Samenvatting
Partijen
Onderwerp
Overwegingen van het arrest
Beslissing inzake de kosten
Dictum
Trefwoorden
1 . MEDEDINGING - MEDEDINGINGSREGELINGEN - OVEREENKOMSTEN TUSSEN ONDERNEMINGEN - AANTASTING VAN MEDEDINGING - LEVERINGSCONTRACTEN DIE VRIJHEID KOPER TEN AANZIEN VAN GEBRUIK GELEVERDE WAAR BEPERKEN - ONGUNSTIGE BEINVLOEDING VAN HANDEL TUSSEN LID-STATEN - CRITERIA
( EEG-VERDRAG , ARTIKEL 85 , LID 1 )
2.MEDEDINGING - MEDEDINGINGSREGELINGEN - OVEREENKOMSTEN TUSSEN ONDERNEMINGEN - NIETIGHEID VAN RECHTSWEGE - GEVOLGEN VOOR NIET MET ARTIKEL 85 , LID 1 , ONVERENIGBARE ONDERDELEN VAN OVEREENKOMST - BEOORDELING DOOR NATIONALE RECHTER - TOEPASSING VAN NATIONAAL RECHT
( EEG-VERDRAG , ARTIKEL 85 , LID 2 )
Samenvatting
1 . DE BEPALINGEN VAN EEN OVEREENKOMST TUSSEN EEN EXPORTEUR UIT EEN LID-STAAT EN EEN IMPORTEUR UIT EEN ANDERE LID-STAAT , DIE DE BIJ DE OVEREENKOMST ALS ALLEENIMPORTEUR AANGEWEZEN KOPER VERPLICHTEN OM DE GELEVERDE WAAR VOOR ZIJN EIGEN BEHOEFTEN TE GEBRUIKEN , DEZE IN EEN BEPAALD GEBIED NIET DOOR TE VERKOPEN EN IN EEN ANDER GEBIED SLECHTS AFNEMERS TE WERVEN NA DE VERKOPER DAARVAN IN KENNIS TE HEBBEN GESTELD , TERWIJL BEIDE GEBIEDEN GELEGEN ZIJN IN DE LID-STAAT VAN INVOER , STREKKEN ERTOE DAT DE MEDEDINGING BINNEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT WORDT VERHINDERD , BEPERKT OF VERVALST . ZIJ ZIJN DERHALVE IN STRIJD MET ARTIKEL 85 , LID 1 , EEG-VERDRAG EN NIETIG WANNEER DE OVEREENKOMST DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN ONGUNSTIG KAN BEINVLOEDEN . WANNEER EEN DERGELIJKE OVEREENKOMST ZICH UITSTREKT TOT ONGEVEER 10 % VAN DE EXPORT VAN DE BETROKKEN WAAR UIT DE LID-STAAT VAN INVOER UIT EEN ANDERE LID-STAAT , KAN ZIJ DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN MERKBAAR ONGUNSTIG BEINVLOEDEN .
2.DE IN ARTIKEL 85 , LID 2 , EEG-VERDRAG BEDOELDE NIETIGHEID VAN RECHTSWEGE TREFT SLECHTS DE BEPALINGEN VAN DE OVEREENKOMST , DIE MET ARTIKEL 85 , LID 1 , ONVERENIGBAAR ZIJN . DE GEVOLGEN VAN DEZE NIETIGHEID VOOR ALLE ANDERE ONDERDELEN VAN DE OVEREENKOMST EN VOOR EVENTUELE OP BASIS VAN DE OVEREENKOMST GEPLAATSTE BESTELLINGEN EN VERRICHTE LEVERINGEN ALSMEDE VAN DE DAARUIT VOORTVLOEIENDE BETALINGSVERPLICHTINGEN , WORDEN NIET DOOR HET GEMEENSCHAPSRECHT BEHEERST . DEZE GEVOLGEN DIENEN DOOR DE NATIONALE RECHTER NAAR NATIONAAL RECHT TE WORDEN BEOORDEELD .
Partijen
IN ZAAK 319/82 ,
BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VAN HET OBERLANDESGERICHT SAARBRUCKEN , IN HET ALDAAR AANHANGIG GEDING TUSSEN
SOCIETE DE VENTE DE CIMENTS ET BETONS DE L ' EST SA
EN
KERPEN & KERPEN GMBH & CO . KG
Onderwerp
OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING OVER DE UITLEGGING VAN ARTIKEL 85 EEG-VERDRAG ,
Overwegingen van het arrest
1 BIJ BESCHIKKING VAN 1 DECEMBER 1982 , INGEKOMEN TEN HOVE OP 5 DECEMBER DAAROPVOLGENDE , HEEFT HET OBERLANDESGERICHT SAARBRUCKEN KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG DRIE PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN ARTIKEL 85 EEG-VERDRAG , TEN EINDE DE VERENIGBAARHEID MET DEZE BEPALING VAN EEN VERKOOP- EN LEVERINGSOVEREENKOMST EN DE GEVOLGEN VAN EEN EVENTUELE NIETIGHEID VAN DIE OVEREENKOMST TE KUNNEN BEOORDELEN .
2 DE VRAGEN ZIJN GEREZEN IN EEN GEDING TUSSEN DE SOCIETE DE VENTE DE CIMENTS ET BETONS DE L ' EST SA , GEVESTIGD IN FRANKRIJK , VERZOEKSTER IN HET HOOFDGEDING , DIE ZICH BEZIGHIELD MET DE VERKOOP VAN CEMENT , EN KERPEN & KERPEN GMBH & CO . KG , GEVESTIGD IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND , VERWEERSTER IN HET HOOFDGEDING , INZAKE EEN OP 30 MAART 1978 GESLOTEN OVEREENKOMST VOOR DE JAARLIJKSE LEVERING VAN CIRCA 40 000 TON CEMENT GEDURENDE EEN PERIODE VAN VIJF JAAR .
3 BIJ DEZE OVEREENKOMST VERBOND VERWEERSTER IN HET HOOFDGEDING , DIE WERD AANGEWEZEN ALS ALLEENIMPORTEUR IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND , ZICH ERTOE ,
- HET GELEVERDE CEMENT HOOFDZAKELIJK TE GEBRUIKEN OM IN HAAR EIGEN BEHOEFTEN TE VOORZIEN ;
- HET VAN VERZOEKSTER BETROKKEN CEMENT NIET IN SAARLAND TE VERKOPEN , EN
- BIJ LEVERANTIES IN KARLSRUHE EN OMGEVING DE BELANGEN VAN HET GEDEELTELIJK AAN VERZOEKSTER IN HET HOOFDGEDING TOEBEHORENDE BEDRIJF TE WOSSINGEN ( BRD ) TE ONTZIEN EN DAAR SLECHTS NA RUGGESPRAAK MET VERZOEKSTER NIEUWE AFNEMERS TE WERVEN .
4 NADAT KERPEN & KERPEN EEN GEDEELTE VAN DE VOOR 1978 OVEREENGEKOMEN HOEVEELHEID HAD AFGENOMEN EN CONTANT HAD BETAALD , WERD HAAR TUSSEN AUGUSTUS EN OKTOBER 1978 IN TOTAAL NOG 6 051,29 TON CEMENT TER WAARDE VAN 392 224,42 DM GELEVERD , DAT ZIJ EVENWEL NIET BETAALDE . VERZOEKSTER IN HET HOOFDGEDING ZEGDE DE OVEREENKOMST VAN 30 MAART 1978 OP 31 OKTOBER 1978 OP EN VORDERDE BETALING VAN GENOEMD BEDRAG VAN 392 224,42 DM . VERWEERSTER IN HET HOOFDGEDING BERIEP ZICH OP COMPENSATIE VAN VERZOEKSTERS VORDERING MET EEN UIT DE OPZEGGING VAN DE OVEREENKOMST VOORTVLOEIENDE TEGENVORDERING ; ZIJ VOERDE TEVENS AAN , DAT DE OVEREENKOMST VAN 30 MAART 1978 NIETIG WAS WEGENS STRIJD MET ARTIKEL 85 EEG-VERDRAG .
5 TOEN HET LANDGERICHT SAARBRUCKEN VERZOEKSTER IN HET GELIJK HAD GESTELD , GING VERWEERSTER IN HOGER BEROEP . HET OBERLANDESGERICHT SAARBRUCKEN IS VAN OORDEEL , DAT VOOR DE OPLOSSING VAN HET GEDING UITLEGGING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT NOODZAKELIJK IS , EN HEEFT HET HOF DE VOLGENDE PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD :
1 . MOET ARTIKEL 85 EEG-VERDRAG ALDUS WORDEN UITGELEGD , DAT ALS NIETIG IS TE BESCHOUWEN EEN VOOR VIJF JAAR GESLOTEN OVEREENKOMST BETREFFENDE EEN JAARLIJKS TE LEVEREN HOEVEELHEID VAN CIRCA 40 000 TON , WAARBIJ EEN IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND GEVESTIGD BEDRIJF ZICH TEGENOVER EEN IN FRANKRIJK GEVESTIGD CEMENTVERKOOPBEDRIJF VERPLICHT , HET BETROKKEN CEMENT NIET IN SAARLAND TE LEVEREN , ALSMEDE OM BIJ LEVERANTIES IN KARLSRUHE EN OMGEVING TERUGHOUDENDHEID TE BETRACHTEN MET HET OOG OP HET - GEDEELTELIJK AAN DE FRANSE ONDERNEMING TOEBEHORENDE - BEDRIJF TE WOSSINGEN ( BRD ) EN DAAR SLECHTS NA RUGGESPRAAK MET HET FRANSE BEDRIJF NIEUWE AFNEMERS TE WERVEN?
2 . ZO GENOEMDE OVEREENKOMST ALS RAAMOVEREENKOMST MOET WORDEN GEKWALIFICEERD EN KRACHTENS ARTIKEL 85 , LID 2 , NIETIG IS , ZIJN DAN OOK DE TER UITVOERING VAN DEZE OVEREENKOMST GESLOTEN AFZONDERLIJKE KOOPOVEREENKOMSTEN ALS NIETIG TE BESCHOUWEN?
3 . ZO VRAAG 1 BEVESTIGEND WORDT BEANTWOORD , MOET DAN ARTIKEL 85 , LID 2 , EEG-VERDRAG ALDUS WORDEN UITGELEGD , DAT DE ALDAAR VOORZIENE NIETIGHEID VAN DIEN AARD IS , DAT ZIJ OOK GELDT VOOR DE TER UITVOERING VAN DE VERBINTENIS VERRICHTE LEVERING VAN DE ZAAK , IN DIE ZIN DAT DE LEVERANCIER , VOOR ZOVER HIJ LEVERANTIES HEEFT VERRICHT , GEEN HERSTEL VAN DE OUDE TOESTAND ( VAN VOOR DE NIETIGE KOOPOVEREENKOMST ) - IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND VOLGENS DE BEGINSELEN VAN DE ONGERECHTVAARDIGDE VERRIJKING - ZAL MOGEN VORDEREN?
DE EERSTE VRAAG
6 VOLGENS DE RECHTSPRAAK VAN HET HOF ZIJN CLAUSULES IN LEVERINGSOVEREENKOMSTEN WAARIN DE KOPER WORDT BEPERKT IN ZIJN VRIJHEID OM DE GELEVERDE WAAR TE GEBRUIKEN OVEREENKOMSTIG ZIJN EIGEN ECONOMISCHE BELANGEN , BEPERKINGEN VAN DE MEDEDINGING IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85 EEG-VERDRAG . EEN OVEREENKOMST WAARBIJ DE KOPER WORDT VERPLICHT , DE GELEVERDE WAAR VOOR ZIJN EIGEN BEHOEFTEN TE GEBRUIKEN , DEZE IN EEN BEPAALD GEBIED NIET DOOR TE VERKOPEN EN IN EEN ANDER GEBIED SLECHTS AFNEMERS TE WERVEN NA DE VERKOPER DAARVAN IN KENNIS TE HEBBEN GESTELD , STREKT ERTOE , DAT DE MEDEDINGING BINNEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT WORDT VERHINDERT .
7 EEN DERGELIJKE OVEREENKOMST IS DERHALVE IN STRIJD MET ARTIKEL 85 , LID 1 , WANNEER ZIJ DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN ONGUNSTIG KAN BEINVLOEDEN .
8 VERZOEKSTER IN HET HOOFDGEDING BETOOGT , DAT DE ONDERHAVIGE OVEREENKOMST NIET VALT ONDER HET VERBOD VAN ARTIKEL 85 , GEZIEN DE ZWAKKE POSITIE VAN PARTIJEN OP DE MARKT VOOR DE BETROKKEN PRODUKTEN . IN DE LOOP VAN DE PROCEDURE IS HIEROMTRENT ONWEERSPROKEN OPGEMERKT , DAT DE FRANSE CEMENTEXPORT NAAR DE BONDSREPUBLIEK IN DE BETROKKEN PERIODE ONGEVEER 350 000 TON PER JAAR BEDROEG . DE BIJ DE ONDERHAVIGE OVEREENKOMST BETROKKEN HOEVEELHEID BEDROEG DERHALVE MEER DAN 10 % VAN DE FRANSE EXPORT NAAR DE BONDSREPUBLIEK . ONDER DEZE OMSTANDIGHEDEN KAN DAN OOK NIET WORDEN GESTELD , DAT DE OVEREENKOMST DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN NIET MERKBAAR ONGUNSTIG KON BEINVLOEDEN .
9 OP DE EERSTE VRAAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD , DAT DE BEPALINGEN VAN EEN OVEREENKOMST TUSSEN EEN FRANSE EXPORTEUR EN EEN IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND GEVESTIGDE IMPORTEUR , DIE DE BIJ DE OVEREENKOMST ALS ALLEENIMPORTEUR AANGEWEZEN KOPER VERPLICHTEN OM DE GELEVERDE WAAR VOOR ZIJN EIGEN BEHOEFTEN TE GEBRUIKEN , DEZE IN EEN BEPAALD GEBIED IN DE BONDSREPUBLIEK NIET DOOR TE VERKOPEN EN IN EEN ANDER GEBIED IN DE BONDSREPUBLIEK SLECHTS AFNEMERS TE WERVEN NA DE VERKOPER DAARVAN IN KENNIS TE HEBBEN GESTELD , ERTOE STREKKEN DAT DE MEDEDINGING BINNEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT WORDT VERHINDERD , BEPERKT OF VERVALST . ZIJ ZIJN DERHALVE IN STRIJD MET ARTIKEL 85 , LID 1 , EEG-VERDRAG EN NIETIG , WANNEER DE OVEREENKOMST DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN ONGUNSTIG KAN BEINVLOEDEN . WANNEER EEN DERGELIJKE OVEREENKOMST ZICH UITSTREKT TOT ONGEVEER 10 % VAN DE FRANSE EXPORT VAN DE BETROKKEN WAAR NAAR DE BONDSREPUBLIEK , KAN ZIJ DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN MERKBAAR ONGUNSTIG BEINVLOEDEN .
DE TWEEDE EN DE DERDE VRAAG
10 MET DEZE VRAGEN WENST DE NATIONALE RECHTER TE VERNEMEN , WELKE GEVOLGEN ZIJN VERBONDEN AAN DE NIETIGHEID VAN EEN DERGELIJKE OVEREENKOMST KRACHTENS ARTIKEL 85 , LID 2 , EEG-VERDRAG , INZONDERHEID TEN AANZIEN VAN OP BASIS VAN DE OVEREENKOMST GEPLAATSTE BESTELLINGEN EN VERRICHTE LEVERINGEN .
11 IN HET ARREST VAN 25 NOVEMBER 1971 ( ZAAK 22/71 , BEGUELIN , JURISPR . 1971 , BLZ . 949 ) HEEFT HET HOF VERKLAARD , DAT EEN ONDER HET VERBOD VAN ARTIKEL 85 , LID 1 , EEG-VERDRAG VALLENDE OVEREENKOMST NIETIG IS EN , AANGEZIEN DE NIETIG HEID EEN ABSOLUUT KARAKTER HEEFT , ZONDER EFFECT BLIJFT IN DE VERHOUDING TUSSEN DE CONTRACTPARTIJEN . UIT DE RECHTSPRAAK VAN HET HOF , INZONDERHEID HET ARREST VAN 30 JUNI 1966 ( ZAAK 56/65 , SOCIETE TECHNIQUE MINIERE , JURISPR . 1966 , BLZ . 391 ), BLIJKT VOORTS , DAT DE IN ARTIKEL 85 , LID 2 , BEDOELDE NIETIGHEID VAN RECHTSWEGE SLECHTS DE BEPALINGEN VAN DE OVEREENKOMST TREFT , DIE MET ARTIKEL 85 , LID 1 , ONVERENIGBAAR ZIJN . DE GEVOLGEN VAN DEZE NIETIGHEID VOOR ALLE ANDERE ONDERDELEN VAN DE OVEREENKOMST WORDEN NIET DOOR HET GEMEENSCHAPSRECHT BEHEERST . HETZELFDE GELDT VOOR EVENTUELE OP BASIS VAN EEN DERGELIJKE OVEREENKOMST GEPLAATSTE BESTELLINGEN EN VERRICHTE LEVERINGEN ALSMEDE VOOR DE DAARUIT VOORTVLOEIENDE BETALINGSVERPLICHTINGEN .
12 HET ANTWOORD OP DE TWEEDE EN DERDE VRAAG MOET DERHALVE LUIDEN , DAT DE IN ARTIKEL 85 , LID 2 , EEG-VERDRAG BEDOELDE NIETIGHEID VAN RECHTSWEGE SLECHTS DE BEPALINGEN VAN DE OVEREENKOMST TREFT , DIE MET ARTIKEL 85 , LID 1 , ONVERENIGBAAR ZIJN . DE GEVOLGEN VAN DEZE NIETIGHEID VOOR ALLE ANDERE ONDERDELEN VAN DE OVEREENKOMST EN VOOR EVENTUELE OP BASIS VAN DE OVEREENKOMST GEPLAATSTE BESTELLINGEN EN VERRICHTE LEVERINGEN ALSMEDE VOOR DE DAARUIT VOORTVLOEIENDE BETALINGSVERPLICHTINGEN , WORDEN NIET DOOR HET GEMEENSCHAPSRECHT BEHEERST . DEZE GEVOLGEN DIENEN DOOR DE NATIONALE RECHTER NAAR NATIONAAL RECHT TE WORDEN BEOORDEELD .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
13 DE KOSTEN DOOR DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WEGENS INDIENING HARER OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT , KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN , ZODAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIE OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE ( VIERDE KAMER ),
UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR HET OBERLANDESGERICHT SAARBRUCKEN BIJ BESCHIKKING VAN 1 DECEMBER 1982 GESTELDE VRAGEN ,
VERKLAART VOOR RECHT :
1 . DE BEPALINGEN VAN EEN OVEREENKOMST TUSSEN EEN FRANSE EXPORTEUR EN EEN IN DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND GEVESTIGDE IMPORTEUR , DIE DE BIJ DE OVEREENKOMST ALS ALLEENIMPORTEUR AANGEWEZEN KOPER VERPLICHTEN OM DE GELEVERDE WAAR VOOR ZIJN EIGEN BEHOEFTEN TE GEBRUIKEN , DEZE IN EEN BEPAALD GEBIED VAN DE BONDSREPUBLIEK NIET DOOR TE VERKOPEN EN IN EEN ANDER GEBIED VAN DE BONDSREPUBLIEK SLECHTS AFNEMERS TE WERVEN NA DE VERKOPER DAARVAN IN KENNIS TE HEBBEN GESTELD , STREKKEN ERTOE DAT DE MEDEDINGING BINNEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT WORDT VERHINDERD , BEPERKT OF VERVALST . ZIJ ZIJN DERHALVE IN STRIJD MET ARTIKEL 85 , LID 1 , EEG-VERDRAG EN NIETIG , WANNEER DE OVEREENKOMST DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN ONGUNSTIG KAN BEINVLOEDEN . WANNEER EEN DERGELIJKE OVEREENKOMST ZICH UITSTREKT TOT ONGEVEER 10 % VAN DE FRANSE EXPORT VAN DE BETROKKEN WAAR NAAR DE BONDSREPUBLIEK , KAN ZIJ DE HANDEL TUSSEN LID-STATEN MERKBAAR ONGUNSTIG BEINVLOEDEN .
2.DE IN ARTIKEL 85 , LID 2 , EEG-VERDRAG BEDOELDE NIETIGHEID VAN RECHTSWEGE TREFT SLECHTS DE BEPALINGEN VAN DE OVEREENKOMST , DIE MET ARTIKEL 85 , LID 1 , ONVERENIGBAAR ZIJN . DE GEVOLGEN VAN DEZE NIETIGHEID VOOR ALLE ANDERE ONDERDELEN VAN DE OVEREENKOMST EN VOOR EVENTUELE OP BASIS VAN DE OVEREENKOMST GEPLAATSTE BESTELLINGEN EN VERRICHTE LEVERINGEN ALSMEDE VOOR DE DAARUIT VOORTVLOEIENDE BETALINGSVERPLICHTINGEN , WORDEN NIET DOOR HET GEMEENSCHAPSRECHT BEHEERST . DEZE GEVOLGEN DIENEN DOOR DE NATIONALE RECHTER NAAR NATIONAAL RECHT TE WORDEN BEOORDEELD .
Full & Egal Universal Law Academy