T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2025/1231
KARAR NO: 2025/1498
KARAR TARİHİ: 02/10/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2021/270 Esas - 2021/225 Karar
DAVA: Haksız İşgal Tazminatı
TALEP: Merci Tayini
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili bankanın dava dışı... Konut Yapı firmasına kredi kullandırdığını, kredi kullandırılırken dava konusu taşınmaz üzerine ipotek tesis edildiğini, kredi ödemelerininde temerrüde düşmesi nedeniyle taşınmazın icraen müvekkili bankaya ihale edildiğini, taşınmazın tahliyesi konusunda davalılara muhtıra gönderilmesine rağmen taşınmazın tahliye edilmediğini, bu nedenle ecrimisil alacaklarının doğduğunu belirterek en büyük alanı işgal eden ... nolu davalı ... firması için 15.000-TL, daha az alan işgal eden ...nolu davalı ... firması için 10.000,-TL, ve en az alan işgal eden.... nolu davalı ... Grup firması için 5.000-TL olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile toplam 30.000-TL ecrimisil bedelinin doğduğu tarihten itibaren avans faiziyle birlikte davalılardan ayrı ayrı tahsiline, mal varlıkları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMELERİNİN KARARLARININ ÖZETİ:
Erzurum 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 31.05.2021 tarih, 2019/... Esas ve 2020/...Karar sayılı ek kararı ile; " Mahkememizin 20/10/2020 tarihli ve 2019/... Esas, 2020/...Karar sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek merci tayini için dosyanın Erzurum Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, Erzurum Bölge Adliye Mahkemes... Hukuk Dairesinin 26/04/2021 tarihli ve 2021/.... Esas, 2021/.... Karar sayılı ilamı ile, karşılıklı verilen görevsizlik kararı olmadığından dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesi gerektiği belirtilerek dosyanın iadesine karar verilmekle,
HÜKÜM:
Mahkememizin bu davaya bakmaya görevli bulunmadığından, gereği için dosyanın Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildi." şeklinde karar verilmiştir.
Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi 08.06.2021 tarih, 2021/270 Esas ve 2021/225 Karar sayılı kararı ile; "Erzurum ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/05/2021 tarih ve 2019/... Esas - 2020/...Ek Kararı ile; Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin 26/04/2021 tarihli ve 2021/... Esas, 2021/... Karar sayılı ilamı ile, karşılıklı verilen görevsizlik kararı olmadığından dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesi gerektiği belirtilerek dosyanın iadesine karar verildiği, mahkemelerinin bu davaya bakmaya görevli bulunmadığından, gereği için dosyanın Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Görevsizlikle gelen dosya mahkememizin 2021/270 Esas sırasına kaydının yapıldığı, yapılan incelemede; her ne kadar daha önce görevsizlik kararımızdaki gerekçelerde bir değişiklik olmasa da, Erzurum... Sulh Hukuk Mahkemesinin vermiş olduğu gerekçeli kararında belirttiği üzere; dava konusu taşınmazın, davacı banka lehine ipotek tesis edildiği, icra takibi neticesinde taşınmazın bankaya ihale edildiği ve davacı adına tescil edildiği, davalıların taşınmazı haksız olarak işgal ettikleri, bu nedenle 30.00,00TL ecrimisil bedelinin talep edildiği, talebin, 4721 sayılı TMK hükümlerinden kaynaklandığı ve uyuşmazlığın çözümünün 6100 sayılı HMK'nın 2/1. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesinin görevinde bulunduğu, kanaatine varılmakla Erzurum .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğuna karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin Erzurum.... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna,
2-Mahkememiz'in görevsizlik kararı üzerine, karşılıklı görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından, Mahkememiz kararının kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde görevli mahkemenin tayini için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmesine," şeklinde karar verilmiş ve verilen karar 09/09/2025 tarihinde kesinleşmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Her iki mahkeme tarafından verilen görevsizlik kararları ile çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosya HMK 21. Maddesi uyarınca re'sen merci tayini için Dairemize gönderilmiştir.
Yargı yeri belirlenmesine ilişkin hükümler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 21 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
HMK'nun "Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller" başlıklı 21/1-c bendi uyarınca "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulması gerekmekte olup, aynı Kanunun "İnceleme yeri" başlıklı 22/2. maddesine göre "İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir."
Uyuşmazlık haksız işgal tazminatı istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır. Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Yine aynı Kanun'un 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde ticari davaların; mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrıldığı, mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nin 4/1. maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. Nispi ticari davalar ise, tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Bir başka ifade ile bu davalar ya bir ticari işletmeyi ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava olarak nitelendirilebilirler. Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği açıktır.
Somut olayımıza gelince; davacı vekili dava dilekçesinde davaya konu taşınmazı ipotek takibi ve ihale sonucunda alacağa karşılık edindiğini, davalı şirketlere taşınmazı tahliye etmeleri için İİK 135/2.maddesi gereğince muhtıra gönderildiğini, buna rağmen taşınmazı tahliye etmemeleri nedeniyle taşınmazda işgalci durumunda olduklarını, davalı tarafın haksız işgalci olması nedeniyle ecrimisil ödemesi gerektiğini, HMK’nın 107. Maddesi kapsamında belirsiz alacak niteliğinde olan alacağın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Bu durumda dava dilekçesindeki talebin kira alacağı olmayıp haksız işgal tazminatı (ecrimisil) olduğu açıkça ortadadır. Eldeki davada istenen ecrimisilin, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 683. ve 995. maddeleri ve 08.03.1950 tarihli ve 22/4 sayılı YİBK'nda kabul edildiği gibi haksız fiil benzeri olup üstün bir hakka dayanmadan başkasının taşınmazını işgal eden, böylece haksız kazanç sağlayan tarafın iade etmekle yükümlü bulunduğu bir tazminat türü olduğu davanın bu özelliği itibariyle mutlak ve nispi ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği ve TTK hükümlerinin veya özel kanun hükümlerinin uygulanmasını gerektirir ticari bir uyuşmazlıktan söz edilemeyeceği, uyuşmazlığın çözümünün genel mahkemelerin görev kapsamında kaldığı sonucuna ulaşılmaktadır. (bknz.Yargıtay 8.Hukuk Dairesi, E.2018/6825, K.2020/8264, T.15.12.2020; Yargıtay 17.Hukuk Dairesi, E.2014/19709, K.2014/18138, T.09.12.2014) Bu durumda davanın genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.
Bu nedenle, eldeki dosyaya bakma görevinin Erzurum 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne ait olduğuna karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-6100 sayılı HMK'nun 21 ve 22. maddeleri gereğince Erzurum 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
2-Dosyanın yargı yeri olarak belirlenen mahkemeye gönderilmek üzere merci tayini talebinde bulunan mahkemeye iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-c maddesi, uyarınca kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.02/10/2025