T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/140
KARAR NO: 2025/674
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/05/2024
NUMARASI: 2023/451 Esas - 2024/297 Karar
DAVA: İtirazın İptali
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı Devlet ... İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) Erzurum ... Başmüdürlüğü ile müvekkili ... arasında 29/07/2015 tarihli 2015/... İhale kayıt numaralı Erzurum ... ... ıslak hacim onarımlarının yapılması işine ait sözleşme imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye binaen müvekkilinin 3 adet hakediş yaptığını, müvekkili taraf, kendisine kesilen gecikme cezasının haksız olduğunu düşünerek gecikme cezasını (2.560,80 TL) dikkate almadan davalı kurum aleyhine 31/12/2015 tarihli 167.997,27 TL'lik son hakedişin fatura alacağına binaen Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2016/...Esas numaralı dosyası ile 17/.../2016 tarihinde kendisine yapılan 28.000,00 TL'lik ödemeyi düştükten sonra 139.997,27 TL'lik ilamsız takip yaptığını, 17/.../2016 tarihinde 141.205,47 TL asıl alacağı ve işlemiş faize binaen yapılan takibe karşı davalı kurumun takibi öğrendiği 25/.../2016 tarihinden itibaren 3 ayrı tarihte toplam 87.000,00 TL ödeme yaptığını, takibe konu alacaktan kalan asıl alacak miktarının 54.205,47 TL olduğunu, davalı kurumun takibe haksız ve kötüniyetle itiraz ettiğini, bu nedenlerle borçlunun icra takibine yaptığı itirazının (ödemiş olduğu 87.000,00 TL'nin, ödeme tarihleri ve TBK 100. madde gereğince kısmi ödemelerin öncelikle işlemiş faiz masraf ve ferilere mahsup edileceği de dikkate alınarak) iptalini, borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen % 9 faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın % 20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2016/...Esas sayılı dosyasıyla ilamsız takip yapıldığını ve borçlu olarak ...Erzurum Başmüdürlüğü gösterilerek ilamsız takiplerde ödeme emri tebliğ edildiğini, ...Genel Müdürlüğünün 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi faaliyet gösteren, tüzel kişiliğe sahip bir kamu iktisadi kuruluşu olduğunu, Erzurum ... Başmüdürlüğünün ise ...Genel Müdürlüğüne bağlı bir Başmüdürlük olup, tüzel kişiliğinin bulunmadığını, icra takibine yapılan itirazda bu husus belirtilmiş olmasına rağmen açılan işbu davada da Erzurum ... hasım olarak gösterildiğini ve dava dilekçesinin Erzurum ... Başmüdürlüğüne tebliğ edildiğini, Erzurum ... Başmüdürlüğünün tüzel kişiliği bulunmadığından husumet yöneltilmemesi gerektiğini, Erzurum ... ... binası ıslak hacim onarımlarının yapılması işi ihalesini üstlenen ... ile 29.07.2015 tarihinde sözleşme imzalanarak 04.08.2015 tarihinde yer tesliminin yapıldığını, yüklenicinin taahhüdün tümünü işyeri teslim tarihinden itibaren 110 (yüz on) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorunda olduğunu, iş bitim süresinin 21.11.2015 olduğunu, bu süre içerisinde yüklenici firmanın işlere başladığını, tamamladığı işlere karşılık 03.11.2015 tarihinde 50.071,41 TL tutarlı ... nolu hakedişi yapılarak 17.11.2015 tarihinde ödemesinin yapıldığını, yüklenici firmaya 19.11.2015 tarihinde 29 günlük süre uzatımı verilerek iş bitim tarihinin 20.12.2015 olarak belirlendiğini, ....12.2015 tarihinde 169.931,32 TL'lik 2 nolu hakedişin yapılarak 10.12.2015 tarihinde ödemesinin yapıldığını, ancak davacı yüklenicinin 20.12.2015 tarihinde işi bitiremediğini ve cezalı çalışmaya başladığını, 31.12.2015 tarihi mali yıl sonu olduğundan, dava konusu işin ödeneği hazineye geri gideceğinden 31.12.2015 tarihli... nolu 167.997.27 TL'lik son hakedişin yapıldığını, ancak işin fiili olarak bitirilmediğini, bu tutardan 11 günlük gecikme cezasının kesildiğini ve kalan paranın yüklenici kalan işlerini tamamladıkça bedelleri ödenmek üzere emanet hesabına alındığını, davacı yüklenicinin 04.01.2016 tarihinde işlerini bitirdiğini ve geçici kabulün yapılmasını talep ettiğini, yapı denetim elemanlarının (kontrol teşkilatı) mahallinde inceleme yaparak 11.01.2016 tarihinde işin fiili durumunu tespit ederek eksikleri ile birlikte geçici kabule hazır olmadığını belirttiğini, yükleniciye 12.01.2016 tarih ve 257 sayılı yazı ile işlerin tamamlanmadığı, geçici kabule hazır olmadığı ve cezalı olarak çalışmanın devam ettiğinin bildirildiğini, yıl sonu olması nedeniyle ödeneğin geri gitmemesi için yapılan.... nolu 167.997,27 TL'lik son hakedişin tamamlanmamış olan işlerin bedeli olduğunu, dolayısı ile davacı tarafın bu faturanın işlerini tamamladıkça alacağını bildiğini, bu paranın hemen ödenmesinin söz konusu olmadığını, buna rağmen davacı yanın bu faturayı dayanak göstererek iyiniyetten uzak bir şekilde ilamsız icra takibi yaparak Erzurum ... Başmüdürlüğüne 17...2016 tarihli ilamsız takiplerde ödeme emri tebliğ ettirdiğini, nitekim yüklenicinin işlerini tamamladıkça, tamamladığı işlerin parasal karşılığı olarak birtakım ödemeler yapıldığını, yüklenicinin 14.04.2016 tarihli dilekçe ile 14.04.2016 tarihinde işlerini tamamladığını ve geçici kabulün yapılması için müracaatta bulunduğunu, Geçici Kabul Komisyonu 18.04.2016 tarihinde yüklenici ... ile birlikte mahallinde yapılan inceleme sonucu toplam imalatın % 5'inden az ve kabule engel nitelikte olmamakla birlikte kusur ve noksanlıkların tespit edildiğini, bu eksikliklerin tutanağa bağlandığını, müteahhit ...'nun bu eksikleri kabul ederek tutanağı imzaladığını ve eksikliklerin tamamlanması için 25 gün (09.05.2016 tarihine kadar) süre verildiğini, yapı denetim elemanlarının 10.05.2016 tarihinde mahallinde yaptıkları incelemelerde eksiklerin tamamlanmadığını tespit ederek bu durumun tutanağa bağlandığını, davacı yüklenicinin 31.05.2016 tarihli dilekçesi ile geçici kabul eksikliklerini yapmayacağını bildirdiğini, Erzurum ... Başmüdürlüğünün de 08.06.2016 tarihini beklemeden geçici kabul eksikliklerini yüklenicinin namı hesabına yaptırmaya başladığını, geçici kabul eksiklerinin bedelleri tespit edilerek 01.07.2016 tarihi geçici kabul itibar tarihi olmak üzere 14.07.2016 tarihinde geçici kabulün onaylanarak tamamlandığını, davacıya dava konusu olan 167.997,27 TL'lik alacağına karşılık işleri tamamlandıkça bedelleri ödenen günlük gecikme cezaları, SGK prim ödemesi, nesafet kesintisi olmak üzere toplam 171.613,94 TL ödeme yapıldığını, davacının alacağının bunların tamamını karşılamadığından kalan paranın teminat mektubu nakte çevrilerek karşılanacağını, Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2016/...Esas sayılı dosyasıyla yapılan icra takibi iyiniyetli olmadığından ve itiraz tarihinde takibe dayanak yapılan fatura bedeli ve ödeme yapılabilecek tutar ihtilaflı olduğundan haklı olarak icra takibine ve ödeme emrine itiraz edildiğini, kaldıki yapılan icra takibi ve gönderilen ödeme emrinin İcra İflas Yasasında belirlenen usul ve esaslara da uygun olmadığını, bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI;
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; "...Davacının davalı kuruma sunduğu ve eksik kalan işleri tamamlamayacağına dair dilekçe sonrasında, istinaf ilamında da belirtildiği üzere, davalının davacı namına yaptığı işlerin tespiti Mahkememizce yapılan keşif ile tespit edilmiş ve davalının davacı adına yaptığı işlere ilişkin faturalar dosya arasına alınmıştır. Bu doğrultuda davalının davacı namına yaptığı inşaat, elektrik ve mekanik tesisatların toplam bedelinin 23.727,05 TL tutarında olduğu tespit edilmiştir. Yine istinaf ilamında değerlendirilmesi belirtilen ve dava tarihinden sonra davacının davalı adına 18.07.2016 tarihinde SGK'ya 2.839,57 ve 863,10 TL olmak üzere toplam 3.702,67 TL tutarında ödeme yaptığı tespit edilmiştir. Bilirkişi raporlarında da değinildiği üzere isabetli olduğu anlaşılan ve davacının işi eksik bırakması nedeniyle oluşan 25.514,88-TL tutarındaki gecikme cezası ile 1.350,00 TL nefaset kesintisi de dahil edildiğinde davacının bakiye alacağı olan 52.997,27 TL'nin de işlerin eksik bırakılması nedeniyle ödenmediği anlaşıldığından, davalının davacıya olan borcunun tamamının ödenmiş olduğu kanaatine varılarak, davanın HMK'nın 114/1-h ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı (hukuki yarar) yokluğundan usulden reddine,..." şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı kurumun icra dairesine yapılan ilamsız takibe itiraz ettiği gün toplamda müvekkili namı hesabına 55.000.00-TL ödeme yaptığını, takibe konu faturaya binaen bu ödemenin borca itiraz edilmeyerek icra dairesine yapılması gerekirken davalı kurumun haksız ve kötü niyetli olarak borçlu olmadığını icra dairesine bildirerek takibi durdurduğunu, ancak aynı gün ödeme yapmaktan da geri kalmadığını, bu durumun davacının haksız ve kötü niyetli olduğunun bir göstergesi olduğunu, davalı kurum takibi durdurduktan 19 gün sonra 15.04.2016 tarihinde yine takip konusu faturaya binaen müvekkili hesabına 11.803,84 TL ödeme yaptığını, davalı kurumun yine aynı gün müvekkili adına SGK'ya 4.948,78 TL ve vergi dairesine 3.247,38 TL müvekkili namına ve hesabına para yatırdığını, kısacası 15.04.2016 tarihinde takip konusu faturaya binaen yapılan ödemelerle toplam 20.000,00 TL para yatırdığını, davalı kurumun 3. ödeme olarak takip konusu faturaya binaen 12.000,00 TL parayı müvekkili banka hesabına 20.04.2016 tarihinde yatırdığını, Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2016/...Esas sayılı dosyası ile 17...2016 tarihinde 141.205.47 TL asıl alacağı ve işlemiş faize binaen yapılan takibe davalı kurumun takibi öğrendiği 25...2016 tarihinden sonra 3 ayrı tarihte toplamda 87.000,00 TL ödeme yaptığını, takibe konu alacaktan kalan asıl alacak miktarının 54.205,47 TL olduğunu, davalı kurum takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğinden dolayı icra vekalet ücretinin tamamını ve yine icra tahsil harcının tamamını ödemek durumunda olduğunu, ödeme tarihleri dikkate alınarak bakiye faiz alacağına da mahkemece hükmedilmesi gerektiğini, belirtilen nedenlerle davalı borçlunun itirazının iptalini sağlamak için mahkemeye yapmış oldukları başvurunun mahkemece dikkate alınmadığını, mahkemenin eksik ve hatalı bilirkişi raporuna hukuken oldukça sıkıntılı istinafa konu kararı verdiğini, bu davanın itirazın iptali davası olup mahkemece dava konusu olmayan eksik imalatlar davasına dönüştürüldüğünü, mahkemece dosyanın bilirkişiye gönderilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, dosya içeriği incelenmeden tamamen hukuki mevzuat çerçevesinde çözüme kavuşturulması gereken dava dosyasının Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının iligili maddesine aykırı olarak bilirkişiye gönderilmesinin ve dosya gerçekleri ile çelişen bilirkişi raporu doğrultusunda karar verilmesinin hatalı olduğunu, müvekkili tarafından 31.12.2015 tarihli faturaya binaen Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2016/...Esas sayılı dosyası ile 17...2016 tarihinde 141.205,47 TL asıl alacak üzerinden takip yapıldığını, davalı kurumun takibi 25...2016 tarihinde öğrendiğini, bu tarihten sonra davalı tarafın haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz edip takibi durdurduğunu ve akabinde de takip durduktan sonra 31.12.2015 tarihli faturaya binaen 3 ayrı tarihte toplamda müvekkiline haricen 87.000,00 TL ödeme yaptığını, davalı kurumun yapmış olduğu ödemelerin yerel mahkemece hiç dikkate alınmadan karar verildiğini, davalı kurumun ödemelerinin açıkça davanın kısmen kabulü anlamını taşıdığını, mahkemenin yargılama esnasında eksik inceleme ile dosyanın yargılama konusuna vakıf olamadığını belirterek verilen kararın kaldırılması istemiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak sebebiyle itirazın iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece yapılan yargılamada davanın reddine karar verilmiş, istinaf başvurusu neticesinde verilen karar Dairemizce kaldırılmış, kaldırma kararı sonrası yapılan yargılamada davanın usulden reddine karar verilmiş olup, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurularak kararın kaldırılması istenilmiştir.
İtirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan bir eda davasıdır. Mahkemenin davanın reddi ya da kabulü yönünde verdiği karar, maddi anlamda kesin hüküm teşkil edeceğinden, davanın reddi halinde alacaklı, borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi davanın kabulü halinde borçlu da alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası açamayacaktır. Bu nedenle, mahkeme itirazın iptali davasında tarafların iddia ve savunmalarını genel hükümlere göre inceleyerek, borcun varlığını ve miktarını araştırmak zorundadır. Alacak miktarının, takip ya da dava tarihindeki koşullara göre belirlenmesinin, itirazın iptali davasında hükmolunan miktar üzerinden tahsiline karar verilebilecek bir tazminat türü olan ve bağımsız bir dava konusu yapılamayan icra inkar tazminatının miktarına da etkili olacağı açıktır.
Somut olaya yönelik yapılan değerlendirmede; davacı vekili, müvekkili davacı ile davalı arasında Erzurum ... ... binası ıslak hacim onarımlarının yapılması işine ait 29/07/2015 tarihli sözleşmenin imzalandığını, sözleşmeye binaen müvekkili tarafından 3 adet hak edişin düzenlendiğini, davalı tarafından 2 adet hak edişin ödendiğini, 31/12/2015 tarihli ve 167.997,27 TL fatura bedelli hak ediş için ise davalının 28.000,00 TL ödediğini, geriye kalan bedeli ödemediğini, ödenmeyen bedel üzerinden müvekkili tarafından davalı aleyhine icra takibinin başlatıldığını, ancak davalının başlatılan takibe itiraz ettiğini, itiraz ettikten sonra davalının farklı tarihlerde haricen ödemeler yaptığını, netice itibariyle davalının takibe haksız ve kötüniyetli olarak itiraz ettiğini belirtmiş, davalı vekili ise davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek reddine karar verilmesini istemiştir. Dairemiz kaldırma kararında; ilk olarak davaya bakmakla görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu, sonrasında ise, ''... davacının namı hesabına yapılan işler için yapılan sözleşmeler ile kesilen faturalar celp edilmeli, mahallinde uzman bilirkişilerle keşif yapılarak bu işlerin yapılıp yapılmadığı denetlenmeli, davalının, davacının namı hesabına yaptığını ileri sürdüğü 23.485,59-TL, 25.514,88-TL gecikme cezası, 1.350,00-TL nesafet kesintisi ve 3.702,67-TL SGK prim ödemesi ile davadan önce davalı tarafından yapılan tüm ödemelerin değerlendirilerek takip konusu alacağın devam edip etmediği hususunda rapor alınıp oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.'' denilerek ilgili karar kaldırılmıştır. Kaldırma kararı doğrultusunda asliye ticaret mahkemesine görevsizlik kararı verilmiş, ardından görevli mahkemece taleplerin tespiti amacıyla dosya bilirkişiye gönderilmiştir. Sunulan 04/01/2024 tarihli heyet raporunda, davalının, davacının namı hesabına yaptığını ileri sürdüğü 23.485,59 TL, 25.514,88 TL gecikme cezası, 1.350,00 TL nesafet kesintisi ve 3.702,67 TL SGK prim ödemesi ile davadan önce davalı tarafından yapılan tüm ödemeler dikkate alındığında takip konusu alacağın devam etmediği tespit edilmiş, ardından dava konusu yerde bu kez keşif yapılarak rapor aldırılmış, sunulan 05/05/2024 tarihli raporda ise, inşaat, elektrik ve mekanik tesisatlar ile tespit edilen
imalatların toplam bedellerinin 7.090,62 TL + 12.584,00 TL + 4.052,43 TL = 23.727,05 TL
olarak belirlendiği görülmüştür. Yapılan açıklamalar, Dairemiz kaldırma kararı sonrası yapılan işlemler ve aldırılan raporlar ile birlikte tüm dosya kapsamı göz önünde bulundurulduğunda dosyaya sunulan raporlardaki tespitlerin birbirleriyle uyumlu olduğu, ayrıca raporların denetime elverişli, usul ve yasaya uygun oldukları kanaatine varılmış, raporlarda da tespit edildiği üzere davalının, davacının namı hesabına yaptığı ödemeler, gecikme cezası, nesafet kesintisi ve SGK prim ödemesi göz önünde bulundurulduğunda davaya konu takip konusu alacağın devam etmediği anlaşılmış olup, bu açıklamalara göre mahkemece davanın esastan reddine karar verilmesi gerekirken usulden reddine karar verilmiş olması hatalı görülmüş, ancak bu durum tekrar yargılamayı gerektirmediğinden Dairemizce yeniden hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/451 Esas - 2024/297 Karar sayılı kararının HMK’nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA;
B-Kaldırılan hükmün yerine geçmek üzere;
''1-Davanın esastan REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40-TL maktu karar harcından başta peşin alınan 1.705,41 TL'den mahsubu ile fazla alınan 1.090,01- TL'nin talep halinde davacıya verilmesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı gider avansından karşılandığı anlaşılan 1.292,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı kuruma verilmesine,
4-Davalının kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından istinaf edenin sıfatı ve kazanılmış haklar dikkate alınarak, AAÜT gereğince maktu 17.900,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine," ŞEKLİNDE HÜKÜM TESİSİNE,
C-İstinaf başvurma harcı dışında istinaf karar harcı olarak alınan 615,40-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Ç-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
D-İstinaf aşamasında yapılan 458,00-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
E-Karar tebliği, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362-(1)/a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.28/03/2025