Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
1 . Με τις προτάσεις του ο γενικός εισαγγελέας εξέτασε κατά πρώτο το παραδεκτό των προσφυγών που άσκησε στις υποθέσεις C-112/88 και C-20/89 η Ενωση Κιτροπαραγωγών Κρήτης κατά των αποφάσεων 88/438/ΕΟΚ(1 ) και 88/600/ΕΟΚ(2),αποδέκτης των οποίων ήταν η ελληνική κυβέρνηση . Ο γενικός εισαγγελέας υποστήριξε ότι για να είναι παραδεκτή η προσφυγή της Ενωσης έπρεπε, κατά τον χρόνο της εκδόσεως των προσβαλλομένων αποφάσεων, να ανήκε η Ενωση σε κύκλο υποκειμένων δικαίου ορισμένο ή δυνάμενο να προσδιοριστεί αριθμητικώς και ατομικώς ώστε η Επιτροπή να μπορεί να γνωρίζει ότι η απόφασή της αφορά μόνο τα συμφέροντα και τη νομική θέση αυτών των προσώπων ( 3 ).
Στην περίπτωση της Ενώσεως η προϋπόθεση αυτή δεν συνέτρεχε . Πράγματι οι αποφάσεις σκοπούσαν την κατάργηση, από 4 Φεβρουαρίου 1988, όλων των εξαγωγικών ενισχύσεων στον τομέα της ζαχαρόπηκτης φλούδας φρούτων ανεξαρτήτως της επιχειρήσεως που εξάγει τη ζαχαρόπηκτη φλούδα φρούτων και λαμβάνει ή πρόκειται να λάβει στο μέλλον την εν λόγω ενίσχυση . Επομένως δεν πρόκειται για "κλειστή" ομάδα υποκειμένων δικαίου τα οποία μπορούσαν να εξατομικευθούν οριστικά κατά τον χρόνο της εκδόσεως των αποφάσεων αλλά για "ανοιχτή" ομάδα υποκειμένων δικαίου που προσδιορίζονται βάσει της αντικειμενικής τους ιδιότητας του επιχειρηματία σε ορισμένο τομέα . Μόνο το στοιχείο ότι όλοι εξάγουν ζαχαρόπηκτες φλούδες φρούτων δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι οι επίδικες αποφάσεις αφορούν ατομικά τις προσφεύγουσες ( 4 ).
Ο γενικός εισαγγελέας υποστήριξε περαιτέρω ότι το συμπέρασμα αυτό δεν αποδυναμώνεται στην περίπτωση που η επίδικη απόφαση αφορά μία μόνο επιχείρηση ( η Ενωση διατείνεται ότι είναι ο μόνος έλληνας εξαγωγέας στον τομέα της ζαχαρόπηκτης φλούδας φρούτων ): πράγματι ο γενικός χαρακτήρας μιας αποφάσεως δεν χάνεται επειδή μπορεί να προσδιοριστεί ο αριθμός ή ακόμη και η ταυτότητα των υποκειμένων δικαίου στα οποία εφαρμόζεται σε δεδομένη στιγμή η απόφαση, εφόσον είναι βέβαιο ότι η εφαρμογή αυτή απορρέει από μια αντικειμενική πραγματική ή νομική κατάσταση την οποία περιγράφει η απόφαση σε σχέση με τον σκοπό της ( 5 ).
2 . Οσον αφορά το ζήτημα αν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της αποφάσεως 86/614, ο γενικός εισαγγελέας διατύπωσε τις ακόλουθες σκέψεις :
"Απ' όσα ήδη εκτέθηκαν καταφαίνεται ότι έχω τη γνώμη ότι η Επιτροπή ορθώς έκρινε ότι είχαν πληρωθεί οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 3 της αποφάσεως 86/614/ΕΟΚ, λαμβάνοντας υπόψη ότι, για την εφαρμογή της πρώτης και δεύτερης προϋπόθεσης, αρκεί η απειλή μεταβολών μείζονος σημασίας στις εμπορικές ροές ή αντίστοιχα σοβαρή ζημία . Βεβαίως, το αποδεικτικό υλικό, στο οποίο στηρίζεται η Επιτροπή, αν και επαρκές, είναι περιορισμένο, κυρίως λόγω της ελλείψεως
συνεργασίας από την πλευρά της ελληνικής κυβερνήσεως . Πρέπει, ωστόσο, να παρατηρήσω ότι η ανταπόδειξη της Ελληνικής Δημοκρατίας είναι μάλλον αόριστη και μη ικανή να αποδυναμώσει την ορθότητα της αποφάσεως της Επιτροπής .
Πρέπει, εξάλλου, να ληφθεί υπόψη ότι τη νομική βάση της επίμαχης απόφασης παρέσχε η απόφαση 86/614/ΕΟΚ και έμμεσα η παράγραφος 3 του άρθρου 108 της Συνθήκης . Η διάταξη αυτή της Συνθήκης παρέχει στην Επιτροπή κάθε άλλο παρά περιορισμένη ελευθερία εκτιμήσεως, τόσο ως προς την αρχή όσο και ως προς τις προϋποθέσεις και τον τρόπο εφαρμογής των ενισχύσεων, που επιτράπηκαν εν προκειμένω, οι οποίες θεωρούμενες, αυτές καθαυτές, δεν συμβιβάζονται με τα άρθρα 92 έως 94 της Συνθήκης και για το λόγο αυτό πρέπει να εξακολουθούν να ισχύουν τελείως κατ' εξαίρεση . Η ανάγκη τέτοιας ελευθερίας εκτιμήσεως είναι μεγαλύτερη, όταν χρειάζεται να κριθούν βάσει του άρθρου 3 της αποφάσεως 86/614/ΕΟΚ οι διάφοροι τομείς μιας εθνικής οικονομίας . Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή βρίσκεται προ της δυσχέρειας συγκεντρώσεως ακριβών στοιχείων για κάθε τομέα χωριστά ( 6 )και προ της ανάγκης ταχείας επεμβάσεως σε ορισμένες περιπτώσεις .
Με βάση τις σκέψεις αυτές, θεωρώ ότι η Επιτροπή ορθώς έκρινε ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 3 ."
3 . Οσον αφορά το ζήτημα μήπως η Επιτροπή παραβίασε τα δικαστικά δικαιώματα των προσφευγουσών, ο γενικός εισαγγελέας υποστήριξε :
"Η απαίτηση του άρθρου 3 της αποφάσεως 86/614/ΕΟΚ για 'διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη' αποτελεί εφαρμογή της γενικότερης αρχής της προηγουμένης ακροάσεως, δυνάμει της οποίας η Επιτροπή έχει υποχρέωση να πληροφορεί το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος για την παραλαβή μιας καταγγελίας και για τα πραγματικά περιστατικά που αναφέρει η καταγγελία, τα οποία ενδέχεται να προκαλέσουν τη λήψη κάποιου δυσμενούς μέτρου ως προς το κράτος μέλος . Δυνάμει της ίδιας αρχής, η Επιτροπή υποχρεούται να παρέχει στους 'ενδιαφερομένους' την ευκαιρία να καθιστούν γνωστή την άποψή τους σχετικά με την ακρίβεια και τη σπουδαιότητα των προβαλλομένων πραγματικών γεγονότων και περιστάσεων, καθώς και σχετικά με τα έγγραφα στα οποία η Επιτροπή στήριξε(6 ) ή πρόκειται να στηρίξει ( 7 ) την απόφασή της . Δεν πρόκειται πάντως εδώ για την επίλυση διαφοράς μεταξύ κράτους που λαμβάνει μέτρα διασφαλίσεως και της επιχειρήσεως η οποία διαμαρτύρεται για τις συνέπειες των μέτρων αυτών, με άλλα λόγια η Επιτροπή δεν υποχρεούται να εκτιμήσει τις διάφορες απόψεις, συγκρίνοντάς τις μεταξύ τους, αλλά πρέπει να χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες που συγκέντρωσε ενδεχομένως κατόπιν της διαβουλεύσεως με τους ενδιαφερόμενους για να εκδώσει με απόλυτη γνώση της καταστάσεως την απόφασή της σχετικά με το αν υφίστανται ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εν λόγω άρθρου 3 ."
4 . Καταλήγοντας ο γενικός εισαγγελέας πρότεινε στο Δικαστήριο :
1 ) να κρίνει παραδεκτή την προσφυγή στην υπόθεση C-111/88, αλλά να την απορρίψει ως αβάσιμη και να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων
2 ) να απορρίψει την προσφυγή στην υπόθεση C-112/88 ως απαράδεκτη ( επικουρικά ως αβάσιμη ) και να καταδικάσει την προσφεύγουσα
στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων
3 ) να απορρίψει ως απαράδεκτη ( επικουρικά ως αβάσιμη ) την προσφυγή στην υπόθεση C-20/89 και να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα .
(*) Γλώσσα του πρωτοτύπου : η ολλανδική .
( 1 ) ΕΕ L 218, σ . 19 .
( 2 ) ΕΕ L 325, σ . 58 .
( 3 ) Βλέπε απόφαση της 1ης Ιουλίου 1965, Τoepfer ( 106/63 και 107/63, Rec . 1965 σ . 507 ), και απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 1975, CΑΜ κατά Επιτροπής ( 100/74, Rec . 1975, σ . 1393 ).
( 4 ) Βλέπε απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 1985, Πειραϊκή - Πατραϊκή κατά Επιτροπής, σκέψη 14 ( 11/82, Συλλογή 1985, σ . 227 ).
( 5 ) Βλέπε απόφαση της 14ης Ιουλίου 1983, Spijker κατά Επιτροπής, σκέψη 10 ( 231/82, Συλλογή 1983, σ . 2559 ), και απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 1982, Αlusuisse ( 307/81, Rec . 1982, σ . 3463 ).
( 6 )? Από τη Διάταξη ασφαλιστικών μέτρων της ης Μαΐου 1988 του προέδρου του Δικαστηρίου στην υπόθεση 111/88 R προκύπτει ότι η εξαγωγή κίτρων αντιπροσωπεύει μόνο ποσοστό 0,0245 % της συνολικής αξίας των ελληνικών εξαγωγών ( βλέπε σκέψεις 17 και 18 της Διάταξης ).
( 6 ) Βλέπε την απόφαση της 10ης Ιουλίου 1986, Βασίλειο του Βελγίου κατά Επιτροπής, σκέψη 27 ( 234/86, Συλλογή 1986, σ . 2263 ).
( 7 ) Βλέπε την απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 1987, Γαλλία κατά Επιτροπής, σκέψη 12 ( 259/85, Συλλογή 1987, σ . 4393 ).
Full & Egal Universal Law Academy