T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2025/349
KARAR NO : 2026/963
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 09/10/2024
NUMARASI : 2023/335 Esas, 2024/424 Karar
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/03/2023
KARAR TARİHİ : 27/04/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 27/04/2026
İlk derece mahkemesince verilen hüküm süresinde taraf vekillerince istinaf edilmekle dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Taraflar arasında görülen davanın yapılan açık yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulü ile; ... ve ... Adi ortaklığının tafsiyesine, Davacının ... numaralı 01.09.2016 düzenleme tarihli, 07.12.2016 vade tarihli, 40.000,00 TL bedelli senet nedeniyle davacıya 28.807,00 TL tutarında borçlu olmadığınını tespitine, fazla istemin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, hükme esas alınan Tasfiye Memuru Raporunda " davacının baktığı hayvanların aşılanmasında İlçe ... Müdürlüğü tarafından aşılama yapıldığı ve özel veterinerlik hizmeti ile ilaç ve aşı ücretlerinin hesaplanmadığına " yönelik rapora itiraz ettiklerini, ancak buna yönelik itirazlarının dikkate alınmadığını, ayrıca Tasfiye Memuru Raporunda hesaplamaya yönelik bölümüne de itiraz ettiklerini ve hukuk sisteminde ihtimale dayalı zarar esas alınarak hüküm kurulamayacağından yerel mahkeme kararının bu yönden de dosya içeriğine aykırı olduğunu, tüm yargılama giderlerinin davacı tarafından karşılanmasına rağmen eksik yargılama giderine hükmetmiş olması da dosya içeriğine, yapılan yargılama giderlerinin miktarına aykırı olduğunu
ileri sürerek hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkilinin Erzurum .... ikamet ettiğini, köyüne yakın bir köyde oturan ...’ a 07.12.2010 tarihinde, babasının askerlik arkadaşı olması dolayısıyla sırf iyilik olsun, kalkınsın diye canlı hayvan alımı için 40.000,00 TL (kırk bin) verdiğini, bu paraya karşılık yapacakları işi anlatan detaylı bir tutanak hazırlandığını, ayrıca bu paraya karşılık gelen ve yapılmış olan işe ilişkin tutanakta da bahsedildiği gibi bir senet düzenlendiğini, bu parayla aynı ay içerisinde en az 25 adet düve alınacakken davacı, piyasanın en iyilerini aldım diyerek 13 adet düve aldığını söylediğini, 2010 ile 2014 yılları arasında her yıl hayvanların yiyeceği ot, saman ve yem için; ayrıca ilaç ve yazın çoban hakkı giderleri için gerekli olan parayı ihtiyaç dâhilinde sürekli olarak ödediğini, çok zaman elden nakit verdiğini, bazen de ismine havale ettiğini, müvekkilinin zararının çok büyük olduğunu, her ne kadar işin başında verdiği paraya karşılık bir senet düzenlenmiş olsa da 40.000,00 TL için yapılan senede karşılık 16 adet hayvan alınmış ve mahkemece senet nedeniyle borçlu olmadığı algısı oluşmuş olsa da gerçeğin böyle olmadığını, yerel mahkeme kararının tamamen eksik inceleme ve yetersiz gerekçeler, somut bilgi ve belgelerin aksine verildiğini ileri sürerek hükmün kaldırılmasını talep etmiştir. Dava, menfi tespit (kıymetli evraktan kaynaklanan) istemine ilişkindir.
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesinde istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı ancak kamu düzenine aykırılıkların re'sen gözetileceği düzenlenmiştir
Davacı ile davalı arasında 07/12/2010 tarihinde imzalanan sözleşmeye göre; davalı ...'ın davacı ...'a verdiği 40.000,00 TL karşılığından ... tarafından hayvan alımı yapılacak. Tüm hayvanların bakımları ... tarafından yapılacak ve satıldığı zaman ana para (40.000,00 TL) haricindeki kar eşit şekilde bölünecek. Karın yarısı ile ana para ...'a ödeneceği şeklinde anlaşmaya varıldığı, davalı tarafından verilen 40.000,00 TL karşılığından 13 adet hayvan alındığı, dosya kapsamına göre taraflar arasındaki sözleşmenin sona erdiği 23/11/2014 tarihinde davacı ... tarafından davalı ...'a 16 adet hayvan teslim edildiği hususunda çekişme olmadığı anlaşılmaktadır.
Dava, taraflar arasındaki adi ortaklıktan kaynaklanan 40.000,00 TL senet alacağın tahsili amacıyla ... tarafından başlatılan icra takibi nedeniyle ... tarafından borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin menfi tespit davasıdır.
29/07/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; ortaklık için alınan 13 adet hayvanın değerinin 32.838,00 TL olduğu, ortaklık dönemi içinde 13 adet hayvan için 10.452,00 TL bakım maliyetinin olduğu, ortaklık nedeniyle 22.386,00 TL kar (32.838,00 TL - 10.452,00 TL) elde edildi, 1/2 ortaklık payı gereği bu karın yarısının 11.193,00 TL olduğu tespit edilmişti.
Mahkemece, hükme esas alınan 29/07/2024 tarihli rapora göre davalının ortaklık nedeniyle alacak miktarının 11.193,00 TL olduğundan icra takibinde fazla talep edilen 28.807,00 TL yününden davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de ortaklık için alınan 13 adet hayvan sayısında ortaklığın son bulduğu 23/11/2014 tarihine kadar artış olup olmadığın ilgili ... Müdürlüğünden sorulması, varsa bunların da ortaklığın mal varlığına dahil edilmesi, tespit edilen sayılı üzerinde ortaklık süresince hayvanlardan elde edilen süt geliri ve yapılan masrafların, resmi veriler esas alınmak suretiyle benzeri işletmelerin gelir ve giderleri göz önüne alınarak, yapılması gereken harcama ve maliyet bedelleri ile elde edilebilecek süt geliri miktarının konusunda uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak, yapılan masrafların elde edilen gelirden düşüldükten sonra davalı tarafa ortaklık nedeniyle verilen 16 adet havanın ortaklık alacağını karşılayıp karşılamadığı belirlenmesi ve sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, eksin incelme ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf istemlerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına ve dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf istemlerinin KABULÜ ile, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 09.10.2024 tarihli 2023/335 Esas 2024/424 Karar sayılı hükmünün HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Dava dosyasının ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Taraflarca peşin olarak alınan istinaf karar ve ilam harcının istek halinde yatırana iadesine,
4-Taraflarca yatırılan istinaf giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
5-HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 7251 sayılı Kanunla değişik HMK.nun 353/1-a ve 362/1-g maddeleri uyarınca KESİN olmak üzere 27/04/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.