EUR-Lex -  61979CJ0618 - EL - ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 1ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1982

Περίληψη
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Λέξεις κλειδιά

1 . Υπάλληλοι — Στεγαστικά δάνεια — Ποσό εκφρασμένο σέ βελγικά φράγκα — Εξόφληση στό νόμισμα τής χώρας οπου ευρίσκεται η κατοικία γιά τήν οποία χορηγείται τό δάνειο — Εφαρμοστέα τιμή μετατροπής — Τιμή μετατροπής κατά τό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως — Μεταφορές ποσών διενεργούμενες κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 17 τού παραρτήματος VII τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως — Αναπροσαρμογή τής τιμής μετατροπής κατά τήν διάρκεια τής ισχύος τής συμβάσεως δανείου — Εφαρμογή τής νέας τιμής μετατροπής επί τών μεταγενεστέρων μηνιαίων δόσεων εξοφλήσεως

( Κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως τών υπαλλήλων , άρθρο 63 παράρτημα VII , άρθρο 17· κανονισμοί 3085/78 καί 3086/78 τού Συμβουλίου )

2 . Υπάλληλοι — Στεγαστικά δάνεια — Ποσό εκφρασμένο σέ βελγικά φράγκα — Εξόφληση στό νόμισμα τής χώρας οπου ευρίσκεται η κατοικία γιά τήν οποία χορηγείται τό δάνειο — Εφαρμοστέα τιμή μετατροπής κατά τό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως — Προσαρμογή τών αποδοχών κατά τήν διάρκεια τής ισχύος τών συμβάσεων δανείου — Αντικατάσταση τής διορθώσεως τού συντελεστού αναπροσαρμογής από τό σύστημα τής αναπροσαρμογής τής τιμής μετατροπής — Εφαρμογή τής νέας τιμής μετατροπής επί τών μεταγενεστέρων μηνιαίων δόσεων εξοφλήσεως — Περίσταση πού δέν δικαιολογεί τήν λύση τής συμβάσεως

( Κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως τών υπαλλήλων , άρθρα 63 καί 65· κανονισμοί 3085/78 καί 3086/78 τού Συμβουλίου )

Περίληψη

1 . Όταν , σύμφωνα μέ τούς ορους συμβάσεως δανείου πού συνήψε υπάλληλος τών Κοινοτήτων μέ τήν Επιτροπή , τό ποσό τού δανείου εκφράζεται σέ βελγικά φράγκα καί , σέ περίπτωση καταβολής τών μηνιαίων δόσεων εξοφλήσεως , στό νόμισμα τής χώρας οπου ευρίσκεται η κατοικία γιά τήν οποία χορηγείται τό δάνειο , η μετατροπή σέ βελγικά φράγκα τών μεταφερομένων σέ ξένο νόμισμα ποσών πρός εξόφληση τού δανείου πρέπει νά διενεργείται μέ βάση τήν ισχύουσα κατά τήν ημέρα τής μεταφοράς ισοτιμία , ειναι σύμφωνο τόσο πρός τίς ρήτρες τής συμβάσεως πού δέν προβλέπει μιά σταθερή ισοτιμία γιά ολη τήν διάρκειά της , αλλά διαφορετικές ισοτιμίες πού θά ηταν δυνατό νά ισχύσουν διαδοχικώς , οσο καί πρός τήν ιδιότητα τού δανειοδοτηθέντος ως υπαλλήλου , η τιμή συναλλάγματος νά ειναι εκείνη πού καθορίζεται ως ισοτιμία αναφοράς στό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως καί οι μηνιαίες μεταφορές νά διενεργούνται κατ’ εφαρμογή τών διατάξεων τού άρθρου 17 τού παραρτήματος VII .

Κατά τήν εκτέλεση επομένως συμβάσεως δανείου πού συνήφθη πρίν από τήν έναρξη τής ισχύος τών κανονισμών 3085/78 καί 3086/78 , οι οποίοι τροποποιούν εκτός τών άλλων καί τίς διατάξεις τού άρθρου 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως καί τού προαναφερθέντος άρθρου 17 , η Επιτροπή δικαιούται νά εφαρμόσει επί τών μηνιαίων δόσεων εξοφλήσεως , πού καθίστανται απαιτητές μετά τήν έναρξη τής ισχύος τών εν λόγω κανονισμών , τήν τιμή μετατροπής πού απορρέει από τήν εφαρμογή τών αναπροσαρμοσμένων ισοτιμιών καί από τήν νέα διατύπωση τού άρθρου 17 .

2 . Ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως προβλέπει τήν προσαρμογή τών αποδοχών τών υπαλλήλων στούς διαφόρους τόπους υπηρεσίας αφ’ ενός μέν μέ τή διόρθωση τού συντελεστού αναπροσαρμογής , ωστε νά λαμβάνεται υπ’ όψη η εξέλιξη τού κόστους ζωής στούς διαφόρους αυτούς τόπους , αφ’ ετέρου δέ μέ τήν τροποποίηση τών ισοτιμιών τού άρθρου 63 τού κανονισμού , ωστε νά λαμβάνονται υπ’ όψη οι διακυμάνσεις τών τιμών συναλλάγματος . Τό γεγονός οτι η εν λόγω προσαρμογή , πού προηγουμένως εξασφαλιζόταν μέσω τής διορθώσεως τού συντελεστού αναπροσαρμογής , επεδιώκετο στήν συνέχεια μέ τήν τροποποίηση τών ισοτιμιών τού άρθρου 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως δέν δικαιολογεί τήν λύση τής συμβάσεως στεγαστικού δανείου , δυνάμει τής οποίας στό παρελθόν ειχε ισχύσει γιά τόν υπάλληλο ευνοϊκή τιμή συναλλάγματος , χάρις στό μηχανισμό τής διορθώσεως τού συντελεστού αναπροσαρμογής . Πράγματι , από τήν αναπροσαρμογή τών ισοτιμιών τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως ο υπάλληλος ουδεμία υφίσταται απώλεια σέ σχέση μέ τήν τιμή συναλλάγματος πού νά μή αντισταθμίζεται από αύξηση τών αποδοχών του πού εκφράζονται σέ εθνικό νόμισμα .

Διάδικοι

Στήν υπόθεση 618/79 Α ,

HELMUT KNOEPPEL , υπάλληλος τής Επιτροπής τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στό Κοινό Κέντρο Ερευνών τής Ispra , Ιταλία , κάτοικος Cadrezzate ( Varese ), Ιταλίας via Matteotti 116 , εκπροσωπούμενος από τούς B . Potthast καί H.-J . Rueber , δικηγόρους Κολωνίας , μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τόν δικηγόρο V . Biel , 18a , rue des Glacis ,

προσφεύγων ,

κατά

ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ , εκπροσωπουμένης από τόν J . Pipkorn , μέλος τής νομικής της υπηρεσίας , μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τόν O . Montalto , κτίριο Jean Monnet , Kirchberg ,

καθ’ ης ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

πού έχει ως αντικείμενο τά αιτήματα που περιέχονται στήν προσφυγή ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ δικόγραφο πού κατέθεσε στή γραμματεία τού Δικαστηρίου στίς 24 Δεκεμβρίου 1979 , ο Knoeppel , υπάλληλος τής Επιτροπής τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , τοποθετημένος στήν Ispra τής Ιταλίας , ήσκησε , δυνάμει τού άρθρου 91 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως τών υπαλλήλων ( εφ’ εξής : κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως ), προσφυγή , μέ τήν οποία προβάλλει ως κύριο αίτημα τήν ακύρωση τής αποφάσεως τής Επιτροπής περί τροποποιήσεως τού τρόπου υπολογισμού τών οφειλομένων από τόν προσφεύγοντα μηνιαίων δόσεων πρός εξόφληση στεγαστικού δανείου πού συνήφθη μεταξύ τής καθ’ ης καί τού προσφεύγοντος .

2 Μέ απόφαση τής 2ας Μαρτίου 1970 περί χρήσεως τών διαθεσίμων κονδυλίων τών εγγεγραμμένων στόν προϋπολογισμό τής ΕΚΑΧ στήν θέση «Κονδύλια γιά συντάξεις» , τό Συμβούλιο εξουσιοδότησε πράγματι τήν Επιτροπή νά διαθέσει τό 40 % τών εν λόγω κονδυλίων γιά τή χορήγηση στεγαστικών δανείων στούς υπαλλήλους τών Κοινοτήτων .

3 Μέ απόφαση τής 17ης Ιουνίου 1971 η Επιτροπή εθέσπισε τίς αναγκαίες εκτελεστικές διατάξεις , τό άρθρο 9 τών οποίων προέβλεπε ειδικότερα οτι «τά κατά τήν έννοια τής παρούσης διατάξεως δάνεια εκφράζονται σέ βελγικά φράγκα . Οι αντίστιχες καταβολές διενεργούνται στό νόμισμα τής χώρας στήν οποία ευρίσκεται η κατοικία γιά τήν οποία χορηγείται τό δάνειο μέ βάση τήν ισχύουσα κατά τό χρόνο τής καταβολής ισοτιμία» .

4 Τόν Δεκέμβριο 1972 ο προσφεύγων συνήψε μέ τήν Επιτροπή σύμβαση , δυνάμει τής οποίας έλαβε ως δάνειο ποσό 787 500 βελγικών φράγκων γιά τή χρηματοδότηση τής κατασκευής κατοικίας .

5 Βάσει τού άρθρου 4 τής συμβάσεως , ο οφειλέτης υποχρεούται νά εξοφλήσει τό ποσό τού δανείου σέ μηνιαίες δόσεις πού καθίστανται απαιτητές τήν 15η κάθε μηνός σύμφωνα μέ τόν συνημμένο πίνακα . Ο πίνακας αυτός , ο οποίος συνετάχθη σέ δύο αντίτυπα καί υπεγράφη καί από τούς δύο συμβαλλομένους , αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα τής συμβάσεως .

6 Τό άρθρο 5 τής συμβάσεως ορίζει οτι ο οφειλέτης δίδει αμετάκλητη εντολή στήν Επιτροπή νά προβαίνει σέ κράτηση ή νά εντέλλεται τή διενέργεια κρατήσεως από τό όργανο τής Κοινότητος στό οποίο ανήκει ή θά ανήκει πρός μεταφορά στήν Επιτροπή , τήν 15η κάθε μηνός , από τίς μηνιαίες αποδοχές του ή από οιεσδήποτε άλλες αποδοχές , τής μηνιαίας τοκοχρεωλυτικής δόσεως πού αναγράφεται στόν πίνακα τόν οποίο αναφέρει τό άρθρο 4 .

7 Τό άρθρο 15 τής συμβάσεως προβλέπει οτι κάθε μεταφορά πού διενεργεί ο οφειλέτης υπέρ τού δανειστού ως προεξόφληση ή ως πληρωμή τών μηνιαίων δόσεων πρέπει νά γίνεται σέ βελγικά φράγκα ή στό νόμισμα τής χώρας στήν οποία ευρίσκεται η κατοικία γιά τήν οποία εχορηγήθη τό δάνειο καί στό οποίο κατεβλήθη τό ποσό τού δανείου . Η μετατροπή τού εν λόγω ποσού σέ βελγικά φράγκα θά διενεργείται μέ βάση τήν ισχύουσα κατά τήν ημέρα τής μεταφοράς ισοτιμία .

8 Στόν πίνακα περί τού οποίου γίνεται λόγος στό άρθρο 4 τής συμβάσεως , τό ποσό τού δανείου , οι μηνιαίες δόσεις , ο μηνιαίος τόκος , η μηνιαία απόσβεση τού κεφαλαίου καί τό υπολειπόμενο κεφάλαιο εκφράζονται σέ βελγικά φράγκα .

9 Τό ποσό τού δανείου μετετράπη σέ ιταλικές λιρέτες μέ βάση τήν ισοτιμία 1 βελγικό φράγκο = 12,50 λιρέτες , η οποία εδηλώθη στό Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τήν 1η Ιανουαρίου 1965 καί ελήφθη τότε ως βάση γιά τόν υπολογισμό τών αποδοχών τών υπαλλήλων , σύμφωνα μέ τό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως . Αντιστοίχως , η εξόφληση τών δανεισθέντων ποσών ( πάντοτε μέ βάση τήν προαναφερθείσα τιμή συναλλάγματος ) διενεργείτο υπό τή μορφή κρατήσεων εκ μέρους τής Επιτροπής υπό τήν ιδιότητά της ως δανειστού επί τών μηνιαίων αποδοχών τού υπαλλήλου .

10 Τό σύστημα ελειτούργει μέ τόν ακόλουθο τρόπο : ο βασικός μισθός τού υπαλλήλου , επί τού οποίου εφηρμόζετο ο συντελεστής αναπροσαρμογής ( επί παραδείγματι 100 000 βελγικά φράγκα συντελεστή αναπροσαρμογής , γιά τήν Ιταλία 157,8 τόν μήνα Μάρτιο 1979 ) εμειούτο κατά τό ποσό τής εξοφλητικής δόσεως γιά τό στεγαστικό δάνειο ( επί παραδείγματι 5 000 βελγικά φράγκα ), μέ αποτέλεσμα οι καθαρές αποδοχές νά καθορίζονται , πάντοτε σύμφωνα μέ τό παράδειγμα , στό υψος τών 152 800 βελγικών φράγκων , ποσό μετατρεπόμενο σέ ιταλικές λιρέτες σύμφωνα μέ τήν ισοτιμία 1 βελγικό φράγκο = 12,50 λιρέτες .

11 «Πρός επίλυση τών ανακυψασών δυσχερειών μετά τή διακύμανση τής τιμής συναλλάγματος» η Επιτροπή απεφάσισε τήν 25η Ιουλίου 1975 νά τροποποιήσει τό άρθρο 9 τών εκτελεστικών διατάξεων τής 17ης Ιουνίου 1971· κατόπιν αυτού , προκειμένου περί τών συμβάσεων δανείου πού συνήφθησαν μετά τήν εν λόγω ημερομηνία , τόσο η καταβολή τού δανείου , οσο καί η εξόφλησή του έπρεπε νά γίνεται αποκλειστικώς σέ βελγικά φράγκα .

12 Τό άρθρο 2 , σημείο Ι τής αποφάσεως ορίζει :

«α ) Ο δανειστής ο οποίος έλαβε τό ποσό τού δανείου στό νόμισμα τής χώρας οπου ευρίσκεται η κατοικία , σέ τιμή άλλη από τή μέση τιμή τού εν λόγω νομίσματος στήν αγορά συναλλάγματος τών Βρυξελλών κατά τήν ημέρα τής καταβολής , δύναται νά ζητήσει — εντός προθεσμίας δύο μηνών από τής ημερομηνίας κοινοποιήσεως τής παρούσης αποφάσεως — μείωση τού οφειλομένου κεφαλαίου , κατά τό μέτρο πού υπέστη οικονομική ζημία , λόγω τού γεγονότος οτι η εξόφληση γίνεται σέ βελγικά φράγκα .

β)Γιά τόν καθορισμό τού κεφαλαίου τής νέας οφειλής τά ποσά πού κατεβλήθησαν στόν οφειλέτη σέ ξένο νόμισμα μετατρέπονται σέ βελγικά φράγκα μέ τήν τιμή πού καθορίζεται στό στοιχείο α ). Από τό κατ’ αυτόν τόν τρόπο υπολογιζόμενο ποσό αφαιρούνται οι τοκοχρεωλυτικές δόσεις πού κατεβλήθησαν μέχρι τήν ημερομηνία τής αποφάσεως περί μειώσεως τής οφειλής . Εάν οι εν λόγω δόσεις κατεβλήθησαν στό νόμισμα τής χώρας οπου ευρίσκεται η κατοικία , μετατρέπονται επίσης σέ βελγικά φράγκα στήν τιμή πού ορίζεται στό στοιχείο α ).

γ)Όλες οι εξοφλήσεις μετά τήν απόφαση περί μειώσεως τής οφειλής πραγματοποιούνται σέ βελγικά φράγκα.»

13 Η ανωτέρω απόφαση εκοινοποιήθη στόν προσφεύγοντα μέ έγγραφο τής 21ης Αυγούστου 1975 . Στό εν λόγω έγγραφο ανεφέροντο τά εξής : «Σέ περίπτωση μειώσεως τής οφειλής , ολες οι μεταγενέστερες εξοφλήσεις πρέπει νά γίνονται σέ βελγικά φράγκα . Συνεπώς , δέν δύνασθε στό εξής νά προβαίνετε σέ προεξόφληση στό νόμισμα στό οποίο κατεβλήθη τό δάνειο» .

14 Μέ δήλωσή του τής 1ης Σεπτεμβρίου 1975 ο προσφεύγων εζήτησε τήν μείωση τού κεφαλαίου πού όφειλε κατά 150 694 BFR ( ποσό πού ορίζετο στό έγγραφο τής 21ης Αυγούστου 1975 ), μείωση πού ενέκρινε η Επιτροπή , μέ αποτέλεσμα τήν αντίστοιχη μείωση τών μηνιαίων εξοφλητικών δόσεων πού ησαν εκφρασμένες σέ βελγικά φράγκα .

15 Μετά τήν μείωση αυτή η Επιτροπή εξακολούθησε μέχρι καί τήν 31η Μαρτίου 1979 νά διενεργεί τίς μεταφορές πρός πληρωμή τών οφειλομένων από τόν προσφεύγοντα μηνιαίων δόσεων μετατρέποντας σέ βελγικά φράγκα τό μεταφερόμενο σέ λιρέτες ποσό βάσει τής προβλεπομένης στό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως ισοτιμίας .

16 Μετά τήν έναρξη ισχύος τών κανονισμών 3085/78 καί 3086/78 τού Συμβουλίου , τής 21ης Δεκεμβρίου 1978 ( ABl . L 369 , σ . 6 καί σ . 8 ), οι οποίοι ετροποποίουν μεταξύ τών άλλων καί τίς διατάξεις τού άρθρου 63 περί νομισματικών ισοτιμιών καί τού άρθρου 17 τού παραρτήματος VII περί μεταφορών , η Επιτροπή εφήρμοζε γιά τή μετατροπή σέ βελγικά φράγκα τών ιταλικών λιρετών , πού εκρατούντο ως μηνιαίες δόσεις γιά τήν εξόφληση τού δανείου , τήν ισοτιμία πού προέκυπτε από τήν εφαρμογή τών «αναπροσαρμοσμένων» ισοτιμιών καί από τή νέα διατύπωση τού άρθρου 17 τού παραρτήματος VII . Σύμφωνα μέ τό εκκαθαριστικό σημείωμα αποδοχών τού Knoeppel τού μηνός Μαρτίου 1979 , η τοκοχρεωλυτική δόση γιά τό δάνειο ανήρχετο σέ 3 402 βελγικά φράγκα , τό ισόποσο τών οποίων ηταν 42 525 λιρέτες . Γιά τό μήνα Απρίλιο τό αυτό ποσό βελγικών φράγκων ειχε μετατραπεί σέ 62 454 λιρέτες .

17 Τήν 27η Μαρτίου 1979 , ο προσφεύγων υπέβαλε , κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 90 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως , ένσταση , μέ τήν οποία αμφισβήτησε τήν εφαρμογή τών κανονισμών 3085/78 καί 3086/78 επί τών εξοφλήσεων τών δανείων . Η εν λόγω ένσταση απερρίφθη στίς 12 Ιουλίου . Μέ δεύτερη ένσταση πού υπέβαλε στίς 11 Ιουλίου 1979 , ο προσφεύγων αμφισβήτησε τό εκκαθαριστικό σημείωμα τών αποδοχών τού μηνός Απριλίου . Η δεύτερη αυτή ένσταση απερρίφθη μέ επιστολή τής 28ης Σεπτεμβρίου 1979 .

18 Πρός στήριξη τής προσφυγής του ο προσφεύγων προβάλλει διάφορα επιχειρήματα . Κατά τήν άποψή του , από τή σύμβαση προκύπτει οτι γιά τή μετατροπή σέ βελγικά φράγκα ποσών εκφρασμένων σέ λιρέτες καί προοριζομένων γιά τήν εξόφληση τού δανείου , η εφαρμοστέα τιμή συναλλάγματος πρέπει νά ειναι εκείνη πού ίσχυσε γιά τήν μετατροπή σέ λιρέτες τού ποσού τού δανείου , ενώ οιαδήποτε τροποποίηση τής εν λόγω τιμής ειναι ανεπίτρεπτη . Τροποποιώντας μονομερώς τήν χρησιμοποιουμένη γιά τήν μετατροπή ισοτιμία , η Επιτροπή παρέβη τήν σύμβαση .

19 Ο προσφεύγων αναφέρεται στό άρθρο 9 τών εκτελεστικών διατάξεων τής 17ης Ιουνίου 1971 , πού ορίζει οτι «τά κατά τήν έννοια τής παρούσης διατάξεως δάνεια εκφράζονται σέ βελγικά φράγκα . Οι αντίστοιχες καταβολές διενεργούνται στό νόμισμα τής χώρας στήν οποία ευρίσκεται η κατοικία γιά τήν οποία χορηγείται τό δάνειο μέ βάση τήν ισχύουσα κατά τόν χρόνο τής καταβολής ισοτιμία» . Κατά τήν άποψη τού προσφεύγοντος , η έκφραση «οι αντίστοιχες καταβολές» περιλαμβάνουν όχι μόνο τίς καταβολές κεφαλαίου πού πραγματοποιεί η Επιτροπή , αλλά επίσης καί τίς εξοφλητικές δόσεις πού καταβάλλει ο οφειλέτης . Εκ τούτου συνάγεται οτι η εφαρμοστέα γιά τή μετατροπή τών εξοφλητικών δόσεων ισοτιμία πρέπει νά ειναι η ίδια μέ εκείνη πού ίσχυσε γιά τήν καταβολή τού δανείου .

20 Επιδιώκοντας νά ενισχύσει τήν άποψή του αυτή , ο προσφεύγων παραπέμπει στήν επιστολή τής 21ης Μαρτίου 1977 , τήν οποία απηύθυνε ο Γενικός Διευθυντής Προσωπικού καί Διοικήσεως τής Επιτροπής στόν R . Lubek , αντιπρόεδρο τής Επιτροπής Προσωπικού στήν Ispra , καί στήν οποία αναφέρονται τά εξής :

«Τέλος , σάς ανακοινώνω οτι οι εξοφλήσεις τών δανείων γιά τά οποία ο οφειλέτης δέν εζήτησε τήν μείωση τής οφειλής του , οπως προβλέπεται μέ τήν απόφαση τής 25 . 7 . 1975 , θά διενεργούνται μέ τήν ίδια τιμή πού εχρησιμοποιήθη γιά τή χορήγηση τού δανείου , ήτοι 100 λιρέτες = 8 βελγικά φράγκα . Στίς περιπτώσεις αυτές οι εν λόγω πράξεις δέν θεωρούνται ως μεταφορές μέρους τών αποδοχών.»

21 Ο προσφεύγων παραπέμπει επίσης στήν απάντηση πού έδωσε η Επιτροπή τήν 29η Ιουνίου 1972 σέ ερώτημα τού Bermani , μέλους τού Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου , καί στήν οποία αναφέρονται τά εξής :

«Η Επιτροπή εξήτασε προσεκτικά τό ζήτημα πού ήγειρε ο αξιότιμος βουλευτής .

Η ορθή εφαρμογή τού άρθρου 9 τών εκτελεστικών διατάξεων περί χορηγήσεως στούς υπαλλήλους τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στεγαστικών δανείων απαιτεί σταθερές επίσημες ισοτιμίες . Εξ άλλου , ο καθορισμός νέων επισήμων ισοτιμιών , πού ελπίζουμε οτι δέν θά βραδύνει , θά εξαλείψει τίς δυσχέρειες πού επεσήμανε ο αξιότιμος βουλευτής .

Όσον αφορά τήν εξόφληση τών δανείων , η ευχέρεια επιλογής τού νομίσματος εξασφαλίζει στόν δανειοδοτηθέντα προστασία κατά τών ενδεχομένων διακυμάνσεων εν τώ μεταξύ τών τιμών συναλλάγματος .

Η Επιτροπή πάντως μελετά τά ιδιαίτερα προβλήματα πού ανακύπτουν κατά τή μεταβατική περίοδο πού διέρχονται σήμερα οι διεθνείς νομισματικές σχέσεις.»

22 Όπως προκύπτει από τήν δικογραφία , η τιμή συναλλάγματος πού εχρησιμοποιήθη γιά τή μετατροπή τού ποσού τού δανείου σέ λιρέτες ηταν η γνωστοποιηθείσα στό Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τό 1965 , η οποία συνέπιπτε κατά τό χρόνο τής καταβολής τών δανείων μέ τήν ισοτιμία αναφοράς πού καθορίζετο στό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως . Η άποψη τήν οποία υποστηρίζει ο προσφεύγων ειναι οτι η ίδια τιμή πρέπει νά χρησιμοποιείται καθ’ ολη τή διάρκεια τής συμβάσεως γιά τή μετατροπή σέ βελγικά φράγκα τών ποσών πού μεταφέρονται πρός τήν Επιτροπή πρός εξόφληση τού ποσού τού δανείου , σύμφωνα μέ τίς προβλεπόμενες από τήν σύμβαση μηνιαίες δόσεις .

23 Αντιθέτως η Επιτροπή υποστηρίζει οτι η τιμή συναλλάγματος γιά τήν ανωτέρω μετατροπή πρέπει νά ειναι η καθοριζομένη ως ισοτιμία αναφοράς , στό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως καί οτι οι μηνιαίες μεταφορές δύνανται νά διενεργούνται κατ’ εφαρμογή τών διατάξεων τού άρθρου 17 τού παραρτήματος VII τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως , τό οποίο παρέχει στούς υπαλλήλους τήν ευχέρεια νά μεταφέρουν σέ κανονικά χρονικά διαστήματα μέρος τών αποδοχών τους μέσω τού οργάνου στό οποίο ανήκουν στό νόμισμα ορισμένων άλλων Κρατών μελών .

24 Σύμφωνα μέ αυτή τήν ερμηνεία τής συμβάσεως , η Επιτροπή , μέχρι τής ενάρξεως τής ισχύος τών κανονισμών 3085/78 καί 3086/78 , μετέτρεπε σέ βελγικά φράγκα τά ποσά σέ λιρέτες , τά οποία μετεφέροντο πρός εξόφληση τού εν λόγω δανείου , βάσει τής προβλεπομένης στό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως ισοτιμίας . Από 1ης Απριλίου 1979 ελάμβανε περαιτέρω ως βάση υπολογισμού γιά τή μετατροπή τών μηνιαίων δόσεων τίς τιμές πού καθορίζοντο από τόν κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως , οπως ειχε τροποποιηθεί από τούς ανωτέρω κανονισμούς , καί εφήρμοζε τίς διατάξεις τού άρθρου 17 τού παραρτήματος VII τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως υπό τήν τροποποιημένη μορφή τους . Ο τρόπος αυτός πραγματοποιήσεως τών μεταφορών ηταν , κατά τήν Επιτροπή , απολύτως σύμφωνος πρός τή σύμβαση .

25 Η άποψη τού προσφεύγοντος δέν δύναται νά γίνει δεκτή . Παραγνωρίζει τό γεγονός οτι , σύμφωνα μέ τούς ορους τής ιδίας τής συμβάσεως , η μετατροπή τών ποσών πού μετεφέροντο πρός πληρωμή τών μηνιαίων δόσεων έπρεπε νά πραγματοποιείται μέ βάση τήν ισοτιμία πού ίσχυε κατά τήν ημέρα τής μεταφοράς , ήτοι κατά τήν ημέρα κάθε μεταφοράς . Η σύμβαση δέν προέβλεπε σταθερή ισοτιμία γιά ολη τήν διάρκειά της , αλλά διαφορετικές ισοτιμίες πού θά ίσχυαν διαδοχικώς κατά τήν διάρκεια τής συμβάσεως .

26 Πρέπει νά σημειωθεί οτι ολοι οι δανειοδοτηθέντες ησαν υπάλληλοι τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καί οτι η σύμβαση προέβλεπε οτι οι εξοφλήσεις πρός τήν Επιτροπή θά επραγματοποιούντο μέσω τού οργάνου στό οποίο ανήκαν . Σύμφωνα μέ τήν ανωτέρω κατάσταση πραγμάτων , ηταν λογικό η ισοτιμία στήν οποία ανεφέρετο η σύμβαση νά ειναι η εφαρμοζομένη γιά τόν υπολογισμό τών αποδοχών τού οφειλέτου , ήτοι η ισοτιμία τού άρθρου 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως .

27 Κατόπιν τών επελθόντων από τό 1971 νομισματικής φύσεως γεγονότων , η γνωστοποιηθείσα στό Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ισοτιμία γιά τή λιρέτα έπαυσε νά ισχύει . Κάποια στιγμή η λιρέτα εκυμαίνετο ελευθέρως . Τέλος , μέ τήν καθιέρωση τού ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος , καθωρίσθη γιά τά νομίσματα τών Κρατών μελών πού υπήχθησαν στό σύστημα νέα τιμή συναλλάγματος , πού δύναται νά κυμαίνεται εντός ορισμένων ορίων .

28 Η πρακτική πού ακολούθησε η Επιτροπή , ήτοι η εφαρμογή επί τών μεταφορών πού πραγματοποιούνται πρός εξόφληση τών εν λόγω δανείων τών διατάξεων τού άρθρου 17 τού παραρτήματος VII τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως υπό τή νέα διατύπωσή τους έχει ως αποτέλεσμα η τιμή μετατροπής νά ειναι ευνοϊκότερη γιά τόν προσφεύγοντα από τήν απλή εφαρμογή τής ισοτιμίας τής λιρέτας εντός τού ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος .

29 Όσον αφορά τήν επιστολή τής 21ης Μαρτίου 1977 τού Γενικού Διευθυντού Προσωπικού καί Διοικήσεως , πρέπει νά σημειωθεί οτι συνετάχθη σέ απάντηση ερωτήσεως τού Lubek σχετικά μέ τή συμπεριφορά τής Επιτροπής πού αυτός θεωρούσε οτι συνιστούσε μονομερή τροποποίηση τής συμβάσεως . Εν πάση περιπτώσει , μερικούς μήνες αργότερα , ο ίδιος γενικός διευθυντής απηύθυνε στόν προσφεύγοντα τό εξής έγγραφο , τό οποίο δέν άφηνε κανένα περιθώριο λάθους ως πρός τή διατήρηση τής τιμής συναλλάγματος πού ίσχυε τότε :

«Οι οφειλέτες , η σύμβαση τών οποίων υπεγράφη πρό τής 25 . 7 . 1975 , ειχαν τήν ευκαιρία νά επιλέξουν μεταξύ δύο λύσεων :

1 ) μείωση τού οφειλομένου κεφαλαίου κατά τή διαφορά μεταξύ τού ποσού τού δανείου μέ βάση τήν επίσημη τιμή καί τού ποσού τού δανείου μέ βάση τήν τιμή τής αγοράς τήν ημέρα τής πληρωμής . Αντιθέτως , οιαδήποτε προεξόφληση κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 8 τής συμβάσεως δανείου ή οιαδήποτε μηνιαία καταβολή ( βλέπε άρθρο 6 τής συμβάσεως , πρώτο εδάφιο , τελευταία φράση καί τρίτο εδάφιο ) πρέπει στό εξής νά διενεργείται αποκλειστικώς σέ βελγικά φράγκα , κατ’ αντίθεση πρός ο,τι ορίζεται στό άρθρο 15 τής συμβάσεως δανείου·

2)διατήρηση τού οφειλομένου κεφαλαίου , οπως στήν περίπτωσή σας . Ως αντάλλαγμα διατηρείτε , σύμφωνα μέ τό άρθρο 15 τής συμβάσεως δανείου πού έχετε συνάψει , τήν ευχέρεια επιλογής τού νομίσματος ( βελγικά φράγκα ή τό νόμισμα στό οποίο κατεβλήθη τό ποσό τού δανείου ), τής οποίας πρέπει νά κάνετε χρήση στήν περίπτωση :

— προεξοφλήσεως δυνάμει τού άρθρου 8 τής συμβάσεως·

—μηνιαίων καταβολών κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 6 τής συμβάσεως ( πρώτο καί τρίτο εδάφιο ).

Πρέπει πάντως νά σημειωθεί οτι η ενδεχομένη μετατροπή σέ βελγικά φράγκα θά διενεργείται κάθε φορά μέ βάση τήν ισχύουσα κατά τήν ημέρα κάθε μεταφοράς ισοτιμία , η οποία σήμερα έχει ως εξής :

1 BFR= 12,50 LIT

1 FF= 9,00 BFR

1 £= 120,00 BFR

Όσον αφορά τήν είσπραξη διά τών κρατήσεων επί τού μισθού ( βλέπε άρθρο 5 τής συμβάσεως ), η είσπραξη , αυτή γίνεται μέ βάση πάντοτε τά βελγικά φράγκα , δεδομένου οτι καί ο μισθός εκφράζεται σέ βελγικά φράγκα .

3)Γιά εκείνους οι οποίοι δέν έτυχαν μειώσεως , τό 1975 ( οπως στήν περίπτωσή σας ), οι εν λόγω κρατήσεις δέν δύνανται νά θεωρηθούν ως μεταφορές μέρους τών αποδοχών .

Πάντως , εφαρμόζεται η ίδια τιμή συναλλάγματος μέ εκείνη πού εφηρμόσθη γιά τήν καταβολή τού δανείου ( βλέπε τόν αριθμό 2 ανωτέρω)·

4)καμμία εγγύηση δέν δύναται νά δοθεί ως πρός τήν διατήρηση τής τιμής συναλλάγματος τήν οποία εφαρμόζει σήμερα η Επιτροπή γιά τήν μετατροπή τών προβλεπομένων στόν αριθμό 2 ανωτέρω καταβολών σέ βελγικά φράγκα ή τών κρατήσεων επί τών αποδοχών περί τών οποίων γίνεται λόγος στόν αριθμό 3.»

30 Όσον αφορά τήν απάντηση η οποία εδόθη επί τού ερωτήματος τού Bermani , πρέπει νά παρατηρηθεί οτι η Επιτροπή αντιμετώπιζε τόν καθορισμό νέων επισήμων ισοτιμών στό εγγύς μέλλον , ενώ καμμία εγγύηση δέν εδόθη οτι οι ισοτιμίες θά παρέμεναν αμετάβλητες .

31 Πρέπει νά υπογραμμισθεί περαιτέρω οτι ο προσφεύγων δέν υποστηρίζει σέ καμμία περίπτωση οτι από τίς ανωτέρω επιστολές καί τήν παρατεθείσα απάντηση συνήγαγε οιαδήποτε συμπεράσματα ωστε νά τροποποιήσει τήν κατάστασή του .

32 Ο προσφεύγων υποστηρίζει οτι οι κανονισμοί 3085/78 καί 3086/78 ειχαν αναδρομική ισχύ , αφού τροποποιούσαν τήν ισοτιμία πού ίσχυε γιά σύμβαση , η οποία ειχε συναφθεί πρίν από τήν ημερομηνία τών εν λόγω κανονισμών . Στήν προκειμένη περίπτωση , ουδόλως δικαιολογείται η αναδρομική αυτή ισχύς .

33 Πάντως , από τίς ανωτέρω εκτεθείσες σκέψεις προκύπτει οτι η άποψη αυτή δέν δύναται νά γίνει δεκτή . Η Επιτροπή εφήρμοσε πάντοτε τήν ισοτιμία πού αναφέρεται στό άρθρο 63 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως . Από τού μηνός Απριλίου εφήρμοσε τήν ισοτιμία πού αναφέρεται στό ίδιο άρθρο , αλλά υπό τήν τροποποιημένη μορφή του . Όπως προκύπτει από τό άρθρο 15 τής συμβάσεως , τό άρθρο αυτό δέν προέβλεπε οτι η ισοτιμία θά παρέμενε αμετάβλητη καθ’ ολη τή διάρκεια τής συμβάσεως . Δέν δύναται νά υποστηριχθεί συνεπώς οτι η Επιτροπή , εφαρμόζοντας τή νέα ισοτιμία , δέν ενήργησε σύμφωνα μέ τήν σύμβαση . Οι κανονισμοί 3085/78 καί 3086/78 δέν ειχαν αναδρομική ισχύ καί η Επιτροπή τούς εφήρμοσε απλώς από τής ημερομηνίας τής ενάρξεως τής ουσιαστικής ισχύος τους .

34 Περαιτέρω ο προσφεύγων ισχυρίζεται οτι η Επιτροπή θά ηδύνατο νά κρατεί τίς μηνιαίες εξοφλητικές δόσεις σέ βελγικά φράγκα πρίν τού καταβληθεί σέ λιρέτες τό υπόλοιπο τών αποδοχών του , γεγονός πού θά τόν ηυνόει περισσότερο . Παραλείποντας νά ενεργήσει κατ’ αυτόν τόν τρόπο , η Επιτροπή παρέβη τήν υποχρέωση αρωγής πού υπέχει έναντι τών υπαλλήλων της .

35 Η αιτίαση αυτή δέν δύναται νά γίνει δεκτή . Ο προσφεύγων δέν προέβαλε κανένα επιχείρημα ικανό νά αποδείξει οτι η πρακτική πού προτείνει , άν ηταν δυνατόν νά ακολουθηθεί από τήν Επιτροπή , θά ηταν ευνοϊκότερη γιά τόν ίδιο . Αντιθέτως , άν οι κρατήσεις τών μηνιαίων δόσεων εγίνοντο σέ βελγικά φράγκα , θά υπήρχε κίνδυνος ο προσφεύγων νά στερηθεί τού πλεονεκτήματος πού απολαύει τώρα από τό γεγονός οτι επί τών διενεργουμένων σύμφωνα μέ τό άρθρο 17 τού παραρτήματος VII τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως μεταφορών εφαρμόζεται ενας πολλαπλασιαστής , ο οποίος ισούται μέ τό πηλίκον τού συντελεστού αναπροσαρμογής γιά τήν χώρα μεταφοράς ( τόν Απρίλιο 1979 ηταν 100 ) διά τού συντελεστού πού ισχύει γιά τήν χώρα στήν οποία ειναι τοποθετημένος ο υπάλληλος ( τόν Απρίλιο τού 1979 ηταν 70,3 ). Μέ τήν μέθοδο αυτή τόν Απρίλιο τού 1979 η μεταφορά ενός βελγικού φράγκου κόστιζε 18,35 λιρέτες αντί περισσοτέρων από 26 λιρέτες πού κόστιζε στήν ελεύθερη αγορά .

36 Ο προσφεύγων ζητεί επικουρικώς τό ποσό σέ λιρέτες τών μηνιαίων τοκοχρεωλυτικών δόσεων νά υπολογίζεται μέ βάση τιμή συναλλάγματος ίση μέ τήν τιμή πού εφηρμόζετο κατά τήν καταβολή τού δανείου κατά τόν χρόνο τής αναπροσαρμογής . Παραδέχεται οτι οι υπάλληλοι οι οποίοι έκαναν τότε χρήση τής ευχερείας νά αναπροσαρμόσουν τίς συμβάσεις τους επέτυχαν υψηλότερη τιμή κατά τήν καταβολή τού δανείου , λόγω τής μειώσεως τού κεφαλαίου τού δανείου . Συνεπώς ειναι διατεθειμένος νά εξοφλήσει τό δάνειό του βάσει τής υψηλότερης αυτής τιμής συναλλάγματος .

37 Τό αίτημα αυτό παραγνωρίζει τό γεγονός οτι η Επιτροπή έχει βάσει τής συμβάσεως τό δικαίωμα νά χρησιμοποιεί , γιά τήν μετατροπή σέ βελγικά φράγκα τών μηνιαίων δόσεων εξοφλήσεως τού δανείου , τήν ισοτιμία τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως η οποία ισχύει εκάστοτε κατά τόν χρόνο τής μεταφοράς καί οτι τό αίτημα τού προσφεύγοντος θά ειχε ως αποτέλεσμα νά στερηθεί η Επιτροπή ενός δικαιώματος πού έχει δυνάμει τής ιδίας τής συμβάσεως . Συνεπώς , τό επικουρικό αυτό αίτημα πρέπει νά απορριφθεί .

38 Τέλος , ο προσφεύγων υποστηρίζει οτι η Επιτροπή όφειλε νά θεσπίσει υπέρ αυτού μεταβατικές διατάξεις κατά τό χρόνο τής εφαρμογής τής προκυπτούσης από τούς κανονισμούς 3085/78 καί 3086/78 ισοτιμίας . Επειδή τέτοιες διατάξεις δέν υπάρχουν , ισχυρίζεται οτι τό μειονέκτημα πού συνεπάγεται γι’ αυτόν η αλλαγή ισοτιμίας ειναι τόσο σημαντικό , ωστε πρέπει νά τού δοθεί η ευχέρεια νά καταγγείλει τήν υφισταμένη σύμβαση καί νά επιστρέψει τά ληφθέντα χρήματα μέ τήν τιμή πού εφηρμόσθη γιά τήν καταβολή τού δανείου καί τούτο εντός προθεσμίας τριών ετών από τής αποφάσεως τού Δικαστηρίου .

39 Ειναι κατανοητό ο προσφεύγων , γιά τόν οποίο ίσχυσε επί μακρά σειρά ετών ευνοϊκή τιμή συναλλάγματος , νά θεωρεί οτι εζημιώθη μέ τήν εφαρμογή από τό 1979 τών αναπροσαρμοσμένων τιμών . Η ευνοϊκή ομως τιμή πού ίσχυσε γιά τόν προσφεύγοντα μέχρι τό 1979 , δέν ειναι παρά η συνέπεια τού γεγονότος οτι τό Συμβούλιο , αντί νά προσαρμόσει τίς ισοτιμίες τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως πρός τίς τιμές αγοράς , εχρησιμοποίησε τόν συντελεστή αναπροσαρμογής γιά νά αντισταθμίσει τήν διακύμανση ορισμένων νομισμάτων .

40 Πράγματι , ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως προβλέπει τήν προσαρμογή τών αποδοχών τών υπαλλήλων στούς διαφόρους τόπους υπηρεσίας μέ δύο διαφορετικούς τρόπους , ήτοι αφ’ ενός μέν μέ τή διόρθωση τού συντελεστού αναπροσαρμογής ανάλογα μέ τήν εξέλιξη τού κόστους ζωής στούς διαφόρους αυτούς τόπους , αφ’ ετέρου δέ μέ τήν τροποποίηση τών ισοτιμιών τού άρθρου 63 τού κανονισμού , ωστε νά λαμβάνονται υπ’ όψη οι διακυμάνσεις τών τιμών συναλλάγματος . Σέ περίπτωση υποτιμήσεως τού νομίσματος τού τόπου υπηρεσίας , οι αποδοχές τού υπαλλήλου , πού υπολογίζονται σέ βελγικά φράγκα αλλά καταβάλλονται σέ εθνικό νόμισμα , πρέπει νά αυξάνουν αντιστοίχως . Συνεπώς , ο υπάλληλος δέν πρέπει νά υφίσταται καμμία απώλεια οφειλομένη στήν τιμή συναλλάγματος κατά τήν εφαρμογή τών ισοτιμιών τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως γιά τήν μετατροπή σέ βελγικά φράγκα ενός εθνικού νομίσματος , δεδομένου οτι η απώλεια αυτή αντισταθμίζεται από αύξηση τών αποδοχών του σέ εθνικό νόμισμα· αντιθέτως , η Επιτροπή δέν δύναται νά λάβει παρά τό ακριβές ποσό σέ βελγικά φράγκα τών μηνιαίων δόσεων εξοφλήσεως , χωρίς νά αποκομίζει κανένα κέρδος .

41 Από τά ανωτέρω συνάγεται οτι η αναπροσαρμογή τών ισοτιμιών από τό 1979 δέν δύναται νά θεωρηθεί ως περίσταση πού νά δικαιολογεί τή λύση τής συμβάσεως , ακόμη καί άν ειχε ως συνέπεια νά στερηθεί ο προσφεύγων τήν ευνοϊκή τιμή πού ίσχυε στήν περίπτωσή του προηγουμένως .

42 Από ολες τίς ανωτέρω σκέψεις προκύπτει οτι τά επιχειρήματα πού ανέπτυξε ο προσφεύγων πρός στήριξη τών αιτημάτων του δέν δύνανται νά γίνουν δεκτά καί συνεπώς η προσφυγή πρέπει νά απορριφθεί .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τών δικαστικών εξόδων

43 Κατά τό άρθρο 69 , παράγραφος 2 , τού κανονισμού διαδικασίας , ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στά δικαστικά έξοδα .

44 Σύμφωνα ομως μέ τό άρθρο 70 τού κανονισμού διαδικασίας , προκειμένου περί προσφυγών υπαλλήλων τών Κοινοτήτων , τά όργανα φέρουν τά έξοδα στά οποία υπεβλήθησαν .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα )

κρίνει καί αποφασίζει :

1 ) Απορρίπτει τήν προσφυγή .

2 ) Κάθε διάδικος φέρει τά δικαστικά του έξοδα .

Full & Egal Universal Law Academy