AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru no. 51424/11
Mehmet ERDİL ve Dudu ERDİL / Türkiye
(bk. ekli tablo)
Başkan,
Branko Lubarda,
Hâkimler,
Pauliine Koskelo, Marko Bošnjak,
ve Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla 1 Temmuz 2021 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
1 Temmuz 2011 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu dikkate alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
gerçekleştirdiği müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvuranların listesi ekteki tabloda yer almaktadır.
Başvuranlar, Mahkeme önünde, Adana Barosuna bağlı Avukat M. Uyar tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranların Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında askeri idare mahkemesi önündeki tazminat davası sırasında maddi taleplerini yükseltemediklerine ilişkin şikâyetleri Türk Hükümet’ine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
30 Kasım 2020 tarihli bir mektupla Hükümet, Mahkeme'ye başvuran Dudu Erdil'in 14 Mayıs 2013 tarihinde vefat ettiğini bildirmiştir. 21 Ocak 2021 tarihinde, başvuranların avukatı, isimleri Ek'te belirtilen mirasçıların başvurularını takip etme isteklerini Mahkeme'ye bildirmiş ve veraset ilamı ve yetki belgesi formlarını ibraz etmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRMEHükümet, şikâyette ileri sürülen sorunların çözülmesi amacıyla tek taraflı deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkeme’ye bildirmiştir. Hükümet ayrıca Mahkemeden, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesini talep etmiştir.
Söz konusu deklarasyon, aşağıdaki gibidir:
“Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde derdest olan yukarıda bahsi geçen davanın çözüme kavuşturulması amacıyla Türkiye Hükümetinin, başvuran Dudu ERDİL'in mirasçıları olarak başvuran Mehmet ERDİL ve Mine HAYDAR, Zöhre DEMİR, Hanife ERTUNA'ya her türlü maddi ve manevi tazminatın yanı sıra masraf ve harcamaları karşılamak üzere müştereken 1400 (bin dört yüz) Avro ödemeyi teklif ettiğini beyan ederim.
Bu meblağlar, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından kabul edilen kayıttan düşürme kararının tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağların belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
Türkiye Hükümeti, başvuranların tabi tutuldukları yargılamaların mevcut davada Sözleşme'nin 6. maddesinde belirtilen standartları karşılamadığını tek taraflı deklarasyon yoluyla ifade etmek istemektedir.
Bununla beraber, Hükümet, 7145 sayılı, 31 Temmuz 2018 tarihli Kanunla değiştirildiği üzere, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 53 § 1 (1) maddesinin, halihazırda, AİHM’nin tek taraflı deklarasyon sonrası bir başvuruyu kayıttan düşürmeye karar verdiği davalarda idari yargılamalarının yeniden açılmasını gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında başvuranların şikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiğini değerlendirmektedir.
Hükümet, Mahkeme’yi başvurunun incelenmesine devam etmesi için bir sebep kalmadığı gerekçesiyle başvuruyu Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca kayıttan düşürmeye davet etmektedir.”
Hükümetin tek taraflı deklarasyon koşulları başvuranlara 18 Mart 2021 tarihinde gönderilmiştir. Mahkeme, 11 Mayıs 2021 tarihinde başvuranların deklarasyon şartlarını reddettiklerine ilişkin cevabını almıştır.
Sözleşme’nin 37 § 1 ( c) maddesi, aşağıdaki halde Mahkeme’nin davayı kayıttan düşürmesine imkân vermektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse”.
Bu sebeple, Mahkeme, başvuranların davasının incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan tek taraflı deklarasyon temelinde başvuruyu Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürebilir (bk. Özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI).
Mahkeme, davacıların idari yargılama sırasında ilk maddi taleplerini değiştirmeleri imkanı sağlamayan usule ilişkin kurallar dolayısıyla mahkemeye erişim haklarının orantısız olarak kısıtlanmasına ilişkin şikâyetlere dair uygulamasını Türkiye aleyhinde açılan davalar da dahil olmak üzere çeşitli davalarda belirtmiştir (bk., Fatma Nur Erten ve Adnan Erten /Türkiye, no. 14674/11, §§ 29-33, 25 Kasım 2014).
Teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra Hükümet deklarasyonu içerisinde bulunulan ikrarların mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda; Mahkeme, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi).
Yukarıdaki hususlar ışığında Mahkeme, Sözleşme ve Protokollerinde tanımlanan insan haklarına saygının, başvurunun incelenmeye devam edilmesini gerektirmediği kanaatindedir (Sözleşme’nin 37§ 1 maddesi, son cümle).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (bk. Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıdaki hususlar ışığında, davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Dudu Erdil'in mirasçılarının (Ek'te belirtildiği üzere) kendisi yerine davayı takip etme ehliyetlerinin olduğuna;
Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan koşulların ve yine aynı metin içerisinde sunulan taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen yöntemlerin dikkate alınmasına;
Başvurunun, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce dilinde düzenlenmiş olup, 22 Temmuz 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
{signature_p_2}
Viktoriya Maradudina Branko Lubarda Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
ERDİL / TÜRKİYE KARARI
EKLER
Sözleşme'nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru (Mahkemeye erişim)
Başvuru no. Başvuru tarihi
Başvuranın doğum tarihi
Avukatın adı ve görev yaptığı yer
Hükümet’in deklarasyonunun Mahkeme’ye tebliğ edildiği tarih
Başvuranın deklarasyonunun Mahkeme’ye tebliğ edildiği tarih
Maddi ve manevi tazminat ve masraf ve giderler için ödenmesine hükmedilen miktar
(avro cinsinden)1
51424/11
01/07/2011
Mehmet ERDİL
1958
Uyar Mehmet Adana
12/03/2021
11/05/2021
1,400
ilk başvurana ve ikinci başvuranın varislerine müştereken
Dudu ERDİL
1959
Ölüm tarihi: 14/05/2018
Mirasçıları :
Mehmet ERDİL (1958)
Zöhre DEMİR (1982)
Mine HAYDAR (1984)
Hanife ERTUNA (1984)
1 Başvuranlara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere
5