Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
1 . Η υπό κρίση υποθεση έχει ως αντικείμενο προσφυγή περί ακυρώσεως της από 28 Αυγούστου 1985 απόφασης της Επιτροπής, περί εκκαθαρίσεως των λογαριασμών που υπέβαλε η Ιρλανδία για τις δαπάνες που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, τμήμα Εγγυήσεων, για το οικονομικό έτος 1981 ( απόφαση 85/458/ΕΟΚ ), κατά το μέτρο που με την απόφαση αυτή η Επιτροπή αρνήθηκε την απόδοση ποσού 2 281 956,15 ιρλανδικών λιρών, το οποίο αντιστοιχεί στην καταβολή επιστροφών λόγω εξαγωγής βουτύρου και βουτυρελαίου προς χώρες μη μέλη της Κοινότητας .
Ι - Η σχετική κοινοτική νομοθεσία
2 . Είναι γνωστό ότι η καταβολή επιστροφών λόγω εξαγωγής, για προϊόντα που υπάγονται στην κοινή γεωργική πολιτική και εξάγονται προς τρίτες χώρες, έχει ως σκοπό να καλύπτει τη διαφορά μεταξύ της τιμής του προϊόντος στην αγορά της Κοινότητας και της τιμής του στην παγκόσμια αγορά, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η διάθεσή του .
3 . Σε πολλές περιπτώσεις προβλέφθηκε η δυνατότητα διαφοροποίησης του ύψους των επιστροφών, αναλόγως του προορισμού του προϊόντος, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η απόσταση που χωρίζει την κοινοτική αγορά από την αγορά της χώρας προορισμού ή οι ειδικές συνθήκες της χώρας αυτής .
4 . Για όλους τους γεωργικούς τομείς θεσπίστηκαν κοινές διοικητικές διαδικασίες, ώστε να διασφαλίζεται η καταβολή των επιστροφών λόγω εξαγωγής κατά τρόπο ενιαίο σε ολόκληρη την Κοινότητα .
5 . Κατά το χρόνο της προσχώρησης της Ιρλανδίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, οι κοινές εκτελεστικές διατάξεις για το σύστημα των επιστροφών λόγω εξαγωγής περιέχονταν στον κανονισμό 1041/67 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1967 ( 1 ), του οποίου το άρθρο 3 εξαρτούσε την καταβολή της επιστροφής από την προσκόμιση της απόδειξης ότι το εμπόρευμα είχε εγκαταλείψει το κοινοτικό έδαφος .
6 . Προς απόδειξη του γεγονότος αυτού, στις περιπτώσεις όπου ένα εμπόρευμα, για το οποίο είχαν συμπληρωθεί οι τελωνειακές διατυπώσεις, έπρεπε να διασχίσει το έδαφος άλλου κράτους μέλους, πέραν εκείνου όπου είχαν συμπληρωθεί οι διατυπώσεις αυτές, το άρθρο 5 του κανονισμού απαιτούσε την προσκόμιση φύλλου ελέγχου, τα αναλυτικά στοιχεία του οποίου ορίστηκαν μεταγενεστέρως με τον κανονισμό 2315/69 .
7 . Μετά την πραγματοποίηση της εξαγωγής, το εν λόγω φύλλο ελέγχου (" έντυπο Τ 5 ") εθεωρείτο από τις τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους τελικού προορισμού και συνιστούσε έτσι απόδειξη ότι το εμπόρευμα είχε εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας, εγγυώμενο στον κάτοχό του το δικαίωμα επί της καταβολής της επιστροφής λόγω εξαγωγής . Προς τούτο, το αντίστοιχο αντίτυπο του πιστοποιητικού έπρεπε να αποσταλεί εντός προθεσμίας 8 ημερών στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους εξαγωγής .
8 . 'Οπως φαίνεται, συνέβαινε συχνά τα έντυπα να μην αποστέλλονται ή να χάνονται καθ' οδόν, πράγμα που συνεπαγόταν, για τους θιγόμενους συναλλασσομένους, την απώλεια σημαντικών ποσών επιστροφών λόγω εξαγωγής .
9 . Το γεγονός αυτό ήταν ιδιαίτερα επαχθές για χώρες που δεν διαθέτουν κατάλληλη σύνδεση με τον υπόλοιπο κόσμο για τη μεταφορά των εξαγομένων εμπορευμάτων, με αποτέλεσμα αυτά να πρέπει να δρομολογούνται προς τον τελικό τους προορισμό διά θαλάσσης μέσω άλλων λιμένων της Κοινότητας .
10 . Στην κατάσταση αυτή βρισκόταν η Ιρλανδία, η οποία εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό, για τις εξαγωγές της, από άλλους κοινοτικούς λιμένες, και ιδίως του Ρόττερνταμ .
11 . Το πρόβλημα αυτό συζητήθηκε κατά την 33η συνεδρίαση της Επιτροπής Κοινοτικής Διαμετακομίσεως, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες από τις 17 μέχρι τις 19 Ιουλίου 1973 και κατέληξε στη σύναψη μιας "gentlemen' s agreement", η οποία και τέθηκε σε εφαρμογή μεταξύ των μερών με την πλήρη έγκριση της Επιτροπής .
12 . Ο διακανονισμός αυτός ( τον οποίο θα αναφέρω ως "συμφωνία του 1973 ") διελάμβανε ότι, για τη χορήγηση της επιστροφής λόγω εξαγωγής, η έξοδος από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας συντελείται στον πρώτο λιμένα φορτώσεως, εφόσον τα εμπορεύματα φορτώνονται σε πλοίο που μεταβαίνει προς άλλο κοινοτικό λιμένα, για να μεταφορτωθούν εκεί σε άλλο πλοίο και να δρομολογηθούν προς τον τελικό τους προορισμό .
13 . 'Επαυσε έτσι να απαιτείται να συνοδεύεται το εμπόρευμα με το έντυπο Τ 5 μέχρι τον τελευταίο λιμένα εξόδου του από την Κοινότητα και επομένως αρκούσε η θεώρηση της οικείας αρχής του κράτους μέλους αναχωρήσεως, για να πιστοποιήσει ότι τα προϊόντα εγκατέλειψαν το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας .
14 . Ο κανονισμός 1041/67 δεν όριζε αρχικά καμία προθεσμία για την πραγματοποίηση της εξαγωγής που προοριζόταν για τρίτες χώρες, πλην της περιπτώσεως της προκαταβολής προθεσμίες όριζε καταρχήν μόνο για την προσκόμιση στον οργανισμό παρεμβάσεως των αποδείξεων περί της εξαγωγής και, αν ήταν αναγκαίο, περί της εισαγωγής σε κάποια χώρα μη μέλος της Κοινότητας .
15 . Προθεσμία 45 ημερών ορίστηκε μόλις το 1974, για την εξαγωγή εμπορευμάτων από την Κοινότητα, με τον κανονισμό 2110/74 της Επιτροπής, κατά τον οποίο η προθεσμία αρχίζει από την ημέρα που τα προϊόντα τέθηκαν υπό τελωνειακό έλεγχο ενόψει της εξαγωγής τους .
16 . Η προθεσμία αυτή στη συνέχεια αυξήθηκε σε 60 ημέρες με τον κανονισμό 2730/79 της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 1979 ( 2 ), ο οποίος αντικατέστησε τον κανονισμό 1041/67 και ίσχυε κατά το χρόνο των υπό κρίση συναλλαγών . Κατά το άρθρο 9 του κανονισμού αυτού, η πληρωμή της επιστροφής εξαρτάται από την προσκόμιση της αποδείξεως ότι το προϊόν για το οποίο έχουν συμπληρωθεί οι τελωνειακές διατυπώσεις εξαγωγής έχει εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας "το αργότερο μέσα σε προθεσμία 60 ημερών από την ημέρα πραγματοποιήσεως αυτών των διατυπώσεων ".
ΙΙ - Το ιστορικό της υποθέσεως
17 . Το 1980 καθιερώθηκαν για το βούτυρο και το βουτυρέλαιο διαφοροποιημένες επιστροφές αναλόγως του προορισμού .
18 . Η καταβολή τους προϋπέθετε την προσκόμιση της απόδειξης της εισαγωγής εντός της χώρας προορισμού, ο δε έμπορος όφειλε επίσης να προσκομίσει αντίγραφο του εγγράφου μεταφοράς .
19 . Το 1981, ένας ιρλανδός έμπορος πραγματοποίησε σειρά εξαγωγών βουτύρου και βουτυρελαίου προς τρίτες χώρες .
20 . Τα εξαχθέντα προϊόντα εγκατέλειψαν το ιρλανδικό έδαφος εντός της προθεσμίας των 60 ημερών από της συμπληρώσεως των τελωνειακών διατυπώσεων εξαγωγής λόγω όμως των εργασιών μεταφορτώσεως σε άλλους κοινοτικούς λιμένες, η τελική έξοδος των προϊόντων αυτών από το έδαφος της Κοινότητας πραγματοποιήθηκε μετά την πάροδο της εν λόγω προθεσμίας των 60 ημερών .
21 . Οι συμβάσεις πωλήσεως των εμπορευμάτων είχαν ήδη συναφθεί κατά το χρόνο των εξαγωγών, οι δε καθυστερήσεις οφείλονταν, στις περισσότερες περιπτώσεις, κατά τους ισχυρισμούς της Ιρλανδίας, σε δυσχέρειες και διαταραχές στις χώρες προορισμού .
22 . Εφόσον τα αποδεικτικά στοιχεία περί της εισαγωγής προσκομίστηκαν εντός της τασσόμενης προθεσμίας, ο Υπουργός Γεωργίας της Ιρλανδίας κατέβαλε τις αναλογούσες επιστροφές λόγω εξαγωγής .
23 . Εντούτοις, κατά το κλείσιμο των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, για το 1981, η Επιτροπή έκρινε ότι οι πληρωμές αυτές δεν μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από την Κοινότητα .
24 . Η Επιτροπή στήριξε την άρνησή της στις διατάξεις του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 729/70 του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 1970 ( 3 ), που ορίζει ότι "χρηματοδοτούνται ... οι επιστροφές κατά την εξαγωγή προς τρίτες χώρες που χορηγούνται σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών" ( η υπογράμμιση δική μου ).
25 . Εφόσον δεν είχε τηρηθεί εν προκειμένω η προθεσμία των 60 ημερών του άρθρου 9 του κανονισμού 2730/79, οι επιστροφές λόγω εξαγωγής δεν χορηγήθηκαν "σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες ".
ΙΙΙ - Οι λόγοι ακυρώσεως της προσφυγής
26 . Α - Ο κύριος λόγος, τον οποίο επικαλείται η Ιρλανδία προς στήριξη της προσφυγής της, στηρίζεται στην εσφαλμένη ερμηνεία που έδωσε η Επιτροπή στους κανονισμούς 729/70 και 2730/79, ενόψει της συμφωνίας του 1973, την οποία δεν είχε λάβει υπόψη .
27 . Επικουρικώς, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, και αν ακόμα υποτεθεί ότι εσφαλμένως ενήργησε - πράγμα το οποίο αμφισβητεί -, αυτό θα έπρεπε να καταλογιστεί στην Επιτροπή, η οποία αποδέχτηκε και επέτρεψε την εφαρμογή της συμφωνίας του 1973 ισχυρίζεται επίσης ότι η Επιτροπή παραβίασε τις αρχές της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της ασφάλειας του δικαίου, της μη αναδρομικότητας και της αναλογικότητας τέλος, ότι η άρνηση αποδόσεως των επίδικων πληρωμών συνιστούσε αδικαιολόγητη τυπολατρία .
28 . Β - 'Οσον αφορά τον κανονισμό 729/70, η Ιρλανδία υποστηρίζει ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, πρέπει να ερμηνευτεί με γνώμονα την έβδομη αιτιολογική του σκέψη, κατά την οποία πρέπει να ληφθούν μέτρα "για την πρόληψη και δίωξη κάθε ανωμαλίας (( πλημμέλειας )) και για την ανάκτηση των απολεσθέντων ποσών από τέτοιες ανωμαλίες (( πλημμέλειες )) ή αμέλειες ".
29 . Κατά την Ιρλανδία, η Επιτροπή μπορούσε να αρνηθεί την απόδοση των επίδικων πληρωμών, μόνον αν ήταν δυνατό να αποδειχτεί ότι η μη τήρηση της νόμιμης προθεσμίας προξένησε ζημία στην Κοινότητα . 'Ομως τίποτε τέτοιο δεν είχε συμβεί εν προκειμένω .
30 . Ο λόγος αυτός δεν μου φαίνεται βάσιμος . Πράγματι, πρέπει να εξεταστεί αν οι επίδικες δαπάνες πραγματοποιήθηκαν ή όχι σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 του κανονισμού 729/70, αν πραγματοποιήθηκαν δηλαδή ή όχι σύμφωνα με τους "κοινοτικούς κανόνες στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών ". Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εξεταστεί αν οι κοινοτικοί κανόνες περί επιστροφών λόγω εξαγωγής, και συγκεκριμένα του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79, τηρήθηκαν ή όχι στην υπό κρίση περίπτωση .
31 . Αν οι κανόνες αυτοί δεν τηρήθηκαν, θα συνέτρεχε περίπτωση πλημμέλειας, στην οποία αναφέρεται η έβδομη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 729/70, η οποία θα δικαιολογούσε την άρνηση της Επιτροπής να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με τις δαπάνες που έγιναν για τις επιστροφές λόγω εξαγωγής .
32 . Γ - Εφόσον, λοιπόν, πρέπει να προσδιοριστεί αν οι εξαγωγές πραγματοποιήθηκαν ή όχι σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία, πρέπει να ερμηνευτεί ορθά το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79 .
33 . α ) Το βασικό ζήτημα που πρέπει να διαλευκανθεί εν προκειμένω είναι, επομένως, το πώς πρέπει να υπολογίζεται η προθεσμία που πρέπει να τηρείται μεταξύ της συμπλήρωσης των τελωνειακών διατυπώσεων εξαγωγής γεωργικών προϊόντων προς τρίτη χώρα και της εξόδου των προϊόντων αυτών από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας, επί ποινή απωλείας του δικαιώματος επί της καταβολής εκ μέρους της Κοινότητας των επιστροφών λόγω εξαγωγής .
34 . Γι' αυτό και καθίσταται απαραίτητο να διευκρινιστεί το ζήτημα του κύρους της συμφωνίας του 1973 υπό το φως των διατάξεων του κανονισμού 2730/79 . Ας υπομνηστεί ότι, όσον αφορά την πληρωμή της επιστροφής, "η έξοδος από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας κατά την έννοια του κανονισμού 1041/67 συντελείται στον πρώτο λιμένα φορτώσεως ".
35 . 'Οπως είναι γνωστό, ο κανονισμός 2730/79 αντικατέστησε τον κανονισμό 1041/67, στον οποίο αναφερόταν η συμφωνία . Πρέπει δε να επισημανθεί ότι η διατύπωση του άρθρου 9 του κανονισμού 2730/79 είναι ανάλογη με εκείνη του άρθρου 3 του κανονισμού 1041/67, με τη μόνη διαφορά ότι ο νεότερος κανονισμός ορίζει ανώτατη προθεσμία για την έξοδο των προϊόντων από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας .
36 . Η Ιρλανδία υποστηρίζει ότι ο κανονισμός 2730/79 ουδόλως μετέβαλε τους όρους της συμφωνίας του 1973, τους οποίους θεωρεί ότι συμβιβάζονται κάλλιστα με τον κανονισμό αυτόν .
37 . Επίσης η Επιτροπή "δεν αμφισβητεί ούτε το υποστατό ούτε το κύρος της συμφωνίας του 1973", εκτιμώντας ότι είναι "χρήσιμη" και ότι "συνεπώς πρέπει να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται και στο μέλλον, κυρίως προς το συμφέρον των κρατών μελών της περιφέρειας και των εξαγωγέων τους ". Ενώ όμως η Ιρλανδία υποστηρίζει ότι η συμφωνία δεν εμποδίζει την εφαρμογή της προθεσμίας των 60 ημερών του άρθρου 9 του κανονισμού 2730/79, δεδομένου ότι η προθεσμία αυτή υπολογίζεται μεταξύ της συμπλήρωσης των τελωνειακών διατυπώσεων στο κράτος εξαγωγής και της αναχώρησης από τον πρώτο λιμένα φορτώσεως, η Επιτροπή αντιθέτως φρονεί ότι η προθεσμία τρέχει μέχρι την οριστική έξοδο από την Κοινότητα .
38 . β ) Κατά τη δική μου άποψη και ενόψει της διατύπωσης της συμφωνίας του 1973, αυτή συμβιβάζεται με τον κανονισμό 2730/79 όσο συμβιβαζόταν και με τον κανονισμό 1041/67 .
39 . Ενόψει των ιδιαιτέρων δυσχερειών των χωρών της περιφέρειας, που είναι συχνά αναγκασμένες να εξάγουν τα εμπορεύματα μέσω άλλου κοινοτικού λιμένα όπου μεταφορτώνονται, η συμφωνία ερμήνευσε την έκφραση "έξοδος από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας", που χρησιμοποιείται στον κανονισμό 1041/67 ( άρθρα 3 και 5 ), υπό την έννοια ότι η έξοδος αυτή "συντελείται στον πρώτο λιμένα φορτώσεως ".
40 . Η ίδια ερμηνεία ισχύει, όπως δέχεται και η Επιτροπή, για την ταυτόσημη διατύπωση που χρησιμοποιείται στον κανονισμό 2730/79 .
41 . Εν πάση περιπτώσει, η συμφωνία αναφέρει σαφώς ότι η ερμηνεία αυτή γίνεται δεκτή "για τη χορήγηση της επιστροφής ".
42 . 'Οπως αναφέρθηκε ήδη, ο κανονισμός 2730/79 καθόρισε απλώς προθεσμία μεταξύ της συμπλήρωσης των τελωνειακών διατυπώσεων και της εξόδου "από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας ".
43 . Δεν νομίζω όμως ότι ο απλός καθορισμός αυτής της προθεσμίας μετέβαλε σε κάτι τις διατάξεις της συμφωνίας του 1973, ιδίως κατά το μέτρο που η τελευταία ορίζει ότι, όταν η εξαγωγή πραγματοποιείται μέσω άλλου κοινοτικού λιμένα, η έξοδος από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας συντελείται στον πρώτο λιμένα φορτώσεως .
44 . Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της συμφωνίας του 1973, εφόσον δε κάποιος δέχεται, όπως πράττουν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, το υποστατό, το κύρος και το λόγο ύπαρξης της συμφωνίας - τόσο για το παρελθόν όσο και για το μέλλον -, αυτό σημαίνει ότι αναγνωρίζει στο σύνολό τους τις διατάξεις της .
45 . Εδώ έγκειται, κατά την άποψή μου, και το σημείο αφετηρίας για την επίλυση της διαφοράς .
46 . γ ) 'Ετσι, πρέπει, καταρχάς, να ερμηνευτεί το κείμενο της συμφωνίας του 1973, λαμβανομένης υπόψη της νέας διατάξεως του άρθρου 9 του κανονισμού 2730/79, το οποίο εισήγαγε το νεωτερισμό της προθεσμίας των 60 ημερών .
47 . Θα εξετάσω έτσι πρώτα το σκοπό της συμφωνίας του 1973, όπως φαίνεται να τον αντελήφθησαν αλλά και εξακολουθούν να τον αντιλαμβάνονται οι διάδικοι, όπως προκύπτει από την παρούσα υπόθεση .
48 . Ο επιδιωκόμενος σκοπός ήταν, εν γένει, να αποφευχθεί το φαινόμενο οι χώρες που, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, είναι κατά κανόνα αναγκασμένες να χρησιμοποιούν ενδιάμεσους λιμένες της Κοινότητας για τις εξαγωγές τους, να υφίστανται, από την άποψη της χορήγησης επιστροφών λόγω εξαγωγής, σοβαρό μειονέκτημα, που τις θέτει σε πολύ δυσμενή θέση έναντι των χωρών που διαθέτουν στο έδαφός τους πρόσφορες απευθείας συνδέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο .
49 . Η Επιτροπή φρονεί ότι η ερμηνεία την οποία δίνει η Ιρλανδία στις διατάξεις της συμφωνίας του 1973 είναι πολύ ευρεία, διότι επιτρέπει την αντιστροφή της δυσμενούς θέσης των χωρών της περιφέρειας, παρέχοντάς τους αδικαιολόγητο πλεονέκτημα, αντί να αποκαθιστά απλώς ίσους όρους .
50 . Η Επιτροπή φρονεί ότι η ερμηνεία αυτή σημαίνει στην πράξη ότι επιτρέπει στους εξαγωγείς μιας χώρας όπως η Ιρλανδία να καταστρατηγούν την προθεσμία των 60 ημερών που θεσπίστηκε με κοινοτικό κανονισμό : δημιουργείται έτσι διάκριση σε βάρος των εξαγωγέων που εξάγουν απευθείας προς τις τρίτες χώρες ( και που δεν έχουν τρόπο αποφυγής του κανόνα περί 60 ημερών ) και υπέρ εκείνων που είναι αναγκασμένοι να μεταφορτώνσουν τα εμπορεύματά τους ( και που θα μπορούσαν έτσι να αποφύγουν την εφαρμογή του κανόνα περί 60 ημερών αποθηκεύοντας τα εμπορεύματα σε δεύτερο κοινοτικό λιμένα ).
51 . Επιπλέον : ένας εξαγωγέας θα μπορούσε έτσι να επωφεληθεί του καθορισμού της επιστροφής λόγω εξαγωγής, ιδίως όταν ο συντελεστής της είναι υψηλός, να εξαγάγει τα εμπορεύματα από το κράτος μέλος του προς δεύτερο κοινοτικό λιμένα και, υπό το πρόσχημα ότι είναι αναγκασμένος να τα αποθηκεύσει εν αναμονή της μεταφορτώσεώς τους, να παραμείνει στο δεύτερο αυτό λιμένα έως ότου βρει αγοραστή .
52 . Πρέπει σχετικώς να λεχθούν τα εξής :
53 . - Η προθεσμία 60 ημερών ισχύει για όλους τους εξαγωγείς και, εφόσον έχει τεθεί, πρέπει να τηρείται το πρόβλημα είναι πώς πρέπει να υπολογίζεται στις διάφορες πιθανές περιπτώσεις, λαμβανομένης υπόψη της ερμηνείας που έγινε δεκτή με τη συμφωνία του 1973 στο διαλαμβανόμενο τομέα εφαρμογής της .
54 . - Οι εξαγωγείς χωρών που διαθέτουν άμεση πρόσβαση για την εκποίηση των εμπορευμάτων τους δεν εμποδίζονται να επιλέξουν τη μεταφορά τους με την παρεμβολή μεταφόρτωσης, αν το θεωρούν συμφέρον .
55 . - Θα μπορούσαν ιδίως να αχθούν να ενεργήσουν έτσι σε περίπτωση που θα θεωρούσαν ότι ο "προκαθορισμός" της επιστροφής συμφέρει περισσότερο από το πλεονέκτημα του ότι διαθέτουν απευθείας σύνδεση με τον υπόλοιπο κόσμο .
56 . - Η μεταφορά με την παρεμβολή μεταφόρτωσης μπορεί να γίνει τόσο μέσω κοινοτικών όσο και μέσω μη κοινοτικών λιμένων : στην πρώτη περίπτωση, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο, ιδίως σε εξαιρετικές περιστάσεις, να επιχειρήσουν να επωφεληθούν των όρων της συμφωνίας του 1973, της οποίας οι διατάξεις δεν διακρίνουν τις χώρες ανάλογα με τη γεωγραφική τους θέση η δεύτερη περίπτωση επιτρέπει την αποφυγή του περιορισμού της προθεσμίας των 60 ημερών .
57 . Χάρη στη συμφωνία του 1973, επιτεύχθηκε στην πράξη η αποφυγή των προβλημάτων που προέκυπταν από την υποχρέωση συνοδείας και αποστολής προς τον τόπο προελεύσεως των "εντύπων Τ 5 ".
58 . Είναι όμως αμφίβολο αν μπορούν να αποφευχθούν τα ίδια προβλήματα με την απαίτηση άλλου φύλλου ελέγχου, όπως θα μπορούσε, παραδείγματος χάρη, να είναι ο τίτλος συνδυασμένης μεταφοράς, σαν αυτόν που συνιστά το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο, όπως διατείνεται η Επιτροπή .
59 . Στην παρούσα κατάσταση πραγμάτων, νομίζω ότι ένας μόνο τρόπος υπάρχει για να συμβιβαστεί η προθεσμία των 60 ημερών του άρθρου 9 του κανονισμού 2730/79 με τις διατάξεις της συμφωνίας του 1973, της οποίας όλοι οι διάδικοι επιβεβαίωσαν το κύρος .
60 . Ο τρόπος αυτός συνίσταται στο να υπολογίζεται η προθεσμία των 60 ημερών, όπως την προβλέπει το άρθρο 9 του κανονισμού 2730/79, από την ημέρα κατά την οποία συμπληρώνονται οι τελωνειακές διατυπώσεις εξαγωγής μέχρι την έξοδο των εμπορευμάτων από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας, η οποία, σύμφωνα με τη συμφωνία, "συντελείται στον πρώτο λιμένα φορτώσεως ".
61 . Από το χρονικό αυτό σημείο, τα εμπορεύματα χάνουν πράγματι την ιδιότητα των κοινοτικών εμπορευμάτων - όπως αναγνωρίζουν αμφότεροι οι διάδικοι -, εφόσον υπόκεινται σε εξισωτικά τέλη λόγω εισαγωγής ( γεωργικές εισφορές ), αν εισέλθουν εκ νέου στο έδαφος της Κοινότητας .
62 . Η ιδιότητα αυτή δεν μεταβάλλεται κατά τη μεταφόρτωση σε κάποιον άλλο λιμένα της Κοινότητας, έστω και αν είναι αναγκαίο να γίνει προσωρινή αποθήκευση .
63 . Χωρίς την ερμηνεία αυτή, δύσκολα θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι εξαγωγές που πραγματοποιούνται μέσω κοινοτικών λιμένων δεν υφίστανται διάκριση έναντι εκείνων που χρησιμοποιούν μη κοινοτικούς λιμένες για τη μεταφόρτωση . Για τη διάκριση αυτή - που μπορεί να παρακινήσει στην προτίμηση των δεύτερων έναντι των πρώτων - δεν βλέπω καμία επαρκή δικαιολογία .
64 . Η ερμηνεία την οποία εξέθεσα φαίνεται άλλωστε ότι έχει γίνει δεκτή, με μία και μόνη εξαίρεση, απ' όλους σχεδόν τους εκπροσώπους των κρατών μελών στην ομάδα εμπειρογνωμόνων για τους μηχανισμούς του εμπορίου και στην επιτροπή διαχειρίσεως .
65 . δ ) Είναι βέβαιο αυτό που ισχυρίζεται η Επιτροπή, ότι δηλαδή η συμφωνία του 1973 εφαρμόζεται μόνο στις περιπτώσεις στις οποίες τα εμπορεύματα καθίστανται αντικείμενο "πραγματικής μεταφόρτωσης" αυτό, κατά την Επιτροπή, αποκλείει την ενδιάμεση αποθήκευση .
66 . Ορθώς η Επιτροπή θεωρεί ότι η μεταφόρτωση αποτελεί προϋπόθεση της εφαρμογής της συμφωνίας .
67 . Αυτό ακριβώς άλλωστε φαίνεται από το ίδιο το γράμμα της συμφωνίας .
68 . Το ίδιο ίσχυε άλλωστε ήδη και υπό το καθεστώς του κανονισμού 1041/67 . Τούτου σημαίνει ότι, και ακόμη πριν οριστεί κάποια προθεσμία για την έξοδο των εμπορευμάτων από το κοινοτικό έδαφος, οι διατάξεις της συμφωνίας του 1973 έπρεπε να εφαρμόζονται μόνον όταν τα προϊόντα που φορτώνονταν για άλλο κοινοτικό λιμένα προορίζονταν να μεταφορτωθούν σ' αυτόν και να δρομολογηθούν από εκεί προς τον τελικό τους προορισμό .
69 . Για να αποδειχτεί αυτό, μπορεί επομένως να χρησιμοποιηθεί το προαναφερθέν έγγραφο συνδυασμένης μεταφοράς .
70 . Δεν θα είχε όμως νόημα να αποκρουστεί η εφαρμογή της συμφωνίας στην περίπτωση που ένα εμπόρευμα, αντί να μεταφορτωθεί απευθείας από ένα πλοίο σε άλλο ( περίπτωση που αποτελεί ασφαλώς την εξαίρεση ), πρέπει να εκφορτωθεί για να αποθηκευτεί προσωρινά είτε εν αναμονή της περαιτέρω μεταφοράς του είτε για τεχνικούς λόγους, που είναι συχνά προφανείς .
71 . Μια τέτοια εκδοχή - την οποία κανείς δεν υποστηρίζει - θα καθιστούσε τη συμφωνία του 1973 κενή περιεχομένου .
72 . Από την άλλη πλευρά, για να διακριθεί η "πραγματική μεταφόρτωση" απο την "ενδιάμεση αποθήκευση" που δεν αποτελεί μεταφόρτωση, πρέπει να τεθεί ασφαλές κριτήριο διακρίσεως, το οποίο δεν ανευρίσκω σε κανένα από τα έγγραφα της δικογραφίας ούτε σε κάποιο άλλο έγγραφο .
73 . Η Επιτροπή μάς λέει ότι δέχτηκε ένα κριτήριο, το οποίο στηρίζεται στους λόγους της καθυστέρησης, η οποία επέβαλε την παράταση της ενδιάμεσης αποθήκευσης .
74 . Αυτό το έπραξε ωστόσο, όχι ακριβώς για να διακρίνει τη "μεταφόρτωση" από την "αποθήκευση", αλλά για να ορίσει τις περιπτώσεις στις οποίες δέχτηκε ότι η ενδιάμεση αποθήκευση μπορούσε να υπερβεί τις 60 ημέρες, στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 9 του κανονισμού 2730/79 .
75 . Πράγματι, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι εξέτασε με ιδιαίτερη ευμένεια, στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθαρίσεως των λογαριασμών, τις περιπτώσεις στις οποίες η καθυστέρηση της οριστικής φόρτωσης οφειλόταν απλώς σε "λόγους συνδεόμενους προς τη μεταφορά ".
76 . Δεν βρίσκω κανέναν αποχρώντα λόγο ώστε να γίνει δεκτή αυτή η θεώρηση .
77 . Αν η προθεσμία των 60 ημερών ίσχυε και για τη μεταφόρτωση στον τελευταίο λιμένα της Κοινότητας, όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή, η υπέρβασή της θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 9 του κανονισμού, οσάκις δεν οφείλεται σε ανωτέρα βία δικαιολογούσα την παράτασή της κατά τη διαδικασία του δευτέρου εδαφίου της παραγράφου 1 του άρθρου 9 .
78 . Αυτό, εν πάση περιπτώσει, συμβαίνει με την προθεσμία για την απευθείας εξαγωγή από τη χώρα προελεύσεως και το ίδιο ισχύει, όπως υποστηρίζει η Ιρλανδία, αλλά και σ' εμένα φαίνεται να αποτελεί την ορθότερη ερμηνεία, όταν παρέρχεται η προθεσμία των 60 ημερών, η οποία, στην περίπτωση της μεταφορτώσεως, πρέπει να υπολογίζεται μεταξύ της συμπληρώσεως των τελωνειακών διατυπώσεων και της εξόδου από τον πρώτο λιμένα εξαγωγής .
79 . Εν πάση περιπτώσει, η πρακτική της Επιτροπής, η οποία συνίσταται στο να διακρίνει ( όταν ο νόμος δεν διακρίνει ) μεταξύ λόγων συνδεομένων με τη μεταφορά και άλλων λόγων, ώστε να δικαιολογήσει ή όχι την καθυστέρηση της φόρτωσης και να κρίνει κατά περίπτωση αν η καθυστέρηση ήταν ή όχι επιτρεπτή, μου φαίνεται προδήλως αντίθετη προς την αρχή της ασφάλειας του δικαίου, όπως άλλωστε προκύπτει από αυτό καθαυτό το γεγονός της ασκήσεως της υπό κρίση προσφυγής .
80 . Κατά την άποψή μου, τότε μόνο δεν έχει εφαρμογή η συμφωνία του 1973, όταν καθίσταται σαφές ότι η ενδιάμεση αποθήκευση δεν έχει σχέση με τις ανάγκες της μεταφόρτωσης, η δε παράτασή της δεν μπορεί να εξηγηθεί άλλως, παρά μόνον από την πρόθεση κερδοσκοπίας επί των συντελεστών των επιστροφών και την ανάγκη του εμπόρου να αναμείνει να εμφανιστεί πελάτης ή να καταστούν ευνοϊκότερες οι συνθήκες της αγοράς, ώστε να προβεί στην εξαγωγή . Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, άλλωστε, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής δέχτηκε ότι ο σκοπός της προθεσμίας των 60 ημερών είναι να αποφεύγεται μια τέτοια κερδοσκοπική συμπεριφορά .
81 . Μπορεί, εν γένει, να λεχθεί ότι, εφόσον η συμφωνία του 1973 αναφέρεται ακριβώς στη μεταφόρτωση, δεν συμβαδίζει με την ενδιάμεση αποθήκευση που οφείλεται αποκλειστικά σε καθυστέρηση της τελικής φόρτωσης καταλογιστέα στον εξαγωγέα .
82 . Αυτό δεν συμβαίνει στην υπό κρίση περίπτωση : οι συμβάσεις πωλήσεως των εμπορευμάτων είχαν ήδη συναφθεί νομοτύπως κατά το χρόνο της εξαγωγής, η δε καθυστέρηση οφειλόταν σε γνήσιους εξωγενείς λόγους συνδεόμενους προς τη χώρα τελικού προορισμού ( δυσχέρειες σχετικές με το συνάλλαγμα, θέσπιση νέων συστημάτων ελέγχου των εισαγωγών, κλπ .).
83 . Εφόσον δεν πρόκειται για καθυστερήσεις της μεταφόρτωσης δυνάμενες να καταλογιστούν στον εξαγωγέα, κανένας αντικειμενικός λόγος δεν φαίνεται να δικαιολογεί τη διάκριση μεταξύ καθυστερήσεων που οφείλονται άμεσα "στη μεταφορά" και εκείνων που οφείλονται σε άλλους επιτακτικούς λόγους που δυσχεραίνουν τη μεταφορά .
84 . Η ερμηνεία αυτή βρίσκει άλλωστε έμμεσα έρεισμα στο κείμενο του άρθρου 20, παράγραφος 4, του κανονισμού 2730/79, το οποίο κάνει λόγο ( καίτοι αναφορικά με άλλο θέμα ) για "περιστάσεις ανεξάρτητες της θελήσεως του εξαγωγέως ".
85 . Πέραν τούτου, στην υπό κρίση περίπτωση, οι διατυπώσεις των άρθρων 20 και 31 του κανονισμού 2730/79 οι σχετικές με την πληρωμή των επιστροφών λόγω εξαγωγής συμπληρώθηκαν από τον ιρλανδό έμπορο εμπροθέσμως οι δε προκαταβολές επιστροφών επίσης πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 25 του κανονισμού .
86 . ε ) Δεν θα ήταν όαμως δυνατό να ερμηνευτεί η από το άρθρο 9 του κανονισμού 2730/79 θέσπιση της προθεσμίας των 60 ημερών ( και η προ αυτού θέσπιση της προθεσμίας των 45 ημερών ) υπό την έννοια ότι με τον τρόπο αυτό εκδηλώθηκε η βούληση να τεθεί ένα χρονικό κριτήριο διακρίσεως μεταξύ εργασιών μεταφορτώσεως και κάθε άλλης εργασίας;
87 . Δεν το νομίζω . Πρώτον, κάτι τέτοιο δεν συνάγεται από το συνδυασμό των διατάξεων του κανονισμού και της συμφωνίας του 1973 δεύτερον, η προθεσμία των 60 ημερών τρέχει ανεξαρτήτως του αν έγινε μεταφόρτωση ή όχι, εφόσον ισχύει και στις περιπτώσεις απευθείας εξαγωγής προς τρίτες χώρες .
88 . στ ) Ας λεχθεί, τέλος, ότι η ερμηνεία της Επιτροπής θα είχε, κατά την άποψή μου, μία από τις ακόλουθες συνέπειες :
89 . - είτε θα στερούσε από κάθε σημασία το χρόνο εξόδου από τον πρώτο λιμένα φορτώσεως όσον αφορά τον υπολογισμό της προθεσμίας των 60 ημερών
90 . - είτε θα έθετε μια διπλή προθεσμία 60 ημερών, αφενός, για την έξοδο από τον πρώτο λιμένα φορτώσεως και, αφετέρου, για την έξοδο από το λιμένα μεταφορτώσεως .
91 . Στην πρώτη περίπτωση, θα αναιρείτο το γράμμα της συμφωνίας, που ορίζει τον πρώτο λιμένα φορτώσεως ως τόπο "εξόδου από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας", και θα υπήρχε έτσι παράβαση των διατάξεων του άρθρου 9 του κανονισμού σε συνδυασμό με εκείνες της συμφωνίας .
92 . Στη δεύτερη περίπτωση θα καθίστατο δυνατή τόσο η τήρηση της συμφωνίας του 1973, όσο και η αποδοχή της ερμηνείας που δίνει η Επιτροπή στο άρθρο 9 του κανονισμού 2730/79 .
93 . 'Ισως η λύση αυτή θα ήταν τελικά η πιο δίκαιη και τούτο διότι η ενδεχόμενη υποβολή των εξαγωγέων των χωρών της περιφέρειας ( όπως η Ιρλανδία ) στην ίδια προθεσμία για την οριστική έξοδο από την Κοινότητα με εκείνη που ισχύει και για όσους εξάγουν απευθείας δεν επιτρέπει την αποτελεσματική αντιστάθμιση των μειονεκτημάτων τα οποία υφίστανται : προθεσμία 60 ημερών δεν σημαίνει το ίδιο για τον ιρλανδό εξαγωγέα και για το βέλγο ή ολλανδό εξαγωγέα, ο οποίος έχει στη διάθεσή του το λιμένα της Αμβέρσας ή του Ρόττερνταμ . Αυτό φαίνεται να δέχεται, στην ουσία, η Επιτροπή, όταν αναφέρει, στις απαντήσεις που έδωσε στις ερωτήσεις του Δικαστηρίου, ότι "αν επέμενε στην αυστηρή τήρηση της προθεσμίας των 60 ημερών, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις καθυστερήσεις που όντως οφείλονται στη μεταφορά, θα μεταχειριζόταν δυσμενώς τους εξαγωγείς, οι οποίοι είναι ουσιαστικά υποχρεωμένοι να προσφεύγουν στη μεταφόρτωση ".
94 . Αν όμως η μη τήρηση προθεσμιών που καθορίστηκαν με τον κανονισμό παρίσταται ως αυθαίρετη λύση και δεδομένου ότι ούτε ο νομοθέτης ούτε η Επιτροπή Κοινοτικής Διαμετακομίσεως έχουν δεχτεί τη λύση του καθορισμού διπλής προθεσμίας, δεν επιτρέπεται στον ερμηνευτή του δικαίου να τους υποκαταστήσει .
95 . ζ ) Συμπεραίνοντας, ενόψει του γεγονότος ότι, όσον αφορά την πληρωμή των επιστροφών λόγω εξαγωγής, όταν τα εμπορεύματα πρέπει να μεταφορτωθούν σε άλλο λιμένα της Κοινότητας, για να μεταφερθούν προς τον τελικό τους προορισμό, ως λιμένας "εξόδου από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας" θεωρείται ο πρώτος λιμένας φορτώσεως, κρίνω αναγκαίο να γίνει δεκτή η ερμηνεία που είναι η πλέον σύμφωνη με τις διατάξεις του άρθρου 9 του κανονισμού 2730/79 σε συνδυασμό με εκείνες της συμφωνίας του 1973 . Η προθεσμία των 60 ημερών πρέπει, συνεπώς, να υπολογίζεται από τη συμπλήρωση των τελωνειακών διατυπώσεων στη χώρα προελεύσεως μέχρι την έξοδο από τον πρώτο αυτό λιμένα .
96 . Δ - α ) Ενόψει των προηγηθέντων, δεν έχει πλέον νόημα να αναλυθεί το επιχείρημα ότι η Επιτροπή συνέβαλε με τη συμπεριφορά της σε ενδεχόμενο σφάλμα που διέπραξαν οι ιρλανδικές αρχές καταβάλλοντας τις επιστροφές λόγω εξαγωγής .
97 . β ) Παρέλκει επίσης, ενόψει της θέσεως που λαμβάνω, η ανάλυση του τρίτου και του τετάρτου λόγου της προσφυγής .
98 . γ ) 'Οσον αφορά τον πέμπτο λόγο, δεν μπορεί να θεωρηθεί βάσιμος, εφόσον η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ανέκαθεν δεχόταν την ίδια ερμηνεία της συμφωνίας χωρίς οποιαδήποτε μεταβολή . Απλώς, με την επίδικη απόφαση, είχε για πρώτη φορά την ευκαιρία να καταστήσει γνωστή την ερμηνεία της, στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού 2730/79 .
99 . δ ) Ομοίως δεν μου φαίνεται βάσιμος και ο έκτος λόγος, τον οποίο επικαλείται η Ιρλανδία και που στηρίζεται στην αρχή της αναλογικότητας .
100 . Κατά την Ιρλανδία, η μη τήρηση της προθεσμίας των 60 ημερών δεν θα έπρεπε να συνεπάγεται τη μη πληρωμή των επίδικων επιστροφών, διότι η διάταξη που θέτει την προθεσμία είναι απλώς διοικητικής ή διαδικαστικής φύσεως, η δε μη τήρηση της προθεσμίας δεν προξένησε καμία υλική ζημία στην Κοινότητα .
101 . Ωστόσο, όπως ορθά υποστήριξε η Επιτροπή, η αρχή της αναλογικότητας, που εφαρμόζεται στις διοικητικές πράξεις - όπως είναι μια απόφαση περί εκκαθαρίσεως των λογαριασμών - προϋποθέτει ότι η διοικητική αρχή διαθέτει διακριτική ευχέρεια, η οποία της επιτρέπει να επιλέγει τα πρόσφορα μέτρα για την επίτευξη δεδομένου στόχου . Σε περίπτωση όμως δεσμίας αρμοδιότητας της διοικήσεως, δεν έχει κανένα νόημα να γίνεται λόγος για αναλογικότητα των μέτρων που θεσπίζονται κατά την άσκηση της αρμοδιότητας αυτής . Η δε απόφαση περί εκκαθαρίσεως των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, που εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού 729/70, είναι απόφαση εκδιδόμενη στο πλαίσιο της άσκησης δεσμίας αρμοδιότητας, εφόσον οι επιστροφές χορηγούνται "σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες ".
102 . Επανέρχομαι, λοιπόν, στο ερώτημα, το οποίο ήδη πραγματεύτηκα, που ήταν αν οι πληρωμές πραγματοποιήθηκαν ή όχι σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες .
103 . Ως προς αυτούς, η Ιρλανδία δεν προέβαλε ένσταση ελλείψεως νομιμότητας .
104 . ε ) Τέλος, προς στήριξη της προσφυγής της, η Ιρλανδία επικαλέστηκε αδικαιολόγητη τυπολατρία .
105 . Το επιχείρημα αυτό δεν θα ήταν βέβαια απολύτως αβάσιμο, αν διαπιστωνόταν ότι η ερμηνεία της Επιτροπής εξαρτούσε την πληρωμή ή μη των επιστροφών από το αν τα εξαχθέντα εμπορεύματα μεταφορτώθηκαν σε μη κοινοτικό ή σε κοινοτικό λιμένα ή απλώς από διαφορές στο δρομολόγιο που ακολουθήθηκε .
106 . 'Οπως είδαμε όμως, το κρίσιμο ζήτημα στον τομέα των επιστροφών λόγω εξαγωγής εντοπίζεται στην τήρηση ή μη των κοινοτικών κανόνων . Είναι δε εσφαλμένο να εμφανίζεται η τήρηση των κανόνων αυτών ως αδικαιολόγητη τυπολατρία . Τούτο μάλιστα, όταν το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι "στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι κοινοτικοί κανόνες δεν επιτρέπουν την καταβολή ενισχύσεως ή ελέγχου, μια ενίσχυση που χορηγήθηκε χωρίς να τηρηθεί αυτή η προϋπόθεση δεν είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο και, συνεπώς, η σχετική δαπάνη δεν είναι δυνατό, καταρχήν, να αναγνωριστεί εις βάρος του ΕΓΤΠΕ" ( 4 ).
107 . Ε - Για όλους τους προεκτεθέντες λόγους και δεδομένου ότι δεν θεωρώ σύμφωνη προς τους "κοινοτικούς κανόνες" την ερμηνεία που έδωσε η Επιτροπή στις διατάξεις του κανονισμού 2730/79 σε συνδυασμό προς τη συμφωνία του 1973, προτείνω να ακυρώσετε την απόφαση της Επιτροπής 85/458/ΕΟΚ της 28ης Αυγούστου 1985, κατά το μέτρο που με αυτήν η Επιτροπή αρνήθηκε να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με το ποσό των 2 281 956,15 ιρλανδικών λιρών, που αντιστοιχεί στην πληρωμή επιστροφών λόγω εξαγωγής βουτύρου και βουτυρελαίου, και να καταδικάσετε την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα .
(*) Μετάφραση από τα πορτογαλικά
( 1 ) JΟ 314 της 23.12.1967, σ . 9 . Ο κανονισμός 1041/67 αντικαταστάθηκε, στη συνέχεια, με τον κανονισμό 192/75 της Επιτροπής, της 17ης Ιανουαρίου 1975, ο οποίος τροποποιήθηκε κατ' επανάληψη, και αργότερα με τον κανονισμό 2730/79, της 29ης Νοεμβρίου 1979 .
( 2 ) ΕΕ ειδ . έκδ . 03/027, σ . 70 .
( 3 ) ΕΕ ειδ . έκδ . 03/005, σ . 93 .
( 4 ) Απόφαση της 14ης Ιανουαρίου 1981 στην υπόθεση 819/79, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κατά Επιτροπής, Συλλογή 1981, σ . 21, ιδίως σ . 34 .
Full & Egal Universal Law Academy