Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-17 (Devralma)
Karar Sayısı : 18-13/233-108
Karar Tarihi : 03.05.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Zeynep ŞENGÖREN ÖZCAN, Abdullah ATEŞ,
Öykü SARIASLAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : - Fadli ÇELİK
Kızılcaşar Mahallesi 2938. Sokak No: 18/4 Gölbaşı/Ankara
- Hasan ÇELİK
Aynı adres
- Memet ÇELİK
Aynı adres
- Bilal ÇELİK
Aynı adres
- Tahir ÇELİK
Aynı adres
(1) D. DOSYA KONUSU: ERG Verbund Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’nin tüm
hisselerinin Fadli ÇELİK, Hasan ÇELİK, Memet ÇELİK, Bilal ÇELİK, Tahir ÇELİK
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 03.04.2018 tarih ve 2751 sayı ile giren
ve eksiklikleri en son 19.04.2018 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen
26.04.2018 tarih ve 2018-1-17/Öİ sayılı Devralma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, söz konusu devralma işlemine izin
verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) İlgili başvuruda; ERG Verbund Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’nin (ERG VERBUND)
paylarının tamamının; Fadli ÇELİK, Hasan ÇELİK, Memet ÇELİK, Bilal ÇELİK, Tahir ÇELİK
(Çelik Ailesi) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. Bildirilen işlem
sonucunda Çelik Ailesi ERG VERBUND aracılığıyla Afşin Elbistan (A) Termik Santrali ve
kömür madeni işletmesinin mevcut ünitelerinin işletilmesi ve rehabilitasyonu, yeni ünitelerin
yapımı ve işletilmesi haklarına sahip olacaktır.
(5) Bahse konu işlem neticesinde Çelik Ailesi, ERG Verbund’un hisselerinin tamamını
devralacak ve böylece işlem ile devre konu teşebbüs üzerindeki kontrol yapısında kalıcı
olarak değişiklik meydana gelecektir. Bu nedenle işlem 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in (2010/4 sayılı Tebliğ)
5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir.
18-13/233-108
2 / 5
(6) Söz konusu devralma işleminin Rekabet Kurulu iznine tabii olup olmadığının belirlenmesi
için işlem taraflarının cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesindeki ciro eşiklerini aşıp
aşmadığı kontrol edilmiştir. Bildirim Formunda, taraflar, alıcıların gerçek kişi olmaları
sebebiyle, cirolarının bulunmadığını, yine devre konu ERG VERBUND’un da herhangi bir
faaliyeti olmaması sebebiyle cirosunun bulunmadığını belirtmişlerdir. Birleşme ve
Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında Kılavuz’un 21.
paragrafında kontrolün gerçek kişilerce devralınması hali ele alınmış ve gerçek kişilerin,
kişisel olarak ya da herhangi bir ekonomik birim üzerindeki kontrol hakları aracılığıyla,
iktisadi faaliyette bulunmaları halinde teşebbüs sayılacağı belirtilmiştir. Bildirim Formundan
anlaşıldığı üzere, gerçek kişi olan alıcılar, sahip oldukları oy hakları aracılığıyla, elektrik,
sigorta ve inşaat gibi çeşitli alanlarda faaliyette bulunan anonim ve limited şirketlerin
kontrolüne sahiptirler ve böylelikle iktisadi faaliyette bulunmaktadırlar. Dolayısıyla alıcıların
cirosunun hesaplanmasında 2010/4 sayılı Tebliğ’in 8. maddesindeki esaslar uyarınca
kontrol ettikleri ekonomik birimlerin toplam cirosu esas alınmıştır. Bu kapsamda, alıcılar
tarafından kontrol edilen şirketlerin, grup içi satışlar hariç bırakılarak hesaplanan toplam
Türkiye cirosu (…..) TL’dir.
(7) Ayrıca devre konu ERG VERBUND’a atfedilebilecek herhangi bir ciro bulunup bulunmadığı
da incelenmiştir. Bildirim Formundan anlaşıldığı üzere devre konu ERG VERBUND’un tek
faaliyet konusu, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile imzaladığı imtiyaz sözleşmesi
uyarınca, Afşin Elbistan (A) Termik Santrali’nin mevcut ünitelerinin işletilmesi,
rehabilitasyonu, tevsii ünitelerinin yapımı ve işletilmesi ile söz konusu tesislere kömür
sağlayacak kömür sahaları ile kömür tesislerinin rehabilitasyonu ve işletilmesidir. Sözleşme
süresi sonrasında tesisler Bakanlığa veya Bakanlığın göstereceği kuruluşa devredilecektir.
İmtiyaz Sözleşmesinin incelenmesi neticesinde söz konusu sözleşme ile ERG VERBUND’a
Afşin Elbistan (A) Termik Santrali ve kömür sahalarının 20 yıllık bir süre için yap-işlet-devret
yöntemi ile devredileceği anlaşılmaktadır. Sürece ilişkin olarak taraflardan edinilen bilgilere
göre, bahse konu İmtiyaz Sözleşmesi, Afşin Elbistan (A) Termik Santrali’nin rehabilite
edilerek işletilmesi projesine ilişkin ihale sürecinin 1994 yılında tamamlanmasını takiben
1995-1998 yılları arasında Danıştay 1. Dairesi nezdinde yapılan müzakereler neticesinde
son şekli verilerek 15 Aralık 1999 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ancak devir sözleşmesi,
idare ile şirket arasında yargıya da intikal eden uyuşmazlıklardan dolayı 22 Ocak 2015
tarihine kadar gerçekleştirilememiştir. Devir sözleşmesinin imzalanmasının ardından ise
Bakanlığa sunulan fizibilite raporunun güncellenmesi talep edilmiştir. Dolayısıyla hali
hazırda İmtiyaz Sözleşmesi ile bu çerçevede akdedilen diğer tüm sözleşmelerin hukuken
geçerliğini koruduğu ve Bakanlıkla arasındaki devam eden görüşmelerin neticesinde
santralin işletme hakkının ERG VERBUND’a devredileceği anlaşılmıştır.
(8) Dolayısıyla, henüz devir gerçekleşmemiş olsa da, ERG VERBUND’un Afşin Elbistan (A)
Termik Santrali ve ona kömür sağlayan kömür sahalarının işletilmesi hakkına imzalanan
“İmtiyaz Sözleşmesi” vasıtasıyla hukuken sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, 2010/4
sayılı Tebliğ çerçevesinde yapılacak ciro hesaplamasında ERG VERBUND’a, Afşin
Elbistan (A) Termik Santrali’nin cirosunun atfedilebileceği kanısına varılmıştır. Afşin
Elbistan (A) Termik Santrali’nin cirosunun belirlenebilmesi amacıyla Elektrik Üretim
A.Ş.’den (EÜAŞ) bilgi talep edilmiştir. Gelen cevabi yazıda, EÜAŞ kayıtlarında Afşin
Elbistan (A) Termik Santrali’nin cirosuna ilişkin bilgi bulunmadığı, ancak EÜAŞ’ın ilgili
yıldaki cirosu ve işletilen santrallerin satışa esas net üretimi dikkate alınarak yaklaşık bir
ciro elde edilebileceği belirtilmiştir. Söz konusu hesaplamaya göre, Afşin Elbistan (A)
Termik Santrali’nin 2017 yılında elektrik üretiminden kaynaklanan cirosu bulunmamakta,
ancak sadece Afşin Elbistan A ve B Termik Santrallerine kömür sağlayan Afşin Elbistan
Linyitleri İşletmesi kömür satışından ciro elde etmektedir. İlgili İmtiyaz Sözleşmesi ile Afşin
Elbistan (A) Termik Santrali’ne kömür sağlayan kömür havzalarının da devre konu şirketçe
işletileceği göz önüne alınarak, bu sahalardan temin edilerek Afşin Elbistan (B) Termik
18-13/233-108
3 / 5
Santrali’ne satışı yapılan kömürden elde edilen ciro Afşin Elbistan (A) Termik Santrali’nin
cirosunun hesaplanmasında dikkate alınmıştır. Söz konusu satışlardan elde edilen cironun
2017 yılında toplam, (…..) TL olduğu anlaşılmıştır.
(9) Yukarıda açıklanan bilgi ve belgelerden hareketle, tarafların cirolarının 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki ciro eşiklerini aştığı, dolayısıyla
işlemin Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir devralma işlemi niteliğinde olduğu
tespit edilmiştir.
(10) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve
taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da
taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının
alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları
oluşturmaktadır. Devralan konumundaki Çelik Ailesi, sahip olduğu şirketler vasıtasıyla
elektrik üretimi alanında faaliyette bulunmaktadır. Devre konu ERG VERBUND’un da
işletme hakkında sahip oluğu Afşin Elbistan (A) Termik Santrali ile elektrik üretimi
faaliyetinde bulunacağı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, elektrik üretimi faaliyeti, tarafların
faaliyetlerinin yatay olarak örtüştüğü etkilenen ürün pazarını oluşturmaktadır. Ayrıca, Çelik
Ailesi elektrik enerjisinin perakende satışı pazarında da faaliyete bulunmaktadır. Bu
kapsamda, elektrik enerjisinin perakende satışı da dikey olarak etkilenen ürün pazarını
teşkil etmektedir. Bu doğrultuda etkilenen pazarlarda söz konusu işlemin sonuçlarının
incelenebilmesi için, işlem taraflarının pazar paylarına bakılmıştır. İşlem taraflarının sahip
olduğu santrallerin kurulu güç ve üretim miktarları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo-1: İşlem Tarafları ve Afşin Ebistan (A) Termik Santrali’nin Kurulu Güç ve Üretim Miktarı (2016)
Kurulu Güç
(MW)
Kurulu Güç
Tahmini Pazar
Payı (%)
Üretim
(MWh)1
Üretim
Tahmini Pazar
Payı (%)
Seyitömer Termik Santrali (…..) (…..) (…..) (…..)
Tunçbilek Termik Santrali (…..) (…..) (…..) (…..)
Orhaneli Termik Santrali (…..) (…..) (…..)2 (…..)
Aydın Kuyucak Jeotermal (…..) (…..) (…..) (…..)
Ören Regülatörü ve HES (…..) (…..) (…..) (…..)
Pamukören Jeotermal (İki ayrı
lisansla-toplam)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Sultanhisar Jeotermal (…..) (…..) (…..) (…..)
Çelikler Taahhüt (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (Çelik Ailesi) (…..) (…..) (…..) (…..)
Afşin Ebistan (A) Termik Santrali (…..) (…..) (…..) (…..)
Çelik Ailesi + Afşin Elbistan (A)
Termik Santrali
(…..) (…..) (…..) (…..)
TÜRKİYE3 78.785,00 - 273.701.837 -
Kaynak: Bildirim Formu ve cevabi yazılar
1 Şirketlerin satışa esas üretim miktarları esas alınmıştır.
2 Tunçbilek Termik Santrali ve Orhaneli Termik Santrali birlikte verilmiştir.
3 EPDK 2016 Elektrik Sektör Raporu’nda yer alan lisanslı ve lisansız kurulu güç ve üretim bilgileri kullanılmıştır.
18-13/233-108
4 / 5
(11) Tablo-1’den Çelik Ailesi’ne ait kurulu güç ve üretim bilgilerine bakıldığında söz konusu
şirketlerin gerek kurulu güç gerekse üretim miktarları bakımından Türkiye genelinde düşük
bir paya sahip oldukları görülmüştür. Bildirim Formunda Afşin Elbistan (A) Termik
Santrali’nin devralındıktan sonra proje kapsamında yeni üniteler devreye alınana kadar
yıllık ortalama (…..) MWh elektrik üretimi yapmasının planlanmakta olduğu, yeni üniteler
tam kapasite devreye alınıp rehabilitasyon çalışmaları bittiğinde bu miktarın ortalama (…..)
MWh olmasının öngörüldüğü belirtilmiştir. Söz konusu üretim miktarının gerçekleşmesi
halinde, Türkiye’de elektrik üretiminin sabit kaldığı kabul edilse dahi, santralin üretim
miktarına göre hesaplanacak pazar payı (…..)’a tekabül edecektir. Bu sebeple söz konusu
birleşme işleminin yatay anlamda herhangi bir rekabetçi endişe yaratmayacağı kanaatine
varılmaktadır.
(12) Aşağıda etkilenen yatay pazar olan elektrik enerjisinin üretimi ile dikey olarak örtüşen pazar
olan elektrik enerjisinin perakende satışı pazarlarında tarafların yaklaşık pazar payları toplu
bir biçimde gösterilmiştir.
Tablo-2: Etkilenen Pazarlar ve Pazar Payları (%)
No Etkilenen Pazar
(Yatay/
Dikey)
Pazar Payı
(2017, %)
Çelik Ailesi
Toplam
Afşin Elbistan (A)
Termik Santrali
Toplam
1
Elektrik enerjisi üretimi
(kurulu güç) (MW)
Yatay
(…..) (…..) (…..)
2
Elektrik enerjisi perakende
satış (tüketim bazlı)
Dikey
(…..) (…..) (…..)
3
Elektrik enerjisi perakende
satış (sayaç bazlı)4
Dikey (…..) (…..) (…..)
(13) Tablo-2’den, elektrik enerjisinin perakende satışında hem tüketim miktarı hem de sayaç
sayısı bazlı yapılan hesaplamalarda, Çelik Ailesi’nin pazar payının oldukça düşük olduğu
anlaşılmıştır. Bu nedenle işlem sonucunda dikey olarak örtüşen pazarlarda da girdi veya
müşteri kısıtlaması gibi bir riskin dolayısıyla herhangi bir rekabetçi endişenin oluşmayacağı
değerlendirilmektedir.
(14) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, bildirime konu devralma işlemi ile birlikte herhangi bir
pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin söz
konusu olmadığı kanaatine varılmaktadır.
4 31 Aralık 2017 itibarıyla Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. verileri uyarınca toplam 4.705.979 adet serbest tüketici
bulunmaktadır. Çelikler Ailesi’nin hizmet verdiği toplam sayaç sayısı ise (…..)’dir.
18-13/233-108
5 / 5
H. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında
izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy