T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1389
KARAR NO: 2023/1485
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/06/2021 (Karar)
NUMARASI: 2021/125 Esas, 2021/253 Karar
DAVA: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine dair verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı satıcı ... İnşaat Taahhüt Enerji Üretim Taşımacılık Maden. Gıd. San. ve Tic. Ltd Şti arasında gerçekleşen ticari kaynaklı alışverişe binaen Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası İş Makinesi Tescil Müdürlüğü'nün ... tescil sıra numarasında seri ..., no:..., ... tescil plaka nolu kanal kazıcı ve yükleyici cinsi iş makinesinin 215.000,00 TL'ye satımı hususunda anlaştıklarını, davacı şirketin, sözleşmeye binaen iş makinesi bedelini ödemeyi üstlenmişken davalı taraf, ilgili iş makinesinin noterde tescil işlemi ile aracı devir borcunu üstlendiğini, anlaşma kapsamında iş makinesi satımına bağlı olarak davacı şirkete davalı taraf ... Vergi Dairesinin ... vergi numaralı mükellefi olarak 01.09.2020 tarih GIB ..... fatura numaralı, 215.000,00 TL’lik KDV dahil faturayı kesildiğini, davacı şirkete finansman konusunda yardımcı olan ....Bankası .... şubesinde yapılan projeye binaen dava konusu iş makinesinin satış bedelinin 01/09/2020 tarihinde ....Katılım Bankası AŞ. ... şubesi üzerinden davalı tarafa ait olan TR..........nolu IBAN numarasına gönderildiğini, davalının satım sözleşmesi kapsamındaki teslim borcu, fatura tarihi olan 01.09.2020 tarihinde muaccel olduğunu, davalının iş makinesini fiziken teslim etmediğini, borcunu da ifaya yanaşmadığını, davacının ....Bankası .... Şubesinden kullanmış olduğu 215.000,00 TL'lik kredinin, davacıya maliyetinin 234.963,29 TL olduğunu, 01/10/2020 tarihinde ilk taksitinin ödendiğini, borcun12 eşit taksit halinde ödenerek kapatılacağını, bu neenlerle; dava konusu Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası'nda ... tescil sıra no ve seri .... no: ... kayıtlı ve ... tescil plaka nolu 27/09/2019 tescil tarihli ... marka ... model ... ... tipi ... şasi seri nolu, .... motor seri numaralı kanal kazıcı ve yükleyici iş makinesinin müvekkil adına tescili ile malın aynen iadesine, bu mümkün olmadığı takdirde davacı tarafından işbu iş makinesi için davalı tarafa ödenen 215.000,00 TL bedelin ödeme tarihi olan 01/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalı taraftan alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında iş makinasının satışına ilişkin yapılan bir anlaşma olmadığını, davacının iddia ettiği faturanın davalı şirketle hiçbir ilgisinin bulunmadığını, bahsi geçen faturanın sahte olduğunu, taraflar arasında satış sözleşmesi yapıldığına ve bu satış karşılığında fatura tanzim edildiğine dair ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, tarafların adi ortaklık kurarak ortak işler yaptığını, ancak davacının güven sarsıcı eylemlerinden dolayı adi ortaklığın sona erdiğini, davacı şirket ile organik bağlı olup sahipleri aynı kişi olan ..... Yol Yapı İnşaat Taah. Taş. Oto. İnş. Malz. Petr. Ür. San. Ve tic. Ltd. Şti. 'nin müvekkiline ait iş makinasını kendi işlerinde kullanmak için 70.800,00 TL bedelle kiraladıklarını ancak kiralama bedelini ödemediklerini, ilerleyen süreçte müvekkili şirkete ait iş makinasını satın alacakmış gibi göstererek banka kredi çekmek istediklerinin bildirildiğini, kullanılan kredi muvacehiyesiyle banka tarafından müvekkilin hesabına 215.000,00 TL yatırıldığını, müvekkili şirketin 60.000,00 TL 'lik kısmı mahsup ederek kalan 155.000,00 TL'yi davacının hesabına gönderdiğini, bu nedenlerle 25/06/2020 tarihli faturaya karşılığı olan 70.800,00 TL ile davacının hesabına 02/09/2020 tarihinde gönderilen 155.000,00 TL 'den kaynaklı toplam 215.000,00 TL'lik alacağın dava konusu edilen alacaktan takasa ve mahsubuna karar verilmesini, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
YEREL MAHKEME KARARI;
Mahkemece, "... Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacı dava dilekçesinde, 01.09.2020 tarihli 215.000,00 TL bedelli faturaya istinaden, 01.09.2020 tarihinde davalıya ait olan iban numarasına 215.000,00 TL tutarında ödeme yaptıklarını ilgili belgelerin ....Bankasında ve vergi dairesinde olduğunu beyan etmiştir. Bankaya ve vergi dairesine yazılan müzekkere cevaplarında, davacının bildirdiği 01.09.2020 tarihli 215.000,00 TL bedelli fatura ve 01.09.2020 tarihli davalıya ait ıbana gönderilen 215.000,00 TL tutarındaki dekont gönderilmemiştir. Davalı da 01.09.2020 tarihli 215.000,00 TL bedelli bir faturanın olmadığını böyle bir fatura düzenlemediklerini beyan etmiştir. Bankaya yazılan müzekkere cevabında gönderilen proje dosyasında, ... tescil plaka numaralı iş makinesi için 215.000,00 TL finansman tutarı belirlendiği proje için müracaat eden firmanın davacı taraf satıcının ise davalı taraf olduğu, 05.09.2019 tarihinde yapılan proje başvurusu üzerine davalının davacıya 09.09.2019 tarihinde 215.000,00 TL tutarında fatura düzenlediği görülmüştür. Ticaret sicil kayıtlarında da 10.09.2019 tarihinde davalının davacıya iş makinesinin satışını yaptığı, ardından da davacının 27.09.2019 tarihinde davalıya aynı iş makinesini geri sattığı anlaşılmıştır. ....Katılım Bankası, ticaret ve sanayi odası ve vergi dairesi kayıtlarından anlaşılacağı üzere davalının davacıya iş makinesini sattığı ardından 17 gün sonra da aynı iş makinesini geri aldığı anlaşıldığından, ilgili kurumlara yazılan müzekkere cevapları doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
" gerekçesiyle "Davanın reddine," şeklinde karar verilmiş karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF İTİRAZLARI:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın 20.... yılının ticari ilişkisinden dolayı açılmış iken yerel mahkemenin 2019 yılında gerçekleşen ticari ilişkiyi dikkate alarak karar verdiğini, .... ....Bankasına yazılan müzekkere cevabında 20... yılına ait belgeler istenmesine ve mevcut olmasına rağmen aynı makine alımına ilişkin 2019 yılına ait belgelerin gönderildiğini, dava dilekçesi ekinde sunmuş oldukları ödeme dekontu, kullanılan krediye ait geri ödeme planı ve e-fatura sureti olmasına rağmen mahkemece sanki bu belgeler yokmuş gibi hareket edilerek alelacele ve eksik inceleme sonucu karar verildiğini, dava konusu ticari ilişkinin 01/09/2020 yılında gerçekleştiğini, ilk derece mahkemesince gerek ilgili bankadan ve gerekse ilgili vergi dairesinden dava dilekçesi ve istinaf dilekçesi ekinde sunmuş oldukları belgelerin müzekkereye eklenmek suretiyle dava konusu 20.... yılına ait ticari ilişkinin sorgulanması, araştırılması ve tüm delillerinin toplanması gerektiğini, ....Bankası ... Şubesine yazılan müzekkereye verilen cevabın hatalı olduğunun aşikar olduğunu, dava dilekçesinde dile getirdikleri ve her aşamada toplanmasını talep ettikleri delillerinin toplanmadan karar verildiğini, tüm bu nedenlerle öncelikle tehir-i icra taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, Satış sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
İstinaf başvurusunun duruşmalı incelenmesine yönelik davacı vekilinin duruşma talebinin reddine karar verilerek dosya üzerinden yapılan davacı vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesi sonucunda;
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı şirket ile davalı satıcı ... İnşaat Taahhüt Enerji Üretim Taşımacılık Maden. Gıd. San. ve Tic. Ltd Şti arasında gerçekleşen ticari kaynaklı alışverişe binaen Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası İş Makinesi Tescil Müdürlüğü'nün ... tescil sıra numarasında seri ...., no:..., ... tescil plaka nolu kanal kazıcı ve yükleyici cinsi iş makinesinin 215.000,00 TL'ye satımı hususunda anlaştıkları, anlaşma kapsamında 01.09.2020 tarih GIB .... fatura numaralı, 215.000,00 TL’lik KDV dahil faturayı kesildiği, davacı şirkete finansman konusunda yardımcı olan ....Bankası .... şubesinde yapılan projeye binaen dava konusu iş makinesinin satış bedelinin 01/09/2020 tarihinde ....Katılım Bankası AŞ. ... şubesi üzerinden davalı tarafa ait olan TR............ nolu IBAN numarasına gönderildiği, ancak davalının sözleşme kapsamında iş makinesini davacıya teslim etmediğini bu sebeple iş makinesinin aynen teslimi veya bedelinin iadesinin talep edildiği, davalı vekilince taraflar arasında iş makinasının satışına ilişkin yapılan bir anlaşma olmadığı, davacının iddia ettiği faturanın davalı şirketle hiçbir ilgisinin bulunmadığı, bahsi geçen faturanın sahte olduğu, davacı şirket ile organik bağlı olup sahipleri aynı kişi olan..... Yol Yapı İnşaat Taah. Taş. Oto. İnş. Malz. Petr. Ür. San. Ve tic. Ltd. Şti. 'nin müvekkiline ait iş makinasını kendi işlerinde kullanmak için 70.800,00 TL bedelle kiraladıklarını ancak kiralama bedelini ödemedikleri, ilerleyen süreçte müvekkili şirkete ait iş makinasını satın alacakmış gibi göstererek banka kredi çekmek istediklerinin bildirildiğini, davanın reddini talep ettiği, ilk derece mahkemesince, davalının davacıya iş makinesini sattığı ardından 17 gün sonra da aynı iş makinesini geri aldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, kararın davacı vekili tarafından istinaf edildiği anlaşılmaktadır.
Somut uyuşmazlıkta davacının iddiasının 01.09.2020 tarihli GIB ....... fatura numaralı faturaya dayalı olarak davalıdan talepte bulunduğu, ilk derece mahkemesince taraflar arasındaki ilişkinin araştırılması için yazılan müzekkereye banka tarafından 2019 yılına ilişkin belgelerin gönderildiği, mahkemece davanın ret gerekçesi olarak 05.09.2019 tarihinde yapılan proje başvurusu üzerine davalının davacıya 09.09.2019 tarihinde 215.000,00 TL tutarında fatura düzenlediği, Ticaret sicil kayıtlarında da 10.09.2019 tarihinde davalının davacıya iş makinesinin satışını yaptığı, ardından da davacının 27.09.2019 tarihinde davalıya aynı iş makinesini geri sattığı hususunun yapıldığı, oysaki bankadan 2019 yılana ait bilgi ve belgelerin gönderildiği, dava konusu döneme ilişkin belgeler dosyaya kazandırılmadan eksik belgeler ile yargılama yapılarak hüküm kurulduğu, yargılamanın sağlıklı yapılabilmesi için davacı tarafın kullanmış olduğu 215.000,00 TL'lik proje uygulama dosyası, proje geri ödeme planı formu ve proje dosyası ile 01/09/2020 tarihinde davalı tarafa ait olan TR ....... nolu IBAN numarasına yapılan 215.000,00 TL'lik ödemeye ait dekont suretinin tamamının gönderilmesinin sağlanması, davaya konu faturanın tarafların vergi kayıtlarında bulunup bulunmadığının ilgili vergi dairesinden sorulması, tarafların bu kapsamda .... ve .... formlarının vergi dairesinden celbi, davalının dava konusu faturanın sahte olduğu iddiasının incelenmesi açısından Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/.... soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin araştırılması, taraflara ticari defterlerini ibraz etmeleri imkanının sağlanması, akabinde tarafların tüm delilleri hep birlikte değerlendirilerek konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle ve sonuç olarak davalının takas ve mahsup talebi de değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik belgeler ile ve belirtilen husular araştırılmadan yargılama yapılması doğru olmamıştır.
O halde mahkemece yapılacak iş; öncelikle davacı tarafın kullanmış olduğu proje uygulama dosyası, proje geri ödeme planı formu ve proje dosyası ile 01/09/2020 tarihinde davalı tarafa ait olan TR ....... nolu IBAN numarasına yapılan 215.000,00 TL'lik ödemeye ait dekont suretinin tamamının gönderilmesinin sağlanması, davaya konu faturanın tarafların vergi kayıtlarında bulunup bulunmadığının ilgili vergi dairesinden sorulması, tarafların bu kapsamda ....e ....formlarının vergi dairesinden celbi, davalının dava konusu faturanın sahte olduğu iddiasının incelenmesi açısından Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/... soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin araştırılması, taraflara ticari defterlerini ibraz etmeleri imkanının sağlanması, akabinde tarafların tüm delilleri hep birlikte değerlendirilerek konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle ve sonuç olarak davalının takas ve mahsup talebi de değerlendirilerek tarafların iddia ve savunmaları, delilleri hep birlikte değerledirilerek davanın esası hakkında bir karar vermekten ibarettir.
HMK.'nun 353/1-a-6. maddesinde "...Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması" bölge adliye mahkemesince başvuruya konu kararın esası incelemeden kaldırılmasına karar verilmesi gereken haller arasında sayılmıştır. Somut olayda; yukarıda ayrıntılı biçimde izah edilen yargılamadaki eksiklikler uyuşmazlığın esasının çözümü için olmazsa olmaz niteliktedir.
Açıklanan bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nın 355, 353/(1)-a- 6. maddesi uyarınca kaldırılmasına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun KABULÜ ile, mahkemece verilen hükmün HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf kanun yolu başvurusu sırasında alınan peşin harçların yatıran tarafa iadesine,
4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde verilecek yeni kararda dikkate alınmasına,
5-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda davacı tarafından yatırılan teminatın davacıya İADESİNE,
6-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliğiyle HMK'nun 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere ...... tarihinde oy birliğiyle karar verildi.