Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/Ş.K.-01/2 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 01-26/251-70
Karar Tarihi : 5.6.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit
SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa
PARLAK, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : Şebnem KULAKSIZOĞLU, M. Okan ALPAY
C- ŞİKAYET EDEN : Zihni Gemi İşletmeleri ve Ticaret A.Ş.
vekili Av. Atilla Çetiner
(Rıhtım Cad. No:28-30 Kat:: 4 80030 Tophane/İstanbul)
D- HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN: Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.
Atatürk Bulvarı No: 127 Selcan Han
Kat:5-6, 06640 Ankara
E- DOSYA KONUSU: Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. tarafından 200.000
metrik ton demir cevherinin taşınması için açılan ihalede 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un ihlal edildiği iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: Gemi işletmeciliği ile iştigal eden Zihni Gemi İşletmeleri ve
Ticaret A.Ş. vekili Av. Atilla Çetiner imzasıyla verilen 25.9.1998 tarihli şikayet
dilekçesinde özetle; demir çelik ürünleri üretimi yapan Ereğli Demir ve Çelik
Fabrikaları T.A.Ş. (ERDEMIR) tarafından, 29.9.1998 tarihinde yapılacak 200.000
metrik ton demir cevheri taşınmasına ilişkin ihalede "Bare Boat" gemilerin Türk
Bayraklı gemi olarak kabul edilmeyerek taşıma şirketleri arasında ayrımcılık yapıldığı
ve böylece 4054 sayılı Kanun’un söz konusu teşebbüs tarafından ihlal edildiği iddia
edilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.9.1998 tarih, 3126 sayı ile giren
başvuru çerçevesinde, şikayet konusu işlemin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na
tabi olduğu ve 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı yolundaki 16.2.1999 tarih
ve 404 sayılı Başkanlık yazısının tebliği üzerine, şikayetçi tarafından konuya ilişkin
olarak Danıştay 10. Dairesi nezdinde 1999/2611 sayı ile dava açılmıştır. Sonraki
süreçte, yapılan incelemeler sonucu düzenlenen 8.8.2000 tarih, D4/1/Ş.K.-00/3 sayılı
İlk İnceleme Raporu'nu içeren REK.0.08.00.00/41 sayılı Başkanlık önergesi
(01-26/251-70)
2
Kurulumuzun 29.8.2000 tarih, 00-32 sayılı toplantısında görüşülmüş ve 340-194 sayı
ile konunun yargıya intikal etmesi nedeniyle Danıştay kararının beklenmesine karar
verilmiştir. Danıştay 10. Dairesinin, dava açıldıktan sonraki süreçte söz konusu
şikayet başvurusunun Kurulumuzca incelemeye alınmış olması nedeniyle "konusu
kalmayan dava hakkında ayrıca bir karar verilmesine gerek bulunmadığına" ilişkin
2000/4 sayılı Kararı üzerine, 8.5.2001 tarih, 01-22/200-M sayılı Kurulumuz kararı ile
konu gündeme alınmıştır. İlgili rapor 11.5.2001 tarih, REK.0.08.00.00/26 sayılı
Başkanlık önergesi ile 01-23 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, 216-Mİ sayı ile ek
bir çalışma yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca hazırlanan
30.5.2001 tarih D4/1/Ş.K.-01/2 sayılı rapor 1.6.2001 tarih, REK.0.08.00.00/31 sayılı
Başkanlık önergesi ile 01-26 sayılı Kurul gündemine alınarak karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: ERDEMİR'in, ilgili ürün pazarında alıcı olarak
hakim durumda olmadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun kapsamında bir hakim
durumun kötüye kullanılması fiilinin oluşmadığı, bu nedenle bir önaraştırma
yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı düşünülmektedir.
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Demir cevheri taşınmasını da kapsayan, deniz yoluyla kuru dökme yük
taşımacılığı pazarı ilgili ürün pazarı olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: Şikayete konu olan ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları
olarak tespit edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikayetin konusunu, ERDEMİR’in, açmış olduğu demir cevheri taşınmasına ilişkin
ihalede “Bare Boat” gemileri Türk bayraklı gemi saymayarak ihaleye katılmalarını
engellemesi oluşturmaktadır. Şikayetçiye göre, ilgili pazarda faaliyet gösteren
teşebbüsler arasında ayrımcılığa neden olan bu uygulama 4054 sayılı Kanun’a
aykırıdır.
Bir alıcının hizmet sunan veya mal satanlar arasında ayırımcılık yapmak suretiyle
rekabeti bozabilmesi için öncelikle bu teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda bir
alıcı olması gerekmektedir. Şikayet konusu uygulama 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde değerlendirildiğinde; ERDEMİR'in, ilgili pazarda şikayetçinin arzetmiş
olduğu gibi deniz yoluyla kuru dökme yük taşımacılığı hizmetinin alıcısı konumunda
bulunan bir teşebbüs olduğu, ancak söz konusu dönemde alıcı olarak bulunduğu bu
piyasada fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri, satıcılar ve
diğer alıcılardan bağımsız olarak belirleyebilecek ölçüde bir ekonomik güce sahip
olmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim, şikayet konusu ihale sadece 200.000 metrik ton
demir cevherinin taşınmasına ilişkin olduğu gibi, bu ihalenin düzenlendiği 1998
yılında, adı geçen kuruluş tarafından taşıma ihalesi yapılan demir cevheri ve peleti
toplamı 2.533.000 ton iken, ilgili ürün pazarı olarak belirlenen kuru dökme yük
(01-26/251-70)
3
taşımacılığı pazarının bir alt pazarı olan demir cevheri taşımacılığı pazarında aynı yıl
taşıması yapılan toplam ürünün 10.263.000 ton olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla
şikayet edilenin Türkiye’nin toplam kuru dökme yük taşımacılığı ticareti içindeki
payının, bu alt pazardaki %24.68’den çok daha aşağıda olacağı ve bu pazar payı ile
rekabet koşullarını kontrol edebilecek güce sahip olmadığı açıktır. Bu çerçevede,
ERDEMİR’in, ilgili ürün pazarında hakim durumda bulunmadığı, bunun sonucunda,
4054 sayılı Kanun'un 6. maddesini ihlal etmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
J- SONUÇ
Yukarıdaki tespit ve değerlendirmelerin ışığında; Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları
A.Ş.'nin, 29.9.1998 tarihinde yapılan 200.000 metrik ton demir cevheri taşınmasına
ilişkin ihalesinde "Bare Boat" gemilerin Türk Bayraklı gemi olarak kabul edilmeyerek
taşıma şirketleri arasında ayrımcılık yapıldığı ve böylece 4054 sayılı Kanun’un söz
konusu teşebbüs tarafından ihlal edildiği iddiasının, aynı Kanun'un 6. maddesi
çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda bir rekabet ihlali tespit edilemediğinden,
bir önaraştırma yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
(01-26/251-70)
4
Rekabet Kurulu’nun 5.6.2001 Gün ve 01-26/251-70 Sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Konu ile ilgili ilk incelemeyi gerçekleştiren Raportörlerce yapılan pazar
tanımının duruma uygun bir tanımlama olmayabileceği yönündeki duraksamam
nedeniyle, bu pazar tanımlamasına göre yine Raportörlerce varılan “ERDEMİR’in
hakim durumda olmadığı ve dolayısıyla 4054 sayılı Kanun kapsamında bir hakim
durumun kötüye kullanılması fiilinin oluşmadığı” yargısının da doğru bir tespit
olmayabileceği düşüncesindeyim. Yeterli incelemelerin yapılamadığı bu aşamada
nihai bir kararın alınamayacağı görüşündeyim. Daha geniş ve kapsamlı bir
çalışma yapılabilmesine olanak tanımak üzere, şikayet konusuna yönelik olarak ön
araştırma yapılmasının yerinde olacağı düşüncesindeyim.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy