İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru No: 16181/20
Murat ERDEM / Türkiye
Başkan
Jovan Ilievski,
Hâkimler
Lorraine Schembri Orland,
Diana Sârcu,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 7 Şubat 2023 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine bir Türk vatandaşı olan Murat Erdem’in (“başvuran”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, 14 Ekim 2010 tarihinde yapmış olduğu başvuruyu(no. 68496/10),
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”), Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamındaki şikâyetin tebliğ edilmesine ve başvurunun geri kalan kısımlarının kabul edilemez olduğuna dair kararı,
Tarafların beyanlarını göz önüne alarak,
Gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVANIN KONUSU
1. Başvuru, cezaevi yetkililerinin, başvuranın cezaevinde günlük "Yeni Asya" gazetesini alma talebini reddetmelerinin Sözleşme’nin 10. maddesine uygunluğuna ilişkindir.
2. Başvuran, Türk makamları tarafından FETÖ/PDY - ("Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması") olarak tanımlanan örgüte üye olmak suçundan hüküm giymiştir ve söz konusu tarihte Osmaniye 1. T Tipi Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) hapis cezasının infazına devam edilmektedir.
3. Ceza İnfaz Kurumu Eğitim Kurulu, 20 Nisan 2017 tarihinde, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerin İnfazı Hakkında Kanun’un 62. maddesi uyarınca, FETÖ/PDY ile bağlantılı mahkûmlara günlük Yeni Asya gazetesinin amacının mahkûmlar arasında iletişimi sağlayarak motivasyonlarını yüksek tutmak olduğunun tespit edilmesi gerekçesi temelinde bu gazetenin mahkûmlara verilmemesine karar vermiştir.
4. Başvuran 9 Temmuz 2018 tarihinde Osmaniye İnfaz Hâkimliğine itirazda bulunmuş ve söz konusu gazetenin kendisine verilmediğini belirterek uygulamanın düzeltilmesini talep etmiştir. Osmaniye İnfaz Hâkimliği, 18 Temmuz 2018 tarihinde başvuranın itirazını reddetmiştir.
5. Başvuranın 17 Ağustos 2018 tarihli temyizi ise Osmaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 9 Ekim 2018 tarihinde reddedilmiştir.
6. Başvuran 22 Ekim 2018 Pazartesi tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.
7. Başta savunmalar olmak üzere Mahkemenin elindeki mevcut belgelere göre, söz konusu bireysel başvuru Anayasa Mahkemesi önünde halen derdesttir.
MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ
8. Başvuran, Sözleşme’nin 6 § 2 maddesi uyarınca, günlük Yeni Asya gazetesini alma talebinin cezaevi yönetimi tarafından reddedilmesinden şikâyetçi olmuştur. Başvuranın şikâyetinin lafzı ve özü dikkate alındığında, Mahkeme bu şikâyeti Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamında inceleyecektir (Radomilja ve Diğerleri/Hırvatistan [BD], no. 37685 ve 22768/12, § 126, 20 Mart 2018).
9. Hükümet, başvuranın Anayasa Mahkemesine yaptığı bireysel başvurunun halen derdest olması nedeniyle başvurunun erken olduğunu ve başvuran tarafından Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurusuna ilişkin verdiği karar olarak belirtilen 30 Eylül 2019 tarihli kararın, başvuranın Mahkemeye yaptığı mevcut başvuruyla ilgili olmadığını ileri sürmüştür. Dolayısıyla Hükümet, Mahkemeden, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermesini talep etmiştir.
10. Başvuran, iç hukuk yollarının tüketilmesine ilişkin olarak Hükümet tarafından ileri sürülen iddialara yanıt vermemiştir Başvuran sadece genel olarak Hükümetin savunmalarının mantıksız olduğunu ve hukuka dayanmadığını belirtmiştir.
11. Mahkeme, Uzun / Türkiye ((k.k.), no. 10755/13, §§ 52, 62-64 ve 68-69, 30 Nisan 2013) kararında, Türk yasama organının Anayasa Mahkemesine 23 Eylül 2012 tarihinden sonra kesinleşen tüm mahkeme kararlarının Sözleşme hükümlerine uygunluğunu denetleme ve bu Sözleşme ile güvence altına alınan hakların ihlali durumunda uygun telafiyi sağlama konusunda özel yargı yetkisi verdiğini kaydettiğini hatırlatır. Bu nedenle, iç hukuk yollarının tüketilmesi için, başvuranların şikâyetlerini bu Mahkemeye sunmadan önce Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmaları ve Anayasa Mahkemesinden bir karar almaları gerekmektedir.
12. Mahkemenin elindeki mevcut bilgilere göre, söz konusu başvuru Anayasa Mahkemesi önünde halen derdesttir.
13. Dolayısıyla başvurunun Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4. maddesi uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş olup; 9 Mart 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Jovan Ilievski
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan