T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1363
KARAR NO: 2024/1055
KARAR TARİHİ: 31/05/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/03/2022
NUMARASI: 2021/60 Esas - 2022/222 Karar
DAVA: Alacak
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin işi gereği çeşitli mekan ve iş yerlerine havalandırma sistemleri kurduğunu, müvekkil şirketin davalı şirket ile iş ilişkisi sebebiyle toplam 97.418,44 TL alacağının doğduğunu, (... İlçesinde yapılan 100 kişilik yurt inşaatı), bu iş ilişkilerinin 29/10/2011 tarihli (Seri No:...), 30/11/2011 tarihli (Seri No:...) ve 26/12/2011 tarihli (Seri No:...) üç ayrı fatura ile görüldüğünü, bu alacağın 74.418,44 TL'lik kısmın seri çek olarak ödendiğini, davaya konu olan 26.000,00 TL'lik kısım müvekkil şirkete verilen çekin 10/10/2012 tarihinde barka ibrazında karşılıksız çıkması nedeniyle tahsil edilemediğini, borç karşılığı verilen çekin müvekkil şirket tarafından ibraz süseninin bitiminden itibaren 3 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde keşideci tarafa başvurmadığından çekin zamanaşımına uğradığını, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik müvekkilinin davalı tarafa yapmış olduğu havalandırma sistemine ilişkin hizmet sözlemesinden kaynaklanan 26.000,00 TL alacağın 10/10/2022 temerrüt tarihi itibariyle işleyecek temerrüt faiz ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde belirtilen söz konusu talebin zamanaşımına uğradığını, davanın sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağın tahsili istemine ilişkin olduğunu, çekin zamanaşımı süresi dolduktan sonra 1 yıl içinde talep ve dava hakkının bulunduğunu, davacı yanın müvekkille arasındaki yaklaşık 10 yıl öncesine dayalı bir ilişkiyi dayanak göstererek bu işten tamamen bağımsız bir çeki tahsil etme amacının kötüniyetli yaklaşımından ileri geldiğini, müvekkilin davacı tarafa kesinlikle herhangi bir borcunun bulunmadığını, tüm bu nedenlerle davalının reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde "... alınan bilirkişi raporunda 2012-2013-2014-2015-2016-2017 yılı resmi yılları resmi defterleri incelendiğinde açılış ve kapanış tasdiklerinin kanuni süresi içerisinde yaptırıldığı, davacı firma resmi defterlerinde alacak konusu edilen faturalar ve dava konusu edilen çekle ilgili alacak bakiyesi olduğunu gösteren kayıt bulunmadığı, davacı firma 20... yılı yevmiye kapanış kaydı ile oluşturulân 20...yılı yevmiye defteri açılış kaydında ve 20... yılına ait yevmiye defteri kayıtlarında, davacı firmanın davalı firmadan bakiye alacağı gösteren resmi defter kaydı bulunmadığı kanaati bildirilmiş, ek raporda da davacı firmanın 20.... yılı resmi defterlerinin boş olduğu, herhangi bir kaydının bulunmadığı bildirilmiştir, davacının defter kayıtlarında davalıya ilişkin herhangi bir alacak kaydının bulunmadığı gibi, dava konusu edilen çeklere, yapıldığı iddia edilen kısmi ödemeye ve dava dilekçesi ekinde sunulan faturalara ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 814. maddesinin ''(1) Hamilin, cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar, hükmünü içerdiği, davacının dava konusu ettiği çeke ilişkin uzun zaman boyunca tahsil için herhangi bir girişimde ve icra takibinde bulunmaması, davalıya ihtarname göndermemesi, dava konusu edilen çekin davacı defterlerinde de yer almadığı ve taraflar arasında imzalanan herhangi bir sözleşmenin dosyaya sunulmadığı, alacağın sözleşmeden kaynaklandığının ispat edilemediği, bu nedenle davacının ancak sebepsiz zenginleşme nedeniyle çek bedelini talep edebileceği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 28/03/2017 tarih 2016/8745 Esas ve 2017/1831 Karar sayılı "... Dava, 6102 sayılı TTK'nın 732'nci (mülga 6762 sayılı TTK'nın 644'üncü ) maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak istemine ilişkindir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 133. maddesine göre icra takibi sırasındaki alacaklının alacağına kavuşmak amacıyla yaptığı her takip işlemi zamanaşımını keser. İcra hukuk mahkemesi kararında da belirtildiği üzere ilk takip tarihinden itibaren 06.07.2012 tarihine kadar zamanaşımını kesen hiçbir takip işlemi yapılmamıştır. Bu durumda davaya konu çeklerden 20....2008 keşide tarihli 30.250 TL bedelli çek 21.04.2009 tarihinde, 26....2008 keşide tarihli 41.700,00TL bedelli çek ise 23...2009 tarihinde zamanaşımına uğramış olup işbu sebepsiz zenginleşme davasının 6102 sayılı TTK'nın 732.(6762 sayılı TTK m.644) maddesi uyarınca çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresi içinde açılması gerekirken 19.02.2014 tarihinde açılmakla zamanaşımı nedeniyle davanın reddi gerekirken, zamanaşımı def'inin reddi doğru olmamış, kararın bu nedenle davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir...' ilamı da gözetilerek, davacının davasının zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-Davanın reddine," şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin içtihat kararlarına aykırı bir şekilde davalı lehine vekalet ücretine hükmettiğini, yargılama giderlerinden müvekkil şirketin sorumlu tuttuğunu, verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, davalarının zaman aşımı nedeniyle reddedilmesinin ve dosyaya bildirdikleri tanıkların dinlenmemesinin hukuka aykırı olduğunu, belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak isteğine ilişkindir.
Davacı, havalandırma sistemleri kurduklarını, davalının fatura karşılıklarını ödemediğini, verilen çekin karşılıksız çıktığını, çek zamanaşımına uğradığından delil olarak dayandıklarını ileri sürerek alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiş, davalı alacağın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini savunmuş, Mahkemece zamanaşımı nedeniyle davanın reddine dair verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.
6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 5. maddesi uyarınca, "Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan hak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri, eski kanun hükümlerine tabi olmaya devam eder. Ancak, bu sürelerin henüz dolmamış kısmı, Türk Borçlar Kanununda öngörülen süreden uzun ise, yürürlüğünden başlayarak Türk Borçlar Kanununda öngörülen sürenin geçmesiyle, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi dolmuş olur."
818 sayılı BK'nın 126. maddesi uyarınca eser sözleşmesinde zamanaşımı süresi 5 yıldır. 6098 sayılı TBK da eser sözleşmesi yönünden zamanaşımı süresini değiştirmemiş, 146/6. maddesinde bu sürenin 5 yıl olduğunu belirtmiştir. Alacağın dava veya def'i yoluyla mahkemede ileri sürülmesi veya icra takibine konu edilmesi halinde zamanaşımı kesilir. (BK 133/2; TBK 154/2) Zamanaşımı kesilince, kesilmeden itibaren yeni bir süre işlemeye başlar. (BK135/1; TBK 156/2)
Somut olaya gelince; davacı tarafından sunulan fatura içeriğinin 27.10.2011 tarihli olduğu, delil olarak dayanılan kıymetli evrakın ise 10.10.2012 tarihli olduğu gözetilerek eser sözleşmelerinde zamanaşımının 5 yıl olduğu değerlendirilmek suretiyle alacağın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak çekin zamanaşımı süresi 1 yıl olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru değil ise de; anılan yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını zorunlu kılmadığından gerekçe değiştirilmek suretiyle yeniden karar verilmesi yoluna gidilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353(1)/b-2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/60 Esas - 2022/222 Karar sayılı kararının HMK’nın 353-(1)/b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA;
B-Kaldırılan hükmün yerine geçmek üzere;
"1-Davanın reddine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 80,70 TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 444,02 TL harçtan mahsubu ile bakiye fazla 363,32 TL harcın karar kesinleştikten sonra talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
6-Zorunlu arabuluculuk şartı için hazineden sarf edilen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, " şeklinde YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,
C-İstinaf başvurusu sırasında peşin ödenen 80,70-TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
Ç-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan 118,10-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
D-Kararın tebliğ, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerinin mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK’nın 362-(1)/a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.