Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
1. Για να επιλύσει τη διαφορά μεταξύ του Delbar, βέλγου δικηγόρου με επαγγελματική κατοικία στη Γαλλία και ιδιωτική (όπου κατοικούν επίσης τα τέκνα του) στο Βέλγιο, και του Caisse d' allocations familiales του Roubaix-Tourcoing, το Tribunal des affaires de securite sociale της Λίλλης υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
"1) 'Εχει το άρθρο 51, στοιχείο β), της Συνθήκης την έννοια ότι ως αρχές επιφορτισμένες με την καταβολή των οικογενειακών παροχών νοούνται, δυνάμει του ιδίου άρθρου, οι αρχές του κράτους στο οποίο ο εργαζόμενος ασκεί τη δραστηριότητά του και, ενδεχομένως, καταβάλλει τις εισφορές του ή, αντίθετα, οι αρχές του κράτους στο οποίο κατοικούν οι γονείς και/ή τα τέκνα λόγω των οποίων γεννάται το σχετικό δικαίωμα;
2) Περισσότερο συγκεκριμένα, αν ο υπήκοος κράτους μέλους έχει την επαγγελματική του κατοικία σε κράτος μέλος στο οποίο καταβάλλει τις εισφορές του και την ιδιωτική κατοικία του (όπου κατοικούν επίσης και τα τέκνα του) σε άλλο κράτος, νοούνται ως επιφορτισμένες με την καταβολή των οικογενειακών επιδομάτων αρχές, οι αρχές του πρώτου ή του δευτέρου κράτους;
3) Ελλείψει κοινοτικής οδηγίας εφαρμοζομένης στους ασκούντες ελευθέρια επαγγέλματα και αφορώσας τα οικογενειακά επιδόματα, μπορούν οι ιδιώτες να επικαλεστούν απευθείας τα δικαιώματα που απορρέουν από τις διατάξεις του άρθρου 51 της Συνθήκης ΕΟΚ;"
Επειδή ενδεχόμενη αρνητική απάντηση στο τρίτο ερώτημα καθιστά περιττή την εξέταση των δύο πρώτων, αρμόζει καταρχάς να καθοριστεί αν, στην παρούσα φάση εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου, οι ανεξάρτητοι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να επικαλούνται το άρθρο 51 της Συνθήκης ΕΟΚ, αξιώνοντας την καταβολή οικογενειακών παροχών, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας των μελών της οικογενείας τους.
2. Ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου ο Delbar αμφισβητεί το κύρος του άρθρου L 512.1 και επομένων του κώδικα κοινωνικής ασφαλίσεως στα οποία στηρίζονται οι αρμόδιες γαλλικές αρχές και αρνούνται την καταβολή στον προσφεύγοντα των οικογενειακών επιδομάτων για τα τέκνα του που κατοικούν στο Βέλγιο.
Για να έχουν οι γονείς το δικαίωμα λήψεως οικογενειακών παροχών, το άρθρο L 512.1 απαιτεί τα τέκνα τους να διαμένουν στη Γαλλία. Κατά τον Delbar, η εν λόγω εθνική ρύθμιση αντίκειται προς τις διατάξεις του άρθρου 51 της Συνθήκης ΕΟΚ, ειδικότερα δε προς το σημείο β), το οποίο προβλέπει "την καταβολή των παροχών στα πρόσωπα που κατοικούν στις επικράτειες των κρατών μελών".
3. Η γαλλική κυβέρνηση και η Επιτροπή κατέθεσαν παρατηρήσεις, με τις οποίες αμφισβητούν την άποψη του Delbar.
4. Αν και μου είναι πολύ δυσάρεστο, είμαι υποχρεωμένος να δηλώσω απερίφραστα ότι δεν μπορώ παρά να συμμεριστώ την άποψη της γαλλικής κυβερνήσεως και της Επιτροπής. Είμαι πεπεισμένος ότι, στην παρούσα φάση εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου, ο ισχυρισμός του Delbar να ανεύρει νομικό θεμέλιο στη Συνθήκη ΕΟΚ ή στο παράγωγο δίκαιο προκειμένου να συναγάγει τη γένεση υποχρεώσεως για την καταβολή οικογενειακών επιδομάτων, για την οποία εμπόδιο αποτελεί η κατοικία των τέκνων του σε χώρα διαφορετική από εκείνη στην οποία ασκεί τη δραστηριότητά του ως ανεξάρτητος εργαζόμενος, είναι αβάσιμος. Το κανονιστικό πλαίσιο δεν επιδέχεται αμφισβήτηση ούτε όσον αφορά την ερμηνεία, ούτε όσον αφορά τον ενδεχομένως παράνομο χαρακτήρα.
5. Πράγματι, είναι αναμφισβήτητο ότι:
- το άρθρο 51 της Συνθήκης ΕΟΚ, όπως είναι διατυπωμένο, εφαρμόζεται μόνο στους μισθωτούς εργαζομένους
- το ίδιο ισχύει για τον κανονισμό 1408/71, όπως ήταν διατυπωμένος αρχικά
- η επέκταση της ισχύος μεγάλου αριθμού διατάξεων του κανονισμού 1408/71 στους ανεξάρτητους εργαζομένους, που έλαβε χώρα με τον κανονισμό 1390/81 του Συμβουλίου, της 12ης Μαΐου 1981 (ΕΕ L 143 της 29.5.1981, σ. 1), ο οποίος εκδόθηκε βάσει του άρθρου 235 της Συνθήκης ΕΟΚ, δεν αφορά το άρθρο 73 σχετικά με την καταβολή των οικογενειακών επιδομάτων η διάταξη αυτή συνεπώς ισχύει μόνο για τους μισθωτούς εργαζομένους
- η έννομη αυτή κατάσταση δεν είναι απόρροια παραλείψεως του κοινοτικού νομοθέτη, αλλά συγκεκριμένης βουλήσεως του Συμβουλίου. Πράγματι, η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, είχε προτείνει την επέκταση των ευεργετικών διατάξεων του άρθρου 73 στους ανεξάρτητους εργαζομένους. Το Συμβούλιο αντιτάχθηκε στην πρόταση αυτή για λόγους, οι οποίοι, όπως προκύπτει ιδίως από την τελευταία αιτιολογική σκέψη της προτάσεως της Επιτροπής της 5ης Φεβρουαρίου 1988 (ΕΕ C 52 της 24.2.1988, σ. 5) (1) συνδέονται με το ζήτημα της ελλείψεως ομοιόμορφης λύσεως των ζητημάτων των οικογενειακών παροχών, στην οποία οφείλεται και η έκδοση εκ μέρους του Δικαστηρίου των δύο γνωστών αποφάσεων στις υποθέσεις Pinna I και Pinna II (2).
6. Κατά συνέπεια, ρητή βούληση του κοινοτικού νομοθέτη ήταν κατά το έτος 1981 να μην επεκτείνει στους ανεξάρτητους εργαζομένους την εφαρμογή των ευεργετικών διατάξεων του άρθρου 73 του κανονισμού 1408/71. Επειδή οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με την επέκταση εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Συμβουλίου και, μολονότι σε γενικότερο επίπεδο συμμερίζομαι τις παρατηρήσεις που διατύπωσε η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς την επικαιρότητα της επεκτάσεως αυτής στους ανεξάρτητους εργαζομένους, δεν νομίζω ότι το Δικαστήριο έχει άλλη επιλογή εκτός από εκείνη που συνίσταται στην αρνητική απάντηση επί του τρίτου ερωτήματος που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο.
Με δεδομένο, λοιπόν, ότι το ratione personae πεδίο εφαρμογής του άρθρου 51 της Συνθήκης, που αποτελεί τον κανόνα του πρωτογενούς δικαίου, περιορίζεται στους μισθωτούς και μόνο εργαζομένους, η ρητή απόφαση εκ μέρους του Συμβουλίου να μην επεκτείνει με πράξη του παραγώγου δικαίου την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 73 στους ανεξάρτητους εργαζομένους δεν συνιστά παραβίαση αρχής δικαίου, για την οποία και να είναι δυνατή η επιβολή κυρώσεων εκ μέρους του Δικαστηρίου.
7. Ενόψει της ανωτέρω απαντήσεως, δεν πιστεύω ότι το Δικαστήριο οφείλει να εμβαθύνει στην εξέταση των λοιπών ερωτημάτων που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο. Επειδή απορρίφθηκε η άποψη ότι το άρθρο 51 εφαρμόζεται στους ανεξάρτητους εργαζομένους, πιστεύω ότι δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να προσφέρει in abstracto ερμηνευτικά στοιχεία τα οποία δεν θα συμβάλουν στην επίλυση της συγκεκριμένης διαφοράς.
Για τους λόγους αυτούς, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο εθνικό δικαστήριο ότι, στην παρούσα φάση εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου, το άρθρο 51 της Συνθήκης ΕΟΚ δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να καταβάλλουν οικογενειακές παροχές σε περιπτώσεις κατά τις οποίες τα μέλη της οικογενείας του ανεξάρτητου εργαζομένου κατοικούν σε άλλο κράτος από εκείνο στο οποίο ο εργαζόμενος ασκεί την επαγγελματική του δραστηριότητα.
(*) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ιταλική.
(1) Η πρόταση αποσκοπεί καταρχάς στην προσαρμογή στην απόφαση του Δικαστηρίου επ' ευκαιρία της υποθέσεως Pinna I παράλληλα αποβλέπει στην επέκταση της ισχύος της ευεργετικής διατάξεως του άρθρου 73 του κανονισμού 1408/71 στους ανεξάρτητους εργαζομένους.
(2) Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Ιανουαρίου 1986 στην υπόθεση Pinna (υπόθεση 41/84, Συλλογή 1986, σ. 1) και απόφαση της 2ας Μαρτίου 1989 στην υπόθεση Pinna (υπόθεση 359/87, Συλλογή 1989, σ. 585).
Full & Egal Universal Law Academy