Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-1-235 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-65/1374-512
Karar Tarihi : 14.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Mehmet Selim ÜNAL, Burak SAĞLAM 10
C. BAŞVURAN : Cemal ÖZTÜRK
Ertuğrulgazi Mh. Esnemez Sk. No:22 26140
Tepebaşı/Eskişehir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Karacan Şirketler Grubu
İhsaniye Mh. Muttalip Cd. Ertan Sk. No:24 Eskişehir
- Akyürek Kardeşler Pet. Ürn. Tur. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
Tunalı Mh. Uçar Sk. No:2 Eskişehir
- Hilal Otomotiv İnş. Pet. Üt. Tic. ve San. Ltd. Şti.
Gündoğdu Mah. Çevre Yolu Cad. No:97 Eskişehir 20
- Arslan Eğitim Öğretim Hizmetleri Petrol Otomotiv San. ve
Tic.A.Ş.
Ömer Ağa Mh. Gazi Yakup Satar Cd. No:137
Tepebaşı/Eskişehir
- Otosar Otomotiv Turizm San. ve Tic. A.Ş.
Şarhöyük Mh. Yücel Sk. No:1 Eskişehir
- Banaz Otomotiv ve Petrol Ürünleri Tic. A.Ş.
Zincirlikuyu Mh. Çevre Yolu No:574 Eskişehir
E. DOSYA KONUSU : Eskişehir ilinde faaliyet gösteren oto LPG bayilerinin
aralarında anlaşarak aynı fiyatı uyguladıkları iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Eskişehir ilinde faaliyet gösteren oto LPG istasyonlarının ve özellikle BP, Shell,
Opet, POAŞ ve Total bayilerinin neredeyse tamamının LPG’yi aynı fiyat
seviyelerinden sattıkları,
- Söz konusu fiyatların 30.07.2010 itibarıyla yaklaşık olarak 1.98 TL/litre olarak
gerçekleştiği, bu fiyatların dağıtım şirketleri tarafından bayilere tavsiye edilen azami
fiyatlar olduğu,
- Nitekim sadece Erciyesgaz bayisinde bu fiyatın 1,80 TL/litre olduğu, diğer yandan
çevre illerden Sakarya ve Ankara’da bayi satış fiyatlarının genel olarak 1,75-1,78
TL/litre ve 1,70 – 1,75 TL/litre seviyelerinde bulunduğu, 40
- Dolayısıyla Eskişehir’deki oto LPG bayilerinin aralarında anlaşarak aynı fiyatı
uyguluyor olabilecekleri
iddialarına yer verilmiştir.
10-65/1374-512
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 03.08.2010 tarih ve 6127 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 19.08.2010 tarih, 2010-1-235/İİ-10-356-MSÜ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 26.08.2010 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına ve
10-56/1087-M sayılı sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 05.10.2010 tarih ve 2010-1-235/ÖA-10-356-MSÜ 50
sayılı Önaraştırma Raporu 08.10.2010 tarih ve REK.0.05.00.00-110/391 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-65 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; şikâyet konusuna ilişkin olarak, Eskişehir
ilinde faaliyet gösteren oto LPG bayileri hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı, “Oto LPG pazarı”, ilgili coğrafi
pazar ise “Eskişehir ili” olarak belirlenmiştir. 60
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
Açılan önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde, Eskişehir’de faaliyet
gösteren oto LPG istasyonlarının aralarında anlaşarak aynı fiyatı uyguladıklarına ya
da rekabetçi davranışların koordinasyonu içerisinde bulunduklarına, dolayısıyla 4054
sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge tespit edilememiştir.
Bununla birlikte, doya mevcudu bilgiler çerçevesinde, aşağıdaki tablolarda incelenen
istasyonların son üç aya ait LPG alış, satış ve kar yüzdelerine yer verilmiştir:
Tablo 1: İstasyonların Eylül Ayı LPG Alış ve Satış Fiyatları ve Kar Oranları
Eylül
KDV Hariç Birim
Litre Alış Fiyatı
(TL)
KDV Hariç Birim
Litre Satış Fiyatı
(TL)
Kar Oranı (%)
Shell … … …
BP … … …
Opet … … …
Total – Hilal Otomotiv … … …
Total – Akyürek Kardeşler … … …
PO – Akyürek Kardeşler … … …
Milangaz – Akyürek Kardeşler … … …
Tablo 2: İstasyonların Ağustos Ayı LPG Alış ve Satış Fiyatları ve Kar Oranları
Ağustos
KDV Hariç Birim
Litre Alış Fiyatı
(TL)
KDV Hariç Birim
Litre Satış Fiyatı
(TL)
Kar Oranı (%)
Shell … … …
BP … … …
Opet … … …
Total – Hilal Otomotiv … … …
Total – Akyürek Kardeşler … … …
PO – Akyürek Kardeşler … … …
10-65/1374-512
3
Milangaz – Akyürek Kardeşler 1,4096 1,5932 % 13,02
Tablo 3: İstasyonların Temmuz Ayı LPG Alış ve Satış Fiyatları ve Kar Oranları 70
Temmuz
KDV Hariç Birim
Litre Alış Fiyatı
(TL)
KDV Hariç Birim
Litre Satış Fiyatı
(TL)
Kar Oranı (%)
Shell … … …
BP … … …
Opet … … …
Total – Hilal Otomotiv … … …
Total – Akyürek Kardeşler … … …
PO – Akyürek Kardeşler … … …
Milangaz – Akyürek Kardeşler … … …
Tabloların birlikte incelenmesinden, Akyürek Kardeşler tarafından işletilen
istasyonlardaki LPG satışından elde edilen kar oranlarının diğer istasyonlarda elde
edilen kar oranlarından çok sınırlı şekilde ayrıştığı görülmekle beraber, genel olarak
bu istasyonların LPG satışından elde ettiği karların %5-%8 aralığında olduğu ve
halihazırda uygulanmakta olan fiyatlarla dahi bu sektördeki kar marjlarının genel
olarak düşük olduğu görülmektedir. Tabloların incelenmesinden çıkan bir diğer sonuç
ise fiyatların beraber tespit edildiği iddiasının aksine, Akyürek Kardeşler tarafından
işletilen fakat birinde PO Gaz’dan, birinde Milangaz’dan ve diğerinde de Total
Gaz’dan tedarik edilen oto LPG’nin satıldığı istasyonlarda dahi fiyatların birbirinden
farklılaştığı gerçeğidir. Bu durum yukarıdaki tablolardan anlaşılmakta olup, yerinde 80
inceleme tarihi itibarıyla da raportörlerce Milangaz LPG’sinin satıldığı bayideki fiyatın
1,94 TL/litre, Totalgaz LPG’sinin satıldığı bayideki fiyatın 1,99 TL/litre ve Pogaz
LPG’sinin satıldığı bayideki fiyatın 1,97 TL/litre olduğu belirlenmiştir.
Başvuruda, Akyürek Kardeşler hariç, yerinde inceleme yapılan bütün istasyonlardaki
yetkililer tarafından, istasyonlarında 5307 sayılı LPG Piyasası Kanununun 12.
maddesi ve LPG Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 34. maddesi gereği dağıtıcı lisansı
sahiplerinin bayilerine tavsiye ettiği ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’na bildirdiği
tavan fiyatların uygulandığı ifade edilmiştir. Esasen, anılan istasyonların kendilerine
bildirilen bu azami fiyatların üst sınırını istasyonlarındaki LPG’nin satış fiyatı olarak
belirlediği görülmektedir. Raportörlerin ilgililerle yaptıkları görüşmelerde, sektörde, 90
dağıtıcı firmalar tarafından bayilere bildirilen ve aslen tavsiye niteliğinde olan bu
fiyatların uygulanması gereken fiyat olduğu yönünde bir algı olduğu tespit edilmiştir.
Öte yandan, dosya mevcudu bilgilerden, Eskişehir ve Ankara illerinde uygulanan oto
LPG satış fiyatları arasındaki farklılığın öncelikle, bu iki ildeki talep ve tüketici
yapısının farklılığından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu bilgilerden, ayrıca,
Ankara’nın nüfusu ve Ankara’daki LPG’li araç sayısının Eskişehir’e oranla yüksek
olduğu; Ankara’daki tüketicilerin fiyata Eskişehir’deki tüketicilere göre daha duyarlı
olduğu ve fiyatı düşük olan istasyondan LPG alımı yapmayı tercih ettiği, bunun da
fiyat rekabeti yarattığı; bununla beraber Eskişehir tüketicisinin daha çok marka odaklı
olduğu; ayrıca Ankara’da Milangaz gibi ayrıksı bir firmanın (maverick) varlığının ve 100
doğrudan kendisinin perakende satış gerçekleştirmesinin, fiyat rekabetinin Ankara’da
bu denli yaşanmasındaki payının büyük olduğu anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, Eskişehir’de fiyat odaklı bir rekabetin varlığından söz etmek mümkün
olmamakla beraber, bu durumun iddia edildiği gibi bayiler arasındaki bir anlaşmadan
çok, Eskişehir’deki talep yapısı ve tüketici profilinden kaynaklanabileceği kanaatine
varılmıştır.
10-65/1374-512
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 110
Full & Egal Universal Law Academy