Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-1-124 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-03/20-5
Karar Tarihi : 9.1.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Nejdet KARACEHENNEM, A.Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : H.Gökşin KEKEVİ, İ.Yücel ARDIÇ
C-BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Standart Çimento Sanayi A.Ş.
Temsilcisi: Av. Hayri TATLI ve Av. Tülay ARİFOĞLU
Büyükdere Cad. No:40/7 Mecidiyeköy - İstanbul
D- TARAFLAR : - Standart Çimento Sanayi A.Ş.
Cağaloğlu Dr. Emin Paşa Sok. No:20 Kat:2
Eminönü - İstanbul
- ESÇİM Eskişehir Çimento Fabrikası T.A.Ş.
Merkez Çukurhisar - Eskişehir
E- DOSYA KONUSU: ESÇİM Eskişehir Çimento Fabrikası T.A.Ş.'nin
Standart Çimento Sanayi A.Ş. tarafından cebri icra yoluyla devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.11.2002 tarih, 4936 sayı;
17.12.2002 tarih, 5363 sayı ve 20.12.2002 tarih, 5407 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 2.1.2003 tarih 2002-1-124/Öİ-03-HGK sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu, 6.1.2003 tarih, REK.0.05.00.00/144 sayılı Başkanlık
önergesi ile 03-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Standart Çimento Sanayi
A.Ş.’nin, ESÇİM Eskişehir Çimento Fabrikası T.A.Ş.’yi, cebri icra yoluyla
devralması, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olmakla birlikte, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratmayacağı veya
mevcut bir hakim durumu daha da güçlendirerek ilgili pazardaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla ilgili işleme
izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
03-03/20-5
2
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Standart Çimento Sanayi A.Ş. (Standart Çimento)-Rumeli Çimento
Grubu
Henüz herhangi bir ticari faaliyeti olmadığından cirosu bulunmayan Standart
Çimento’nun hissedarlık yapısı aşağıda sunulmuştur.
Tablo 1- Standart Çimento’nun Hissedarlık Yapısı
HİSSEDAR ORAN (%)
Kemal Uzan 22
Murat Hakan Uzan 24
Cem Cengiz Uzan 24
Ayşegül Akay 24
Melahat Uzan 3
Yavuz Uzan 2
Bahattin Uzan 1
TOPLAM 100
Standart Çimento Yönetim Kurulu Üyeleri; Kemal UZAN (Başkan), Murat
Hakan UZAN (Başkan Yardımcısı) ve Yavuz UZAN’dır.
Standart Çimento, Rumeli Grubu içinde yer almakta olup, Grubun Türkiye
çimento sektöründe faaliyet gösteren; Ankara Lalahan, Bartın, Edirne
Lalapaşa, Ergani, Gaziantep, Gümüşhane, Ladik, Şanlıurfa, Trabzon ve Van
fabrikaları bulunmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerden, Rumeli Çimento Grubu bünyesinde bulunan
fabrikaların, Betonsan Beton ve Çimento Sanayi İşletmecilik ve Ticaret A.Ş.
(Betonsan) tarafından şubeler vasıtasıyla işletildiği ve Betonsan’ın 2001 yılı
cirosunun 21.830.784.262.000 TL. olduğu anlaşılmıştır.
H.1.2. ESÇİM Eskişehir Çimento Fabrikası T.A.Ş. (Esçim)
Esçim’in hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir.
Tablo 2 - Esçim’in Hissedarlık Yapısı
HİSSEDAR ORAN (%)
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
48,66
Zeytinoğlu Holding A.Ş. 40,35
Diğer Gerçek ve Tüzel Kişiler 10,99
TOPLAM 100
Eskişehir, Bilecik, Kütahya, Adapazarı, Yalova ve Ankara illerine çimento
satan Esçim’in 2001 yılı cirosu 17.632.813.868.930 TL.’dir.
03-03/20-5
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralma işlemi sonrasında yoğunlaşmanın ortaya çıkacağı ilgili ürün pazarı
olarak, çimento üretim ve satışı pazarı belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Rumeli Çimento Grubu fabrikaları ile Esçim’in satış alanları kesişmemektedir.
Rumeli Çimento Grubu bünyesindeki Ankara Lalahan fabrikası, çimento
üretim ve satışına Eylül 2002’de başlamış ve 12.9-14.12.2002 tarihleri
arasındaki satışı 30.550 ton'dur. Esçim’in Ankara’ya satışları ise 1999 yılında
13.784; 2000’de 27.772; 2001’de ise 32.934 ton olmuştur. Bu satışların
Esçim’in toplam satışlarına oranı %8’i geçmemiş olup, düzenli bir nitelik arz
etmemektedir. Bu nedenle “Ankara alt pazarı” şeklinde bir tanımlamanın ve bu
alt pazara yönelik bir analiz yapılmasının gerekli olmadığı kanaatine
varılmıştır. Ancak çimentonun nakliye maliyetinin üretim maliyetine oranının
yüksek olmasına rağmen, fabrika merkezinden 200-300 km uzaklıktaki
mesafelere rahatlıkla taşınabilmesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Rumeli
Çimento Grubu’nun Ankara Lalahan, Bartın, Ladik ve Trabzon fabrikaları ile
Esçim’in faaliyet alanlarını kapsayacak şekilde belirlenmiştir. Dolayısıyla ilgili
coğrafi pazar, İç Anadolu ve Karadeniz bölgesi olarak kabul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Esbank’ın iştiraklerinden olan Esçim’in cebri icra yoluyla satışından önce, bu
şekildeki satışın 4054 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığına ve izlenecek
prosedüre ilişkin bilgi talep eden ve Kurum kayıtlarına 13.9.2002 tarih ve 4036
sayı ile intikal eden OYSA İskenderun Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin
başvurusu üzerine Rekabet Kurulu 11.10.2002 tarih, 02-62/786-M sayı ile;
- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, bir ya da birden fazla teşebbüsün
hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye
yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya
hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları,
miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere devralması hukuka aykırı ve
yasak sayılmış olup cebri icra yoluyla da olsa bir teşebbüsün kontrolünün bir
başka teşebbüs tarafından devralınmasının, 4054 sayılı Kanun kapsamında
bir devralma işlemi sayılabileceğine,
- söz konusu olayda, Esçim’in gayrimenkullerinin, mütemmim cüz ve
teferruatlarının satılması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesindeki
koşulları taşıması halinde, yapılacak ihaleden sonra ve devrin
gerçekleşmesinden önce bu işlemin Rekabet Kurulu’na ihaleyi kazanan
teşebbüs tarafından bildirilmesi gerektiğinin OYSA İskenderun Çimento
Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye bildirilmesine,
03-03/20-5
4
- ihaleye katılmak isteyen teşebbüslerin bilgilendirilmesi amacıyla konunun
Eskişehir 3. İcra Müdürlüğü’ne de ayrıca bildirilmesine,
karar vermiştir.
Anılan karar doğrultusunda; Standart Çimento’nun, Esçim’i, cebri icra yoluyla
devralması işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi (b) bendi kapsamında
kabul edilmiştir.
Aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde; “birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmişbeş trilyon
Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur”
şeklinde düzenleme getirilmiştir. Dolayısıyla, tarafların toplam cirosunun,
Tebliğ’de belirlenen 25 trilyon TL.’lik eşiği aşması nedeniyle söz konusu işlem
izne tabi bir devralmadır.
Devralma işlemi öncesinde, ilgili pazardaki üretim ve satış miktarları
aşağıdaki gibidir:
Tablo 3- İlgili Pazardaki Üretim ve Satış Miktarları
TEŞEBBÜS KLİNKER
ÜRETİMİ
(TON)
ÇİMENTO
ÜRETİMİ
(TON)
ÇİMENTO
SATIŞI
(TON)
İLGİLİ PAZAR
PAYI (%)
TÜRKİYE
PAZAR
PAYI (%)
Rumeli 703.336 860.186 866.119 …… ……
Esçim 430.500 580.895 581.371 …… ……
OYAK 1.754.000 2.543.670 2.531.843 …… ……
Lafarge 1.420.200 1.936.263 1.945.664 …… ……
Vicat 1.310.350 1.691.236 1.684.607 …… ……
Set 1.246.138 1.032.734 1.129.376 …… ……
OYSA 420.033 487.425 487.185 …… ……
Sabancı - 452.735 455.282 …… ……
Karçimsa - 84.093 187.307 …… ……
Erdem - 174.470 174.153 …… ……
İstaş - 32.721 32.721 …… ……
TOPLAM 7.284.557 9.876.428 10.075.628 100 31,96
Devralma işlemi sonrasında Rumeli Çimento Grubu’nun pazar payı %…..’e
çıkacak, diğer bir ifadeyle oldukça düşük oranda yoğunlaşma
gerçekleşecektir. Bu nedenle ilgili devralma işleminin, 4054 sayılı Kanun'un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratarak veya mevcut bir hakim durumu
güçlendirerek ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, Standart Çimento Sanayi
A.Ş.’nin, ESÇİM Eskişehir Çimento Fabrikası T.A.Ş.’yi, cebri icra yoluyla
devralması işleminin, tarafların toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir işlem olmakla birlikte, 4054 sayılı Rekabetin
03-03/20-5
5
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan
veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili
pazardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bir
devralma olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy