Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Α - Πραγματικά περιστατικά
1 . Η υπόθεση επί της οποίας διατυπώνω σήμερα τις προτάσεις μου αφορά τη διεύθυνση του ελληνικού τμήματος της μεταφραστικής υπηρεσίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής . Επειδή το τμήμα από καιρό δεν είχε προϊστάμενο, με εντολή της διοικήσεως καθορίστηκε ο προϊστάμενος της γλωσσικής υπηρεσίας να οργανώνει και να επιβλέπει τη δραστηριότητα του ελληνικού τμήματος σε συνεργασία με τον προσφεύγοντα, ο οποίος υπηρετεί στο εν λόγω τμήμα ως αναθεωρητής/κύριος μεταφραστής με το βαθμό LΑ 5 από 1ης Φεβρουαρίου 1982, και τον Τσ . ( ο οποίος ασκεί τα ίδια καθήκοντα με τον προσφεύγοντα ). Στην πράξη αυτό σήμαινε, προφανώς, ότι ο προσφεύγων και ο Τσ . ασκούσαν εναλλάξ καθήκοντα προϊσταμένου του ελληνικού τμήματος ανά τρεις μήνες ο καθένας .
2 . Η θέση LΑ 3 του προϊσταμένου του ελληνικού μεταφραστικού τμήματος προκηρύχθηκε ήδη με την ανακοίνωση 84/81 του προέδρου της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 28ης Σεπτεμβρίου 1981 . Στην ανακοίνωση και υπό τον τίτλο "Qualifications requises" ( απαιτούμενα προσόντα ) αναφερόταν μεταξύ άλλων "aptitude dans la direction d' une unite administrative et aptitude a exercer les fonctions selon les methodes de travail propres a un organe consultatif des Communautes" ( ικανότητα διευθύνσεως μιας διοικητικής μονάδας και ικανότητα ασκήσεως των καθηκόντων σύμφωνα με τις μεθόδους εργασίας ενός συμβουλευτικού οργάνου των Κοινοτήτων ).
3 . 'Ενας πρώτος γενικός διαγωνισμός διεξήχθη το έτος 1982, για συμμετοχή στον οποίο οι υποψήφιοι έπρεπε να έχουν ηλικία τουλάχιστον 40 ετών . Στο διαγωνισμό αυτό συμμετείχε ο προσφεύγων της παρούσας υποθέσεως ούτε όμως αυτός ούτε οι άλλοι υποψήφιοι περιελήφθησαν στον πίνακα επιτυχόντων .
4 . 'Ενας δεύτερος γενικός διαγωνισμός προκηρύχθηκε από το γενικό γραμματέα της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής το Μάιο 1983 και διεξήχθη το έτος 1984 . Αυτή τη φορά είχε προβλεφθεί όριο ηλικίας 35 μόνο ετών . Η εξεταστική επιτροπή, στο τέλος του διαγωνισμού, κατάρτισε πίνακα επιτυχόντων στον οποίο περιέλαβε πέντε υποψηφίους, με πρώτο τον Τσ . και δεύτερο τον προσφεύγοντα της παρούσας υποθέσεως .
5 . Βάσει αυτού του πίνακα επιτυχόντων αποφάσισε το προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, στις 17 Οκτωβρίου 1984, να προτείνει στο Συμβούλιο το διορισμό του Τσ . - στον οποίο από 1ης Νοεμβρίου 1984 είχε ανατεθεί η προσωρινή άσκηση των καθηκόντων της εν λόγω θέσεως . Σχετικώς πρέπει να λεχθεί ότι σύμφωνα με το άρθρο 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής καθήκοντα αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής, σε ό,τι αφορά μεταξύ άλλων τους υπαλλήλους με βαθμό LΑ 3 και σε σχέση με τα άρθρα 29, 30, 31 και 32 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, ασκεί το Συμβούλιο με σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής και κατόπιν προτάσεως του προεδρείου της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής . Μετά τη δήλωση της Επιτροπής, στις 3 Δεκεμβρίου 1984, ότι συμφωνεί με την εν λόγω πρόταση, το Συμβούλιο διόρισε με απόφαση της 29ης Ιανουαρίου 1985 τον Τσ ., από 1ης Φεβρουαρίου 1985, ως προϊστάμενο στη μεταφραστική υπηρεσία του τμήματος της ελληνικής γλώσσας και τον κατέταξε στο βαθμό LΑ 3, κλιμάκιο 1 .
6 . Την απόφαση αυτή δεν αποδέχτηκε ο προσφεύγων της παρούσας υποθέσεως . 'Ηδη από το Σεπτέμβριο του 1984 θεώρησε ότι υπήρχε λόγος να απευθύνει προς το γενικό γραμματέα της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής υπηρεσιακό σημείωμα διαμαρτυρίας, με το οποίο παραπονούνταν ότι ο γενικός διευθυντής διοικήσεως ήδη από τις 20 Ιουλίου 1984 είχε δηλώσει στον Τσ . ότι θα γινόταν προϊστάμενος του ελληνικού τμήματος, ο οποίος και είχε ήδη καταλάβει το αντίστοιχο γραφείο . Με υπηρεσιακό σημείωμα της 10ης Οκτωβρίου 1984 ο γενικός γραμματέας τον διαβεβαίωσε σχετικά ότι ο γενικός διευθυντής δεν είχε δώσει καμία πληροφορία που να προδικάζει την επιλογή του μελλοντικού προϊσταμένου του ελληνικού τμήματος .
7 . Ο προσφεύγων, μετά τη γνωστοποίηση της αποφάσεως διορισμού, υπέβαλε στις 31 Μαρτίου 1985 διοικητική ένσταση προς την αρμόδια για τους διορισμούς αρχή της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής . Στην ένσταση αυτή παρέθετε σειρά αιτιάσεων σχετικών με τη διεξαγωγή του διαγωνισμού και των διαδικασιών που σχετίζονται με αυτόν . Ζητούσε, συνεπώς, την άρση της αποφάσεως διορισμού του Τσ ., την ακύρωση του διαγωνισμού και τη διεξαγωγή νέου διαγωνισμού . Σχετικά με την ένσταση αυτή ο πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής διατύπωσε στις 4 Ιουλίου 1985 την άποψη ότι ο διαγωνισμός είχε διεξαχθεί συννόμως . Η εξεταστική επιτροπή άσκησε τα καθήκοντά της κατά τρόπο αντικειμενικό . Συνεπώς, δεν συντρέχει κανένας λόγος για την ακύρωση του διαγωνισμού . Ανάλογο ήταν και το περιεχόμενο ανακοινώσεως που απηύθυνε ο πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στον προσφεύγοντα στις 26 Ιουλίου 1985 .
8 . Η ανακοίνωση αυτή βεβαίωνε επιπλέον ότι και η διαδικασία διορισμού είχε διεξαχθεί κανονικώς . Ειδικότερα, το προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής διατύπωσε την πρότασή του διορισμού μετά από εξονυχιστική και συγκριτική εξέταση των προσόντων των υποψηφίων και των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού . Αναφερόταν, τέλος, ότι η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή δεν έχει την εξουσία να άρει απόφαση του Συμβουλίου και προτεινόταν στον προσφεύγοντα να απευθύνει, αν επιθυμεί, τη διοικητική του ένσταση - καθόσον πρόκειται για την άρση της αποφάσεως διορισμού - περαιτέρω προς το Συμβούλιο ( ο προσφεύγων, όμως, δεν προέβη στην ενέργεια αυτή ).
9 . Στις 11 Οκτωβρίου 1985 ασκήθηκε προσφυγή κατά του Συμβουλίου και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με την οποία, σύμφωνα με τα αιτήματα του προσφεύγοντος, ζητείται από το Δικαστήριο :
- να ακυρώσει τον προαναφερθέντα διαγωνισμό
- να δεχτεί ότι "ο διορισμός του Τσ . στερείται παντελώς ερείσματος"
- επικουρικώς, να δεχτεί ότι τα κριτήρια επιλογής είναι παράνομα και συνιστούν κατάχρηση εξουσίας .
10 . Το Συμβούλιο αντέδρασε στα αιτήματα αυτά υποστηρίζοντας ότι η κατ' αυτού στρεφόμενη προσφυγή είναι απαράδεκτη . Και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστήριξε, πρωτίστως, ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη εξάλλου, θεωρεί ότι είναι, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμη . Ως προς τα επιχειρήματα των διαδίκων παραπέμπω στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση .
Β - Η γνώμη μου επί της υποθέσεως
Ι - Ζητήματα παραδεκτού
1 . Ως προς την προσφυγή που στρέφεται κατά του Συμβουλίου
11 . α ) Επ' αυτού προβλήθηκε κυρίως η άποψη ότι το Συμβούλιο δεν έπρεπε να αναμειχθεί στην υπόθεση και ότι η προσφυγή έπρεπε, αντιθέτως, να στραφεί κατά του οργάνου στο οποίο πρέπει να αναχθεί η αμφισβητούμενη πράξη διορισμού . Το όργανο αυτό είναι σαφώς η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, δεν έχει δε καμία σημασία το ότι σύμφωνα με τον κανονισμό λειτουργίας της - που θεσπίστηκε βάσει του άρθρου 196 της Συνθήκης ΕΟΚ - το Συμβούλιο είναι εν μέρει αρμόδια για τους διορισμούς αρχή ( για τους ανώτερους βαθμούς ), καθόσον η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή την οποία, κατά το άρθρο 2 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, καθορίζει κάθε όργανο, ενεργεί μόνο επ' ονόματι του συγκεκριμένου οργάνου .
12 . Σ' ό,τι αφορά το πρόβλημα αυτό, δεν μπορεί να συναχθεί σαφής λύση από τον κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως, ο οποίος, σύμφωνα με το άρθρο 179 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθορίζει τις προϋποθέσεις κατά τις οποίες το Δικαστήριο επιλαμβάνεται των υπαλληλικών διαφορών . Στον εν λόγω κανονισμό, αφενός γίνεται λόγος για "διαφορές μεταξύ μιας των Κοινοτήτων και ενός εκ των προσώπων που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό" ( άρθρο 91 ), αφετέρου απαιτείται, πριν από την άσκηση προσφυγής, να υποβληθεί διοικητική ένσταση προς την αρμόδια για τους διορισμούς αρχή ( άρθρο 91, παράγραφος 2 ), πράγμα που δικαιολογεί το συμπέρασμα ότι κατά της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής πρέπει, επίσης, να στρέφεται η προσφυγή, το δε άρθρο 1 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως διευκρινίζει ότι οι διορισμοί "γίνονται σε ένα από τα όργανα των Κοινοτήτων ".
13 . Η νομολογία όμως έχει ήδη αποσαφηνίσει ότι οι προσφυγές δεν πρέπει να στρέφονται οπωσδήποτε κατά της Κοινότητας, ούτε κατά της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής, αλλ' ότι σημασία έχει το συναγόμενο από το άρθρο 1 συνδετικό στοιχείο, δηλαδή το όργανο στο οποίο υπηρετεί ο ενδιαφερόμενος (( βλέπε αποφάσεις επί των υποθέσεων 18/63 ( 1 ) και 28/64 ( 2 ). Μπορεί ακόμα να αναφερθεί σχετικώς η απόφαση επί της υποθέσεως 50/74 ( 3 ), στην οποία θίγονται οι δυσκολίες προσδιορισμού του οργάνου κατά του οποίου πρέπει να στραφεί ο προσφεύγων )). Συνεπώς, στην παρούσα υπόθεση φαίνεται πράγματι πιθανότατα δικαιολογημένη η ένσταση που προβλήθηκε και το να θεωρηθεί ως καθού όργανο μόνο η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, καθόσον πρόκειται για διαδικασία διορισμού που διεξήγαγε το εν λόγω όργανο . Αυτό σημαίνει ότι σε περιπτώσεις όπως η παρούσα, στην οποία πρόκειται για απόφαση διορισμού, στην οποία το Συμβούλιο συνέπραξε κατά τρόπο αποφασιστικό, η συμμετοχή του στη δίκη μπορεί να θεωρηθεί δυνατή μόνο βάσει του άρθρου 18, παράγραφος 2, του Οργανισμού του Δικαστηρίου ( που αφορά τη γνωστοποίηση δικογράφων προς τα όργανα των οποίων οι αποφάσεις προσβάλλονται ), στη συνέχεια δε μέσω παρεμβάσεως .
14 . Πρέπει, βεβαίως, να αναγνωρίσω ότι η διαδικασία αυτή είναι κάθε άλλο παρά ενδεικνυόμενη και ικανοποιητική . Μπορεί επίσης να αναφερθεί σχετικώς η απόφαση επί των υποθέσεων 783 και 786/79 ( 4 ), όπου έγινε δεκτό ότι η προσφυγή πρέπει να στρέφεται κατά της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής, η οποία έλαβε το προσβαλλόμενο μέτρο . Σε σχέση με το πρόβλημα αυτό, και επειδή σε μία σύνθετη περίπτωση αρμοδιοτήτων, όπως αυτή στην οποία αναφέρεται το άρθρο 57, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, τις αποφάσεις λαμβάνει τελικώς το Συμβούλιο, ως μόνο σκόπιμο πρέπει να θεωρηθεί, σε περίπτωση προσβολής των αποφάσεων αυτών διορισμού, το να μπορεί να αμυνθεί, και μάλιστα ως διάδικος, το Συμβούλιο . Συνεπώς, έχω τη γνώμη ότι ορθώς η προσφυγή στρέφεται επίσης και κατά του Συμβουλίου .
15 . Το άλλο αντιθέτως ζήτημα που θίγεται επιπλέον σχετικά με το θέμα αυτό, αν δηλαδή - επειδή το άρθρο 57 του κανονισμού λειτουργίας προβλέπει σύμπραξη και της Επιτροπής - ενδείκνυται να συμμετάσχει στη δίκη και αυτή, προφανώς δεν χρειάζεται να εξεταστεί περισσότερο . Μία απάντηση στο πρόβλημα αυτό δεν επηρεάζει, πράγματι, το μοναδικό ζήτημα που τίθεται στην παρούσα υπόθεση, το αν δηλαδή ορθώς στρέφεται η προσφυγή κατά του Συμβουλίου . Πάντως, μπορεί να υποστηριχθεί ότι ως προς το θέμα αυτό - δηλαδή σε ό,τι αφορά το όργανο του οποίου απλώς ζητείται η σύμφωνη γνώμη - διαφορετική κρίση μπορεί να θεωρηθεί ορθή, μπορούν δε να αναφερθούν σχετικά υποθέσεις προσβολής αποφάσεων που ελήφθησαν σύμφωνα με το άρθρο 58 της Συνθήκης ΕΚΑΧ ( ρυθμίσεις περί των ποσοστώσεων σιδήρου και χάλυβα που απαιτούν τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου ) στις οποίες η προσφυγή εστρέφετο αποκλειστικώς κατά της Επιτροπής .
16 . β ) Ως προς την κατά του Συμβουλίου στρεφόμενη προσφυγή αντιτάχθηκε επίσης, ότι, εν πάση περιπτώσει, είναι απαράδεκτη, διότι δεν είχε προηγηθεί η υποβολή διοικητικής ενστάσεως προς το Συμβούλιο, όπως επιβάλλει το άρθρο 91 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως .
17 . Είναι σχετικώς αληθές ότι η διοικητική ένσταση του προσφεύγοντος, όπως προκύπτει από την απόφαση της 19ης Ιουλίου 1985, δεν έφθασε στο Συμβούλιο . Πρέπει όμως να γίνει δεκτό ότι ρητώς εστρέφετο ( και ) κατά του Συμβουλίου . Αυτό προκύπτει και από τον αποδέκτη της "Autorite investie du pouvoir de nomination du CΕS" ( αρμόδια για τους διορισμούς αρχή της ΟΚΕ ). Αλλά προκύπτει επίσης και από το περιεχόμενό της, καθόσον αναφέρεται, μεταξύ άλλων, η αποδοχή της προτάσεως διορισμού που διατύπωσε το προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και ζητείται que vous revoquiez votre decision du 29 janvier 1985 ( να ανακαλέσετε την απόφασή σας της 29ης Ιανουαρίου 1985 ) ( αναφέρεται δηλαδή έτσι σε ενέργειες του Συμβουλίου ). Το γεγονός αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, καθοριστικό, είναι δηλαδή αποφασιστικής σημασίας το ότι ο προσφεύγων έκανε ό,τι ήταν δυνατό για να διευκολύνει την επανεξέταση της αμφισβητούμενης πράξεως από την αρμόδια για τους διορισμούς αρχή ( την οποία η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προς την οποία απευθύνθηκε, ακολουθώντας την προβλεπόμενη ιεραρχική οδό, μπορούσε ασφαλώς να προσδιορίσει ). Αν κατά "την ιεραρχική οδό" υπό την έννοια του άρθρου 90, παράγραφος 3, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως σημειώθηκαν αταξίες έτσι ώστε να μην μπόρεσε η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή να εκτελέσει το καθήκον της εξετάσεως, το ενδεχόμενο αυτό δεν πρέπει ασφαλώς να έχει αρνητικές συνέπειες γι' αυτόν που υπέβαλε τη διοικητική ένσταση . Αντιθέτως, μετά την πάροδο της τετράμηνης προθεσμίας που προβλέπει το άρθρο 90, παράγραφος 2, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως μπορούσε να λάβει ως δεδομένο ότι υπάρχει σιωπηρή απορριπτική απόφαση και δεν χρειαζόταν να ασχοληθεί με την πρόταση που περιλαμβάνεται στην απόφαση της 19ης Ιουλίου 1985 να προωθηθεί η διοικητική ένσταση στο Συμβούλιο, καθόσον εξαρχής ήταν σαφής η σχετική βούληση του προσφεύγοντος και είχε ήδη τότε παρέλθει η προθεσμία υποβολής διοικητικής ενστάσεως κατά της αποφάσεως περί διορισμού της 29ης Ιανουαρίου 1985 .
18 . γ ) Συνεπώς δεν δικαιολογείται κανένας σοβαρός ενδοιασμός ως προς το παραδεκτό της στρεφομένης κατά του Συμβουλίου προσφυγής .
2 . Επί της προσφυγής κατά της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
19 . α ) Με την προσφυγή αυτή διατυπώνονται κυρίως αιτιάσεις ως προς τον προαναφερθέντα διαγωνισμό . Επ' αυτού, αντιτάχθηκε πρωτίστως ότι ο προσφεύγων δεν έχει έννομο συμφέρον για την ακύρωση του διαγωνισμού, καθόσον δεν ζήτησε να ακυρωθεί η απόφαση περί διορισμού που ελήφθη συνεπεία του εν λόγω διαγωνισμού, αλλά να γίνει δεκτό ότι η απόφαση αυτή "στερείται ερείσματος ".
20 . Δεν μπορώ να συμφωνήσω με το επιχείρημα αυτό . Βεβαίως, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η διατύπωση του αιτήματος της προσφυγής δεν είναι ιδιαίτερα επιτυχής . Από το όλο περιεχόμενο του δικογράφου της προσφυγής προκύπτει όμως με σαφήνεια ότι ο προσφεύγων επιδιώκει την ακύρωση της αποφάσεως περί διορισμού . Σχετικώς, μπορεί ιδίως να αναφερθεί το σημείο 26 της προσφυγής στο οποίο ρητώς εκτίθεται ότι "πρόκειται, συνεπώς, για ακύρωση του διαγωνισμού LΑ/57/83 και - κατά συνέπεια - του διορισμού του Τσ .". Δεν μπορεί, συνεπώς, να υποστηριχθεί ότι το αίτημα για ακύρωση του διαγωνισμού δεν έχει πραγματικό υπόβαθρο .
21 . β ) Ως προς τις αιτιάσεις που διατυπώνονται με την προσφυγή σχετικά με τη στάση και τις ενέργειες της εξεταστικής επιτροπής, αντιτάχθηκε ακόμη ότι κατά πράξεων εξεταστικών επιτροπών επιτρέπονται μόνο απευθείας προσφυγές και ότι, συνεπώς, η παρούσα προσφυγή είναι από την άποψη αυτή εκπρόθεσμη, καθόσον προηγήθηκε διοικητική ένσταση .
22 . Ούτε με το επιχείρημα αυτό μπορώ να συμφωνήσω .
23 . Αφενός δεν είναι, πράγματι, ορθό ότι δεν έχει κανένα νόημα η υποβολή διοικητικών ενστάσεων κατά αποφάσεων εξεταστικών επιτροπών ( το θέμα αυτό το διευκρίνισα στις προτάσεις μου επί της υποθέσεως 255/85 ( 5 )). Και στη νομολογία έχει, από μακρού, διευκρινιστεί ότι σε μια τέτοια περίπτωση η προθεσμία ασκήσεως της προσφυγής αρχίζει να τρέχει από την ημέρα επιδόσεως της αποφάσεως επί της διοικητικής ενστάσεως ( βλέπε απόφαση επί της υποθέσεως 144/82 ( 6 )). Η υποβολή διοικητικής ενστάσεωςδεν συνεπάγεται, επομένως, το εκπρόθεσμο της ασκήσεως της προσφυγής .
24 . Αφετέρου, εκείνο που έχει σημασία είναι ότι στην παρούσα υπόθεση ασκήθηκε εμπροθέσμως προσφυγή κατά της αποφάσεως περί διορισμού . Στο πλαίσιο αυτό όμως μπορούν παρεμπιπτόντως να αμφισβητηθούν και πράξεις της εξεταστικής επιτροπής . Αυτό έχει ήδη επίσης διευκρινιστεί στη νομολογία και μπορώ να αναφέρω σχετικά τις αποφάσεις επί των υποθέσεων 11/65 ( 7 ), 21/65 ( 8 ), 257/83 ( 9 ) και 143/84 ( 10 ).
25 . γ ) Ως προς τις αιτιάσεις που διατυπώνονται με την προσφυγή κατά της διοργανώσεως του διαγωνισμού και των αποτελεσμάτων του αντιτάχθηκε ότι ο προσφεύγων δεν ενήργησε κατ' αυτών εμπροθέσμως και συνεπώς - λόγω "acquiescement" ( αποδοχής ) - απώλεσε το δικαίωμα προσβολής τους .
26 . Το ότι αυτό δεν αληθεύει - σε ό,τι αφορά το αποτέλεσμα του διαγωνισμού ( δηλαδή την κατάρτιση του πίνακα επιτυχόντων από την εξεταστική επιτροπή ) - το έδειξα ήδη, επικαλούμενος τη σχετική νομολογία .
27 . Σύμφωνα με την απόφαση επί της υποθέσεως 294/84 ( 11 ) θα μπορούσε, ωστόσο, να γίνει δεκτή μια άλλη λύση σε ό,τι αφορά τις πράξεις που αναφέρονται στη διοργάνωση διαγωνισμού, καθόσον στην απόφαση αυτή κρίθηκε, σχετικά με μια διαδικασία που αφορούσε τον αποκλεισμό από τις εξετάσεις ενός διαγωνισμού και στην οποία είχε υποστηριχθεί ότι η προκήρυξη του διαγωνισμού δεν είχε γίνει νομοτύπως, ότι δεν είναι πλέον δυνατή η προσβολή της προκηρύξεως, αλλ' ότι θα έπρεπε να είχε εμπροθέσμως ασκηθεί προσφυγή κατ' αυτής .
28 . Νομίζω, όμως, ότι η κρίση αυτή δεν ανταποκρίνεται στα πράγματα, έχω δε την εντύπωση ότι η κατ' εξοχήν σχετική νομολογία δεν πρέπει να αναζητηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά στο ότι σε παρόμοιες υποθέσεις, όταν δηλαδή η απόφαση διορισμού προσβάλλεται εμπροθέσμως, επιτρέπεται να περιληφθούν στη διαδικασία και οι προκαταρκτικές πράξεις ( προκήρυξη κενής θέσεως, πράξεις στο πλαίσιο της διαδικασίας του διαγωνισμού ), ως προπαρασκευαστικές πράξεις, οι οποίες μπορούν να προσβληφθούν παρεμπιπτόντως . Παραπέμπω σχετικώς στις αποφάσεις επί των υποθέσεων 11/65, 21/65, 37/72 ( 12 ) και 101/77 ( 13 ) και προτείνω και στην παρούσα υπόθεση να ακολουθηθεί η ίδια λύση, να μην απορριφθούν, δηλαδή, οι προαναφερθείσες αιτιάσεις με την αιτιολογία ότι θα έπρεπε να είχε εμπροθέσμως ασκηθεί χωριστή προσφυγή γι' αυτές .
29 . δ ) Ως προς το παραδεκτό της αιτιάσεως τουλάχιστον που αναφέρεται στη διοργάνωση του διαγωνισμού ( ως γνωστό, με αυτή προβάλλεται ότι αρμόδιος κατά το άρθρο 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής δεν ήταν ο γενικός γραμματέας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, αλλά το Συμβούλιο ) μπορούν, ωστόσο, να προκύψουν αμφιβολίες από δύο άλλες απόψεις .
30 . αα ) Πριν από την προσφυγή στο Δικαστήριο πρέπει να προηγηθεί η υποβολή διοικητικής ενστάσεως . Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η προσφυγή δεν πρέπει να αποκλίνει από τη διοικητική ένσταση σε ό,τι αφορά το αντικείμενο και τη νομική θεμελίωση ενός αιτήματος ( βλέπε αποφάσεις επί των υποθέσεων 75/82 ( 14 ), 173/84 ( 15 ), 270/84 ( 16 )) καίτοι είναι δυνατή η προβολή, κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία, λόγων και επιχειρημάτων τα οποία δεν είχαν διατυπωθεί στη διοικητική ένσταση, ωστόσο δεν πρέπει να πρόκειται για αιτιάσεις, όπως τονίζεται στη σκέψη 15 της αποφάσεωςεπί της υποθέσεως 52/85 ( 17 ), οι οποίες στηρίζονται σε νομικούς ισχυρισμούς που δεν έχουν καμία σχέση με τις αιτιάσεις που διατυπώθηκαν στη διοικητική ένσταση .
31 . Στην παρούσα υπόθεση ο προσφεύγων - όπως αναφέρθηκε - υπέβαλε διοικητική ένσταση κατά της αποφάσεως περί διορισμού του Τσ ., στην οποία περιέλαβε και αιτιάσεις που αφορούν τη διεξαγωγή του κανονισμού . Στη διοικητική ένσταση, όμως, δεν αναφέρεται τίποτα σχετικά με το πρόβλημα αν μπορεί - όπως και έγινε - να διοργανώσει το διαγωνισμό ο γενικός γραμματέας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ή αν πρέπει ( επειδή το άρθρο 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής παραπέμπει στο άρθρο 29 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως και, κατά συνέπεια, σιωπηρώς και στο παράρτημα ΙΙΙ του εν λόγω κανονισμού ), όταν πρόκειται για θέσεις LΑ 3, να ενεργήσει το Συμβούλιο κατόπιν προτάσεως του προεδρείου της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και σύμφωνης γνωμης της Επιτροπής . Μπορεί, συνεπώς, πράγματι να λεχθεί ότι το θέμα αυτό δεν αποτέλεσε αντικείμενο της διοικητικής ενστάσεως, ούτε καν ως σιωπηρώς ή λογικώς συναγόμενο, αλλά αντιθέτως οι αιτιάσεις σχετικά με τη διοργάνωση του διαγωνισμού διατυπώθηκαν για πρώτη φορά στην προσφυγή . Επειδή, εξάλλου, δεν διακρίνεται καμία στενή σχέση με τις άλλες αιτιάσεις που προβλήθηκαν στη διοικητική ένσταση ( κατά την έννοια της αποφάσεως επί της υποθέσεως 52/85 ), δεν απομένει παρά το συμπέρασμα ότι το ζήτημα αυτό δεν μπορεί να προβληθεί για πρώτη φορά κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία .
32 . ββ ) Εξάλλου πρέπει να υπομνησθεί ότι σύμφωνα με τη νομολογία πρέπει να υπάρχει έννομο συμφέρον για τη διατύπωση συγκεκριμένων αιτιάσεων και ότι, ιδίως, σε περίπτωση προβολής διαδικαστικών πλημμελειών πρέπει να αποδεικνύεται ότι η σχετική απόφαση θα είχε διαφορετικό περιεχόμενο αν η διαδικασία είχε διεξαχθεί νομοτύπως ( βλέπε απόφαση επί της υποθέσεως 150/84 ( 18 )).
33 . Ασφαλώς δεν μπορεί να λεχθεί ότι οι προϋποθέσεις αυτές συντρέχουν στην παρούσα υπόθεση . Κατά τη συζήτηση των αιτιάσεων που ενδιαφέρουν εν προκειμένω αναφέρθηκε ότι, επειδή η κατά γράμμα εφαρμογή του άρθρου 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, σε ό,τι αφορά την προκήρυξη διαγωνισμών ( που θα σήμαινε ότι το προεδρείο προτείνει, η Επιτροπή διατυπώνει σύμφωνη γνώμη και το Συμβούλιο - όχι μόνο ο γενικός γραμματέας του - αποφασίζει ), θα ήταν προφανώς χωρίς νόημα και πρακτικά δυσχερής, η διοργάνωση παρόμοιων διαδικασιών έχει, από μακρού ήδη, κατόπιν κοινής συμφωνίας, αφεθεί στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή . Μπορεί, συνεπώς, να υποτεθεί άνευ ετέρου ότι η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή - αν η διαδικασία είχε εξελιχθεί όπως ο προσφεύγων θεωρεί ορθό - διατυπώνοντας μια αντίστοιχη πρόταση θα είχε επιτύχει την έγκρισή της από την Επιτροπή και το Συμβούλιο και ότι συνεπώς η απόφαση περί διοργανώσεως διαγωνισμού θα είχε το περιεχόμενο της αποφάσεως της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ενεργούσας αυτοτελώς .
34 . Αυτό σημαίνει στην πραγματικότητα - όπως εξάλλου συνάγεται και από το γεγονός ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο, σε σχέση με την έκδοση αποφάσεως περί διορισμού, δεν διατύπωσαν αντιρρήσεις ως προς τις προπαρασκευαστικές πράξεις - ότι ο προσφεύγων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει συμφέρον στην προβολή της καθ' υπόθεση παραβάσεως του άρθρου 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής κατά την προκήρυξη του διαγωνισμού .
35 . ε ) Κατά συνέπεια, αναφορικώς με την προσφυγή κατά της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτό ότι δεν υφίστανται, γενικώς, ενδοιασμοί ως προς το παραδεκτό της . Πρέπει, ωστόσο, να γίνει δεκτό ότι ένας από τους βασικούς λόγους της προσφυγής ( αυτός στον οποίο μόλις αναφέρθηκα ) δεν μπορεί να προβληθεί .
ΙΙ - Επί της ουσίας
1 . Αιτιάσεις που αφορούν το διαγωνισμό
36 . α ) Ο προσφεύγων προβάλλει, καταρχάς, την αιτίαση ότι η διοργάνωση του διαγωνισμού για την πλήρωση της θέσεως προϊσταμένου του ελληνικού μεταφραστικού τμήματος από το γενικό γραμματέα της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής δεν είναι σύμφωνη με το άρθρο 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, καθόσον, σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, τις κατά τον κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως αρμοδιότητες της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής, μεταξύ άλλων σε περιπτώσεις υπαλλήλων βαθμού LΑ 3 και λαμβανομένου υπόψη - μεταξύ άλλων - του άρθρου 30, τις ασκεί το Συμβούλιο με σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής και κατόπιν προτάσεως του προεδρείου . Ακόμα και αν θεωρηθεί - όπως επιπλέον υποστηρίχθηκε κατά την προφορική διαδικασία - ότι είναι δυνατή μεταβίβαση της αρμοδιότητας, αυτή θα αφορούσε, εν πάση περιπτώσει, το προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και όχι το γενικό της γραμματέα, ο οποίος δεν αναφέρεται καθόλου εν προκειμένω .
37 . Κατά της απόψεως αυτής η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αντέταξε, ως γνωστό, ότι το άρθρο 57 του κανονισμού λειτουργίας πρέπει να ερμηνεύεται έτσι, ώστε να μην προκύπτουν συμπεράσματα άσχετα προς την πραγματικότητα και δύσκολα ως προς την εφαρμογή, αλλά να έχουν "effet utile" ( πρακτική αποτελεσματικότητα ). Επειδή το προσωπικό της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής έχει αυξηθεί σημαντικά και δεδομένου ότι και στο ίδιο το Συμβούλιο αρμόδια για τους διορισμούς αρχή ( εκτός από τους υπαλλήλους Α 1 ) είναι ο γενικός γραμματέας του, για τη διοργάνωση και διεξαγωγή διαγωνισμών από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή δεν απαιτείται αποφασιστική σύμπραξη του Συμβουλίου και της Επιτροπής . Υπάρχει, εξάλλου, μακρόχρονη πρακτική και σειρά περιπτώσεων στις οποίες ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία όπως και στην παρούσα περίπτωση . Επομένως, μπορεί να γίνει ενδεχομένως λόγος για διαμόρφωση αντίστοιχου εθίμου ή - όπως αναφέρθηκε κατά την προφορική διαδικασία κατά τρόπο λιγότερο κατηγορηματικό - για την ανάγκη ορθολογικής ερμηνείας σύμφωνα με μια πάγια πρακτική ( όπως δέχθηκε ως ορθό το Δικαστήριο σε μια άλλη αλληλουχία - στην απόφαση επί της υποθέσεως 30/70 ( 19 ) σχετικά με τη θέσπιση από το Συμβούλιο κανόνων του παραγώγου κοινοτικού δικαίου βάσει του άρθρου 43 της Συνθήκης ΕΟΚ ).
38 . Τα επιχειρήματα αυτά δεν χρειάζεται, πράγματι, να τα εξετάσω λεπτομερέστερα, μετά τα όσα ανέφερα σχετικά με τον έλεγχο του παραδεκτού . Αν, παρά ταύτα, το κάνω για λόγους πληρότητας, είναι γιατί θέλω συνοπτικώς να διευκρινίσω ορισμένες βασικές σκέψεις .
39 . Ας μου επιτραπεί να πω αμέσως ότι, κατά τη γνώμη μου, η άποψη που διατύπωσε η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει σαφώς ορισμένα θετικά στοιχεία . Βεβαίως, σύμφωνα με ερμηνεία που στηρίζεται στο γράμμα του άρθρου 57 φαίνεται να είναι σαφές ( καθόσον γίνεται πράγματι παραπομπή στο άρθρο 29 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως γενικώς, χωρίς καμία διάκριση ) ότι και η πράξη της προκηρύξεως ενός διαγωνισμού περιλαμβάνεται στις πράξεις για τις οποίες - προκειμένου περί θέσεως LΑ 3 - απαιτείται σύμπραξη του προεδρείου της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με την Επιτροπή και το Συμβούλιο . Εύκολα, όμως, συνάγεται ότι αποκλειστικός σκοπός της ρυθμίσεως του άρθρου 57 είναι να δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή και το Συμβούλιο, δεδομένου ότι πρόκειται για ιεραρχικώς ανώτερες θέσεις, ασκήσεως επιρροής επί της πολιτικής προσωπικού που ακολουθεί η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή . Προς τούτο, αρκεί βεβαίως η σύμπραξη των οργάνων αυτών στην έκδοση των πράξεων με τις οποίες ολοκληρώνεται η διαδικασία πληρώσεως μιας θέσεως . Δύσκολα, όμως, μπορεί να θεωρηθεί ότι ο νομοθέτης θέλησε τη σύμπραξη, σε περίπτωση πληρώσεως θέσεως με διαγωνισμό - ακόμα και σε ό,τι αφορά τις προπαρασκευαστικές πράξεις, και μάλιστα - σε ό,τι αφορά το Συμβούλιο -, του ίδιου του Συμβουλίου ( κάτι δηλαδή που δεν προβλέπεται ούτε για το ίδιο το προσωπικό του Συμβουλίου ). Μπορεί επίσης να λεχθεί - λαμβανομένης υπόψη και της προαναφερθείσας αποφάσεως - ότι, εν πάση περιπτώσει, με τη μακρόχρονη πρακτική ( η οποία δεν αμφισβητήθηκε και η οποία, εξάλλου, εν μέρει - σε ό,τι αφορά τις περί προαγωγής αποφάσεις - αποδείχθηκε ) έγινε ένα είδος αυθεντικής ερμηνείας ενός κειμένου που έχει θεσπιστεί από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου . Τέλος, δεν μπορεί να μη γίνει δεκτό - και έτσι περιττεύει να εξεταστεί κατά βάθος το ζήτημα υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να διαμορφωθεί εθιμικό δίκαιο αντίθετο προς το γράμμα μιας διατάξεως - ότι όλα τα αναφερόμενα στο άρθρο 57 όργανα χωρίς επιφυλάξεις συνέπραξαν στην αποφασιστική τελευταία πράξη της διαδικασίας πληρώσεως της θέσεως, ότι, δηλαδή, ενδεχόμενη πλημμέλεια της διαδικασίας προκηρύξεως του διαγωνισμού θεραπεύθηκε εκ των υστέρων ( και τούτο αφορά, επίσης, την ενέργεια του γενικού γραμματέα, για την οποία έχει σημασία η επεξεργασία της προτάσεως περί διορισμού από το προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ).
40 . Συνεπώς, δεν μπορεί να συναχθεί, βάσει του άρθρου 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σε συνδυασμό με το άρθρο 29 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, ότι η έναρξη της διαδικασίας του διαγωνισμού με πράξη του γενικού γραμματέα δεν ήταν νομότυπη .
41 . β ) Ο προσφεύγων διατύπωσε, επίσης, διάφορες επικρίσεις σχετικά με τη διεξαγωγή του διαγωνισμού .
42 . αα ) Ισχυρίζεται, πρωτίστως, ότι υπήρξε διαφορετική μεταχείριση των υποψηφίων, η οποία έγκειται στο ότι στον ίδιο είχε απαγορευθεί, κατά τη διάρκεια του πρώτου διαγωνισμού του 1982, να ασκεί τα καθήκοντα του προϊσταμένου του ελληνικού μεταφραστικού τμήματος, ενώ κατά τη διάρκεια του δεύτερου διαγωνισμού δεν ίσχυσε η ίδια απαγόρευση και για τον Τ ..
43 . Επ' αυτού μπορεί να λεχθεί καταρχήν ότι δεν γίνεται αντιληπτό από πού πηγάζει η αρχή - που υπονοούν οι διατυπούμενες αιτιάσεις - ότι κατά τη διαδικασία πληρώσεως μιας θέσεως κανείς από τους υποψηφίους, καθολη τη διάρκεια του διαγωνισμού, δεν μπορεί να ασκεί τα καθήκοντα της προς πλήρωση θέσεως . Το ότι δεν μπορεί να ισχύσει μια τέτοια αρχή καθίσταται ήδη σαφές από το ότι, διαφορετικά, θα ήταν συνήθως αδύνατη η προσωρινή άσκηση των καθηκόντων μιας προς πλήρωση θέσεως, γεγονός που θα είχε ως συνέπεια τη δημιουργία σοβαρών οργανωτικών προβλημάτων και την παρακώλυση του έργου της διοικήσεως .
44 . Εξάλλου, δεν γίνεται αντιληπτό πώς το γεγονός αυτό που αναφέρει ο προσφεύγων δεν μπορούσε να επηρεάσει το αποτέλεσμα του διαγωνισμού και, ειδικότερα, πώς θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την απόδοσή του στις εξετάσεις, όπως ισχυρίζεται ο προσφεύγων .
45 . Θα μπορούσε ακόμα να αντιταχθεί, σχετικά με το θέμα αυτό, στον προσφεύγοντα ότι τότε μόνο μπορεί να γίνει λόγος για άνιση μεταχείριση, όταν στο πλαίσιο ενός διαγωνισμού ισχύουν διαφορετικοί όροι για τους υποψηφίους, όχι όμως όταν ένας διαγωνισμός διαφέρει από τη μορφή που είχε λάβει ένας προηγούμενος διαγωνισμός . Στην παρούσα όμως περίπτωση δεν μπορεί να γίνει λόγος για διαφορετική μεταχείριση, διότι προφανώς - αν κατάλαβα καλά - κατά τη διάρκεια του δεύτερου διαγωνισμού συνεχίστηκε η ίδια πρακτική, ότι δηλαδή ο προσφεύγων και ο Τ . ασκούσαν εναλλάξ τα καθήκοντα του προϊσταμένου του ελληνικού τμήματος . Είχαν, συνεπώς, και οι δύο τη δυνατότητα να αποδείξουν τις ικανότητές τους και, επομένως, δεν αντιλαμβάνομαι πώς ο υποψήφιος που διορίστηκε έτυχε ευνοϊκότερης μεταχειρίσεως .
46 . ββ ) Ως προς τη σύνθεση της εξεταστικής επιτροπής, ο προσφεύγων διατυπώνει γενικώς την αιτίαση ότι δεν εξασφάλιζε αντικειμενικότητα και ότι ειδικότερα δεν είχε κανέναν 'Ελληνα ως μέλος της . Σχετικά με το τελευταίο αυτό σημείο περιέλαβε στην απάντησή του επιπλέον τη μομφή ότι κανένα μέλος της επιτροπής δεν κατείχε την ελληνική γλώσσα .
47 . Επί του ισχυρισμού αυτού πρέπει, καταρχάς, να παρατηρηθεί - και έτσι γίνεται σαφές ότι δεν συνιστά καμία βάσιμη αιτίαση - ότι δεν αποδείχθηκε πως τα μέλη της εξεταστικής επιτροπής ( τα οποία, εν πάση περιπτώσει, κατά το γραπτό μέρος των εξετάσεων δεν εγνώριζαν τα ονόματα των υποψηφίων ) επέδειξαν μεροληπτικότητα κατά τις εξετάσεις . Το γεγονός και μόνο ότι επρόκειτο εν μέρει για ιεραρχικώς προϊσταμένους του προσφεύγοντος δεν αρκεί . Διαφορετική κρίση θα σήμαινε ότι θα ήταν συχνά αδύνατη, κατά τους διαγωνισμούς, η σύσταση εξεταστικών επιτροπών που να ανταποκρίνονται στα κριτήρια της ορθολογικότητας και της αποτελεσματικότητας .
48 . 'Οσον αφορά την ειδικότερη αιτίαση, είναι εξάλλου σημαντικό το ότι η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ισχυρίστηκε, χωρίς να αντικρουσθεί, ότι ένα από τα μέλη της εξεταστικής επιτροπής γνώριζε πολύ καλά την ελληνική γλώσσα και ότι, επιπλέον, η εξεταστική επιτροπή, όπως της επιτρέπει το άρθρο 3, παράγραφος 2, του παραρτήματος ΙΙΙ του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, ζήτησε τη βοήθεια δύο συμπληρωματικών μελών ελληνικής ιθαγένειας . Δεν μπορεί, συνεπώς, να αμφισβητηθεί ότι η εξεταστική επιτροπή μερίμνησε να έχουν τα μέλη της επαρκείς γνώσεις και διασφάλισε την πρέπουσα εξέταση των προσόντων των υποψηφίων .
49 . γγ ) Ως προς τη διεξαγωγή των εξετάσεων, τέλος, ο προσφεύγων διατυπώνει την αιτίαση ότι η εξεταστική επιτροπή υπερέβη τις αρμοδιότητές της, καθόσον προχώρησε σε εξέταση της προσωπικότητας και του χαρακτήρα των υποψηφίων . Εξάλλου, στην απάντησή του ο προσφεύγων αναφέρει ότι δόθηκε προς αναθεώρηση μεταφρασμένο κείμενο νομικού περιεχομένου και όχι - όπως προέβλεπε η προκήρυξη - κείμενο γενικού περιεχομένου .
50 . Αλλά και από τα στοιχεία αυτά δεν προκύπτει καμία σημαντική πλημμέλεια της διαδικασίας .
51 . Στην πραγματικότητα, αυτό που ο προσφεύγων χαρακτηρίζει ως "εξέταση της προσωπικότητας" ή "preuves caracterielles" ( εξέταση του χαρακτήρα ), δεν είναι τίποτε άλλο παρά η διερεύνηση των ικανοτήτων και των ιδιοτήτων του χαρακτήρα, που απαιτούνται για τη διεύθυνση μιας διοικητικής μονάδας . Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την προκήρυξη κενής θέσεως 84/81, πρόκειται για θέση που αφορά την οργάνωση, επίβλεψη και έλεγχο των εργασιών του ελληνικού τμήματος και δεδομένου ότι ρητώς απαιτείται "aptitude dans la direction d' une unite administrative" ( ικανότητα διευθύνσεως μιας διοικητικής μονάδας ), είναι βέβαιο ότι δεν μπορεί να γίνει λόγος για ανεπίτρεπτη διεύρυνση του πεδίου των εξετάσεων, επειδή η εξεταστική επιτροπή διερεύνησε και την πλευρά αυτή των υποψηφίων .
52 . Ως προς το δεύτερο σημείο, είναι προφανές, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις στις οποίες προέβη η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ότι ο προσφεύγων έπεσε θύμα πλάνης . Η προκήρυξη του διαγωνισμού αναφέρει "sujet de caractere general" ( θέμα γενικού χαρακτήρα ) στο σημείο 7, στοιχείο α ), σχετικά με ένα "expose en grec" ( έκθεση στην ελληνική γλώσσα ) αντιθέτως, σχετικά με την αναθεώρηση μεταφρασμένου κειμένου δεν διευκρινίζεται το είδος του κειμένου, δεν ξενίζει δε, λαμβανομένων υπόψη των εργασιών της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, το ότι επιλέχθηκε ένα νομικό κείμενο .
53 . δδ ) Συνεπώς, κανένα από τα στοιχεία που ανέφερε ο προσφεύγων δεν μπορούν να στηρίξουν αιτιάσεις κατά της διεξαγωγής του διαγωνισμού .
2 . Επί της καταρτίσεως της αποφάσεως περί διορισμού
54 . 'Οπως ήδη ανέφερα, σύμφωνα με το άρθρο 57 του κανονισμού λειτουργίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, η πλήρωση θέσεως LΑ 3 γίνεται με απόφαση του Συμβουλίου, με σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής και κατόπιν προτάσεως του προεδρείου της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής . Κατά την άποψη του προσφεύγοντος - και αυτό συνιστά έναν πρόσθετο λόγο προσφυγής - η πρόταση δεν δόθηκε νομότυπα . Κατά τη συνεδρίαση του προεδρείου, της 17ης Οκτωβρίου 1984, υποβλήθηκε, πράγματι, μόνο μία πρόταση του γενικού γραμματέα για διορισμό του Τσ ., η οποία και έγινε αμέσως δεκτή . Αυτό καταδεικνύει πράγματι ότι ο γενικός γραμματέας άσκησε αποφασιστικές αρμοδιότητες κατά την επιλογή του υποψηφίου από τον πίνακα επιτυχόντων, αρμοδιότητες τις οποίες, δεν διαθέτει . Είναι επίσης σαφές - δεδομένου ότι τα μέλη του προεδρείου είχαν στη διάθεσή τους μόνο τον πίνακα επιτυχόντων ( και όχι όπως συνέβη σε μια άλλη περίπτωση που εξετάστηκε την ίδια ημέρα τις αιτήσεις υποψηφιότητας και τα βιογραφικά σημειώματα ) και επειδή την πρόταση δεν την συνόδευσε κανένα προφορικό σχόλιο - ότι το προεδρείο δεν εξέτασε άλλες υποψηφιότητες, ότι δηλαδή δεν προέβη σε συγκριτική εξέταση των ικανοτήτων άλλων υποψηφίων . Αν αυτό είχε γίνει, οι πιθανότητες του προσφεύγοντος θα ήταν καλύτερες, διότι - με πρακτικά ισοδύναμη αξιολόγηση μεταξύ αυτού και του Τσ . κατά το διαγωνισμό - ο ίδιος ήταν μεγαλύτερος στην ηλικία ( η οποία έχει συνήθως σημασία σε παρόμοιες περιπτώσεις ), είχε μεγαλύτερη επαγγελματική πείρα και καλύτερες γλωσσικές γνώσεις .
55 . Κατά τη γνώμη μου, ούτε οι ισχυρισμοί αυτοί μπορούν τελικά να θεμελιώσουν λόγο ακυρώσεως .
56 . Δεν είναι, πράγματι, αληθές ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα του διαγωνισμού και τα άλλα σχετικά στοιχεία ο προσφεύγων είχε τις περισσότερες πιθανότητες να διοριστεί . Πράγματι, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η βαθμολογία του ήταν καλύτερη από του Τσ . ή πάντως ότι ήταν ισοδύναμη με αυτή . Βεβαίως, στις γραπτές εξετάσεις ο προσφεύγων είχε ελαφρά υπεροχή κατά δύο βαθμούς . Στις προφορικές όμως εξετάσεις η βαθμολογία του Τσ . ήταν σαφώς καλύτερη, υπέρ αυτού δε ήταν και το τελικό αποτέλεσμα . Αυτό οφείλεται στο ότι οι γλωσσικές γνώσεις του προσφεύγοντος κρίθηκαν λιγότερο καλές ( αν αυτό κακώς ως προς την αγγλική γλώσσα - όπως υποστηρίζει ο ίδιος - δεν μπορεί να κριθεί, καθόσον ελλείπει οποιαδήποτε απόδειξη ). Επίσης κρίθηκαν λιγότερο καλές οι γενικές του γνώσεις, καθώς και οι γνώσεις του περί του τρόπου λειτουργίας της Κοινότητας, η κρίση δε έγινε ενόψει των ιδιοτήτων που απαιτούνται για τη διεύθυνση μιας διοικητικής μονάδας . Υπό τις περιστάσεις αυτές δεν υπήρχε ασφαλώς λόγος, κατά την επιλογή του υποψηφίου, να κριθούν ως αποφασιστικά στοιχεία η μεγαλύτερη ηλικία του προσφεύγοντος και η μακρότερη επαγγελματική του πείρα .
57 . Αντιθέτως, είναι αληθές - σε ό,τι αφορά το σχηματισμό γνώμης του προεδρείου της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής - ότι δεν έγινε καμία συζήτηση σχετικά με την πρόταση του γενικού γραμματέα και ότι κατά τη συνεδρίαση του προεδρείου δεν έγινε συγκριτική εξέταση των προσόντων των διαφόρων υποψηφίων . Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πράγματι ότι η διαδικασία ενέχει οποιαδήποτε πλημμέλεια .
58 . Εσφαλμένη είναι ήδη η βάση από την οποία εκκινεί ο προσφεύγων, ο οποίος στηρίζεται στο άρθρο 45 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, το οποίο αναφέρεται στη διαδικασία προαγωγής και περιέχει τη φράση "συγκριτική εξέταση των προσόντων των υπαλλήλων ". Σε περίπτωση διαγωνισμού όμως πρόκειται απλώς για την επιλογή του κατάλληλου υποψηφίου από τον πίνακα επιτυχόντων που κατάρτισε η εξεταστική επιτροπή . Στην περίπτωση αυτή, διορίζεται κατά κανόνα ο υποψήφιος που είναι πρώτος στον πίνακα επιτυχόντων, υπάρχει δε υποχρέωση ειδικής αιτιολογίας μόνο σε περίπτωση αποκλίσεως από τον κανόνα ( βλέπε απόφαση επί της υποθέσεως 62/65 ( 20 ) αντιθέτως δεν απαιτείται, σύμφωνα με το άρθρο 30 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως συγκριτική εξέταση των προσόντων όλων των υποψηφίων που έχουν περιληφθεί στον πίνακα επιτυχόντων .
59 . Είναι επίσης αβάσιμη η υπόθεση ( η οποία διατυπώθηκε κατά την προφορική διαδικασία και, επομένως, όψιμα ), ότι ο γενικός γραμματέας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής υπερέβη τις αρμοδιότητές του κατά την κατάρτιση της προτάσεως περί διορισμού . Σύμφωνα με τα στοιχεία που είναι γνωστά, απλώς διατύπωσε μια υπόδειξη ( ενέργεια η οποία βεβαίως εμπίπτει στην κατά το άρθρο 56 του κανονισμού λειτουργίας αρμοδιότητά του να συμβουλεύει το προεδρείο ), από κανένα όμως στοιχείο δεν προκύπτει ότι έλαβε μέρος κατά την ψηφοφορία επί της προτάσεως περί διορισμού .
60 . Σε ό,τι, τέλος, αφορά την επιλογή που πρέπει να γίνει βάσει του άρθρου 30 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, δεν συντρέχει κανένας λόγος αμφιβολίας ως προς το ότι έγινε νομότυπα, καθόσον κάθε μέλος του προεδρείου είχε τη δυνατότητα να προετοιμαστεί έχοντας υπόψη τον πίνακα επιτυχόντων που του είχε κοινοποιηθεί, υπήρχε δε η δυνατότητα σε περίπτωση ανάγκης κατά τη συνεδρίαση ( κατά τη διάρκεια της οποίας ο γενικός γραμματέας - όπως βεβαιώθηκε - έθεσε στη διάθεση των μελών του προεδρείου όλα τα απαραίτητα έγγραφα ), να διευκρινιστούν και να εξεταστούν επισταμένως τα σημεία επί των οποίων υπήρχαν αμφιβολίες . Μπορούν, σχετικά, να αναφερθούν παρόμοιες μέθοδοι, οι οποίες είχαν σημασία στην υπόθεση 26/85 ( 21 ) ( σε σχέση με την έκδοση αποφάσεως προαγωγής θεωρήθηκε, ως γνωστό, επαρκές το ότι τα μέλη της Επιτροπής και τα ιδιαίτερα γραφεία τουσ είχαν τη δυνατότητα να λάβουν γνώση των εγγράφων του προσωπικού φακέλου των υποψηφίων πριν από τη συνεδρίαση και ότι ο γενικός γραμματέας, κατά τη διάρκεια της συνεδριάσεως, είχε στη διάθεση των μελών τα εν λόγω έγγραφα ). Και σε μία τέτοια περίσταση είναι απολύτως κανονικό να θεωρείται ότι έγινε προσεκτική εξέταση όλων των υποψηφίων ( όπως αναφέρεται στα πρακτικά της συνεδριάσεως της 17ης Οκτωβρίου 1984 ). Αν αυτό δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα θα ήταν αδύνατο στα πρακτικά της επομένης συνεδριάσεως, της 20ής Νοεμβρίου 1984, να εγκριθούν τα πρακτικά της προηγούμενης συνεδριάσεως .
61 . Χωρίς συνεπώς να χρειάζεται να εξεταστεί το ότι για μια άλλη περίπτωση που είχε περιληφθεί στην ημερησία διάταξη της 17ης Οκτωβρίου 1984 ( και στην οποία δεν είχε προηγηθεί κρίση εξεταστικής επιτροπής ) είχαν διανεμηθεί αιτήσεις υποψηφιότητας και βιογραφικά σημειώματα, χωρίς επίσης να εξεταστούν οι μάρτυρες που πρότεινε ο προσφεύγων σχετικά με την εξέλιξη των εργασιών της συνεδριάσεως της 17ης Οκτωβρίου 1984, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η πρόταση περί διορισμού του Τσ . καταρτίστηκε νομοτύπως από το προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και ότι, κατά συνέπεια, η απόφαση περί διορισμού δεν μπορεί να ακυρωθεί με την αιτιολογία ότι ελλείπουν ουσιώδη στοιχεία .
3 . Κατάχρηση εξουσίας
62 . Κατά της αποφάσεως περί διορισμού διατυπώνεται, τέλος, η μομφή ότι "το παιχνίδι είχε κριθεί εκ των προτέρων", ότι δηλαδή ο διορισμός του Τσ . είχε αποφασιστεί εξαρχής και ότι ο διαγωνισμός διεξήχθη για τα προσχήματα, ήταν με άλλα λόγια μια "φάρσα ".
63 . Ο προσφεύγων θεωρεί ότι έχει διάφορες ενδείξεις που του επιτρέπουν να διατυπώσει τη βαριά αυτή μομφή . Αναφέρει τη μείωση του ελαχίστου ορίου ηλικίας κατά το δεύτερο διαγωνισμό ( η οποία έγινε για να επιτραπεί η συμμετοχή του Τσ . στο διαγωνισμό ), την αμέσως προαναφερθείσα περίσταση ότι η πρόταση περί διορισμού εγκρίθηκε από το προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής χωρίς συζήτηση, καθώς και διάφορες ενέργειες από τις οποίες προκύπτει ότι, εν πάση περιπτώσει, για το γενικό γραμματέα διοικήσεως ( ο οποίος ήταν και πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής ) ο διορισμός του Τσ . ήταν, εν πάση περιπτώσει, δεδομένος ( δηλαδή ότι ο πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής στις 19 Ιουλίου 1984 - δηλαδή πριν από την κατάρτιση της εκθέσεως της εξεταστικής επιτροπής - κάλεσε στο γραφείο του τον Τσ . και του ανακοίνωσε ότι θα διοριζόταν το ίδιο βράδυ ο Τσ . οργάνωσε για το λόγο αυτό γιορτή λίγες μέρες δε αργότερα κατέλαβε το γραφείο του προϊσταμένου του ελληνικού τμήματος και άρχισε να ασκεί τα σχετικά καθήκοντα, ενώ δεν ζητήθηκε πλέον από το έτος 1984 η γνώμη του προσφεύγοντος από τους προϊσταμένους του σχετικά με τα προβλήματα του ελληνικού τμήματος ).
64 . Νομίζω, ότι τα στοιχεία αυτά δεν αρκούν για να στηρίξουν το κατά την προσφυγή αίτημα του προσφεύγοντος .
65 . Καταρχήν, πρέπει να υπομνησθεί ότι αποφάσεις περί διορισμού, όπως αυτή της παρούσας υποθέσεως, λαμβάνονται τελικώς από το Συμβούλιο με σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής . Δεν γίνεται, συνεπώς, κατανοητό πώς είναι δυνατό να προδικάσουν την απόφαση αυτή ενέργειες που γίνονται στο πλαίσιο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και οι οποίες, εν πάση περιπτώσει, αφορούν το γενικό γραμματέα διοικήσεως, δηλαδή ένα πρόσωπο το οποίο δεν είναι σε θέση να προδικάσει την πρόταση στην οποία θα προβεί το προεδρείο .
66 . Επιπλέον, πρέπει σχετικά με τις "ενδείξεις" που παρέθεσε ο προσφεύγων ( αν βεβαίως αυτές αξίζει να ληφθούν στα σοβαρά ) να παρατηρηθούν τα ακόλουθα :
67 . Ως προς τη μείωση του ορίου ηλικίας που έγινε κατά το δεύτερο διαγωνισμό, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή μπόρεσε να αποδείξει ότι επρόκειτο για ενδεδειγμένο αντικειμενικώς μέτρο, διότι έτσι διευρύνθηκε ο κύκλος των υποψηφίων ( ο περιορισμένος αριθμός των οποίων είχε οδηγήσει σε αποτυχία τον πρώτο διαγωνισμό ), φαίνεται δε, όπως υποστηρίχθηκε χωρίς να αμφισβητηθεί, ότι αυτό ανταποκρίνεται στη νέα πρακτική .
68 . Περαιτέρω, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αμφισβητεί ότι ο γενικός διευθυντής διοικήσεως είπε στον Τσ . τον Ιούλιο του 1984 ότι θα διοριζόταν, αυτό δε φαίνεται επίσης αξιόπιστο, επειδή ο γενικός γραμματέας γνωρίζει φυσικά τη διαδικασία διορισμού, όπως αυτή εκτέθηκε πιο πάνω . Εξάλλου, μπορεί να αναφερθεί η έγγραφη ειδοποίηση η οποία περιήλθε στον απουσιάζοντα στις 19 Ιουλίου 1984 προσφεύγοντα στις 22 Αυγούστου 1984 ( σύμφωνα με την οποία πράγματι το προεδρείο διατύπωσε την πρότασή του για το διορισμό ), καθώς επίσης και η απάντηση, της 10ης Οκτωβρίου 1984, στο υπηρεσιακό σημείωμα διαμαρτυρίας του προσφεύγοντος, σύμφωνα με την οποία ο γενικός γραμματέας διοικήσεως δεν είχε δώσει καμία πληροφορία που να προδικάζει την επιλογή του μελλοντικού προϊσταμένου του ελληνικού τμήματος, επιλογή η οποία εξάλλου εναπόκειται στο Συμβούλιο .
69 . Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αρνήθηκε, επίσης, το ότι δεν ζητήθηκε πλέον από τον Απρίλιο του 1984 η γνώμη του προσφεύγοντος σχετικά με τα θέματα του ελληνικού τμήματος και τόνισε κατηγορηματικώς ότι αυτό εξακολούθησε να γίνεται μέχρι και το Νοέμβριο του 1984 . Σχετικά με αυτό, αναφέρθηκε πάντως το υπηρεσιακό σημείωμα του γενικού διευθυντή διοικήσεως προς τον προϊστάμενο της γλωσσικής υπηρεσίας, της 26ης Οκτωβρίου 1984, σύμφωνα με το οποίο οι εργασίες του ελληνικού τμήματος έπρεπε να εξακολουθούν να ρυθμίζονται, όπως μέχρι τώρα, σε συνεργασία με τον προσφεύγοντα και τον Τσ .
70 . Τέλος, σε ό,τι αφορά την κατάληψη του γραφείου του προϊσταμένου του ελληνικού τμήματος από τον διορισθέντα κατόπιν στη θέση αυτή υπάλληλο δόθηκε στο Δικαστήριο πειστική εξήγηση ( ότι δηλαδή χρειάστηκε να παραδώσει ο Τσ . το μέχρι τότε γραφείο του σε συνάδελφο που είχε έλθει από το Κοινοβούλιο ). Ορθώς παρατηρήθηκε σχετικά ότι μια τέτοια εσωτερική ρύθμιση που αφορούσε το ελληνικό τμήμα και στην οποία συνέπραξε και η διοίκηση δεν μπορεί, φυσικά, να έχει οποιαδήποτε επιρροή επί της αποφάσεως του προεδρείου και της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής .
71 . Χωρίς να είναι αναγκαία η μαρτυρική απόδειξη που προτείνει ο προσφεύγων, μπορεί επομένως να γίνει δεκτό ότι δεν υπάρχει καμία σοβαρή ένδειξη για κατάχρηση εξουσίας που θα καθιστούσε απαραίτητη τη λεπτομερέστερη εξέταση αυτής της αιτιάσεως .
72 . 4 . Συνεπώς, μπορεί περαιτέρω να γίνει δεκτό ότι, πράγματι, κανείς από τους λόγους ακυρώσεως που προέβαλε ο προσφεύγων δεν ευσταθεί .
Γ - Συμπέρασμα
73 . Επομένως, δεν μπορώ παρά να προτείνω την απόρριψη της προσφυγής στο σύνολό της και την επιδίκαση των δικαστικών εξόδων σύμφωνα με το άρθρο 70 του κανονισμού διαδικασίας .
(*) Μετάφραση από τα γερμανικά .
( 1 ) Απόφαση της 19ης Μαρτίου 1964 στην υπόθεση 18/63, Estelle Schmitz, σύζυγος Wollast, κατά Επιτροπής ΕΟΚ, Slg . σ . 175
( 2 ) Απόφαση της 7ης Απριλίου 1965 στην υπόθεση 28/64, Moeller κατά Συμβουλίου ΕΟΚ και ΕΚΑΕ, Slg . σ . 323 .
( 3 ) Απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 1975 στην υπόθεση 50/74, Asmussen και λοιποί κατά Επιτροπής και Συμβουλίου, Slg . σσ . 1003 και 1013 .
( 4 ) Απόφαση της 27ης Οκτωβρίου 1981 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 783 και 786/79, Venus και Obert κατά Επιτροπής και Συμβουλίου, Συλλογή σσ . 2445 και 2461, σκέψη 22 .
( 5 ) Προτάσεις της 12ης Ιουνίου 1986 επί της υποθέσεως 255/85, Pressler-Hoeft κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ( σημείο 4 και επ .), απόφαση της 10ης Ιουλίου 1986, Συλλογή σ . 2459 .
( 6 ) Απόφαση της 14ης Ιουλίου 1983 στην υπόθεση 144/82, Armelle Detti κατά Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή σ . 2421 .
( 7 ) Απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1965 επί της υποθέσεως 11/65, Domenico Morina κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Slg . σ . 1337 .
( 8 ) Απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1965 επί της υποθέσεως 21/65, Domenico Morina κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Slg . σ . 1359 .
( 9 ) Απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 1984 επί της υποθέσεως 257/83, Williams κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή σ . 3547 .
( 10 ) Απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 1986 επί της υποθέσεως 143/84, Βλάχου κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή σ . 473 .
( 11 ) Απόφαση της 11ης Μαρτίου 1986 επί της υποθέσεως 294/84, Adams και λοιποί κατά Επιτροπής, Συλλογή σ . 984 .
( 12 ) Απόφαση της 15ης Μαρτίου 1973 επί της υποθέσεως 37/72, Antonio Marcato κατά Επιτροπής, Slg . σ . 361 .
( 13 ) Απόφαση της 13ης Απριλίου 1978 επί της υποθέσεως 101/77, Luigi Ganzini κατά Επιτροπής, Slg . σ . 915 .
( 14 ) Απόφαση της 20ής Μαρτίου 1984 επί των συνεκδικασθεισών υποθέσεων 75 και 117/82, Razzouk και Beydoun κατά Επιτροπής, Συλλογή σ . 1509 .
( 15 ) Απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 1986 επί της υποθέσεως 173/84, Lars Bo Rasmussen κατά Επιτροπής, Συλλογή σ . 204 .
( 16 ) Απόφαση της 10ης Ιουλίου 1986 επί της υποθέσεως 270/84, Licata κατά Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, Συλλογή σ . 2312 .
( 17 ) Απόφαση της 7ης Μαϊου 1986 επί της υποθέσεως 52/85, Rihoux και λοιποί κατά Επιτροπής, Συλλογή σ . 1564 .
( 18 ) Απόφαση της 23ης Απριλίου 1986 επί της υποθέσεως 150/84, Bernardi κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Συλλογή σ . 1387 .
( 19 ) Απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 1970 επί της υποθέσεως 30/70, Scheer κατά Einfuhr - und Vorratsstelle foer Getreide und Futtermittel, Slg . σ . 1197 .
( 20 ) Απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 1966 επί της υποθέσεως 62/65, Manlio Serio κατά Επιτροπής ΕΚΑΕ, Slg . σσ . 843 και 857 .
( 21 ) Απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 1986 επί της υποθέσεως 26/85, Vaysse κατά Επιτροπής, Συλλογή σ . 3131 .
Full & Egal Universal Law Academy