Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-27 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-20/410-104
Karar Tarihi : 29.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Özgür BAL, Metin PEKTAŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - İpragaz A.Ş.
Temsilciler: Selim Şiper, Cem Deniz
19 Mayıs Cad. No:4 Nova-Baran Plaza Kat:16 Şişli/İstanbul
- Ergaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. 20
Temsilciler: M. Seid Gülakar, Necati Hülagu
Mumcu Cad.No : 30/1 Erzurum
D. TARAFLAR : - İpragaz A.Ş.
- Ergaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.
E. DOSYA KONUSU: Ergaz San. ve Tic. A.Ş. hisselerinin %73’ünün İpragaz A.Ş.
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.3.2009, tarih, 2168 sayı ile giren ve
eksiklikleri 16.4.2009 tarih, 2773 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı 30
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.4.2009, tarih, 2009-1-
27/Öİ-09-ÖB sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 24.4.2009 tarih, REK.0.05.00.00-
120/52 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu devralma işleminin,
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; ancak devralma sonucunda hakim
durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla anılan 40
devir işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. İpragaz A.Ş. (İpragaz)
İpragaz A.Ş. LPG piyasasında dağıtım faaliyetinde bulunan bir teşebbüstür. Yönetim
Kurulu Alex Paul Hujigen, John Kenneth Wilson, İbrahim Betil ve Yücel Kurttepeli’den
oluşan İpragaz’ın hissedarlık yapısı aşağıda yer almaktadır:
09-20/410-104
2
Tablo 1: İpragaz A.Ş. Hissedarlık Yapısı
UNVANI HİSSE ORANI (%)
Companie des Gaz de Petrole Primagaz S.A. (…)
Bizimgaz A.Ş. (…)
Evas Ltd. Şti. (…)
SHV Gas N.V. (…)
Selim Şiper (…)
TOPLAM 100,00
50
Ayrıca İpragaz ile aynı gruba bağlı olan ve LPG sektöründe faaliyet gösteren, Bizimgaz
A.Ş. ve Bütangaz A.Ş. unvanlı iki ayrı teşebbüs bulunmaktadır. Bunlardan Bizimgaz
A.Ş., LPG dağıtım pazarında faaliyet göstermekte olup %99.151 oranındaki hisseleri,
İpragaz’ın da hissedarı konumunda bulunan SHV Gas N.V.’nin kontrolündedir.
Bütangaz A.Ş. ise LPG depolama alanında faaliyet göstermekte olup hissedarlık yapısı
aşağıda yer almaktadır:
Tablo 2: Bütangaz A.Ş. Hissedarlık Yapısı
UNVANI HİSSE ORANI (%)
İpragaz A.Ş. (…)
Total Oil A.Ş. (…)
Diğer (…)
TOPLAM 100,00
H.1.2. Ergaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ergaz)
60
Ergaz A.Ş. de İpragaz gibi LPG piyasasında dağıtım faaliyetinde bulunan, halka açık
çok ortaklı bir teşebbüstür. Yönetim Kurulu Arslan Yağız, Ömer Kaya, Pehlül Güngör,
M. Seid Gülakar, Mustafa Çiçek, İhsan Yağız, Yusuf Yağız, Ömer Yağız, Abubekir
Yağız’dan oluşan Ergaz toplam 738 ortağı ile Sermaye Piyasası Kanunu‘na tabidir.
Ergaz A.Ş.’nin ayrıca, LPG sektöründe depolama faaliyetleri göstermek üzere
kurulmuş ancak henüz faaliyete geçmemiş Anadolu LPG Temin ve Dağıtım A.Ş.
unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 70
LPG, petrol ve doğal gazdan elde edilerek basınç altında sıvılaştırılan propan, bütan
ve bunların türevlerinden oluşan hidrokarbonlar veya bunların karışımıdır. Sıvı halde
taşınan, depolanan ve ölçülen LPG, basınç kaldırıldığında çevreden ısı alarak yeniden
buharlaşır ve gaz olarak kullanılır.
LPG’nin tedarik edilmesinden tüketiciye ulaşıncaya kadarki süreçte sektör esas
itibarıyla ikiye ayrılmıştır: Birincisi, LPG’nin üretim ve ithalat yoluyla temin edildiği ve
toptan dağıtımının yapıldığı tedarik faaliyeti; ikincisi ise, toptan dağıtımı yapılan
LPG’nin, dağıtım şirketlerinin bayileri kanalıyla perakende satışının gerçekleştirildiği 80
dağıtım faaliyetidir. Tedarik ihtiyacının ise bir bölümü TÜPRAŞ tarafından üretim yolu
ile karşılanmakta, diğer bir bölümü ithalat yolu ile karşılanmaktadır. Dosya konusu
işlemin tarafları olan İpragaz ve Ergaz, likit petrol gazı (LPG) dağıtımı alanında faaliyet
göstermektedir.
LPG dağıtım faaliyetinin konusunu oluşturan üç farklı LPG ürünü bulunmaktadır.
Bunlar;
09-20/410-104
3
- Tüplü LPG: Dolum tesislerinde tüplere doldurularak mutfak, sanayi ve ticarî
tüpler (2 kg., 12 kg, 24 kg, 45 kg) vasıtasıyla piyasaya arz edilen LPG’dir.
- Dökme LPG: Endüstri veya toplu konut gibi büyük miktarda LPG tüketen 90
müşterilere toptan satılan LPG’dir. Bu müşterilerin büyük montanlı depolarına
dağıtım şirketlerinin nakliye araçlarıyla ikmal yapılmaktadır.
- Otogaz: Motorlu araçlarda benzine alternatif yakıt olarak kullanılan, akaryakıt
veya otogaz istasyonlarında satışa sunulan LPG’dir.
Bu ürünlerin arz yönlü ikameleri mümkünse de, pazarlama ve satış koşulları, kullanım
alanları ve tabi oldukları vergi oranları açısından önemli farklılıklar bulunduğundan; ilgili
ürün pazarı “LPG dağıtımı pazarı” olarak belirlenmiş, ancak “tüplü LPG pazarı”,
“dökme LPG pazarı” ve “otogaz pazarı” ayrı birer alt ürün pazarı olarak
değerlendirilmiştir.
100
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili pazarı oluşturan ürünlerin ülke içindeki rekabet şartlarının bölgesel olarak
farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Yukarıda da yer verildiği üzere, İpragaz ve Ergaz’ın tüplü LPG, otogaz LPG ve dökme 110
LPG olmak üzere üç ayrı kolda LPG piyasasında dağıtım faaliyetinde
bulunmaktadırlar. Bildirim formunda, Ergaz’ın hissedarlarının önemli kısmının gelişen
pazar koşulları doğrultusunda şirketteki hisselerini satmaya karar verdikleri
belirtilmektedir. Bu çerçevede söz konusu devralma işlemi, Ergaz’ın mevcut
hisselerinin %73’lük kısmının İpragaz tarafından devralınmasına ilişkindir.
Gerçekleşmesi planlanan hisse devri için taraflar arasında “Hisse Alım ve Satım
Anlaşması” imzalanmıştır.
İpragaz, söz konusu hisse devri sonrasında Ergaz üzerinde kontrole sahip olacaktır.
Bu çerçevede söz konusu işlemin 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı 120
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
Bildirim formunda tarafların ciro bilgileri ise aşağıdaki gibi verilmektedir:
İpragaz A.Ş. 2008 yılı cirosu : (……………..) TL
Ergaz A.Ş. 2008 yılı cirosu : (……………..) TL
TOPLAM 2008 yılı ciroları : (……………..) TL
Mevcut verilere göre, tarafların ciro rakamlarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiği
aştığı anlaşıldığından ilgili işlem Rekabet Kurulu iznine tabi bir işlem niteliğindedir. 130
H.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
Bildirim formundaki verilerden, İpragaz’ın hisse devri sonrasında Ergaz’ın markasını,
tüplü LPG, dökme LPG ve otogaz LPG pazarlarındaki faaliyetlerini, bayilik yapısını
korumayı ve geliştirmeyi planladığı ve bu devirle birlikte, hem kütlesel büyüklük
09-20/410-104
4
avantajından yararlanmak kaydıyla daha verimli bir çalışma ve dağıtım yapısına
ulaşmayı hem de uluslararası deneyim ve know-how birikimini Ergaz operasyonuna
aktararak tüketicilerine daha iyi ve güvenilir bir hizmet vermeyi amaçladığı
anlaşılmaktadır. 140
Dosya mevcudu bilgilere göre, İpragaz’ın bir kısım hissesini elinde bulunduran
Bizimgaz’ın bilgilerini de kapsayacak şekilde, satış ve pazar payı bilgileri genel ve alt
pazarlar bazında aşağıdaki gibi verilmektedir.
Tablo 3: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Verilerine Göre
2008 Yılı LPG Genel Pazar Payları
Firmalar Pazar Payı (%)
Aygaz (…)
Milangaz (…)
İpragaz (…)
Shell (…)
BP Gaz (…)
Total (…)
Mogaz (…)
Petrol Ofisi (…)
Akpet (…)
Bizimgaz (…)
Güvenalgaz (…)
Habaş (…)
Ergaz (…)
Diğer (…)
Toplam 100,00
Kaynak: EPDK 2008 sektör raporu
Tablo 4: 2008 Yılı İpragaz – Bizimgaz Firmalarının Alt Pazarlara Göre Satış Miktarı ve 150
Tahmini Pazar Payı Bilgileri
İPRAGAZ BİZİMGAZ İPRAGAZ+ BİZİMGAZ TOPLAM Alt Pazar
Satış (Ton) Pazar Payı (%) Satış (Ton)
Pazar Payı
(%) Satış (Ton)
Pazar Payı
(%)
Tüplü LPG (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Dökme LPG (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Otogaz LPG (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 5: 2008 Yılı Ergaz Firmasının Alt Pazarlara Göre Satış Miktarı ve
Tahmini Pazar Payı Bilgileri
ERGAZ
Alt Pazar
Satış (Ton) Pazar Payı (%)
Tüplü LPG (…..) (…..)
Dökme LPG (…..) (…..)
Otogaz LPG (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
Yukarıdaki veriler dikkate alındığında, söz konusu devir işlemi neticesinde LPG alt
pazarlarının her üçünde de İpragaz açısından pazar paylarında bir artışın
gerçekleşeceği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, yukarıda yer verildiği üzere Ergaz’ın
ilgili pazarlar olan tüplü LPG’deki payı %(…) iken dökme LPG ve otogazdaki paylarının
%(…)’in altında olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu devralma işlemi 160
neticesinde ilgili pazarlar bakımından rekabet yapısının önemli oranda etkilenmeyeceği
söylenebilecektir. Bu çerçevede tarafların pazar payları dikkate alındığında, anılan
09-20/410-104
5
devralma işleminin sonucunda ilgili pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 170
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİGİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy