T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/733
KARAR NO : 2025/375
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 01/02/2023 (Karar)
NUMARASI : 2021/373 Esas, 2023/57 Karar
DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sürücü...nın sevk ve idaresinde bulunan ve ... Sigorta tarafından sigortalı olan ...plakalı çekici ve bu çekiciye bağlı ...Plakalı dorsenin hakimiyetini kaybetmesi nedeniyle müvekkilinin sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı aracın çarpışmasıyla beraber müvekkilinin aracının orta refüj ardından su kanalını geçerek karşı istikamette durması ve ardından gelen 2 aracın da kaza yapması neticesinde 15.02.2019 tarihinde meydana gelen dört araçlı trafik kazası sonucu müvekkilinin aracında hasar meydana geldiğini, tutulan kaza tespit tutanağında söz konusu kazada tek ve asli kusurlu olan sürücü ... olduğu ve müvekkilinin de dahil kazaya karışan diğer araç sürücülerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığının tespit edildiğini, söz konusu ilk kazanın gerçekleşmesinden birkaç dakika sonra dört aracın karışmış olduğu kazayı imkanlar dahilinde elinde bulunan ışıklı materyallerle yönlendirmeye çalışan müvekkili ... ve diğer vatandaşları son anda gören sürücü ... sevk ve idaresinde bulunan ve ...Sigorta tarafından sigortalı ... plakalı aracın hakimiyetini kaybederek yaya olan müvekkiline çarpması nedeniyle aynı tarihte meydana gelen tek taraflı trafik kazası neticesinde müvekkilinin kalıcı olarak sakatlandığını ve malul kaldığını, tutulan kaza tespit tutanağında söz konusu kazada tek ve asli kusurlu olan sürücü ... olduğu ve müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığının tespit edildiğini, ikinci olay nedeniyle Pasinler Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 2019/... soruşturma numarası ile taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçundan soruşturma başlatıldığını ve Pasinler Asliye Ceza Mahkemesi 2019/... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, dava sonucu araç sürücüsü ...'nun tek ve asli kusurlu bulunduğunu ve cezalandırıldığını, bu nedenlerle fazlaya işikin hakların saklı kalması kaydıyla, ... plakalı aracın kusuru neticesinde, müvekkilinin yaralanması sebebiyle oluşan maluliyet nedeniyle davalılardan sadece ...Sigorta A.Ş. ... ve...'den tahsil edilmek üzere şimdilik 100,00-TL maddi tazminatın olay tarihinden iştetilecek ticari faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalılardan sadece ... ve...'den tahsil edilmek üzere 15.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden işletilecek ticari faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... ve dorsenin kusuru neticesinde, davalılardan sadece ... ve...dan tahsil edilmek üzere 20.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden işletilecek ticari faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalılardan tahmiline arabuluculuk toplantısına katılmayan ... ve...'in yargılama giderlerinden sorumlu tutulmalarına karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 4.108,96-TL olarak artırmıştır.
CEVAP:
Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça dava öncesi müvekkili şirkete usulüne uygun bir başvuru yapılmadığından, kanunda öngörülen başvuru şartı gerçekleşmediğini, huzurdaki davanın öncelikle dava şartı yokluğundan usulden reddi gerektiğini, dava dilekçesinde bahsi geçen ... plakalı aracın, müvekkili şirkete, 24.07.2018-2019 tarihleri arasında ...numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, bu poliçelerden dolayı sorumluluklarının, sigortalı kusuru oranında olmak üzere, ölüm/sakatlık halinde her biri için ayrı ayrı azami 360.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, zira Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. Maddesine göre trafik sigortaları, aynı kanunun 85. maddesine göre işletenlere düşen sorumlulukları karşılamak üzere yapıldığını, dolayısıyla, sigortalı aracın sürücüsünün kusuru yoksa işletene düşen bir sorumluluk da bulunmadığını, davacının kaza noktasında kaldığı, olası bir kazanın oluşabileceğini öngörebilecek düzeyde olsa da güvenli bir bölgeye geçemediğini, kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunu, geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri zararlarından müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın 2 yıllık zaman aşımına tabi olduğunu, olay üzerinden 3 yıl geçtikten sonra açıldığını, bu nedenle zamanaşımı bakımından da davaya itiraz ettiğini, dava zamanaşımı bakımından düşmesi gerektiğini, Türk Ticaret Kanununun 5/A. Maddesine göre “Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri” zorunlu arabuluculuk kapsamında olduğunu, davacı tarafça dava öncesi müvekkiline usulüne uygun olarak arabuluculuk sürecine gidilmemiş olduğu, kanunda öngörülen başvuru şartı gerçekleşmediğini, davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, ... adına olan şahıs şirketine ait olan araç ve dorsesinin karıştığı kazada araç sürücüsü ve şirket çalışanı ... kendi kazasında kusurlu çıktığını, bu kusuru neticesinde tüm sorumlulukların yerine getirildiğini, gerçekleşen ikinci kazanın müvekkili şirket ve araç sürücüsünün herhangi bir sebep sonuç ilişkisinde kusuru bulunmadığını, müvekkili şirket araçlarının kaza ile ilgisi olmadığını, kaza davacının kusuru sonucu ortaya çıktığını, olayda illiyet bağı koptuğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; "Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davası olduğundan, Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin 2021/19605 Esas 2021/6472 Karar 11.10.2021 tarihli ilamı ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2020/10352 Esas 2021/... Karar 11.03.2021 tarihli ilamı doğrultusunda davacının maluliyetinin tespiti kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğ'e göre yaptırılmıştır. Yine bu ilamlar doğrultusunda aktüerya raporu TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak düzenlettirilmiştir. Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen maluliyet, kusuru raporları ve aktüerya bilirkişi tarafından düzenlenen rapor hükme esas alınarak ve müşterek-müteselsil sorumlulukta kusuru bulunanlardan zararı tamamının tazmini istenebileceğinden, davacının maddi tazminat davasının kabulü ile; 4.108,96 TL'nin davalıllar ..., ... ve ...Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı sigorta şirketi yönünden 18/06/2020 tarihinden, diğer davalılar yönünden 15/02/2019 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
Manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise, davacının yaşı, meydana gelen kazadaki kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, davacının maluliyeti nedeniyle çektiği acı ve duymuş olduğu üzüntünün boyutu, hakkaniyet ve manevi tazminat miktarının bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmaması ilkesi ve davacının uğradığı manevi zarar göz önüne alınarak ve davalının kusur durumu" birlikte değerlendirilerek "Davacının maddi tazminat davasının kabulü ile;
4.108,96 TL'nin davalılar ..., ... ve ...Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı sigorta şirketi yönünden 18/06/2020 tarihinden, diğer davalılar yönünden 15/02/2019 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine,
2-Davacının ... ve...'e karşı açtığı manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile;
2.000,00 TL'nin 15/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine,
3-Davacının ... ve...ya açtığı manevi tazminatın kısmen kabulü ile;
8.000,00 TL'nin 15/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine,..." şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece hükme esas alınan maluliyet raporunun hatalı olduğunu, söz konusu raporda müvekkilinin gerçek maluliyetinin tespit edilmediğini, taraflarınca dosya kapsamında sunulan maluliyet oranını gösterir rapor ile mahkemece aldırılan maluliyet oranını gösterir rapor arasında afaki bir fark olduğunu ve bu çelişki giderilmeden karar verildiğini, müvekkili lehine hükmedilen manevi tazminat miktarlarının düşük olduğunu, manevi tazminatın caydırıcılık unsuru taşıması gerektiğini, manevi tazminatın reddedilen kısmı yönünden karşı vekalet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; 15/02/2019 tarihinde ... şahıs şirketinin maliki olduğu .... plakalı çekici ve bu çekiciye bağlı dorsenin hava şartlarının kötü olması karayollarının yeterli çalışması olmamasından kaynaklı olarak ...'nin sevk ve idaresindeki araca çarpması nedeniyle maddi hasarlı kaza gerçekleştiğini, bu kazadan sonra gerekli önlemlerin alındığını ve müvekkili ... tarafından tüm sorumlulukların yerine getirildiğini, ardından gerçekleşen 2. kazada herhangi bir sorumluluğunun ve kusurunun bulunmadığını, bilirkişi raporlarının hatalı ve eksik araştırma sonucu alındığını, davalı şirket araçlarının yani ... şirketine ait olan araçların olayda kusurunun olmayıp ilk kaza sonrası illiyet bağının kesildiğini, hüküm ile kararlaştırılan manevi tazminat miktarının yüksek takdir edildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava; davalı sigorta şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan işleteni davalı Kübra, sürücüsü davalı...'ın olduğu ... plaka sayılı aracın, davalı ...'nın işleteni davalı ...ın sürücüsü olduğu ...plaka sayılı çekiciyle karıştığı 15.02.2019 tarihli trafik kazası sonucu yolda yaya vaziyette olan davacıya çarpması neticesinde davacı nezdinde meydana gelen cismani zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle maddi tazminat isteminin kabulü, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ile davalılardan ... vekilince kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;
1-) Davacı yanın manevi tazminat istemi 6098 TBK'nın 56/1 maddesi hükmüne dayanmakta olup anılan maddede; “Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerini gözönünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.”, aynı yasanın 51.maddesinde de “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” hükmüne yer verilmiştir.
Hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hakimin takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir etmesi gerektiği açıkça ortadadır.
2-) Somut olay yönünden yapılan değerlendirmede; ATK Trafik İhtisas Dairesince düzenlenen raporda ...plakalı çekici ve çekiciye bağlı ...plakalı yarı römorkun davacının yaralanmasıyla sonuçlanan olayda yolu kapatarak geçişe engel olması nedeniyle asli derecede %80 oranında kusurlu bulunması, davalı sürücü...'ün ise diğer aracın yol geçişini kapatmış olması silsilesinde idaresindeki otomobille yoldaki buzlu zemin durumuna göre seyretmesi gerekirken bu kurala uymaması, buna bağlı olarak fren tedbiri almayıp kontrolsüzce karşı yöne geçerek davacı yayaya çarpması nedeniyle tali düzeyde %20 oranında kusurlu bulunması, davacıya zararı arttırıcı nitelikte atfı kabil kusur isnat edilmemesi, kaza nedeniyle davacının kaburga kemiğinin kırılması ve tedavi sürecinde söz konusu rahatsızlığı nedeniyle bir çok kez hastane başvurusunun bulunduğunun dosyada mübrez hastane evraklarından açıkça anlaşılabilmesi nazara alındığında gelinen aşamada talep edilen manevi tazminatın miktar itibariyle kısmen kabulü halinin günümüz ekonomik koşulları da değerlendirildiğinde davacı nezdinde herhangi bir tatmin duygusu oluşturacak mahiyette olmayacağı, yaşanan olayda hiçbir kusuru olmadığı açıkça tespit edilen ve kaza nedeniyle ciddi ölçüde yaralanan davacı nezdinde manevi tazminatın amaca hizmet etmesi açısından somut olay yönünden tam kabulü gerektiği halde yanılgılı değerlendirmeyle kısmi kabul yönünde hüküm tesis edilmesi hatalı bulunmuştur.
Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davalılar ... ve ... vekilinin karara vaki istinaf başvurusunun yasal dayanağı bulunmadığından HMK 353-(1)/b-1 maddesince esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan gerekçe minvalinde kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden dairemizce manevi tazminat isteminin tam kabulü yönünde yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
I-1-Davalılar ... ve ... vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusu aşamasında alınması gereken 615,40-TL karar harcından peşin alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davalılar ... ve...dan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan davalılar tarafınca bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
II-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; mahkemece verilen hükmün HMK'nın 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
III-KALDIRILIP DÜZELTİLEN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE;
"1-Davacının maddi tazminat davasının kabulü ile;
4.108,96 TL'nin davalılar ..., ... ve ...Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, hükmedilen tazminata davalı sigorta şirketi yönünden 18/06/2020 tarihinden, diğer davalılar yönünden 15/02/2019 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine,
2-Davacının ... ve...'e karşı açtığı manevi tazminat davasının kabulü ile;
15.000,00 TL'nin 15/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve...'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Davacının ... ve...ya açtığı manevi tazminatın kabulü ile;
20.000,00 TL'nin 15/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve...dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
4- Harçlar Kanunu uyarınca;
a)Maddi tazminat yönünden 4.108,96 TL üzerinden hesap olunan 280,68 TL karar ve ilam harcından, ıslahla yatırılan 20,00 TL harcın mahsubu ile bakiye noksan 260,68 TL harcın davalılar ..., ... ve ...Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
b)Manevi tazminat yönünden 35.000,00 TL üzerinden hesap olunan 2.390,85 TL karar ve ilam harcından, peşin yatırılan 119,89 TL harcın mahsubu ile bakiye noksan 2.270,96 TL harcın sorumluluk oranlarına göre 1.297,70 TL'sinin ... ve...dan, 973,27 TL'sinin ... ve...'den alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden;
a)Maddi tazminat yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 4.108,96 TL vekalet ücretinin davalılar ..., ... ve ...Sigorta A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine,
b)Manevi tazminat yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 15.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... ve...'den alınarak davacıya verilmesine,
c)Manevi tazminat yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 20.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... ve...dan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 59,30 TL başvurma harcı, 119,89 TL peşin harç, 20,00 TL Islah harcı, 2.945,00 TL ATK fatura bedeli, 600,00 TL bilirkişi ücreti ve 594,70 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam yapılan 4.338,89 TL yargılama giderinin 2.169,44 TL'sinin davalılar ... ve...'den, 2.169,44 TL'sinin davalılar ... ve...dan alınarak davacıya verilmesine,
7-Dava şartı olan arabuluculuk son tutanağı gereğince arabulucuya ödenen 1.360,00-TL'nin davalı ...Sigorta Anonim Şirketi'den alınarak hazineye gelir kaydedilmesine," şeklinde YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,
IV-Peşin alınan istinaf karar harcının davacıya iadesine,
V-İstinaf aşamasında yapılan 492,00-TL başvuru harcı, tebliğ ve dosya gidiş dönüş masrafı 170,50-TL istinaf yargılama gideri toplamı 662,50-TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
VI-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
VII-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında başvuruda bulunan tarafından tehiri icra talebi uyarınca varsa yatırılan teminatın iadesine,
VIII-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, teminat, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK' nın 362/(1)-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 10/03/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.