Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
1. Στην παρούσα υπόθεση, η ιταλική υφαντουργική εταιρία Βriantex SAS (στο εξής: Βriantex) και ο γενικός της διευθυντής Di Domenico ζητούν, βάσει του άρθρου 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης, αποζημίωση από την ΕΟΚ και την Επιτροπή για ζημία που ισχυρίζονται ότι υπέστησαν λόγω παραπλανητικής πληροφόρησης.
2. Από τις 29 Φεβρουαρίου μέχρι τις 4 Μαρτίου 1988, διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες εμπορική εβδομάδα ΕΟΚ-Κίνας υπό την αιγίδα της Επιτροπής. Τη διοργάνωση είχε αναλάβει η Ρrice Waterhouse Belgium (στο εξής: Ρrice Waterhouse), με σύμβαση την οποία συνήψε με την Επιτροπή. Με τη σύμβαση αυτή, που έφερε ημερομηνία 18 Ιουνίου 1987, η Ρrice Waterhouse αναλάμβανε, μεταξύ άλλων, να διαφημίσει την εμπορική εβδομάδα παρέχοντας πληροφορίες στους ενδιαφερόμενους κύκλους και να συμμετάσχει στην κατάρτιση λεπτομερούς προγράμματος, που θα περιλάμβανε και τη διοργάνωση κατ' ιδίαν συναντήσεων μεταξύ επιχειρηματιών. Τα καθήκοντα αυτά θα τα εκπλήρωνε βάσει των γενικών κατευθύνσεων των αρμοδίων υπαλλήλων της Επιτροπής και σε στενή συνεργασία μαζί τους.
3. Με στερεότυπη επιστολή της 29ης Δεκεμβρίου 1987, το Ιnstitut italien pour le commerce exterieur (Ιταλικό Ινστιτούτο Εξωτερικού Εμπορίου), που εδρεύει στις Βρυξέλλες, απέστειλε πληροφορίες σχετικά με την εμπορική εβδομάδα μαζί με ένα φυλλάδιο και έντυπο υπόδειγμα αιτήσεως σε ιταλικούς επιχειρηματικούς κύκλους. Η επιστολή ανέφερε ότι, στην εμπορική εβδομάδα, θα μετείχαν δέκα κινεζικές εταιρίες εισαγωγών-εξαγωγών καθώς και εκπρόσωποι περιφερειών και επαρχιών "με εξουσίες λήψεως αποφάσεων". Με την επιστολή καλούνταν κάθε ιταλική επιχείρηση, που ενδιαφερόταν για διμερείς συναντήσεις, να συμπληρώσει το συνημμένο στο φυλλάδιο ερωτηματολόγιο και να το επιστρέψει απευθείας στην επιχείρηση που είχε αναλάβει τη διοργάνωση της εμπορικής εβδομάδας.
4. 'Οταν έλαβε την επιστολή αυτή ο Di Domenico δήλωσε συμμετοχή στην εμπορική εβδομάδα. Κατά τη συμπλήρωση του συνημμένου στο δελτίο εγγραφής ερωτηματολογίου, ανέφερε ότι η εταιρία του ασχολούνταν κυρίως με κεντητά τραπεζομάντηλα, πετσέτες και μαντήλια, και ότι επιθυμούσε να έχει διμερή συνάντηση με αντιπροσώπους της China National Arts and Crafts Import and Export Corporation (στο εξής: CΝΑRΤ), η οποία εμπορεύεται υφαντουργικά προϊόντα. Η Ρrice Waterhouse τού προγραμμάτισε προσηκόντως συνάντηση για τις 29 Φεβρουαρίου 1988, κατά την οποία ο Di Domenico προσήλθε ελπίζοντας ότι θα συνάψει σύμβαση για την εισαγωγή κεντητών μαντηλιών. Κατά τη συνάντηση όμως, όπως αναφέρουν οι ενάγοντες, οι κινέζοι εκπρόσωποι πληροφόρησαν τον Di Domenico ότι τους ήταν αδύνατο να συνάψουν μαζί του εμπορικές σχέσεις, διότι η ποσόστωση για την εισαγωγή των εν λόγω ειδών στην Ιταλία είχε ήδη εξαντληθεί. Σχετικώς, πρέπει να αναφερθεί ότι η συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας για το εμπόριο υφαντουργικών προϊόντων, που μονογραφήθηκε στις 18 Ιουλίου 1979 και εγκρίθηκε με την απόφαση 86/669 του Συμβουλίου (ΕΕ 1986, L 389, σ. 1), προβλέπει στο άρθρο 3 ότι η Κίνα καθορίζει ετήσιες ποσοστώσεις για την εξαγωγή προς την Κοινότητα των προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ. Η εξαγωγή των προϊόντων αυτών (στα οποία περιλαμβάνονται και τα βαμβακερά μαντήλια) υπόκειται σε σύστημα διπλού ελέγχου από την εξάγουσα και από την εισάγουσα χώρα, το οποίο περιγράφεται στο πρωτόκολλο Α της συμφωνίας.
5. Η Βriantex και ο Di Domenico άσκησαν αμέσως αγωγή ενώπιον του Tribunal de premiere instance των Βρυξελλών ζητώντας αποζημίωση από την Ρrice Waterhouse, από την ΕΟΚ και την Επιτροπή, βάσει του άρθρου 1382 του βελγικού αστικού κώδικα. Λίγο μετά, κατέθεσαν και την υπό κρίση αγωγή αποζημιώσεως κατά της ΕΟΚ και της Επιτροπής, ζητώντας 96 380 βελγικά φράγκα (ΒFR) για τα έξοδα μετακινήσεως και παραμονής του Di Domenico, 200 000 BFR για τις τέσσερις ημέρες που έχασε στις Βρυξέλλες και 500 000 ΒFR για διαφυγόν κέρδος από τις προσδοκώμενες συναλλαγές.
6. Στην παρούσα υπόθεση, οι ενάγοντες ισχυρίζονται κατ' ουσίαν ότι η Επιτροπή ευθύνεται διότι, διά της αντιπροσώπου της Ρrice Waterhouse, παρέσχε την παραπλανητική πληροφορία ότι οι κινέζοι εκπρόσωποι ήσαν σε θέση να συνάψουν εμπορικές σχέσεις, ενώ στην πραγματικότητα αυτό δεν αλήθευε λόγω εξαντλήσεως της οικείας ποσοστώσεως. Δεδομένου ότι (κατά τους ενάγοντες) η Επιτροπή ήταν υπεύθυνη για την παρακολούθηση των ποσοστώσεων στο εμπόριο υφασμάτων με την Κίνα, έπρεπε να γνωρίζει την πραγματική κατάσταση και να έχει ενημερώσει σχετικώς και τους ενάγοντες.
7. Η Επιτροπή αμφισβητεί το παραδεκτό της κατ' αυτής αγωγής, ισχυριζόμενη ότι θα έπρεπε να στραφεί μόνο κατά της ΕΟΚ, εκπροσωπουμένης από την Επιτροπή. Αμφισβητεί επίσης το παραδεκτό της αγωγής κατά το μέτρο που ασκείται από τον Di Domenico, ισχυριζόμενη ότι αυτός δεν έχει έννομο συμφέρον ασκήσεως αγωγής για δικό του λογαριασμό. Από δικονομική άποψη, η Επιτροπή, επικαλούμενη την αρχή της εκκρεμοδικίας, ισχυρίζεται ότι το Δικαστήριο πρέπει να αναστείλει την πρόοδο της δίκης έως ότου εκδικαστεί η παράλληλη αγωγή την οποία έχουν ασκήσει οι ίδιοι ενάγοντες κατά των ιδίων εναγομένων ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων. Η Επιτροπή ισχυρίζεται επίσης ότι η αναστολή είναι αναγκαία και ενόψει της συναφούς αγωγής που εκκρεμεί στα εθνικά δικαστήρια κατά της Ρrice Waterhouse.
8. Ως προς την ουσία, η Επιτροπή διατείνεται ότι η ευθύνη της διοργάνωσης της εμπορικής εβδομάδας ανήκε στην Ρrice Waterhouse, ενεργούσα για δικό της λογαριασμό βάσει συμβάσεως έργου (contrat d' entreprise) και όχι ως αντιπρόσωπος της Επιτροπής: επομένως, οποιαδήποτε τυχόν άδικη πράξη ή παράλειψη της Ρrice Waterhouse δεν ήταν καταλογιστέα στην Κοινότητα. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή αποκρούει την αιτίαση ότι δόθηκε στους ενάγοντες παραπλανητική πληροφόρηση: ουδέ προς στιγμήν υπαινίχθηκε κανείς στους ενάγοντες ότι στην εμπορική εβδομάδα θα μπορούσαν με βεβαιότητα να συνάψουν συμβάσεις. Η Επιτροπή προσθέτει ότι, και αν ακόμη ερωτάτο εν ευθέτω χρόνω αν υπήρχαν διαθέσιμες ποσοστώσεις, δεν θα ήταν σε θέση να δώσει ακριβή απάντηση. Και τούτο διότι, βάσει της προαναφερθείσας συμφωνίας ΕΟΚ-Κίνας για το εμπόριο υφαντουργικών προϊόντων, στον έλεγχο της μη εξαντλήσεως των ποσοστώσεων προβαίνουν οι αρμόδιες αρχές της Κίνας και των κρατών μελών, όταν χορηγούν, αντιστοίχως, άδειες εξαγωγής ή εισαγωγής για εμπορεύματα υποκείμενα σε ποσοστώσεις. 'Ο,τι έλεγχος ασκείται από την Επιτροπή διεξάγεται κατασταλτικά βάσει των στοιχείων που της παρέχουν οι αρχές του κράτους μέλους. Επιπλέον, κατά την άποψη της Επιτροπής, οι ενάγοντες όφειλαν, ως έμπειροι στις συναλλαγές υφαντουργικών προϊόντων, να γνωρίζουν την ύπαρξη ποσοστώσεων και να έχουν προβεί οι ίδιοι σε έρευνα των συνθηκών του εμπορίου με την Κίνα.
9. 'Οσον αφορά το παραδεκτό της αγωγής κατά το μέτρο που στρέφεται κατ' αυτής, η Επιτροπή έχει ασφαλώς τυπικά δίκιο όταν αναφέρει ότι η αγωγή του άρθρου 215 της Συνθήκης πρέπει καταρχήν να στρέφεται κατά της οικείας Κοινότητας, εκπροσωπουμένης από το όργανο ή τα όργανα στα οποία προσάπτεται η γενεσιουργός της ευθύνης πράξη: (βλέπε συνεκδικασθείσες υποθέσεις 63 έως 69/72, Werhahn κατά Συμβουλίου, ΕCR 1973, σ. 1229, σκέψεις 6 και 7). Στην πράξη, ωστόσο, σε παρόμοιες υποθέσεις, το Δικαστήριο έχει δεχτεί τυπικά αγωγές ασκηθείσες απευθείας κατά του οικείου οργάνου ή οργάνων. Το σφάλμα, αν υποτεθεί ότι υπάρχει, είναι καθαρά τυπικό και δεν επηρεάζει την ουσία της αγωγής δεν νομίζω, επομένως, ότι χρειάζεται να κριθεί για το λόγο αυτό απαράδεκτο κάποιο σκέλος της αγωγής.
10. 'Οσο για τη θέση του Di Domenico, συμφωνώ με την Επιτροπή ότι δεν έχει ατομικώς συμφέρον προς άσκηση αγωγής. Παρέστη στην εμπορική εβδομάδα απλώς ως γενικός διευθυντής της Βriantex και όχι για δικό του λογαριασμό. Οποιαδήποτε ζημία, επομένως, απορρέει απο τη συμμετοχή του αυτή αφορά την Βriantex. Το ζήτημα αυτό είναι κάπως πιο ουσιώδες από το προηγούμενο και, επομένως, θα έκρινα την αγωγή απαράδεκτη κατά το μέτρο που ασκήθηκε από τον Di Domenico.
11. Κατά την άποψή μου, δεν χρειάζεται να εξετάσει το Δικαστήριο το αίτημα της Επιτροπής περί αναστολής της παρούσας διαδικασίας έως ότου εκδικαστεί είτε η παράλληλη αγωγή κατά της ΕΟΚ και της Επιτροπής είτε η συναφής αγωγή κατά της Ρrice Waterhouse ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων. Και τούτο διότι η παρούσα υπόθεση μπορεί ευχερώς να κριθεί επί της ουσίας.
12. Νομίζω επίσης ότι δεν χρειάζεται να εξεταστεί το προκαταρκτικό ζήτημα το οποίο ανακύπτει επί της ουσίας της παρούσας υπόθεσης, το αν δηλαδή η Ρrice Waterhouse, αναλαμβάνοντας τη διοργάνωση της εμπορικής εβδομάδας, ενεργούσε ως αντιπρόσωπος της Επιτροπής, οπότε, σύμφωνα με τις γενικές αρχές που είναι κοινές στα δίκαια των κρατών μελών, στις οποίες παραπέμπει το άρθρο 215, εδάφιο 2, της Συνθήκης, οι πράξεις ή παραλείψεις της είναι καταλογιστέες στην Επιτροπή. Το ζήτημα του καταλογισμού ανακύπτει μόνον αν, καταρχάς, υπάρχει άδικη πράξη ή παράλειψη, πράγμα όμως που, κατά την άποψή μου, οι ενάγοντες δεν μπόρεσαν να αποδείξουν.
13. Κατά τη γνώμη μου, βάσει των πραγματικών περιστατικών της παρούσας υπόθεσης, θα υπήρχε άδικη πράξη μόνον αν η Ρrice Waterhouse (ενεργώντας για λογαριασμό της Επιτροπής) είχε εμφανίσει στους ενάγοντες ότι θα μπορούσαν ασφαλώς να συνάψουν συμβάσεις για την αγορά συγκεκριμένων ποσοτήτων των εμπορευμάτων για τα οποία ενδιαφέρονταν στην εμπορική εβδομάδα. Κανένας όμως δεν τους εμφάνισε έτσι τα πράγματα. Οι πληροφορίες τις οποίες διέδωσε το Ιταλικό Ινστιτούτο Εξωτερικού Εμπορίου, οι οποίες ώθησαν τους ενάγοντες να παρευρεθούν στην εμπορική εβδομάδα (και οι οποίες - αναντίρρητα - είχαν ως πηγή τους την Ρrice Waterhouse), ήσαν γενικής φύσεως και δεν ενείχαν καμία τέτοια παρουσίαση των πραγμάτων. Ούτε βοηθεί τους ενάγοντες η προσπάθεια να θεμελιώσουν την υπαιτιότητα της Επιτροπής σε παράλειψη οφειλομένης συμπεριφοράς, στην παράλειψή της δηλαδή να ειδοποιήσει τους ενάγοντες ή να τους καταστήσει γνωστόν ότι η οικεία ποσόστωση είχε ήδη χρησιμοποιηθεί. Το γεγονός ότι οι ενάγοντες ανέφεραν στο έντυπο αιτήσεως ότι ενδιαφέρονταν για υφαντουργικά προϊόντα (μεταξύ των οποίων και μαντήλια) και ότι ζητούσαν συνάντηση με εκπροσώπους της CΝΑRΤ δεν αρκούσε για να καταστήσει γνωστό στους διοργανωτές της εμπορικής εβδομάδας ότι οι ενάγοντες προσδοκούσαν να συνάψουν συμβάσεις με συγκεκριμένο αντικείμενο την εισαγωγή συγκεκριμένων ποσοτήτων μαντηλιών. Από κανένα άλλωστε στοιχείο δεν προκύπτει ότι, αν δεν είχε ήδη εξαντληθεί η ποσόστωση, οι ενάγοντες θα ήσαν βέβαιοι ότι θα μπορούσαν να συνάψουν την επιθυμητή σύμβαση με τους κινέζους αντισυμβαλλομένους τους, εφόσον οι τελευταίοι παρέμεναν ελεύθεροι να επιλέξουν με ποιον θα συνάψουν εμπορικές σχέσεις. Πράγματι, όπως προκύπτει από τη δικογραφία, οι εκπρόσωποι της CΝΑRΤ ανέφεραν στον Di Domenico ότι τους συνέδεε από μακρού χρόνου συμφωνία με άλλη ιταλική υφαντουργική επιχείρηση για την εξαγωγή ολόκληρης της ποσότητας μαντηλιών που προβλέπεται με την ποσόστωση της Ιταλίας.
14. Θα ήθελα ακόμη να προσθέσω ότι οι ενάγοντες κλήθηκαν εγγράφως από το Δικαστήριο να προσκομίσουν κάθε αποδεικτικό στοιχείο, πέραν από την στερεότυπη επιστολή του Ιταλικού Ινστιτούτου Εξωτερικού Εμπορίου, από το οποίο ενδεχομένως τους γεννήθηκε η πεποίθηση ότι θα μπορούσαν ασφαλώς να συνάψουν συμβάσεις με τους κινέζους εκπροσώπους κατά την εμπορική εβδομάδα. Ωστόσο, οι ενάγοντες δεν προσκόμισαν κανένα τέτοιο αποδεικτικό στοιχείο.
15. Κατά συνέπεια, είμαι της γνώμης ότι το Δικαστήριο πρέπει:
1)να απορρίψει την αγωγή ως απαράδεκτη κατά το μέτρο που ασκήθηκε από τον Di Domenico
2)να απορρίψει, κατά τα λοιπά, την αγωγή ως αβάσιμη
3)να καταδικάσει τους ενάγοντες στα δικαστικά έξοδα.
(*) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
Full & Egal Universal Law Academy