eşya, elektronik cihaz ve diğer
elektronik parçalardan oluşmaktadır. Kayıt araçları ise ses bandı, video bandı, CD
yazıcıları, mini disk, DVD ve bilgisayar için kaset tabanlı kayıt araçları gibi ürünleri
kapsamaktadır. Üretim tesislerinin büyük bir kısmı Japonya ve Asyada yer alan
TDK’nın, Kuzey Amerika’da da ek bir üretim tesisi bulunmaktadır. TDK’nın en önemli
müşterileri bilgisayar, tüketici elektroniği ve telekomünikasyon sanayilerinde üretim
yapan teşebbüslerdir. TDK, dünya çapında bilhassa çok katlı indüktörler, ferritler, ve
çok katlı seramik kondansatörlerde güçlü bir pazar pozisyonuna sahip bulunmaktadır.
Taraflarca verilen bilgilere göre, TDK’nın Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya şubesi 70
bulunmamakta, Türkiye’deki müşterilere satış yapılmasına yönelik tüm işlemler
doğrudan TDK tarafından veya satış temsilcileri üzerinden gerçekleştirilmektedir.
H.1.3. Epcos
Dosya kapsamında verilen bilgilere göre Epcos, 1989 yılında Siemens AG ve
Matsushita Electric Industrial Co., Ltd. arasında kurulan Alman-Japon ortak girişimi
olan Siemens Matsıshita Components tarafından 1999 yılında kurulmuştur. Genel
merkezi Almanya’da bulunmaktadır. Frankfurt (Almanya) menkul değerler borsasına
kote edilmiş, halka açık bir anonim şirket olan Epcos’un hisseleri birçok hissedara
dağılmış durumdadır. Epcos’un başlıca hissedarlarına aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 1: Başlıca Epcos Hissedarları 80
Ünvanı/Adı Hisse Oranı (%)
TDK 27,04
Dodge&Cox 10,45
AXA S.A. 6,99
Odey Asset Management 4,91
Alliance Bernstein 4,61
Backays Global Investor UK Holding Limited 3,01
Diğer 42,99
Dosya mevcudu bilgilere göre Epcos, yalnızca elektronik parça üretimi alanında
faaliyet göstermektedir. Özellikle pasif ve elektromekanik parçaların geliştirilmesi,
üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren Epcos, RF filtreleri, piazo-ateşleyicileri ve
devre koruyucu cihazların üretimi ve satışı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bununla
birlikte, Epcos’un çok küçük bir oranda da olsa yarı iletken parçaların geliştirilmesi ve
üretimi alanında faaliyeti bulunmaktadır. Epcos’un ana müşterilerini otomotiv
08-56/885-348
3
elektroniği, endüstri elektroniği ve bilgisayar sektöründe üretim yapan firmalar
oluşturmaktadır. Epcos; Almanya, Avusturya, İspanya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti,
Singapur, Malezya, Hindistan, Çin, Brezilya ve ABD’de üretim tesislerine sahiptir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Epcos’un Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya şubesi 90
bulunmamakta, Türkiye’deki müşterilere satış yapılmasına yönelik tüm işlemler
Epcos AG Almanya tarafından yapılmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, Epcos’un kontrolünün TDK Almanya tarafından devralınmasına
ilişkindir. Bildirim formunda yer verilen bilgilere göre, her iki teşebbüs de elektronik
parça üreticileridir. Elektronik ürün ve sistemlerin tüm temel fonksiyonlarını
gerçekleştiren en önemli unsuru oluşturan elektronik parçalar, en genel anlamda
elektrik sinyallerinin işlenmesinde, güç kaynaklarının kontrol edilmesinde ve
elektronik devrelerin korunmasında kullanılmaktadır. Elektronik parçalar, bu parçaları 100
ürünlerine katan veya entegre eden ürün üreticilerine tedarik edilmektedir. Elektronik
parçaları girdi olarak kullanan ürün üreticileri arasında en yaygın olarak bilgisayar,
otomotiv elektroniği, endüstri elektroniği, telekomünikasyon, havacılık alanlarında
üretim yapan teşebbüsler bulunmaktadır. Nihai ürün olmamaları sebebiyle, elektronik
parçaların, doğrudan müşteri veya tüketicilere satışına nadir rastlanmaktadır.
Elektronik parçalar en genel anlamda yarı iletkenler, bağlantılı parçalar ile pasif ve
elektromekanik parçalar olmak üzere üç grup altında toplanmaktadır. Yarı iletkenler
elektrik sinyallerini güçlendirerek ve/veya işleyerek değiştiren aktif parçaları ifade
etmektedir. Bağlantılı parçalar, telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri, otomotiv
endüstrisi, havacılık ve savunma sanayi gibi birçok farklı uygulama alanında 110
kullanılan elektrik ve optik sinyallerin iletimini sağlayan parçalardır. Pasif ve
elektromekanik parçalar ise elektrik akımına direnç sağlayan ve elektrik enerjisinin
formunu değiştiren veya elektrik enerjisini saklamaya yarayan cihaz veya cihaz
bileşimleridir. Söz konusu parçalar neredeyse tüm elektrik veya elektronik
malzemelerin içinde bulunmaktadır.
Bildirim formunda yer verilen bilgilere göre, elektronik parçaları yukarıda yer verilen
kategorilere göre kesin çizgilerle birbirinden ayırmak pek mümkün görünmemektedir.
Elektronik parçalar üreticinin ve devre tasarımcının tercihine göre birçok durumda
birbirlerinin yerine kullanılabilmekte, aynı sonuca farklı tür elektronik parça bileşimleri
ile ulaşılabilmektedir. Bunlara ek olarak bildirim formunda yer verilen bilgilere göre, 120
elektronik parça üretiminde arz yönünden de önemli derecede bir esneklik
bulunmaktadır. Bu sebeple, genellikle elektronik parça üreticilerinin üretim
yelpazelerine tek bir tür elektronik parça yerine birçok türde elektronik parça ekleme
imkanları bulunmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, TDK ve Epcos elektronik parça üreticisi olmakla
birlikte, bu alanda neredeyse sadece pasif ve elektromekanik parça üretimi ile iştigal
etmektedirler. Epcos’un pasif ve elektromekanik parçaların geliştirilmesi, üretimi ve
satışı dışında, yarı iletken parçalara ilişkin olarak küçük çaplı faaliyetleri de
bulunmaktadır. TDK’nın ise elektronik parça üretimi dışında, diğer elektronik eşya ve
kayıt araçları üretimi alanında da faaliyeti bulunmaktadır. Taraflar her ne kadar, 130
elektronik parçalardan esas olarak pasif ve elektromekanik parça alanında faaliyet
gösterseler de, yukarıda ifade edildiği şekilde elektronik parça çeşitlerinin arz ve talep
yönünden birbirine ikame olduğu, Epcos’un sınırlı da olsa yarı iletken parça üretimi
08-56/885-348
4
yaptığı göz önüne alındığında, işbu dosya özelinde ilgili ürün pazarı “elektronik
parça” olarak tanımlanmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi
bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir
başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi
nedeniyle “Türkiye” olarak belirlenmiştir. 140
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Anılan işlemin konusunu, TDK Almanya’nın, Epcos hisselerini devralmak üzere
yaptığı teklif oluşturmaktadır. Tarafların ifadelerine göre, TDK ve Epcos, başvuru
konusu devralma işlemiyle elektronik parçalara ilişkin işlerini TDK tarafından
kurulacak yeni bir şirkette birleştirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda,
- TDK Almanya’nın, Epcos’un nominal değeri olmayan adi hisseleri için gönüllü
bir halka devir teklifinde bulunması,
- Hisse devri sonrasında TDK Almanya’nın Epcos’un kontrolünü ele geçirmesi,
- Daha sonra TDK’nın tüm elektronik parçaları işini yeni kuracağı bir şirkete 150
aktarması,
- Yeni kurulacak şirketin TDK’nın elektronik parçaları işine ve dolayısıyla
Epcos’un hisselerine sahip olması
öngörülmektedir.
TDK tarafından Epcos hisselerinin devri ile ilgili olarak yapılan teklif TDK, TDK
Almanya ve Epcos arasında 31.07.2008 tarihinde imzalanan “İş Birleştirme
Sözleşmesi” (Sözleşme) çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Sözleşmede, elektronik
parçalar ticari faaliyetleri ile ilgili devir yapısı, birleşmiş iş grubunun gelecek
organizasyonel ve kurumsal yönetim yapısı ile tarafların sorumluluklarıyla ilgili temel
mutabakatları yer almaktadır. 160
Sözleşme’nin 3.2. maddesine göre, sözleşmenin imzalanmasının hemen ardından
TDK bir duyuru yaparak, TDK Almanya aracılığıyla isteğe bağlı halka devir arzı
şeklinde teklifini başlatacaktır. Sözleşme’nin anılan maddesinde ayrıca Epcos’un,
Epcos hissedarları ve paydaşlarına, işlemin menfaatlerini açıklaması için genel
olarak TDK’yı destekleyeceği, Epcos Yönetim Kurulu’nun, teklif dokümanının
basılmasından sonraki 10 Amerika Birleşik Devletleri iş gününden geç olmamak
üzere, teklifin şartlarının Epcos hissedarları için hakkaniyetli ve makul sayıldığını teyit
edeceği ve teklifi kabul etmeleri için Epcos hissedarlarına tavsiyede bulunacağı
ifadelerine de yer verilmektedir.
TDK Almanya’nın ne kadar oranda Epcos hissesi devralabileceği ise, Epcos’un 170
halihazırdaki hissedarlarından kaçının aleni devralma teklifine katılacağına bağlı
olmakla birlikte, taraflar arasında imzalanan Sözleşme gereği TDK Almanya’nın aleni
devralma teklifinin, TDK’nın en az %50’den fazla oranda hisse almasını şart koştuğu
görülmektedir. Halihazırda TDK, Epcos hisselerinin %27,04’üne sahip bulunmaktadır.
Ek bilgi yazısında yer verilen bilgilere göre, %50’den fazla Epcos hissesinin satın
alınmasını şart koşan TDK Almanya’nın aleni devralma teklifi sonrasında TDK,
Epcos’u kontrol etme hakkına sahip olacaktır. Bu anlamda başvuru konusu işlem
sonrasında Epcos’un kontrolünün TDK Almanya’ya geçeceği, dolayısıyla söz konusu
08-56/885-348
5
işlemin Epcos’un kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna 180
ulaşılmıştır.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, bildirim konusu devralma işleminde
devralan taraf olan TDK 2007 yılında Türkiye’de elektronik parça pazarında (………..)
YTL, devralınan şirket olan Epcos ise (…………) YTL (…………………….Yeni Türk
Lirası) ciro elde etmiştir. Söz konusu bilgiler çerçevesinde incelemeye konu devralma
işleminde, tarafların toplam cirolarının 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı
Tebliğ’de belirtilen ciro eşiğini (25 milyon YTL) aştığı ve bildirim konusu devralma
işleminin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir işlem olduğu anlaşılmıştır.
H.3.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 190
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” şeklindeki hükmü uyarınca bir
pazarda hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun
sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar
yasaklanmaktadır. 200
Elektronik parça pazarı, ülkemizde ve dünyada, birçok firmanın faaliyet gösterdiği
oldukça rekabetçi bir pazarı ifade etmektedir. Elektronik parça pazarında, Çin ve
Tayvan dünya üretim merkezleri olarak belirleyici rol oynamaktadır. Söz konusu
ülkelerde 1000’den fazla elektronik parça üreticisi firma olduğu tahmin edilmektedir.
Elektronik parça pazarında ar-ge önemli bir yere sahip bulunmaktadır. Bu alanda
yaşanan teknolojik gelişmelerin daha iyi performansın yanında daha düşük maliyetler
de sağladığı, söz konusu durumun ise pazarda yaşanan hızlı teknolojik gelişim ve
değişimlerle birlikte sürekli olarak fiyat düşüşlerine sebep olduğu bilinmektedir.
Bunlara ek olarak, düşük taşımacılık masrafları ile ithalat sınırlamalarının
olmamasının (en azından AB’de geçerli olmak üzere) pazarın rekabetçi yapısını 210
dinamik tuttuğu görülmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, Epcos hisselerini devralacak olan TDK,
Türkiye sınırları içinde elektronik parça pazarında %(…) pazar payına, Epcos ise
%(…) pazar payına sahip bulunmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu’ndan sağlanan
bilgilere göre 2007 yılında, TDK ve Epcos’un elektronik parça pazarında Türkiye’ye
ithal ettikleri ürünleri ithal eden toplam (……) teşebbüs bulunmaktadır. Söz konusu
ürünlere ilişkin olarak gerçekleşen ithalat hacmi ise (………….) YTL olarak
gerçekleşmiştir. Bu anlamda Türkiye elektronik parça pazarında TDK ve Epcos’un
yaklaşık olarak %(…) ve %(…) pazar paylarına sahip oldukları görülmektedir. Bildirim
formunda yer alan bilgilerden, tarafların Türkiye’deki rakiplerinin sayısının fazla 220
olduğu ve en yüksek pazar payına Intel’in %(…) sahip bulunduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, devralma işlemi taraflarının Türkiye’de ilgili
ürün pazarındaki pazar payları ve rakiplerinin durumu göz önüne alındığında,
08-56/885-348
6
başvuru konusu işlemin ilgili ürün ve coğrafi pazarda hakim durum yaratılması veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Bildirim konusu işlemin 4054 Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak 230
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy