AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 42107/04
Hasan EROĞLU / Türkiye
ve diğer 20 başvuru
(ekteki listeye bakınız)
Başkan,
Ksenija Turković,
Yargıçlar,
Jon Fridrik Kjølbro,
Georges Ravarani,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 28 Haziran 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda anılan ve ekli tabloda belirtilen farklı tarihli başvuruları göz önünde bulundurarak,
Davalı Hükümet ve başvuranlar tarafından sunulan görüşleri dikkate alarak,
Gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranların isimlerinin belirtildiği liste ekte yer almaktadır. Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davaların koşulları
2. Davalara konu olan olaylar, taraflarca beyan edildiği şekliyle aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Başvuranlara ait arsalar, idare tarafından kamulaştırılmıştır. Daha sonra, 2942 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca, başvuranlara ödenmesine hükmedilmesi gereken tazminat miktarlarının tespit edilebilmesi amacıyla ilk derece mahkemelerinde dava açılmıştır. Yerel mahkemeler, bilirkişi raporlarına dayanarak, tazminat miktarlarını belirlemiş ve söz konusu kararlar, daha sonra Yargıtay tarafından onanmıştır. Ödenen meblağlara faiz uygulanmamıştır. Başvurulara ilişkin bilgiler ekte yer almaktadır.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
4. 6384 sayılı Kanun’la oluşturulan yeni iç hukuk yoluna ilişkin açıklamalar, Turgut ve Diğerleri / Türkiye (k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013; Demiroğlu / Türkiye (k.k.), no. 56125/10, 4 Haziran 2013; ve Yıldız ve Yanak / Türkiye (k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014 kararlarında yer almaktadır.
ŞİKÂYETLER
5. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6. maddesine ve Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine dayanarak, kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesi sonucunda zarara uğradıkları konusunda şikâyette bulunmuşlardır. Bu bağlamda, mahkemelerce kendilerine ödenmesine hükmedilen meblağlara faiz uygulanmadığını, ödemenin Anayasa’nın 46. maddesine uygun olarak gerçekleştirilmediğini ve hükmedilen meblağların ödenmesi için öngörülen üç buçuk aylık süre sınırına uyulmadığını ileri sürmüşlerdir.
6. Başvuranlardan bazıları, ayrıca, Sözleşme’nin 6. maddesine dayanarak, ödenecek meblağların yerel mahkemelerce yanlış hesaplandığı hususunda şikâyette bulunmuşlardır.
7. Aynı zamanda, bazı davalarda, başvuranlar, Sözleşme’nin 8. maddesine dayanarak, kamulaştırma nedeniyle konuta saygı haklarının ihlal edildiğini öne sürmüşlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
8. Mahkeme, başvuruları, konu bakımından benzer olmaları sebebiyle, tek bir karar kapsamında birleştirerek incelemeyi uygun görmektedir.
A. Başvuranların maddi zarara uğradıklarına dair şikâyet
9. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6. maddesine ve Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine dayanarak, kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesi sonucunda maddi zarara uğradıkları hususunda şikâyette bulunmuşlardır.
10. Mahkeme, başvurunun bu kısmını sadece Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında inceleyecektir (bk. Yetiş ve Diğerleri / Türkiye, no. 40349/05, § 63, 6 Temmuz 2010, ve Güleç ve Armut / Türkiye (k.k.), no. 25969/09, 16 Kasım 2010).
11. Hükümet, 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğu ve kararların icra edilmemesine ilişkin başvuruları incelemek üzere Tazminat Komisyonunun kurulması suretiyle yeni bir hukuk yolunun oluşturulduğunu beyan etmiştir. Hükümet, ayrıca, Tazminat Komisyonunun görev alanının, daha sonra, 16 Mart 2014 tarihinde kabul edilen Bakanlar Kurulu kararıyla, diğer hususların yanı sıra, enflasyonun etkisi ve yargılamaların uzunluğu sebebiyle kamulaştırma tazminatı miktarında değer kaybının meydana geldiğine dair şikâyetleri de kapsayacak şekilde genişletildiğini belirtmiştir. Hükümet, dolayısıyla, başvuranların Tazminat Komisyonuna başvuruda bulunmamış olmaları nedeniyle, iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür.
12. Mahkeme, Hükümetin de belirttiği şekilde, Ümmühan Kaplan / Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemektedir. Mahkeme, sonrasında ise, yukarıda anılan Yıldız ve Yanak / Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) davasında, başvuranların, iç hukuk yollarını, diğer bir deyişle söz konusu yeni hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, kamulaştırma davalarında hükmedilen meblağların değer kaybına uğramasına ilişkin şikâyetler bakımından, öncelikli olarak erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğu kanısına vardığını belirtmiştir.
13. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasında verdiği kararda, Hükümete hali hazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları yine de normal usul kapsamında inceleyebileceğini vurguladığına dikkat çekmektedir.
14. Ancak, Mahkeme, başvuranların 6384 sayılı Kanun’la oluşturulan yeni iç hukuk yolunu kullanmadıklarını belirten Hükümetin bu yöndeki ilk itirazını dikkate alarak, Turgut ve Diğerleri / Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013) davasındaki tespitlerini yinelemektedir.
15. Mahkeme, yukarıda belirtilen hususları dikkate alarak, başvuruların bu kısmının, Sözleşme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle reddedilmesi gerektiği kanaatine varmıştır.
B. Diğer şikâyetler
16. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6 ve 8. maddeleri kapsamında başka şikâyetlerde de bulunmuşlardır. Mahkeme, mevcut bilgileri göz önünde bulundurarak ve şikâyet konusu hususları görev alanına girdiği ölçüde dikkate alarak, Sözleşme veya Protokollerinde belirtilen hak ve özgürlükler açısından herhangi bir ihlalin söz konusu olmadığı kanaatine varmıştır.
17. Dolayısıyla, başvuruların bu kısmı, açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleşme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine,
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 21 Temmuz 2016 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıKsenija Turković
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No.
Başvuru no. ve başvuru tarihi
Başvuranın adı, ikamet yeri ve avukatının adı
Başvuranın dava açtığı tarih ve pafta no.
İlk derece mahkemelerinin kararlarına ilişkin bilgiler
Yargıtay’ın nihai kararına ilişkin bilgiler
42107/04
06/09/2004
Hasan Eroğlu
06/01/1944
Niğde
Adil Aktay
29/03/2002
Pafta no. 104/386
21/11/2003
Ulukışla Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2003/318,
K : 2003/505)
1 690 749 107 eski Türk lirası
23/03/2004
(E : 2004/691, K : 2004/2241)
42108/04
06/09/2004
Ali Avcu
05/07/1926
Horuz
AdilAktay
11/03/2002
Pafta no. 563 (a)
19/12/2003
Ulukışla Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2003/141, K : 2003/540)
71 826 921 305 eski Türk lirası
13/04/2004
(E : 2004/1619, K : 2004/3036)
42109/04
06/09/04
Ali Avcu
05/07/1926
Horuz
AdilAktay
11/03/2002
Pafta no. 563
19/12/2003
Ulukışla Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2003/139, K : 2003/538)
23 290 063 462 eski Türk lirası
13/04/2004
(E : 2004/1629, K : 2004/3037)
44627/09
10/08/2009
Abdullah Ünlü
20/08/1935
Karaman
Özlem Yıldız
28/03/2006
Pafta no. 147/ 3
23/09/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/40,
K : 2008/274)
33 547,63 Türk lirası
02/03/’2009
(E : 2008/12923, K : 2009/1886)
45988/09
17/08/2009
Fadime Altunay
25/10/1965
Karaman
Mehmet Gündüz
18/07/1968
Karaman
Hanım Çeyiz
25/02/1972
Konya
Hakkı Altunay
10/05/1954
Karaman
Hasan Altunay
05/04/1935
Karaman
FatmaAltunay
01/01/1929
Karaman
Hasibe Gündüz
01/01/1960
Karaman
Özlem Yıldız
28/03/2006
Pafta no. 144/ 6
23/09/2008
Ulukışla Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/29, K : 2008/264)
38 260,09 Türk lirası
03/03/2009
(E : 2009/947,
K : 2009/2088)
47356/09
24/08/2009
Mehmet Ali Bakır
19/01/1954
Emine Altunay
01/09/1965
Hasan Ali
Bakır
15/10/1947
Fatma Belen
10/05/1952
Ayşe Balcı
20/03/1963
Karaman
Özlem Yıldız
28/03/2006
Pafta no. 151/ 35
23/09/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E/2008/87, K/2008/284)
2 298,66 Türk lirası
02/03/2009
(E/2008/12895, K/209/1885)
47412/09
25/08/2009
Fadime Armut
13/11/1972
Karaman
Özlem Yıldız
28/03/2006
Pafta no. 150/ 4
23/09/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/129,
K : 2008/286)
3 905, 45 Türk lirası
02/03/2009
(E : 2008/12908, K : 2009/1884)
47982/09
10/08/2009
Hasan Korkmaz
03/07/1959
Karaman
Adil Aktay
28/03/2006
Pafta no. 150/ 5
23/09/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/39, K : 2008/273)
14 917,71 Türk lirası
02/03/2009
(E : 2008/1291, K : 2009/1889)
47987/09
10/08/2009
Ayşe Başcı
12/02/1931
Karaman
İsmail Keşyapan
01/12/1977
Karaman
Serkan Keşyapan
07/02/1982
Karaman
Erdal Keşyapan
01/03/1980
Karaman
ZehraKeşyapan03/10/1952
Karaman
Mehmet Ali
Başçı
06/05/1949
Karaman
Fadime Şimşek
25/06/1959
Karaman
Kamil Başçı
01/02/1962
Karaman
Mehmet
Başçı
01/04/1967
Karaman
ŞerifeYaldız
07/04/1970
Karaman
Ahmet Başçı
15/01/1955
Karaman
AdilAktay
28/03/2006
Pafta no. 146/ 8
23/09/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/46, K : 2008/283)
42 836,91 Türk lirası
02/03/2009
(E : 2008/12922, K : 2009/1887)
49789/09
15/08/2009
Özdemir Dede
01/03/1945
Karaman
Özlem Yıldız
23/02/2006
Pafta no. 101/ 17
01/09/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/26,
K : 2008/241)
28 946,09 Türk lirası
16/03/2009
(E : 209/1824, K : 2009/2608)
49799/09
15/08/2009
Teslime Toklu
15/01/1959
Karaman
Özlem Yıldız
23/02/2006
Pafta no. 101/ 10
01/09/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/25,
K : 2008/240)
13 924,44 Türk lirası
30/03/2009
(E : 2009/2988, K : 2009/3408)
53149/09
29/09/2009
Şefika Demir
11/02/1949
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 139/ 13
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/53,
K : 2008/362)
149 859,09 Türk lirası
30/03/2009
(E : 2009/2998, K : 2009/3407)
53152/09
29/09/2009
Hatice Kalkan
01/01/1927
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 140/ 4
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/58,
K : 2008/366)
165 735, 40 Türk lirası
30/03/2009
(E : 2009/2996, K : 2009/3406)
53691/09
05/10/2009
Mustafa Kalkan
20/08/1945
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 140/ 3
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/57, K : 2008/365)
45 544,62 Türk lirası
06/04/2009
(E : 2009/2990, K : 2009/3772)
53692/09
05/10/2009
Mehmet Başçı
03/03/1955
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 139/ 31
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/56,
K : 2008/364)
233 995,97 Türk lirası
06/04/2009
(E : 2009/2997, K : 2009/3775)
53694/09
05/10/2009
Mehmet Başçı
01/04/1967
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 139/ 5
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/132, K : 2008/370)
71 449,34 Türk lirası
(Ödeme tarihi: 30/12/2008)
06/04/2009
(E : 2009/2992, K : 2009/3770)
53698/09
05/10/2009
Osman Tuna
20/03/1951
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 151/ 37
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/59, K : 2008/367)
76 827,50 Türk lirası
(Ödeme tarihi: 31/12/2008)
06/04/2009
(E : 2009/2999, K : 2009/3771)
54814/09
05/10/2009
Emine Altunay
01/01/1938
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 151/ 33
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/60, K : 2008/368)
208 562,67 Türk lirası
(Ödeme tarihi: 31/12/2008)
06/04/2009
(E : 2009/2995, K : 2009/3773)
54842/09
05/10/2009
Mustafa Kalkan
20/08/1945
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 139/ 12
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/52,
K : 2008/361)
180 864,63 Türk lirası
(Ödeme tarihi: 30/12/2008)
06/04/2009
(E : 2009/2991, K : 2009/3774)
56460/09
12/10/2009
Asiye Yeşilyaprak
10/11/1957
Karaman
Emine Dağ
15/07/1966
Ermenek
Salahaddin Şimşek
15/10/1968
Karaman
Erol Şimşek
25/07/1972
Karaman
Ali Şimşek
04/08/1960
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 128/ 1
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/50,
K : 2008/360)
446 268,96 Türk lirası
(Ödeme tarihi: 30/12/2008)
13/04/2009
(E : 2009/2989, K : 2009/4075)
56478/09
12/10/2009
Mehmet Başçı
03/03/1955
Karaman
Özlem Yıldız
09/10/2006
Pafta no. 139/ 30
30/12/2008
Ermenek Sulh Hukuk Mahkemesi
(E : 2008/55, K : 2008/363)
846 795, 26 Türk lirası
(Ödeme tarihi: 30/12/2008)
13/04/2009
(E : 2009/3000, K : 2009/4076)
Full & Egal Universal Law Academy