ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στην υπόθεση 48/85 ( *1 )
Ι — Ιστορικό
1.
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοι-νικής αγοράς (ΕΕ ειδ.έκδ. 03/024, σ. 112), όπως τροποποιήθηκε εν συνεχεία, ορίζει ότι η κοινή οργάνωση των αγορών στον αμπελοοι-νικό τομέα περιλαμβάνει κανόνες που αφορούν ορισμένες οινολογικές πρακτικές και τη διάθεση στην κατανάλωση.
Οι κανόνες αυτοί περιλαμβάνονται στον τίτλο IV του εν λόγω κανονισμού του οποίου το άρθρο 32, παράγραφος 1, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3577/81 του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 1981, περί τροποποιήσεως του κανονισμού 337/79 περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ L 359, σ. 1 ), προβλέπει τη δυνατότητα για τα κράτη μέλη να επιτρέπουν την αύξηση του κατ' όγκο φυσικού αλκοολικού τίτλου των οίνων σύμφωνα με τις οινολογικές πρακτικές που αναφέρονται στο άρθρο 33.
Το άρθρο 33, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 453/80 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 1980, περί τροποποιήσεως του κανονισμού 337/79 περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/028, σ. 9), απαριθμεί τις πρακτικές αυτές στην παράγραφο 1 :
α)
προσθήκη σακχαρόζης,
β)
προσθήκη συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής,
γ)
προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής,
δ)
μερική συμπύκνωση με ψύξη.
Καθεμία από τις επεξεργασίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 αποκλείει την προσφυγή στις άλλες.
Ο κανονισμός 775/85 του Συμβουλίου, της 25ης Μαρτίου 1985, περί τροποποιήσεως του κανονισμού 337/79 περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ L 88, σ. 1 ), παρενέβαλε μεταξύ των άρθρων του κανονισμού 337/79 το άρθρο 33α με το εξής περιεχόμενο:
« 1)
Η Επιτροπή αναλαμβάνει την εκπόνηση μιας εμπεριστατωμένης μελέτης όσον αφορά τις δυνατότητες χρησιμοποίησης του συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών, ανακαθαρισμένου ή μη, καθώς και της ζάχαρης για τον εμπλουτισμό. Η μελέτη αυτή αφορά ιδιαίτερα τις οινολογικές πλευρές των διαφόρων επιτρεπόμενων μεθόδων, τις οικονομικές πλευρές της χρησιμοποίησης σακχαρόζης ή συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών, ανακαθαρισμένου ή μη, καθώς και τις μεθόδους ελέγχου των χρησιμοποιήσεων αυτών.
2)
Το 1990, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα της μελέτης που αναφέρεται στην παράγραφο 1 καθώς και, ενδεχομένως, κατάλληλες προτάσεις. Εν συνεχεία, το Συμβούλιο θα αποφασίσει για τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν στον τομέα της αύξησης του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο των προϊόντων που αναφέρονται στο άρθρο 32, παράγραφος 1.
3)
... ».
Το άρθρο 46, παράγραφος 1, ορίζει ότι, για τον οίνο, δεν επιτρέπονται παρά μόνο οι οινολογικές πρακτικές και κατεργασίες που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό ή σε άλλες κοινοτικές διατάξεις εφαρμοζόμενες στον αμπελοοινικό τομέα.
Ο κανονισμός 2144/82 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουλίου 1982, που τροποποίησε τον κανονισμό 337/79 περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ L 227, σ. 1 ), προέβλεψε τη χορήγηση ενισχύσεως για το συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής και το ανα-καθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής όταν τα γλεύκη αυτά χρησιμοποιούνται για την αύξηση του αλκοολικού τίτλου.
Βάσει του κανονισμού 2144/82, ο κανονισμός 2530/82 της Επιτροπής, της 17ης Σεπτεμβρίου 1982 (ΕΕ L 269, σ. 28), και εν συνεχεία ο κανονισμός 2393/84 της Επιτροπής, της 20ής Αυγούστου 1984 ( ΕΕ L 224, σ. 6 ), προέβλεψαν επίσης τη χορήγηση ενισχύσεως για τη χρήση στην οινοποίηση συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής και ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής που να έχουν παραχθεί στην Κοινότητα.
2.
Ο κανονισμός 338/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, θεσπίζει ειδικές διατάξεις ως προς τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 159).
Το άρθρο 8, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3578/81 του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 1981, περί τροποποιήσεως του κανονισμού 338/79 περί καθορισμού ειδικών διατάξεων σχετικών με τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών ( ΕΕ Ļ 359, σ. 6 ), ορίζει στην παράγραφο 1 ότι οι ειδικές μέθοδοι οινοποιήσεως και επεξεργασίας σύμφωνα με τις οποίες λαμβάνονται οι v.q.p.r.d. και οι v.m.q.p.r.d. ( οι οίνοι ποιότητας και οι αφρώδεις οίνοι ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών) καθορίζονται, για καθέναν από τους οίνους αυτούς, από κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος-παρα-γωγό.
Η παράγραφος 2 του προαναφερθέντος άρθρου ορίζει ότι η αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο μπορεί να γίνει μόνο σύμφωνα με τις μεθόδους και τους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 33 του κανονισμού 337/79.
Το άρθρο 19 ορίζει ότι τα κράτη μέλη-παρα-γωγοί, λαμβάνοντας υπόψη τις νόμιμες και συνεχείς χρήσεις, μπορούν να καθορίζουν πρόσθετα χαρακτηριστικά ή πρόσθετους ή αυστηρότερους όρους παραγωγής και κυκλοφορίας για τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών στην επικράτειά τους.
3.
Ο κανονισμός 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 200), ορίζει, στο άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ ), του κεφαλαίου Ι, τμήμα Α « Περιγραφή επιτραπέζιων οίνων », Ι. « Το ετικετάρισμα », ότι η περιγραφή των επιτραπέζιων οίνων μπορεί να συμπληρωθεί με την ένδειξη « Landwein » για τους επιτραπέζιους οίνους από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και την επαρχία Bolzano της Ιταλίας,
« με τον όρο ότι τα ενδιαφερόμενα παράγωγά κράτη μέλη θα καθορίσουν τους κανόνες χρησιμοποιήσεως.
Οι κανόνες αυτοί πρέπει να προβλέπουν ότι οι ενδείξεις αυτές θα είναι συνδεδεμένες με τη χρήση μιας καθορισμένης γεωγραφικής ενδείξεως και θα επιφυλάσσονται στους επιτραπέζιους οίνους, οι οποίοι ανταποκρίνονται σε ορισμένους όρους παραγωγής, ιδίως όσον αφορά τις ποικιλίες αμπέλου, τον ελάχιστο φυσικό αλκοολικό τίτλο κατ' όγκο και τους οργανοληπτικούς χαρακτήρες ».
4.
Ο γερμανικός νόμος περί αμπελοοινικών προϊόντων ( Weingesetz ), της 31ης Αυγούστου 1982 (BGBl. Ι, 1982, σ. 1197), ορίζει, στο ρθρο 6, παράγραφος 1, του τίτλου 1, που αναφέρεται στην παρασκευή του εγχώριου οίνου, ότι η αύξηση του αλκοολικού τίτλου μπορεί να επιτραπεί σύμφωνα με τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79. Η παράγραφος 4 του εν λόγω άρθρου ορίζει ότι μπορεί να μειωθεί η οξύτητα του οίνου ποιότητας που παράγεται εντός καθορισμένων περιοχών σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 338/79, χωρίς πάντως να θίγεται το άρθρο 11, παράγραφος 2, περίπτωση 2, του Weingesetz.
Το άρθρο 10 του τίτλου 2, «Bezeichnungen und sonstige Angaben » ( ονομασία και άλλες ενδείξεις), ορίζει τις γεωγραφικές ονομασίες. Η παράγραφος 6 ορίζει τις περιοχές παραγωγής οίνων ποιότητας. Η παράγραφος 8 ορίζει ότι η ονομασία « Landwein » ( τοπικός οίνος ) προϋποθέτει ότι ο οίνος έχει παραχθεί αποκλειστικά από σταφυλές που έχουν τρυγηθεί εντός των περιγραφόμενων ζωνών και ότι δεν έχει γίνει προσθήκη συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής ή ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής και ότι δεν έχει γίνει συμπύκνωση.
Το άρθρο 11, που αναφέρεται στον οίνο ποιότητας, ορίζει ότι ο εγχώριος οίνος δεν μπορεί να φέρει την ονομασία οίνος ποιότητας παραγόμενος εντός καθορισμένων περιοχών ή οίνος ποιότητας, παρά μόνο αν, κατόπιν αιτήσεως, του έχει χορηγηθεί αριθμός ελέγχου. Κατά την παράγραφο 2, περίπτωση 2, ένας τέτοιος αριθμός ελέγχου χορηγείται κυρίως όταν δεν έχει γίνει προσθήκη συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής ή ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, δεν έχει γίνει συμπύκνωση και, επιπλέον, ο εν λόγω οίνος συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις των κανονισμών 337/79 και 338/79, του Weingesetz καθώς και των εκτελεστικών διατάξεων.
5.
Από τις 17 Αυγούστου 1981, η Επιτροπή, στην οποία υποβλήθηκε το τέταρτο σχέδιο νόμου περί τροποποιήσεως του γερμανικού Weingesetz, σχέδιο το οποίο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την απαγόρευση χρησιμοποιήσεως ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής στη διαδικασία παραγωγής τοπικών οίνων και οίνων ποιότητας παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών, ζήτησε με τηλετύπημα προς τις γερμανικές αρχές να ανακαλέσουν την εν λόγω απαγόρευση. Με το τηλετύπημα οι υπηρεσίες της Επιτροπής υποστήριζαν ότι η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής ήταν ασυμβίβαστη με τις ισχύουσες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.
6.
Με την απάντηση της, της 22ας Οκτωβρίου 1981, η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας δήλωσε ότι, κατ' αυτήν, η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής για την αύξηση του αλκοολικού τίτλου των οίνων ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών και των τοπικών οίνων συμβιβαζόταν με το κοινοτικό δίκαιο. Το σχέδιο νόμου ψηφίστηκε στις 27 Αυγούστου 1982 και ο νόμος δημοσιεύτηκε στις 31 Αυγούστου 1982.
7.
Με την από 28 Φεβρουαρίου 1983 επιστολή οχλήσεως, η Επιτροπή κίνησε κατά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, θεωρώντας ότι η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, την οποία προβλέπει το άρθρο 10, παράγραφος 8, το άρθρο 11, παράγραφος 2, και το άρθρο 6, παράγραφος 4, του Weingesetz, όπως τροποποιήθηκε με το νόμο της 27ης Αυγούστου 1982, συνιστούσε παράβαση της κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς, ειδικότερα των διατάξεων του άρθρου 32 του κανονισμού 337/79 και του άρθρου 8 του κανονισμού 338/79. Η γερμανική κυβέρνηση κλήθηκε να υποβάλει τις παρατηρήσεις της εντός προθεσμίας δύο μηνών.
8.
Επειδή πάντως η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν υπέβαλε παρατηρήσεις, παρά την παράταση τής ορισθείσας προθεσμίας, η Επιτροπή απηύθυνε στις 23 Φεβρουαρίου 1984 προς την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αιτιολογημένη γνώμη δυνάμει του άρθρου 169, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία υποστήριζε ότι, απαγορεύοντας τη χρησιμοποίηση ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είχε παραβεί τους κανόνες της κοινής οργανώσεως της αμπελοοι-νικής αγοράς, και ειδικότερα τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79, καθώς και το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79. Κατ' εφαρμογή του άρθρου 169, παράγραφος 2, της Συνθήκης, η Επιτροπή κάλεσε την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί με την αιτιολογημένη γνώμη εντός προθεσμίας δύο μηνών.
9.
Η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας απάντησε στη γνώμη αυτή με ανακοίνωση της 6ης Ιουνίου 1984, στην οποία ενέμενε στην άποψη της ότι οι διατάξεις του άρθρου 10, παράγραφος 8, και του άρθρου 11, παράγραφος 2, του Weingesetz συμβιβάζονταν με τις διατάξεις της κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς, ότι δεν θα έδινε καμιά προτεραιότητα, σε σχέση με τις άλλες επιτρεπόμενες μεθόδους, στο ανα-καθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής ως μέσο εμπλουτισμού και ότι η απαγόρευση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής καλυπτόταν κυρίως από την εξουσιοδότηση του άρθρου 19, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 338/79 και του άρθρου 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ), του κανονισμού 355/79.
II — Έγγραφη διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
1.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 18 Φεβρουαρίου 1985, η Επιτροπή, κατ' εφαρμογή του άρθρου 169, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ, άσκησε ενώπιον του Δικαστηρίου προσφυγή λόγω παραβάσεως κατά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, για το λόγο ότι απαγορεύει τη χρησιμοποίηση ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής.
2.
Με Διάταξη της 26ης Ιουνίου 1985, το Δικαστήριο επέτρεψε στην Ιταλική Δημοκρατία να παρέμβει στην υπόθεση προς υποστήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής.
3.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.
4.
Η Επιτροπή,
προσφεύγουσα, ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να αναγνωρίσει ότι, μη επιτρέποντας την προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή τοπικών οίνων και οίνων ποιότητας παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινή οργάνωση της αμπε-λοοινικής αγοράς και κυρίως από τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 337/79 και του άρθρου 8 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 338/79
—
να καταδικάσει την καθής στα δικαστικά έξοδα.
5.
Η Ιταλική Δημοκρατία,
παρεμβαίνουσα, υιοθετεί τα αιτήματα της Επιτροπής και ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να κάνει δεκτή την προσφυγή που άσκησε η Επιτροπή'
—
να καταδικάσει την καθής κυβέρνηση στα δικαστικά έξοδα.
6.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας,
καθής, ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να απορρίψει την προσφυγή·
—
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
III — Ισχυρισμοί και επιχειρήματα των διαδίκων κατά την έγγραφη διαδικασία
Α — Ως προς τον οίνο ποιότητας που παράγεται εντός καθορισμένων περιοχών
1.
Η Επιτροπή προβάλλει το επιχείρημα ότι η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή οίνων ποιότητας παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών (στο εξής: v.q.p.r.d. ), που επιβάλλει το άρθρο 11, παράγραφος 2, του Weingesetz, είναι ασυμβίβαστη με τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79 και το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79.
α)
Κατά την επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας, το άρθρο 32, παράγραφος 1, του κανονισμού 337/79 και το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79 επιτρέπουν την αύξηση του ελάχιστου φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο που γίνεται σύμφωνα με τις τέσσερις οινολογικές πρακτικές που αναφέρονται στο άρθρο 33, παράγραφος 1, του κανονισμού 337/79.
Κατά την παράγραφο 2, καθεμία από τις μεθόδους αυτές εμπλουτισμού αποκλείει την προσφυγή στις άλλες. Αυτό πάντως δεν σημαίνει ότι όλες έχουν την ίδια αξία.
Όσον αφορά τη χρησιμοποίηση σακχαρόζης για τον εμπλουτισμό, η απαγόρευση της συνιστά, κατά την παράγραφο 17 του προγράμματος δράσης της Επιτροπής (Συμπλήρωμα 7/78 του Δελτίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σ. 10), στόχο της κοινής πολιτικής που εφαρμόζεται στον αμπελοοινικό τομέα. Επιπλέον, η προσθήκη σακχαρόζης επιτρέπεται μόνον εντός των ορίων του άρθρου 33, παράγραφος 3, του κανονισμού 337/79. Η δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2144/82 δείχνει ότι ο εμπλουτισμός με σακχαρόζη που δεν έχει ληφθεί από τον οίνο θεωρήθηκε από τον κοινοτικό νομοθέτη ως μέτρο το οποίο πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο κατ' εξαίρεση στην οινοποίηση, εφόσον ο οίνος πρέπει να παράγεται από σταφύλια και όχι από σακχαρότευτλα.
Αντίθετα, οι ίδιες αυτές διατάξεις, ειδικότερα η δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2144/82, που προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεως για τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, δείχνουν ότι ο κοινοτικός νομοθέτης θεωρεί τη χρησιμοποίηση του γλεύκους αυτού ως ιδιαίτερα ευκταία.
Όσον αφορά την προσθήκη μη ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής και τη μερική συμπύκνωση με ψύξη, ακόμη και αν η πρώτη θεωρήθηκε επίσης ευκταία από τον κοινοτικό νομοθέτη, οι εν λόγω μέθοδοι μπορούν να έχουν επίπτωση στη γεύση ορισμένων τοπικών οίνων ή οίνων ποιότητας, άρα πρέπει να θεωρηθούν ως μικρότερης αξίας σε σχέση με την αρχή της βελτιώσεως της ποιότητας, την υπέρτατη δηλαδή από τις αρχές που διέπουν την οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς, όπως δείχνει και η δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 338/79.
Κατά την προσφεύγουσα, από την προτιμη-σιακή αυτή σειρά των μεθόδων εμπλουτισμού προκύπτει ότι τα κράτη μέλη, όταν επιτρέπουν τον εμπλουτισμό που προβλέπουν το άρθρο 32 του κανονισμού 337/79 και το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79, δεν μπορούν να αποκλείσουν εκείνη από τις πρακτικές που αναφέρονται στο άρθρο 33η οποία ακριβώς συνιστά συγχρόνως την προσφορότερη μέθοδο για τον επιδιωκόμενο στόχο και το μόνο τρόπο εμπλουτισμού που δεν έχει καμία δυσμενή επίπτωση στην ποιότητα του οίνου. Επί του σημείου αυτού, η Επιτροπή αναφέρεται στη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 453/80 του Συμβουλίου και στην έκθεση μιας ομάδας εργασίας, υπό τη διεύθυνση του Ρ. Dupuy, που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ποιότητα των οίνων οι οποίοι έχουν εμπλουτιστεί με ανακαθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής είναι πλήρως ικανοποιητική σε σχέση με την ποιότητα των οίνων οι οποίοι έχουν εμπλουτιστεί με σακχαρόζη.
β)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν ευσταθεί το επιχείρημα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης ότι δεν συνήνεσε στη θέσπιση του κανονισμού 453/80, που τροποποίησε κυρίως το άρθρο 33 του κανονισμού 337/79, παρά μόνο επειδή υπήρχε συμφωνία κατά την οποία η χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής δεν συνεπαγόταν καθόλου την υποχρέωση να επιτραπεί η χρησιμοποίηση του για τους v.q.p.r.d. Η Επιτροπή αναφέρει ότι δεν γνωρίζει τη δήθεν συμφωνία και ότι δεν βρήκε ίχνη της συμφωνίας αυτής στα έγγραφα του Συμβουλίου.
γ)
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η προσφυγή της δεν έχει ως σκοπό να επιβάλει την προσθήκη του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, αλλά να επιτρέψει τη χρησιμοποίηση, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, των μεθόδων εμπλουτισμού που προβλέπει ο κανονισμός 337/79, καθόσον επιτρέπονται από το κοινοτικό δίκαιο εν προκειμένω σέβεται πλήρως το συμβιβασμό του Δουβλίνου του Δεκεμβρίου 1984 και δεν προ-καταλαμβάνει κατά τρόπο απαράδεκτο τα αποτελέσματα των μελετών και των αποφάσεων του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο του Δουβλίνου άφησε αμετάβλητη τη νομική κατάσταση και ο συμβιβασμός του Δουβλίνου δεν αναφερόταν ούτε στην τεχνική αξία του ανα-καθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής ούτε στην ουδετερότητα του. Ο συμβιβασμός αυτός, και επομένως η προσθήκη του άρθρου 33α στον κανονισμό 337/79, πραγματοποιήθηκε επειδή και μόνο δεν ήταν δυνατό να επιτευχθεί συμφωνία για τον περιορισμό της χρησιμοποίησης της σακχαρόζης.
δ)
Με την απάντησή της, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η απαγόρευση όλων των μέτρων ισοδύναμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών που θεσπίζει το άρθρο 30 της Συνθήκης περιλαμβάνεται και στις διατάξεις που αποβλέπουν στην πραγματοποίηση της κοινής αγοράς και ότι η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής θα μπορούσε να παρεμποδίσει το εμπόριο του προϊόντος αυτού, το οποίο παρασκευάζεται νόμιμα σε άλλο κράτος μέλος. Το άρθρο 33 του κανονισμού 337/79 πρέπει επομένως να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι η ελεύθερη κυκλοφορία δεν μπορεί να παρεμποδίζεται εν προκειμένω με απαγορεύσεις χρησιμοποιήσεως.
ε)
Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα που αναφέρονται στα μειονεκτήματα από τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, αν υπήρχε κίνδυνος μικροβιολογικής φύσεως, θα μπορούσε να προληφθεί με υγειονομικά και προληπτικά μέτρα, όπως αυτά που περιλαμβάνονται εξάλλου στον κανονισμό 2397/84 της Επιτροπής, της 20ής Αυγούστου 1984, για την πέμπτη τροποποίηση του κανονισμού ( ΕΟΚ) αριθ. 997/81 περί των λεπτομερειών εφαρμογής για το χαρακτηρισμό και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (ΕΕ L 224, σ. 19), και ισχυρίζεται ότι, μολονότι πράγματι δεν υπάρχουν μελέτες ως προς τα αποτελέσματα της χρησιμοποίησης του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής στους οίνους που εναποθηκεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν διαπιστώθηκε κανένα πρόβλημα για τους οίνους αυτούς ολόκληρες δεκαετίες που χρησιμοποιούνταν το μη ανακαθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής. 'Οσον αφορά την αμφισβήτηση της ισοτιμίας προς τον εμπλουτισμό με σακχαρόζη, η Επιτροπή υπενθυμίζει δήλωση του Υπουργείου Γεωργίας και Αμπελουργίας του κρατιδίου της Ρηνανίας-Παλατι-νάτου, της 12ης Δεκεμβρίου 1983, κατά την οποία οι μελέτες που έγιναν από την ομοσπονδιακή επιτροπή ερευνών για τους οίνους δεν απέδειξαν ότι το ανακαθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής εμπεριέχει τον κίνδυνο αλλοιώσεως των γερμανικών οίνων. Ως προς το επιχείρημα ότι υπάρχει κίνδυνος καταχρηστικής χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής επειδή δεν υπάρχει καμιά μέθοδος αναλύσεως, η Επιτροπή έχει τη γνώμη ότι το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί λογικά να υποστηριχτεί, εφόσον το πρόβλημα της απόδειξης του εμπλουτισμού του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής τίθεται όχι μόνο όταν επιτρέπεται η χρησιμοποίηση του εντός ορισμένων ορίων, αλλά και όταν δεν επιτρέπεται. Εξάλλου, θα μπορούσε να διενεργείται κάποιος κοινοτικός έλεγχος βάσει των υφισταμένων διατάξεων. Ακόμη και αν δεν ήταν δυνατό να αποκλειστεί εντελώς η νοθεία, οι παραβάσεις αυτές δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την απαγόρευση, σε εθνικό επίπεδο, μεθόδων που επιτρέπονται σε κοινοτικό επίπεδο.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι δεν είναι πλέον δυνατό να αντιτάσσονται επιχειρήματα οικονομικής φύσεως, εφόσον έχει προβλεφθεί η χορήγηση ενισχύσεως για να καλύπτεται η διαφορά κόστους.
Επομένως, επιβάλλεται τελικά η διαπίστωση ότι, αν ένα κράτος μέλος κάνει χρήση της δυνατότητας εμπλουτισμού που προβλέπει το άρθρο 32 του κανονισμού 337/79 ή το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79, τότε ενεργεί αντίθετα προς τους στόχους που περιλαμβάνονται στις διατάξεις περί της κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς, εφόσον απαγορεύει τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, ενώ αντίθετα επιτρέπει τη χρησιμοποίηση σακχαρόζης.
στ)
Το νόμιμο της απαγόρευσης χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής για τους v.q.p.r.d. δεν μπορεί, κατά την Επιτροπή, να συναχθεί από τις διατάξεις του άρθρου 19 του κανονισμού 338/79' η διάταξη αυτή επιτρέπει την εφαρμογή ειδικών κανόνων μόνο για ορισμένες περιοχές των κρατών μελών και όχι, όπως προβλέπει ο γερμανικός Weingesetz, για όλους χωρίς διάκριση τους οίνους ποιότητας που παράγονται σε ένα κράτος μέλος. Πράγματι, από το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 338/79 και το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α), του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 200 ), συνάγεται ότι για κάθε v.q.p.r.d. πρέπει να καθορίζεται συγκεκριμένη αμπελουργική περιοχή.
Η Επιτροπή προβάλλει ακόμη το επιχείρημα ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν μπορεί να αναφέρεται στις « πάγιες συνήθειες », εφόσον τέτοιες συνήθειες δεν υπήρχαν όσον αφορά το ανακαθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής κατά το χρόνο που θεσπίστηκε ο κανονισμός' εξάλλου, δεν μπορεί ο κοινοτικός νομοθέτης να είχε την πρόθεση να παρεμποδίσει κάθε πρόοδο στον τομέα της οινοποίησης.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η καθής δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αντλήσει επιχείρημα από το γεγονός ότι μόνο από το 1980 επιτράπηκε η χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής. Το άρθρο 19 του κανονισμού 338/79 πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι, ενόψει κυρίως του άρθρου 2 του εν λόγω κανονισμού, οι πρακτικές οι μη προβλεπόμενες από την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς, οι οποίες δεν ανταποκρίνονταν μέχρι τότε στις νόμιμες και πάγιες συνήθειες, δεν μπορούν να επιτραπούν, ενόψει μάλιστα του σκοπού της βελτιώσεως της ποιότητας. Κατά το μέτρο που η κοινή οργάνωση αγοράς επιτρέπει την προσφυγή σε νέες τεχνικές, όπως συμβαίνει εν προκειμένω κατά το άρθρο 33, του κανονισμού 337/79, δεν είναι δυνατό να περιοριστεί η προσφυγή στις τεχνικές αυτές με το επιχείρημα ότι δεν ανταποκρίνονται στις πάγιες συνήθειες κατά την έννοια του άρθρου 19.
Η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως του ανακα-θαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής δεν συνιστά « αυστηρότερο » όρο παραγωγής ένα τέτοιο μέτρο θα πρέπει να εκτιμηθεί σε σχέση με το σκοπό του κανονισμού ο οποίος είναι, όπως διασαφηνίζεται με τη δεύτερη αιτιολογική σκέψη, η βελτίωση της ποιότητας. Όμως, η χρησιμοποίηση του ανακαθα-ρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής συνεπάγεται σημαντική βελτίωση της ποιότητας σε σχέση με τη χρησιμοποίηση της σακχαρόζης, εφόσον έτσι παράγεται προϊόν το οποίο ανταποκρίνεται στον ορισμό του οίνου που περιλαμβάνεται στην παράγραφο 8 του παραρτήματος II του κανονισμού 337/79: « οίνος: το προϊόν που παράγεται αποκλειστικά με αλκοολική ζύμωση, ολική ή μερική, νωπών σταφυλών, που έχουν συνθλίβει ή όχι, ή γλεύκους σταφυλής ». Επιπλέον, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν μπορεί να μη λάβει υπόψη το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 338/79, που ορίζει ότι οι διατάξεις ως προς τους v.q.p.r.d. πρέπει να λαμβάνουν υπόψη «τις παραδοσιακές συνθήκες παραγωγής, εφόσον αυτές δεν είναι αντίθετες στην πολιτική βελτιώσεως της ποιότητας και στην πραγματοποίηση ενιαίας αγοράς ».
2.
Η κυβέρνηση της Ιναλικής Δημοκρατίας, παρεμβαίνουσα, προβάλλει ότι το επιχείρημα ότι από την όλη οικονομία των κοινοτικών κανόνων συνάγεται ότι ο οίνος, οποιουδήποτε τύπου και αν είναι, πρέπει να λαμβάνεται, κατ' αρχήν, από προϊόντα προερχόμενα αποκλειστικά και απευθείας από την άμπελο με τη μέθοδο της παραδοσιακής μεταποιήσεως και ότι ορισμένες οινολογικές πρακτικές που καθιστούν δυνατό τον εμπλουτισμό σε αλκοόλη επιτρέπονται μόνο εντός των απολύτων αναγκαίων ορίων. Η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, αν επιτρέπεται η προσθήκη σακχαρόζης και απαγορεύεται η προσθήκη ανακαθα-ρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, το εθνικό μέτρο καθίσταται απαράδεκτο ως αντίθετο προς το γράμμα και το πνεύμα του κοινοτικού κανόνα. Πράγματι, καμιά από τις δύο πρακτικές δεν μπορεί να έχει επίπτωση στη γεύση ή στα άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του προϊόντος. Γι' αυτό, το να επιτραπεί η μία και να απαγορευτεί η άλλη πρακτική δεν συνιστά εφαρμογή αυστηρότερου κριτηρίου αλλά εντελώς αυθαίρετο μέτρο. Αν απαγορεύονταν και η μία και η άλλη πρακτική, δεν θα μπορούσε να διατυπωθεί καμιά αντίρρηση. Με τη διατήρηση όμως της χρησιμοποίησης σακχαρόζης και την ταυτόχρονη απαγόρευση της άλλης πρακτικής, δεν καθορίζονται καθόλου « πρόσθετα χαρακτηριστικά ή πρόσθετοι ή αυστηρότεροι όροι παραγωγής και κυκλοφορίας, λαμβάνοντας υπόψη τις νόμιμες και συνεχείς χρήσεις», κατά την έννοια του άρθρου 19 του κανονισμού 338/79, αλλά θεσπίζεται ένας πλήρως παράλογος και αδικαιολόγητος περιορισμός, σε βάρος ιδίως μιας μεθόδου που ευνοείται από την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση και υπέρ μιας άλλης την οποία η κοινοτική ρύθμιση επιτρέπει μόνο υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Η δυσμενής διάκριση σε βάρος του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής δεν ανταποκρίνεται σε καμιά ανάγκη τηρήσεως των παραδοσιακών συνθηκών, ο δε μικροβιολογικός κίνδυνος δεν υπάρχει.
3.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας απαντά ότι, μη επιτρέποντας την προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή των v.q.p.r.d., δεν παρέβη καμιά από τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς· αντίθετα, είχε το δικαίωμα να απαγορεύσει την προσθήκη αυτή βάσει του άρθρου 19, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 338/79.
α)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποστηρίζει ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει τον αποκλεισμό της χρησιμοποιήσεως του ανακαΟαρισΟέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής σε κάθε κράτος μέλος ούτε με τους κανονισμούς του Συμβουλίου, ειδικότερα τους κανονισμούς 337/79 και 338/79, ούτε με τους κανονισμούς της Επιτροπής, δηλαδή τους κανονισμούς 2253/82, 2530/82, 2393/84 και 2397/84. Από το σύνολο των κοινοτικών διατάξεων συνάγεται μόνο ποιες μέθοδοι εμπλουτισμού μπορούν να χρησιμοποιούνται νομίμως, όχι όμως και ποιες πρέπει να χρησιμοποιούνται.
Ο κοινοτικός νομοθέτης δέχτηκε ακριβώς ότι, αρχικά, τα κράτη μέλη είχαν το δικαίωμα, ενόψει των παραδοσιακών συνθηκών παραγωγής Kat των συνηθειών που επικρατούσαν στο έδαφός τους, να επιβάλουν αυστηρότερους όρους για την παραγωγή των v.q.p.r.d. Όσον αφορά τους κανονισμούς της Επιτροπής, ανεξάρτητα από το ότι δεν μπορούν, αν δεν υπάρχει διάταξη εξουσιοδοτήσεως, να τροποποιούν την έκταση εφαρμογής και την έννοια διατάξεων που θέσπισε το Συμβούλιο, δεν περιλαμβάνουν καμιά ρητή διάταξη η οποία να εμποδίζει τα κράτη μέλη να απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής στους v.q.p.r.d. και δεν προκύπτει ούτε έμμεσα ότι η καθής υπεχρεούτο να επιτρέψει τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής. Αντίθετα, από αυτό συνάγεται μόνο ότι η χρησιμοποίηση του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής για τους v.q.p.r.d. επιτρέπεται κατ' αρχήν, όχι όμως ότι πρέπει να εξακολουθήσει να επιτρέπεται στα κράτη μέλη λόγω διατάξεων του κοινοτικού δικαίου. Οι στόχοι της Επιτροπής, όπως το πρόγραμμα δράσεως για τα έτη 1979 μέχρι 1985, δεν αρκούν για να περιορίσουν την ελευθερία που έχει παρασχεθεί στα κράτη μέλη.
β)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή παραβιάζει την απόφαση ως προς τις βασικές αρχές που πρέπει να διέπουν τις μεθόδους παρασκευής των οίνων. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας συγκατατέθηκε στην έκδοση του κανονισμού 453/80 μόνο επειδή υπήρξε συμφωνία μεταξύ των μερών ότι το να επιτραπεί η χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής ως μέθοδος εμπλουτισμού δεν θα συνεπαγόταν την υποχρέωση χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής στην παραγωγή των v.q.p.r.d.
γ)
Η απαίτηση της Επιτροπής είναι ακόμη αντίθετη προς το πνεύμα και το σκοπό των αποφάσεων της διάσκεψης κορυφής του Δουβλίνου του Δεκεμβρίου 1984, όπου, ενόψει του μεγάλου αριθμού ζητημάτων που δεν είχαν ρυθμιστεί, συνάφθηκε συμφωνία για τη διατήρηση μέχρι το 1990 των μεθόδων γλυκάνσεως του οίνου στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και στις άλλες χώρες σύμφωνα με την υφιστάμενη κανονιστική ρύθμιση. Εν τω μεταξύ και προκειμένου να διασαφηνιστούν τα ζητήματα αυτά, η Επιτροπή θα πραγματοποιούσε ορισμένο αριθμό μελετών οικονομικής, επιστημονικής και τεχνικής φύσεως ως προς τις δυνατότητες χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής και της ζάχαρης για τον εμπλουτισμό, ώστε η Επιτροπή, με την προσφυγή της, προδικάζει κατά τρόπο παράνομο τα αποτελέσματα των μελετών αυτών και τις αποφάσεις που θα ελάμβανε ενδεχομένως το Συμβούλιο. Οι αποφάσεις του Δουβλίνου υλοποιήθηκαν με τον κανονισμό 775/85, επομένως μετά την προσφυγή της Επιτροπής. Η συμπεριφορά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και η προσφυγή της Επιτροπής ήταν γνωστές στο Συμβούλιο. Παρά ταύτα, δεν αποφασίστηκε ότι δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να απαγορεύσουν τη χρησιμοποίηση του ανακα-θαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής. Από αυτό δεν μπορεί παρά να συναχθεί ότι πρέπει να διατηρηθεί η παρούσα νομική κατάσταση, όπως την έχει εκθέσει η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
δ)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αμφισβητεί ότι υπάρχει παράβαση του άρθρου 30 της Συνθήκης ΕΟΚ, εφόσον η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής υπάρχει μόνο για τον οίνο που παράγεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας-εξάλλου, η Επιτροπή αγνοεί τις εξουσιοδοτικές διατάξεις που επικαλείται η καθής. Όταν η Κοινότητα παραχώρησε ρητά στα κράτη μέλη το δικαίωμα να αποφασίζουν ελεύθερα ως προς τις μεθόδους εμπλουτισμού, δέχτηκε ότι υπήρχαν σχετικά διαφορετικές συνθήκες στα διάφορα κράτη μέλη. Εξάλλου, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν βλέπει σε τι θίγει την πολιτική βελτιώσεως της ποιότητας το γεγονός ότι περιορίζει τις μεθόδους εμπλουτισμού στη σακχαρόζη, που χρησιμοποιείται παραδοσιακά.
ε)
Όσον αφορά τους λόγους που την οδήγησαν να θεσπίσει την απαγόρευση προσθήκης ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής και που εξακολουθούν να ισχύουν όπως και πριν, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία. της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι η χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής δεν ανταποκρίνεται στις παραδοσιακές συνθήκες παραγωγής και στις συνήθειες στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Η χρησιμοποίηση του εμφανίζει κινδύνους από μικροβιολογική άποψη για την ποιότητα του οίνου, αντίθετα από ό,τι συμβαίνει αν χρησιμοποιείται κρυσταλλική ζάχαρη. Το να επιτραπεί η χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής θα συνεπαγόταν, πρώτον, τον κίνδυνο καταχρηστικής χρησιμοποιήσεως του προϊόντος αυτού' για το ανακαθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής δεν υπάρχει μέθοδος ανιχνεύσεως, ενώ υπάρχει μέθοδος αναλύσεως με την οποία μπορεί να αποδειχθεί ότι έγινε προσθήκη ζάχαρης' εξάλλου, το εμπόδιο στην καταχρηστική χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής θα ήταν μεγαλύτερο αν δεν επιτρεπόταν ως μέθοδος εμπλουτισμού παρά αν επιτρεπόταν. Αφετέρου, δεν υπάρχει ακόμη εμπεριστατωμένη έρευνα για το αν για τους οίνους που εναποθηκεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα ( ανώτερο από τέσσερα χρόνια ) υπάρχει ισοδυναμία μεταξύ των μεθόδων εμπλουτισμού με σακχαρόζη και με ανακαθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής και για το αν η χρησιμοποίηση του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής δεν έχει αρνητική επίδραση.
στ)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποστηρίζει εν συνεχεία ότι, δυνάμει της εξουσιοδοτήσεως του άρθρου 19, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 338/79, της επιτρέπεται να καθορίζει για τους v.q.p.r.d. αυστηρότερες συνθήκες παραγωγής, πέραν των ελάχιστων προϋποθέσεων ποιότητας που προβλέπουν οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.
Η καθής επισύρει την προσοχή στο γεγονός ότι στο γερμανικό κείμενο η έκφραση « in bestimmten Gebieten » δεν αποδίδει ακριβώς τη βούληση του νομοθέτη. Οι όροι « bestimmte Anbaugebiete » θα απέδιδαν ορθά αυτό που στο γαλλικό κείμενο αναφέρεται ως « regions déterminées » ( καθορισμένες περιοχές ).
Κατά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας η εξουσιοδότηση που παρέχεται με το άρθρο 19, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 338/79 και η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη τις νόμιμες και συνεχείς χρήσεις (πάγιες συνήθειες), να καθορίζουν πρόσθετα ή αυστηρότερα χαρακτηριστικά ή όρους παραγωγής και κυκλοφορίας για τους v.q.p.r.d., θεσπίστηκε πρωτίστως από το νομοθέτη για να παράσχει σε κάθε κράτος μέλος τη δυνατότητα να εξακολουθήσει να λαμβάνει υπόψη τις παραδοσιακές συνθήκες παραγωγής και τις ποιοτικές προδιαγραφές που χαρακτηρίζουν τους διάφορους v.q.p.r.d. σε κάθε κράτος μέλος και είναι σημαντικές για την πώληση τους. Πρόκειται για την ουσιαστική ιδέα η οποία αποτέλεσε τη βάση για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς με τη θέσπιση του κανονισμού 24, περί βαθμιαίας δημιουργίας κοινής οργανώσεως της αμπελοοι-νικής αγοράς (JO 30 της 20.4.1962, σ. 989).
Η κυρίαρχη αυτή ιδέα επιβεβαιώθηκε επανειλημμένα από την Κοινότητα, ειδικότερα με τον κανονισμό 338/79. Έτσι, ot κοινοτικές διατάξεις θεσπίζουν μόνο τα κατώτατα όρια ποιότητας, τα διάφορα δε κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν αυστηρότερα όρια χωρίς να παραβαίνουν τις κοινοτικές διατάξεις.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι η έννοια και η έκταση εφαρμογής του άρθρου 19, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 338/79 προκύπτουν, εκτός από τη σαφή διατύπωση του, και από το πνεύμα και το σκοπό του, όπως διασαφηνίζονται με την τρίτη και ένατη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού.
Η νομική άποψη της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας επιβεβαιώνεται επιπλέον από το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 338/79, που ορίζει ότι οι ειδικές μέθοδοι οινοποιήσεως και επεξεργασίας σύμφωνα με τις οποίες παρασκευάζονται οι v.q.p.r.d. καθορίζονται για καθέναν από τους οίνους αυτούς από κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος. Έτσι, τα κράτη μέλη έχουν κάθε ευχέρεια να μη δέχονται ορισμένες μεθόδους εμπλουτισμού οι οποίες, αυτές καθαυτές, επιτρέπονται από το κοινοτικό δίκαιο.
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 338/79 επιβάλλει στα κράτη μέλη απλώς να τηρούν τα όρια και τους όρους που καθορίζει το άρθρο 33 του κανονισμού 337/79 προς το σκοπό αυτό, μπορούν να επιλέξουν μια από τις προτεινόμενες σ' αυτά μεθόδους.
Υπέρ αυτής της άποψης συνηγορούν και άλλες διατάξεις του κανονισμού 338/79, όπως το άρθρο 2, παράγραφος 2, το άρθρο 5 και το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο α), δεύτερο εδάφιο.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υπογραμμίζει, για κάθε ενδεχόμενο, ότι προκύπτει από το άρθρο 8, παράγραφοι 2 και 3, και το άρθρο 10 του κανονισμού 338/79 ότι ο εμπλουτισμός θεωρείται ρητά ότι αποτελεί μέρος της διαδικασίας παρασκευής.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υπογραμμίζει ακόμη ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, του κανονισμού 338/79 αφορά όλες τις καθορισμένες περιοχές ( γενικά ). Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού ορίζει ότι ως « καθορισμένη περιοχή » νοείται όχι μόνον ορισμένη περιοχή αλλά και το « σύνολο αμπελουργικών περιοχών, οι οποίες παράγουν οίνους που διαθέτουν ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά και των οποίων το όνομα χρησιμοποιείται για να περιγραφούν εκείνοι εκ των οίνων αυτών που καθορίζονται στο άρθρο 1 ». Από αυτό προκύπτει ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας έχει το δικαίωμα να αποκλείσει την προσθήκη ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής για όλες τις καθορισμένες περιοχές που παράγουν τους v.q.p.r.d. Από άποψη νομοθετικής τεχνικής, δεν μπορεί να υπάρξει διαφορά αναλόγως του αν ακριβώς οι καθορισμένες περιοχές απαριθμούνται λεπτομερώς ή αν το σύνολο των καθορισμένων περιοχών που προσδιορίζονται δυνάμει άλλων διατάξεων υπόκειται απευθείας στην απαγόρευση προσθήκης του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας παρατηρεί ότι η προσφεύγουσα δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι οι περιοχές που παράγουν τους v.q.p.r.d. απαριθμούνται λεπτομερώς στο άρθρο 10, παράγραφος 6, του Weingesetz.
Β — Ως προς τον Landwein (τοπικό οίνο)
1.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή των Landwein, την οποία θεσπίζει το άρθρο 10 του Weingesetz, είναι επίσης ασυμβίβαστη με τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79.
Η Επιτροπή επαναλαμβάνει σχετικά τα επιχειρήματα που ανέπτυξε ως προς τους v.q.p.r.d. και προσθέτει ότι η άδεια που προβλέπει το άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ), του κανονισμού 355/79 και που επικαλείται η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν έχει καμιά σημασία εν προκειμένω. Ο κανονισμός αυτός, «περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής », δεν απέβλεπε στον καθορισμό ουσιαστικών κανόνων για την παραγωγή των οίνων. Σε διαφορετική περίπτωση η έκταση ισχύος του θα υπερέβαινε τα όρια της εξουσιοδότησης που προβλέπει το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 337/79, κατά το οποίο « το Συμβούλιο... θεσπίζει... τους κανόνες τους σχετικούς με την περιγραφή και την παρουσίαση των προϊόντων που αναφέρονται στο άρθρο 1 ». Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ), δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 355/79 πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αναφέρεται αποκλειστικά σε ορισμένους όρους παραγωγής, χαρακτηριστικούς ενός προϊόντος στο οποίο πρέπει να επιφυλάσσεται η ονομασία « τοπικός οίνος », για παράδειγμα στους όρους ως προς τις ποικιλίες αμπέλου, τον ελάχιστο φυσικό αλκοολικό τίτλο κατ' όγκο και τους οργανοληπτικούς χαρακτήρες. Δεν περιλαμβάνονται στους όρους παραγωγής που είναι καθοριστικοί για την ονομασία του οίνου οι τρόποι παρασκευής που δεν είναι χαρακτηριστικοί μιας περιοχής και που δεν έχουν καμιά επίπτωση στην ποιότητα του εν λόγω τοπικού οίνου. Από αυτό έπεται ότι όσον αφορά την προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, η νομική κατάσταση είναι η ίδια για τους τοπικούς οίνους και για τους v.q.p.r.d., αφού, σε σχέση με τη σακχαρόζη, η χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής δεν αλλοιώνει την ποιότητα του οίνου και, επιπλέον, δεν έχει -καμιά επίπτωση στην ιδιότητα του τοπικού οίνου ως οίνου παραγόμενου σε ορισμένη περιοχή.
2.
Κατά την Ιταλική Δημοκρατία επίσης δεν είναι δυνατό να αντληθεί κανένα επιχείρημα υπέρ της καθής από το άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ), δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 355/79. Η διάταξη αυτή αφορά ειδικά την ετικέτα και αναφέρεται σε ορισμένους όρους παραγωγής, κυρίως ως προς τις ποικιλίες αμπέλου, τον ελάχιστο φυσικό αλκοολικό τίτλο κατ' όγκο και τους οργανοληπτικούς χαρακτήρες, για τους οποίους δεν θα ήταν κατανοητή καμιά διαφορά μεταξύ προσθήκης σακχαρόζης και προσθήκης ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής σε βάρος της τελευταίας.
3.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας απαντά ότι δεν παρέβη καμιά από τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς μη επιτρέποντας την προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή των Landwein.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται, πρώτον, ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να αποκλείσουν τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής από την οινοποίηση των Landwein. Σε καμιά ρητή διάταξη του κοινοτικού δικαίου δεν αντίκειται η εθνική απαγόρευση χρησιμοποιήσεως του ανα-καθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής· ούτε υπάρχουν διατάξεις από τις οποίες να συνάγεται έμμεσα η υποχρέωση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας να επιτρέψει τη χρησιμοποίηση ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή του Landwein. Η καθής παραπέμπει σχετικά στις παρατηρήσεις της ως προς τους v.q.p.r.d. Όπως ακριβώς και για τους οίνους αυτούς, έχει μόνο διατυπωθεί η ευχή να επιτραπεί η χρησιμοποίηση ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής. Η απαίτηση της Επιτροπής, όπως και για τους v.q.p.r.d., βρίσκεται σε αντίθεση με τις αποφάσεις αρχής που έχουν ληφθεί σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά τις οινοποιητικές μεθόδους και τη συναίνεση που επιτεύχθηκε τότε όσον αφορά τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρι-σθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, καθώς και με τις αποφάσεις της διάσκεψης κορυφής του Δουβλίνου του Δεκεμβρίου 1984. Ως προς τα μειονεκτήματα που το ανακαθαρι-σθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής μπορούσε να έχει για τον Landwein, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας παραπέμπει στα επιχειρήματα που ανέπτυξε σχετικά με τους v.q.p.r.d.
Εξάλλου, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποστηρίζει ότι είχε το δικαίωμα, στηριζόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ), δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου, να απαγορεύσει τη χρησιμοποίηση του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής για τους Landwein η διάταξη αυτή περιλαμβάνει τη νομική βάση εξουσιοδοτήσεως που επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίζουν τους όρους παραγωγής των Landwein σε συγκεκριμένο κράτος μέλος. Το νομικό αυτό περιεχόμενο δεν αίρεται από το γεγονός ότι ο κανόνας αυτός περιλαμβάνεται στον κανονισμό περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής' το μόνο κρίσιμο σημείο είναι το ποια είναι η έννοια και η έκταση εφαρμογής του άρθρου 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ), δεύτερο εδάφιο, ενόψει της διατύπωσης του καθώς και της οικονομίας του και του στόχου του. Αν η διάταξη του άρθρου 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ ), δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 355/79 δεν σήμαινε ότι τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να καθορίζουν τους όρους παραγωγής των Landwein, η διάταξη αυτή θα ήταν ακατανόητη.
IV — Απόψεις των διαδίκων κατά την προφορική διαδικασία
Σε ερώτηση του Δικαστηρίου, ο Alfred Reichardt, υπάλληλος του τμήματος «οίνοι» της Γενικής Διευθύνσεως Γεωργίας στην Επιτροπή, εξήγησε, υπό την ιδιότητά του ως εμπειρογνώμονα της Επιτροπής, ότι το ανακαθαρισθέν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής προς το παρόν χρησιμοποιείται στο εμπόριο μόνο για την παραγωγή ή την παρασκευή οίνου θεωρητικά, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στις κονσέρβες ή στη ζαχαροπλαστική, αυτό όμως δεν συμβαίνει ακόμη, λόγω του ότι είναι ακριβότερο από τη σακχαρόζη και το κοινοτικό καθεστώς ενισχύσεως προορίζεται αποκλειστικά για την παρασκευή οίνου.
F. Schockweiler
εισηγητής δικαστής
( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΊΟΥ
της 18ης Σεπτεμβρίου 1986 ( *1 )
Στην υπόθεση 48/85,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κπροσωπούμενη από τους νομικούς της συμβούλους Dierk Booss και Peter Karpenstein, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
προσφεύγουσα,
υποστηριζόμενη από την
Ιταλική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τον Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών, επικουρούμενο από τον Oscar Fiumara, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία της,
παρεμβαίνουσα,
κατά
Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, εκπροσωπούμενης από τον Martin Seidel, Ministerialrat im Bundesministerium für Wirtschaft, και τον Dietrich Ehle, δικηγόρο Κολωνίας, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία της,
καθής,
που έχει ως αντικείμενο προσφυγή με την οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι, μη επιτρέποντας την προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή τοπικών οίνων και οίνων ποιότητας παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους Mackenzie Stuart, πρόεδρο, Τ. Koopmans, U. Everling και Κ. Bahlmann, προέδρους τμήματος, Ο. Due, Υ. Galmot και F. Schockweiler, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: G. F. Mancini
γραμματέας: Κ. Riechenberg, εκτελών καθήκοντα υπαλλήλου διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση που συμπληρώθηκε μετά την προφορική διαδικασία της 20ής Φεβρουαρίου 1986,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 15ης Μαΐου 1986,
εκδίδει την ακόλουθη
ΑΠΟΦΑΣΗ
1
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 18 Φεβρουαρίου 1985, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, μη επιτρέποντας την προσθήκη ανα-καθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή τοπικών οίνων και οίνων ποιότητας παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών ( v.q.p.r.d. ), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς και κυρίως από τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 112 ), και από το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί καθορισμού ειδικών διατάξεων σχετικών με τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 159).
2
Με την απάντησή της, η Επιτροπή επικαλείται ακόμη το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ, ισχυριζόμενη ότι η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως του ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής που παρασκευάζεται κανονικά σε άλλο κράτος μέλος καταλήγει να αποτελεί μέτρο ισοδύναμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών, παρεμποδίζοντας την ελεύθερη κυκλοφορία του προϊόντος αυτού την οποία διασφαλίζει το άρθρο 33 του κανονισμού 337/79.
3
Κατά το άρθρο 10, παράγραφος 8, του γερμανικού νόμου περί αμπελοοινικών προϊόντων Weingesetz, της 31ης Αυγούστου 1982, η ονομασία «Landwein» (τοπικός οίνος ) δεν μπορεί να δοθεί σε οίνο που παρασκευάζεται με προσθήκη συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής και ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής. Το άρθρο 11 του ίδιου νόμου δεν επιτρέπει την ονομασία v.q.p.r.d. για τους οίνους που παρασκευάζονται με την προσθήκη αυτών των συστατικών.
4
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διατάξεις αυτές δεν συμβιβάζονται με την κοινοτικής κανονιστική ρύθμιση περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς τη σχετική με την αύξηση του κατ' όγκο φυσικού αλκοολικού τίτλου των οίνων.
5
Το άρθρο 32 του κανονισμού 337/79, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3577/81 του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 1981, περί τροποποιήσεως του κανονισμού 337/79 περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ L 359, σ. 1 ), παρέχει στα κράτη τη δυνατότητα, όταν οι κλιματολογικές συνθήκες καθιστούν τούτο^ αναγκαίο σε ορισμένες αμπελουργικές ζώνες της Κοινότητας, να επιτρέπουν την αύξηση του κατ' όγκο φυσικού αλκοολικού τίτλου του οίνου σύμφωνα με τις οινολογικές πρακτικές που καθορίζονται με το άρθρο 33 του ίδιου κανονισμού.
6
Το άρθρο 33 του κανονισμού αυτού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 453/80 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 1980, περί τροποποιήσεως του κανονισμού 337/79 περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/028, σ. 9 ), απαριθμεί ως μόνες παραδεκτές πρακτικές:
α)
την προσθήκη σακχαρόζης,
β)
την προσθήκη συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής,
γ)
την προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής,
δ)
όσον αφορά αποκλειστικά τον οίνο τον κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο και τον επιτραπέζιο οίνο, τη μερική συμπύκνωση με ψύξη,
ε)
όσον αφορά τα γλεύκη σταφυλής, τη μερική συμπύκνωση.
7
Η Επιτροπή προβάλλει το επιχείρημα ότι οι διάφορες αυτές μέθοδοι δεν έχουν την ίδια αξία και ότι υπάρχει μεταξύ τους μια ιεραρχία η οποία προκύπτει από άλλες κοινοτικές διατάξεις. Έτσι, η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως σακχαρόζης για τον εμπλουτισμό συνιστά, κατά την παράγραφο 17 του προγράμματος δράσης της Επιτροπής (Συμπλήρωμα 7/78 του Δελτίου των ΕΚ, σ. 10), στόχο της κοινής πολιτικής που εφαρμόζεται στον αμπελοοινικό τομέα. Εξάλλου, κατά το άρθρο 33, παράγραφος 3, του κανονισμού 337/79, η μέθοδος αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί παρά μόνο στις αμπελουργικές περιοχές όπου αυτή εφαρμόζεται κατά παράδοση ή κατ' εξαίρεση, σύμφωνα με τη νομοθεσία που υφίστατο την 8η Μαΐου 1970 η προσθήκη υδατικού διαλύματος σακχαρόζης απαγορεύεται, εξάλλου, από τις 30 Ιουνίου 1979. Αντίθετα, ο κοινοτικός νομοθέτης εξέφρασε την προτίμηση του για ένα προϊόν που προέρχεται από την άμπελο προβλέποντας, με τον κανονισμό 2144/82 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουλίου 1982, με τον οποίο τροποποίησε τον κανονισμό 337/79 περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ L 227, σ. 1 ), τη χορήγηση ενισχύσεως για τη χρησιμοποίηση ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής. Κατά την Επιτροπή, από την προτιμησιακή αυτή σειρά των μεθόδων εμπλουτισμού προκύπτει ότι τα κράτη μέλη, όταν επιτρέπουν τον εμπλουτισμό που προβλέπει το άρθρο 32 του κανονισμού 337/79, δεν μπορούν να αποκλείσουν τις μεθόδους εκείνες που αναφέρονται στο άρθρο 33 οι οποίες ακριβώς είναι οι πλέον πρόσφορες για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου, δηλαδή της παραγωγής οίνου αποκλειστικά και μόνο από σταφύλια και της αποφυγής υπερπαραγωγής οίνου που δεν μπορεί να διατεθεί.
8
Η Ιταλική Δημοκρατία, παρεμβαίνουσα, υποστηρίζει ότι, εφόσον επιτρέπεται η προσθήκη σακχαρόζης και αν απαγορεύεται η προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής, το εθνικό μέτρο καθίσταται απαράδεκτο ως αντίθετο προς το γράμμα και το πνεύμα του κοινοτικού κανόνα. Εφόσον καμιά από τις δύο πρακτικές δεν μπορεί να έχει επίπτωση στη γεύση ή στα άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του προϊόντος, το να επιτραπεί η μία και να αποκλειστεί η άλλη πρακτική δεν συνιστά εφαρμογή αυστηρότερου κριτηρίου, αλλά μέτρου στερούμενου πλήρως λογικής και αδικαιολόγητου, εις βάρος μεθόδου που προτιμάται από την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση και υπέρ άλλης μεθόδου την οποία η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση επιτρέπει μόνο υπό ειδικές προϋποθέσεις.
9
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αμφισβητεί ότι υπάρχει οποιαδήποτε ιεραρχία μεταξύ των διαφόρων μεθόδων που δέχεται το άρθρο 33, ισχυριζόμενη ότι η διάταξη αυτή αναφέρει μόνο τις μεθόδους εμπλουτισμού που μπορούν νομίμως να χρησιμοποιούνται και όχι εκείνες που πρέπει να χρησιμοποιούνται. Εναπόκειται στα κράτη μέλη, στα πλαίσια των δυνατοτήτων που παρέχει το άρθρο 33, να αποφασίζουν ποιες από αυτές τις μεθόδους εμπλουτισμού θα επιτρέπουν.
10
Πρέπει να εξεταστεί αν ο κανονισμός 337/79 αφήνει στα κράτη μέλη την ευχέρεια επιλογής μεταξύ των διαφόρων μεθόδων που το άρθρο 33 ορίζει ως τις μόνες επιτρεπόμενες ή αν, όπως υποστήριξε κατά την προφορική διαδικασία η Επιτροπή, τα κράτη μέλη έχουν μόνο την ευχέρεια επιλογής, που τους παρέχει το άρθρο 32, να επιτρέπουν ή όχι τον εμπλουτισμό και αν, εφόσον επιτρέψουν τον εμπλουτισμό, οφείλουν να δέχονται όλες τις μεθόδους που αναφέρονται στο άρθρο 33 υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται σ' αυτό.
11
Πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο κανονισμός 337/79, σύμφωνα με το άρθρο 1, θεσπίζει κοινή οργάνωση αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα, που περιλαμβάνει σύστημα τιμών και παρεμβάσεων, σύστημα συναλλαγών με τις τρίτες χώρες, κανόνες που αφορούν την παραγωγή και τον έλεγχο της εκτάσεως των περιοχών των φυτευμένων με αμπέλους, καθώς και κανόνες που αφορούν ορισμένες οινολογικές πρακτικές και τη διάθεση στην κατανάλωση.
12
Όπως έχει επανειλημμένα δεχτεί το Δικαστήριο, το ουσιώδες στην κοινή οργάνωση αγορών είναι ότι, στους τομείς που καλύπτει, τα κράτη μέλη δεν μπορούν πλέον να παρεμβαίνουν με εθνικές διατάξεις που θεσπίζουν μονομερώς ( βλέπε κυρίως απόφαση της 29ης Ιουνίου 1978, Dechmann, 154/77, Slg. σ. 1573). Η νομοθετική τους αρμοδιότητα δεν μπορεί να είναι παρά συμπληρωματική και αφορά μόνο τις καταστάσεις που δεν διέπονται από κοινοτικές διατάξεις και τις περιπτώσεις όπου οι κοινοτικές διατάξεις τους αναγνωρίζουν ρητή αρμοδιότητα.
13
Εν προκειμένω η οργάνωση αυτή, στους τομείς που αναφέρονται στο άρθρο 1 του κανονισμού, χαρακτηρίζεται από λεπτομερειακή κανονιστική ρύθμιση, της οποίας οι τρόποι εφαρμογής επιφυλάσσονται στην Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας που θεσπίζει το άρθρο 67, κατά το οποίο τα μέτρα αυτά λαμβάνονται από την Επιτροπή, κατόπιν διατυπώσεως γνώμης της επιτροπής διαχειρίσεως των οίνων, με δυνατότητα παρεμβάσεως του Συμβουλίου όταν τα μέτρα που θεσπίζει η Επιτροπή δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη που διατύπωσε η επιτροπή διαχειρίσεως. Η κοινή αυτή κανονιστική ρύθμιση επιτρέπει στα κράτη μέλη να θεσπίζουν ειδικά μέτρα, διαφορετικής φύσεως ή κατά παρέκκλιση, μόνο επί συγκεκριμένων ζητημάτων, είτε κατά τη διάρκεια ορισμένης μεταβατικής περιόδου είτε υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
14
'Ετσι, το άρθρο 32 εκκινεί από την αρχή — η οποία, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 1986 (Röser, 238/84, Συλλογή 1986, σ. 795), προκύπτει από την οικονομία και το σύστημα των διατάξεων που περιλαμβάνονται στον τίτλο IV του κανονισμού 337/79 — ότι η αύξηση του κατ' όγκο φυσικού αλκοολικού τίτλου του οίνου και του γλεύκους σταφυλών απαγορεύεται, παρέχει όμως στα κράτη μέλη την ευχέρεια, υπό τις προϋποθέσεις που επιβάλλουν τα άρθρα 32, 33 και 36, να την επιτρέπουν κατ' εξαίρεση όταν οι κλιματολογικές συνθήκες καθιστούν τούτο αναγκαίο. 'Ετσι, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που θεσπίζονται με το άρθρο αυτό, κάθε κράτος μέλος είναι ελεύθερο να επιτρέψει ή όχι κατ' αρχήν την αύξηση. Το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 1 ορίζει ότι, όταν κράτος μέλος λαμβάνει μια τέτοια απόφαση, « η αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο γίνεται σύμφωνα με τις οινολογικές πρακτικές που αναφέρονται στο άρθρο 33... ».
15
Το άρθρο 33 απαριθμεί τις μόνες επιτρεπτές μεθόδους διακρίνοντας αναλόγως των διαφόρων σταδίων οινοποιήσεως. Κατά την παράγραφο 2, καθεμία από τις αναφερόμενες επεξεργασίες αποκλείει την προσφυγή στις άλλες. Οι παράγραφοι 4 μέχρι 7 καθορίζουν τα όρια που δεν μπορούν να υπερβούν οι μέθοδοι εμπλουτισμού. Κατά την παράγραφο 8, οι λεπτομέρειες εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 33 ανήκουν στις αρμοδιότητες της Κοινότητας και θεσπίζονται κατά το άρθρο 67.
16
Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι ο κανονισμός 337/79 δεν αφήνει στα κράτη μέλη, τα οποία έκαναν χρήση της δυνατότητας που τους παρέχει το άρθρο 32 να επιτρέπουν την αύξηση του αλκοολικού τίτλου, κανένα περιθώριο εκτιμήσεως ως προς τις μεθόδους εμπλουτισμού που μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Συνεπώς, η εθνική νομοθεσία δεν μπορεί, επί του σημείου αυτού, να περιορίσει τα αποτελέσματα του κανονισμού και να περιστείλει τα δικαιώματα που οι πολίτες μπορούν να αντλήσουν από ρητή διάταξη η οποία δεν προβλέπει καμιά δυνατότητα παρεκκλίσεως.
17
Δεδομένου ότι ο κανονισμός 337/79 δεν απονέμει καμιά αρμοδιότητα στον εθνικό νομοθέτη, επιβάλλεται να εξακριβωθεί αν, όπως υποστηρίζει η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, άλλες διατάξεις της επιτρέπουν να περιορίσει την έκταση εφαρμογής του άρθρου 33 του κανονισμού 337/79.
18
Όσον αφορά τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι το άρθρο 19, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 338/79, που επιτρέπει τον καθορισμό αυστηρότερων όρων παραγωγής από εκείνους που προβλέπουν οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, της παρέχει από άποψη κοινοτικού δικαίου νομικό έρεισμα για να αποκλείσει τα ανακα-θαρισθέντα συμπυκνωμένα γλεύκη σταφυλής. Εξάλλου, η δυνατότητα αυτή της παρέχεται από το άρθρο 8, παράγραφος 2, του ίδιου κανονισμού, που ορίζει ότι οι ειδικές μέθοδοι οινοποιήσεως και επεξεργασίας καθορίζονται για καθέναν από τους οίνους v.q.p.r.d. από κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος παραγωγής, εφόσον ο εμπλουτισμός πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί μέρος της διαδικασίας οινοποιήσεως.
19
Το άρθρο 19 επιτρέπει στα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη τις νόμιμες και πάγιες συνήθειες, να συμπληρώνουν τις διατάξεις του κανονισμού 338/79 με μέτρα που να καθορίζουν πρόσθετα χαρακτηριστικά ή πρόσθετους ή αυστηρότερους όρους παραγωγής και κυκλοφορίας. Το άρθρο αυτό δεν αφορά τις μεθόδους εμπλουτισμού, οι οποίες δεν μπορούν να θεωρηθούν ως περιλαμβανόμενες στους όρους παραγωγής. Οι τελευταίοι, όπως συνάγεται από το άρθρο 46 του κανονισμού 337/79, συνίστανται στις οινολογικές πρακτικές και κατεργασίες οι οποίες αναφέρονται στο παράρτημα III του κανονισμού, που δεν απαριθμεί τις μεθόδους εμπλουτισμού. Εξάλλου, το άρθρο 32 του κανονισμού 337/79 τις εξαιρεί από τους κανονικούς όρους παραγωγής, περιοριζόμενο στο να επιτρέπει στα κράτη μέλη, σε εξαιρετικές περιπτώσεις και υπό περιοριστικές προϋποθέσεις, να τις δέχονται κατ' αρχήν.
20
Όσον αφορά το άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 338/79, μολονότι προβλέπει ειδικά την κατ' εξαίρεση δυνατότητα αυξήσεως του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο, παραπέμπει στις μεθόδους και τους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 33 του κανονισμού 337/79, χωρίς να προβλέπει τη δυνατότητα για τα κράτη μέλη να επιβάλλουν περιορισμούς.
21
Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η ειδική κανονιστική ρύθμιση για τους v.q.p.r.d. δεν μπορεί να θεμελιώσει την αρμοδιότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν με τη νομοθεσία τους περιορισμούς στη δυνατότητα επιλογής που παρέχει στους επιχειρηματίες το άρθρο 33 του κανονισμού 337/79.
22
Όσον αφορά τον « Landwein » ( τοπικό οίνο ), η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας θεωρεί ότι νομικό έρεισμα για να απαγορεύσει τη χρησιμοποίηση του ανακα-θαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής της παρέχει το κοινοτικό δίκαιο με το άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο θ ), δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 200 ), που επιτρέπει στα κράτη να καθορίζουν τους όρους παραγωγής των τοπικών οίνων που παράγουν.
23
Η διάταξη αυτή προβλέπει ότι η ένδειξη « τοπικός οίνος » επιφυλάσσεται « στους επιτραπέζιους οίνους, οι οποίοι ανταποκρίνονται σε ορισμένους όρους παραγωγής, ιδίως όσον αφορά τις ποικιλίες αμπέλου, τον ελάχιστο φυσικό αλκοολικό τίτλο κατ' όγκο και τους οργανοληπτικούς χαρακτήρες ».
24
Η διάταξη αυτή θεσπίστηκε κατ' εφαρμογή του άρθρου 54 του κανονισμού 337/79, κατά το οποίο το Συμβούλιο θεσπίζει « τους κανόνες τους σχετικούς με την περιγραφή και την παρουσίαση των προϊόντων που αναφέρονται στο άρθρο 1 », και έχει ως σκοπό, όπως εξάλλου αναφέρεται στη δεύτερη και τρίτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 355/79, να παρέχονται τα απαραίτητα στοιχεία ως προς την ταυτότητα και τις ειδικές ιδιότητες των εν λόγω ιδιαίτερων επιτραπέζιων οίνων. Μολονότι η διάταξη αυτή επιτρέπει να μη δίνεται η ονομασία « τοπικός οίνος » στους επιτραπέζιους οίνους που δεν ανταποκρίνονται σε ορισμένους όρους παραγωγής που απαιτούνται ώστε να δικαιολογείται η ειδική ονομασία, δεν παρέχει πάντως στα κράτη μέλη καμιά αρμοδιότητα να περιορίζουν τις επιτρεπόμενες από το άρθρο 33 του κανονισμού 337/79 μεθόδους εμπλουτισμού όταν δέχονται κατ' αρχήν την αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο. Εξάλλου, από το άρθρο 46, παράγραφος 2, του κανονισμού 337/79, το οποίο έχει επίσης εφαρμογή στους τοπικούς οίνους, δεν μπορεί να συναχθεί τέτοια αρμοδιότητα των κρατών μελών, καθόσον οι αυστηρότεροι όροι που επιτρέπει να θεσπίζουν τα κράτη μέλη μπορούν να αφορούν μόνο τις « οινολογικές πρακτικές και κατεργασίες που αναφέρονται στο παράρτημα III», μεταξύ των οποίων δεν περιλαμβάνονται οι μέθοδοι εμπλουτισμού.
25
Επομένως, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, μη επιτρέποντας την προσθήκη ανακαθαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή τοπικών οίνων και οίνων ποιότητας παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς και κυρίως από τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοι-νικής αγοράς, και το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί καθορισμού ειδικών διατάξεων σχετικών με τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών.
Επί των δικαστικών εξόδων
26
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:
1)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, μη επιτρέποντας την προσθήκη ανακα-θαρισθέντος συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής κατά την παραγωγή τοπικών οίνων και οίνων ποιότητας παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς και κυρίως από τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς, και από το άρθρο 8 του κανονισμού 338/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί καθορισμού ειδικών διατάξεων σχετικών με τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών.
2)
Καταδικάζει την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στα δικαστικά έξοδα.
Mackenzie Stuart
Koopmans
Everling
Bahlmann
Due
Galinot
Schockweiler
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 18 Σεπτεμβρίου 1986.
Ο γραμματέας
P. Heim
Ο πρόεδρος
A. J. Mackenzie Stuart
( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
Full & Egal Universal Law Academy