ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΟ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στην υπόθεση C-152/88 ( *1 )
Ι — Περιστατικά και διαδικασία
1.
Το 1988η Επιτροπή έλαβε διάφορα μέτρα διασφαλίσεως σε σχέση με τις εισαγωγές επιτραπέζιων μήλων από τρίτες χώρες στην Κοινότητα των Δέκα. Από τη δικογραφία προκύπτει ότι η παραγωγή επιτραπέζιων μήλων στην. Κοινότητα των Δέκα, οι ποσότητες που αγοράζονταν από τους οργανισμούς παρεμβάσεως και οι εισαγωγές από τις τρίτες χώρες παρουσίαζαν κατά τα προηγούμενα έτη την ακόλουθη εξέλιξη:
Έτος εμπορίας
(1η Ιουλίου έως 30 Ιουνίου)
1982/83
1983/84
1984/85
1985/86
1986/87
Παραγωγή (σε τόνους)
8 564 300
6 186 500
7 355 000
6 331 000
7 368 100
Παρέμβαση
1 146 932
125 297
660 901
150 794
340 529
Εισαγωγές από τρίτες χώρες
378 541
515 223
497 930
517 232
524 900
Εισαγωγές από χώρες του νοτίου ημισφαιρίου
286 376
387 712
404 520
450 966
491 500
2.
Στις 3 Φεβρουαρίου 1988 η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΟΚ) 346/88, για τη θέσπιση ειδικών μέτρων επιτηρήσεως κατά την εισαγωγή επιτραπέζιων μήλων από τρίτες χώρες ( ΕΕ L 34, σ. 21 ). Ο κανονισμός αυτός προέβλεπε ότι, για να τεθούν σε ελεύθερη κυκλοφορία τα μήλα αυτά στην Κοινότητα των Δέκα, μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου 1988 έπρεπε να προσκομίζεται πιστοποιητικό εισαγωγής, προϋπόθεση της εκδόσεως του οποίου ήταν η σύσταση εγγυήσεως 1,5 ECU ανά 100 χιλιόγραμμα καθαρού βάρους.
3.
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού, τα πιστοποιητικά εισαγωγής εκδίδονταν
« την πέμπτη εργάσιμη ημέρα από την ημέρα υποβολής της αίτησης και εφόσον δεν έχουν ληφθεί μέτρα [διασφαλίσεως] στο διάστημα αυτό ».
Η περίοδος της ισχύος των πιστοποιητικών εισαγωγής, η οποία ανερχόταν αρχικά σε ένα μήνα, αυξήθηκε στις σαράντα ημέρες με τον κανονισμό ( ΕΟΚ) 871/88 της Επιτροπής, της 30ής Μαρτίου 1988, για την τροποποίηση του κανονισμού 346/88 ( ΕΕ L 87, σ. 73 ).
4.
Στις 12 Απριλίου 1988 η Επιτροπή, εκτιμώντας ότι οι αιτήσεις εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για επιτραπέζια μήλα καταγωγής Χιλής υπερέβαιναν τον παραδοσιακό όγκο των εισαγωγών των προϊόντων αυτών από τη χώρα αυτή και ότι η συνέχιση των εισαγωγών αυτών θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα σημαντικές διαταράξεις στην αγορά του προϊόντος αυτού, ικανές να θέσουν σε κίνδυνο τους στόχους του άρθρου 39 της Συνθήκης, και ιδίως να ζημιώσουν σοβαρά τους κοινοτικούς παραγωγούς, εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΟΚ) 962/88, της 12ης Απριλίου 1988, για την αναστολή της εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα καταγωγής Χιλής ( ΕΕ L 95, σ. 10), ο οποίος άρχισε να ισχύει την επόμενη ημέρα.
5.
Με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 984/88, της 14ης Απριλίου 1988 (ΕΕ L 98, σ. 37), ο οποίος άρχισε να ισχύει στις 15 Απριλίου 1988, η Επιτροπή αντικατέστησε την περίοδο αναστολής, η οποία ήταν αρχικά το διάστημα από 15 έως 22 Απριλίου 1988, με το διάστημα από 18 μέχρι 29 Απριλίου 1988, με το αιτιολογικό ότι η τροποποίηση αυτή επιβαλλόταν για λόγους διαχειρίσεως και για να καταστεί δυνατή η εις βάθος επανεξέταση της καταστάσεως του συνόλου της αγοράς των επιτραπέζιων μήλων.
6.
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 962/88, οι αιτήσεις εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής που εκκρεμούσαν στις 18 Απριλίου 1988 θα απορρίπτονταν.
7.
Όσον αφορά τα εμπορεύματα που μεταφέρονταν προς την Κοινότητα, στην τελευταία αιτιολογική σκέψη του ανωτέρω κανονισμού εκτίθεται ότι,
« επειδή η περίοδος ισχύος των πιστοποιητικών εισαγωγής καθορίσθηκε εις τρόπον ώστε να καλύψει ευρέως την περίοδο μεταφοράς των επιτραπεζίων μήλων προς την Κοινότητα και να επιτρέψει στους εμπορευόμενους να λάβουν τα πιστοποιητικά εισαγωγής πριν από την αναχώρηση των πλοίων, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη μόνο τα εμπορεύματα που μεταφέρονται προς την Κοινότητα και για τα οποία έχουν εκδοθεί πιστοποιητικά εισαγωγής ».
8.
Με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1040/88, της 20ής Απριλίου 1988, η Επιτροπή καθόρισε τις ποσότητες επιτραπέζιων μήλων που επιτρεπόταν να εισαχθούν μέχρι την 31η Αυγούστου 1988 κυρίως από τις πέντε χώρες του νοτίου ημισφαιρίου που παράγουν τέτοια μήλα και όρισε ότι η έκδοση πιστοποιητικών εισαγωγής για τα προϊόντα αυτά θα αναστελλόταν, εφόσον οι αιτήσεις πιστοποιητικών αφορούσαν μεγαλύτερες ποσότητες. Στην τελευταία αιτιολογική σκέψη του κανονισμού αυτού διευκρινιζόταν ότι για τη Χιλή οι αιτήσεις πιστοποιητικών εισαγωγής υπερέβαιναν την ποσότητα αναφοράς ( 142131 τόνους) και ότι επομένως έπρεπε να διατηρηθεί η αναστολή της εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής επιτραπέζιων μήλων από τη χώρα αυτή μέχρι το τέλος της περιόδου εισαγωγής 1988, δηλαδή μέχρι την 31η Αυγούστου 1988.
9.
Οι ανωτέρω κανονισμοί 962/88, 984/88 και 1040/88 εκδόθηκαν, μεταξύ άλλων, βάσει του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1035/72, του Συμβουλίου, της 18ης Μαΐου 1972, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/007, σ. 250), και συγκεκριμένα του άρθρου 29, παράγραφος 2. Το άρθρο αυτό, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2454/72 του Συμβουλίου, της 21ης Νοεμβρίου 1972 ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/008, σ. 182 ), ορίζει τα εξής:
« 1.
Δύνανται να εφαρμοσθούν κατάλληλα μέτρα για τις συναλλαγές με τις τρίτες χώρες:
—
αν, μέσα στην Κοινότητα, συνεπεία των εισαγωγών ή των εξαγωγών, η αγορά ενός ή περισσοτέρων από τα προϊόντα που αναφέρονται στο άρθρο 1 υφίσταται ή απειλείται να υποστεί σοβαρές διαταραχές, οι οποίες θα ήταν δυνατό να θέσουν σε κίνδυνο τους στόχους του άρθρου 39 της Συνθήκης,
—
...
Τα μέτρα αυτά δεν δύνανται να εφαρμοσθούν παρά μόνον έως ότου, ανάλογα με την περίπτωση, είτε εκλείψει η διαταραχή ή η απειλή διαταραχής είτε οι ποσότητες που αποσύρονται ή αγοράζονται υποστούν σημαντική μείωση.
2.
Αν προκύψει η κατάσταση που αναφέρεται στην παράγραφο 1, η Επιτροπή, κατόπιν αιτήσεως κράτους μέλους ή με δική της πρωτοβουλία, αποφασίζει τα αναγκαία μέτρα, τα οποία ανακοινώνονται στα κράτη μέλη και τυγχάνουν αμέσου εφαρμογής. »
10.
Όσον αφορά τα μέτρα που μπορούν να λαμβάνονται κατ' εφαρμογήν της ανωτέρω διατάξεως, το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2707/72 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1972, περί καθορισμού των προϋποθέσεων εφαρμογής των μέτρων διασφαλίσεως στον τομέα των οπωροκηπευτικών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/008, σ. 217), ορίζει τα εξής:
« 1.
Τα μέτρα που δύνανται να ληφθούν ... είναι:
—
η αναστολή των εισαγωγών ή των εξαγωγών ή η είσπραξη φορολογικών επιβαρύνσεων κατά την εξαγωγή, όταν προκύπτει η κατάσταση που προβλέπεται στην παράγραφο 1, πρώτη περίπτωση, του άρθρου αυτού,
—
...
2.
Τα μέτρα αυτά δύνανται να ληφθούν μόνο κατά το μέτρο και για τη διάρκεια που κρίνονται απολύτως αναγκαία.
3.
Τα μέτρα, τα οποία προβλέπονται στην παράγραφο 1, λαμβάνουν υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των προϊόντων κατά τη διάρκεια της διαμετακομίσεως τους προς την Κοινότητα. Δύνανται να αναφέρονται μόνο σε προϊόντα που προέρχονται από τρίτες χώρες ή που προορίζονται γι' αυτές. Δύνανται να περιορισθούν σε προϊόντα ορισμένων προελεύσεων, καταγωγών, προορισμών, ποιοτήτων και ορισμένων μεγεθών ή ομάδων ποικιλιών.
... »
11.
Η γαλλικού δικαίου εταιρία Sofrimport SARL (στο εξής: Sofrimport) εισάγει και εμπορεύεται χονδρικώς νωπά φρούτα και εισάγει στην Κοινότητα, μεταξύ άλλων, επιτραπέζια μήλα από τη Χιλή.
12.
Στις 31 Μαρτίου 1988 η Sofrimport φόρτωσε στο San Antonio 89514 χαρτοκιβώτια επιτραπέζιων μήλων καταγωγής Χιλής, που επρόκειτο να εισαχθούν στην Κοινότητα. Πριν να φθάσει στις 20 Απριλίου 1988 το πλοίο που μετέφερε το φορτίο αυτό στο λιμάνι της Μασσαλίας, η Sofrimport υπέβαλε στις 12 Απριλίου 1988 στον γαλλικό οργανισμό παρεμβάσεως, τον Oniflhor, αίτηση εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για το ανωτέρω φορτίο. Στις 18 Απριλίου 1988 ο Oniflhor αρνήθηκε να εκδώσει τα εν λόγω πιστοποιητικά, με το αιτιολογικό ότι, κατόπιν της ενάρξεως της ισχύος του κανονισμού 962/88, δεν μπορούσε πλέον να κάνει δεκτή την αίτηση αυτή.
13.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 26 Μαΐου 1988 η Sofrimport άσκησε την παρούσα προσφυγή. Την ίδια ημέρα υπέβαλε, δυνάμει των άρθρων 186 της Συνθήκης ΕΟΚ και 83 του κανονισμού διαδικασίας, αίτηση λήψεως ασφαλιστικών μέτρων για την εισαγωγή στην Κοινότητα του προαναφερθέντος φορτίου επιτραπέζιων μήλων από τη Χιλή.
14.
Με Διάταξη της 10ης Ιουνίου 1988, ο πρόεδρος του Δικαστηρίου ανέστειλε την εφαρμογή των κανονισμών 962/88, 984/88 και 1040/88 της Επιτροπής σε σχέση με τα 89514 κιβώτια επιτραπέζιων μήλων καταγωγής Χιλής, τα οποία η Sofrimport είχε αποθηκεύσει υπό διαμετακόμιση στο λιμάνι της Μασσαλίας.
15.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να αναθέσει την εκδίκαση της υποθέσεως στο πέμπτο τμήμα και να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.
II — Αιτήματα των διαδίκων
16.
Η Sofrimport ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να κηρύξει ανίσχυρους τους κανονισμούς 962/88, 984/88 και 1040/88,
—
να υποχρεώσει την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα να αποζημιώσει πλήρως την προσφεύγουσα για όλες τις ζημίες που υπέστη λόγω των παράνομων αποφάσεων που περιέχονται στους ανωτέρω κανονισμούς και να καθορίσει το ύψος της αποζημιώσεως σε 2821959,10 γαλλικά φράγκα (FF) ή τουλάχιστον στο ύψος που το Δικαστήριο θα κρίνει ενδεδειγμένο, η αποζημίωση δε αυτή να καταβληθεί εντόκως με ετήσιο επιτόκιο 9,5 % από την ημερομηνία καταθέσεως του δικογράφου της απαντήσεως,
—
να διατάξει οποιοδήποτε άλλο μέτρο κρίνει αναγκαίο ή ενδεδειγμένο,
—
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
17.
Η Επινροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να απορρίψει την προσφυγή,
—
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
III — Ισχυρισμοί και επιχειρήματα των διαδίκων
Α — Το αίτημα της ακυρώσεως
1. Επί vov παραάεκτον
18.
Η Sofrimport ισχυρίζεται ότι τόσο οι κανονισμοί 962/88 και 984/88, με τους οποίους αναστάληκε η έκδοση πιστοποιητικών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα Χιλής, όσο και ο κανονισμός 1040/88, με τον οποίο η περίοδος της αναστολής παρατάθηκε μέχρι το τέλος της περιόδου εισαγωγής 1988, την αφορούν άμεσα και ατομικά.
19.
Κατά τη θέσπιση των επίμαχων μέτρων ο αριθμός των αιτήσεων πιστοποιητικών εισαγωγής που εκκρεμούσαν και μεταξύ των οποίων καταλεγόταν η αίτηση που είχε υποβάλει η προσφεύγουσα στις 12 Απριλίου 1988 ήταν συγκεκριμένος. Επομένως, δεδομένου ότι η Επιτροπή γνώριζε τον αριθμό αυτό, όταν εξέδωσε τους προσβαλλόμενους κανονισμούς, οι κανονισμοί αυτοί αφορούν την προσφεύγουσα ατομικώς και επιπλέον θίγουν άμεσα την προσφεύγουσα, επειδή οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δεν διέθεταν πλέον καμία διακριτική ευχέρεια σχετικά με την έκδοση των πιστοποιητικών εισαγωγής.
2. Επί της ουσίας
α) Έλλειψη εξουσιοδοτήσεως yta νη λήψη μέτρων προστασίας βάσει τον άρθρον 29, παράγραφος 2, τον κανονισμού 1035/72
20.
Η Sofrimport υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δεν είχε την εξουσία να λάβει μέτρα προστασίας κατά το άρθρο 29, παράγραφος 2, του κανονισμού 1035/72, επειδή δεν συνέτρεχαν σοβαρές διαταραχές κατά την έννοια του άρθρου 1, πρώτη περίπτωση, της διατάξεως αυτής. Ο τρόπος παρουσιάσεως των πραγματικών στοιχείων στα οποία στηρίχθηκε η αιτιολογία του κανονισμού 1040/88 για την καθιέρωση ποσοστώσεων εισαγωγής ήταν εσφαλμένος, και συγκεκριμένα δεν υπήρχε σχέση μεταξύ της αυξήσεως των εισαγωγών και του ύψους των αποσύρσεων και των αποθεμάτων.
21.
Η συνολική ποσότητα που αποσύρθηκε κατά την περίοδο εμπορίας 1987/88 δεν ήταν υπερβολικά υψηλή, καθόσον οι ποσότητες κατά τα προηγούμενα έτη ήταν αρκετά σημαντικές, σε απόλυτους αριθμούς. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της οικείας αγοράς και δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποδεικνύει την ύπαρξη « κινδύνου σοβαρών διαταραχών λόγω των εισαγωγών ».
22.
Οι παραγωγοί της Κοινότητας πούλησαν τα μήλα τους το 1987/88 σε τιμές που δεν ήταν χαμηλότερες από τις τιμές που είχαν ισχύσει κατά τις προηγούμενες περιόδους εμπορίας. Υπάρχει βέβαια μία χρόνια εξαίρεση, που αφορά μια σαφώς συγκεκριμένη κατηγορία, δηλαδή τους ιταλούς και γάλλους παραγωγούς, οι οποίοι παράγουν χαμηλής ποιότητας μήλα, με μοναδικό σκοπό να τα πουλήσουν στους οργανισμούς παρεμβάσεως. Πρόκειται κυρίως για μήλα της ποικιλίας « Golden Delicious », στην οποία ανήκε το 38,52 ο/ο της συνολικής ποσότητας των μήλων που αποσύρθηκαν στην Κοινότητα κατά την περίοδο εμπορίας 1986/87 (131171 περίπου τόνοι) και το 65,55 % των αποσυρθέντων κατά την περίοδο 1984/85 (433220 τόνοι). Το σύνολο σχεδόν της διαφοράς μεταξύ της ποσότητας που αποσύρθηκε το 1984/85 και της ποσότητας που αποσύρθηκε το 1986/87 ανήκε στην ανωτέρω ποικιλία, πράγμα που αποδεικνύει ότι η κοινοτική αγορά μήλων καθεαυτή δεν αντιμετώπιζε προβλήματα.
23.
Επιπλέον, η τιμή πωλήσεως, καθώς και η μέση τιμή που καταβάλλουν οι οργανώσεις των παραγωγών, έχουν παραμείνει σταθερές από την περίοδο εμπορίας 1985/86 και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι τιμές για το 1987/88 θα διαφέρουν ουσιαστικά από τις τιμές της προηγούμενης περιόδου εμπορίας. Η αγοραία αξία των αποσυρθέντων μήλων, τα οποία εξάλλου είναι κακής ποιότητας και ουσιαστικά αδύνατο να πουληθούν, πρέπει να υπολογισθεί σε λιγότερο από 15,12 ή ακόμη και από 11,91 ECU/100 χιλιόγραμμα. Αντίθετα, τα μήλα που εισάγονται από τις τρίτες χώρες ανήκουν σχεδόν όλα σε ποικιλίες « πολυτελείας », όπως η ποικιλία « Granny Smith » ή « Red Delicious », και η μέση τιμή τους στην αγορά (πρώτη πώληση εντός της Κοινότητας) κυμαινόταν κατά τους μήνες Μάρτιο και Ιούνιο των ετών 1987 και 1988 από 49,74 μέχρι 65,20 ECU/100 χιλιόγραμμα, χωρίς να συνυπολογισθεί ο εισαγωγικός δασμός που κυμαινόταν από 6 έως 14 ο/ο.
24.
Ενόψει των διαφορών αυτών από άποψη ποιότητας και τιμής, δεν μπορεί να υποστηριχθεί η άποψη ότι το γεγονός ότι η συνολική ποσότητα των αποσυρθέντων μήλων ήταν υψηλότερη το 1987/88 από ό,τι το 1986/87 προκλήθηκε από την αύξηση των εισαγωγών μήλων από τις τρίτες χώρες. Η Επιτροπή, μη λαμβάνοντας υπόψη τα διαρθρωτικά προβλήματα του τομέα των μήλων, τα οποία γνωρίζει πολύ καλά, υπέπεσε σε πρόδηλη και βαριά πλάνη κατά την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και του οικονομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσονται τα επίμαχα μέτρα προστασίας. Επιπλέον, η Επιτροπή ενήργησε κατά κατάχρηση εξουσίας, καθόσον επικαλέστηκε τις ατέλειες της πολιτικής της στον τομέα των μήλων, η οποία ήταν ανίκανη να αντιμετωπίσει τα χρόνια προβλήματα των χαμηλότερης ποιότητας ποικιλιών.
25.
Η Sofrimport παρατηρεί επικουρικά ότι το επίπεδο παρεμβάσεως ήταν πολύ υψηλότερο το 1982/83 και το 1984/85, αλλά η Επιτροπή δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να καταφύγει σε μέτρα προστασίας. Το ότι τα συμπεράσματα της Επιτροπής ήταν εσφαλμένα αποδεικνύεται από το γεγονός ότι το 1987/88 το ύψος της παρεμβάσεως είχε διπλασιασθεί σε σχέση με το 1986/87, μολονότι η παραγωγή και οι εισαγωγές από τις τρίτες χώρες είχαν σημειώσει πτώση σε σχέση με το 1986/87.
26.
Από την επιχειρηματολογία της Επιτροπής προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή επιβάλλει εδώ και πολλά έτη συγκαλυμμένους ποσοτικούς περιορισμούς των εισαγωγών μήλων από τις τρίτες χώρες. Η Επιτροπή θέσπισε τα επίμαχα μέτρα προστασίας με μοναδικό σκοπό να εξασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει υπέρβαση των μέγιστων ποσοτήτων που είχε καθορίσει, άρα ενήργησε κατά παράβαση του άρθρου 29 του κανονισμού 1035/72. Τέλος, οι αιτιολογίες των τριών κανονισμών είναι ανεπαρκείς, καθόσον οι λόγοι που εκτίθενται στα προοίμια είναι εσφαλμένοι και οδηγούν σε πλάνη.
27.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 29 του κανονισμού 1035/72 για τη λήψη μέτρων προστασίας. Λόγω των εισαγωγών η κοινοτική αγορά μήλων απειλούνταν από σοβαρές διαταραχές, οι οποίες θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων του άρθρου 39 της Συνθήκης. Ήδη το 1987η Επιτροπή διαπίστωσε την ανάγκη να λάβει ορισμένα μέτρα για τη μείωση των εισαγωγών επιτραπέζιων μήλων από τις πέντε χώρες του νοτίου ημισφαιρίου και κατόπιν αυτού ενημέρωσε τις χώρες αυτές για τις μέγιστες ποσότητες που έκρινε ότι θα μπορούσε να απορροφήσει η Κοινότητα. Μολονότι οι εισαγωγές από τη Χιλή υπερέβαιναν κατά πολύ τη σχετική ποσότητα, οι συνολικές εισαγωγές κατά το έτος αυτό δεν έφθασαν τις μέγιστες ποσότητες που είχε γνωστοποιήσει η Επιτροπή, η οποία επομένως δεν έλαβε μέτρα διασφαλίσεως.
28.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που υπέβαλαν στην Επιτροπή, για το έτος 1988, οι πέντε χώρες του νοτίου ημισφαιρίου, οι εισαγωγές από τις χώρες αυτές επρόκειτο να φθάσουν τους 617000 τόνους, θα παρουσίαζαν δηλαδή αύξηση της τάξεως του 26 % σε σχέση με το 1987 και του 36 % σε σχέση με το 1986. Κατά το ίδιο διάστημα η κοινοτική παραγωγή μήλων παρέμεινε ουσιαστικά στάσιμη, πέρα βέβαια από τις διακυμάνσεις που οφείλονταν στις καλές και κακές εσοδείες, ενώ το ύψος της παρεμβάσεως στην ουσία διπλασιάστηκε στο διάστημα δύο διαδοχικών ετών. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι η κοινοτική εσοδεία το 1987/88 ανερχόταν σε 6482000 τόνους και ότι 591000 τόνοι μήλων αγοράστηκαν από την παρέμβαση. Σχετικώς η Επιτροπή παραπέμπει στην απόβαση του Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 1981 στην υπόθεση 112/80 (Dūrbeck, Συλλογή 1981, σ. 1095 ), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ορθά τα παρόμοια μέτρα διασφαλίσεως που είχαν ληφθεί κατά των εισαγωγών μήλων Χιλής υπό πολύ λιγότερο δραματικές συνθήκες, αφού οι εν λόγω εισαγωγές ανέρχονταν τότε σε 380000 τόννους μόνο και οι αποσυρθείσες ποσότητες σε 143512 τόνους.
29.
Η Επιτροπή τονίζει επίσης ότι οι ποσότητες των οποίων την εισαγωγή επέτρεψε ο κανονισμός 1040/88 υπερβαίνουν στην πραγματικότητα τις ποσότητες που εισήχθησαν το 1986/87, αφού 50000 περίπου τόνοι είχαν ήδη εισαχθεί στην Κοινότητα πριν αρχίσει να ισχύει ο κανονισμός 346/88. Επομένως δεν παραβιάστηκε η αρχή της αναλογικότητας.
30.
Όσον αφορά τη διαφορά μεταξύ των διαφόρων ποικιλιών μήλων, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ως « προϊόν » κατά την έννοια του άρθρου 29, παράγραφος 1, του κανονισμού 1035/72 νοείται το σύνολο των επιτραπέζιων μήλων. Ούτε το παλιό κοινό δασμολόγιο ούτε η νέα συνδυασμένη ονοματολογία κάνουν καμία διάκριση μεταξύ των διαφόρων ποικιλιών μήλων. Στην πραγματικότητα δε, τα μήλα των διαφόρων ποικιλιών είναι σε μεγάλο βαθμό υποκατάστατα προϊόντα.
β) Αιτιολογία και έκταση της αναστολής των εισαγωγών
31.
Η Sof rimport ισχυρίζεται ότι το άρθρο 29 του κανονισμού 1035/72 δεν επιτρέπει τη θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως για να επανεξεταστεί η συνολική κατάσταση της αγοράς μήλων, όπως εκτίθεται ως αιτιολογία στο προοίμιο των κανονισμών 962/88 και 984/88, αλλά μόνο προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διαταραχές που προκαλούν στην αγορά οι εισαγωγές. Επομένως, η Επιτροπή, αναστέλλοντας τις εισαγωγές από τη Χιλή, ενήργησε κατά κατάχρηση εξουσίας.
32.
Εξάλλου η — έστω και « προσωρινή » — πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών από τη Χιλή αποτελεί περιττό και δυσανάλογο μέσο ελέγχου της αγοράς, αφού η Επιτροπή είχε ήδη καθιερώσει το σύστημα των πιστοποιητικών εισαγωγής και επομένως έπρεπε να είναι πλήρως ενήμερη για τις ποσότητες που αφορούσαν οι πλέον πρόσφατες εισαγωγές.
33.
Επιπλέον, η αναστολή των εισαγωγών μήλων μόνο από τη Χιλή αντιβαίνει προς τη γενική απαγόρευση των διακρίσεων και προς τα άρθρα Ι και XIII, παράγραφος 1, της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (στο εξής: GATT).
34.
Τέλος, η Επιτροπή είχε ήδη καθορίσει « σιωπηρά » ποσοστώσεις για τα μήλα από τις τρίτες χώρες πολύ πριν από τις 20 Απριλίου 1988 και είχε αναστείλει την έκδοση πιστοποιητικών για τα μήλα από τη Χιλή από την ημέρα κατά την οποία οι εισαγωγές έφθασαν τη μέγιστη επιτρεπόμενη ποσότητα. Η Επιτροπή όμως πρέπει τότε να γνώριζε ότι η αναστολή θα εξακολουθούσε να ισχύει για το υπόλοιπο της περιόδου εμπορίας και επομένως, αναστέλλοντας την έκδοση των πιστοποιητικών εισαγωγής για μικρό μόνο χρονικό διάστημα, παραπλάνησε εκ προθέσεως τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες. Η ίδια η συγκαλυμμένη επιβολή ποσοστώσεων, και μάλιστα αναδρομικώς, αποτελεί παράβαση του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 2 του άρθρου XI της GATT. Πράγματι, η Χιλή κατήγγειλε την Κοινότητα στην GATT, η καταγγελία της δε αυτή εκκρεμεί ενώπιον μιας ειδικής επιτροπής του εν λόγω οργανισμού.
35.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι από την προτελευταία αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 962/88 προκύπτει σαφώς ότι ο βασικός σκοπός του κανονισμού αυτού είναι η αντιμετώπιση του κινδύνου « σημαντικών διαταράξεων στην αγορά ... [που θα μπορούσαν] να θέσουν σε κίνδυνο τους στόχους του άρθρου 39 της Συνθήκης ΕΟΚ, και ιδίως να ζημιώσουν σοβαρά τους κοινοτικούς παραγωγούς ». Το δεύτερο ήμισυ της αιτιολογικής αυτής σκέψεως, το οποίο αναφέρεται στην ανάγκη επανεξετάσεως της καταστάσεως της αγοράς, προστέθηκε κυρίως ως αιτιολογία της διάρκειας της αναστολής. Ο κίνδυνος αυτός εξακολουθούσε να υφίσταται όταν εκδόθηκε ο κανονισμός 984/88, όπως συνάγεται έμμεσα από το προοίμιο του κανονισμού αυτού.
36.
Εξάλλου, από το προοίμιο του κανονισμού 962/88 προκύπτει σαφώς ότι συνέτρεχαν ήδη οι προϋποθέσεις για τη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας. Η λήψη όμως οριστικών μέτρων δεν ήταν δυνατή πριν εξεταστεί η κατάσταση της αγοράς και διεξαχθούν διαβουλεύσεις και συζητήσεις στο επίπεδο της Επιτροπής.
37.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί δυσμενούς διακρίσεως, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι εισαγωγές των μήλων από τη Χιλή ήταν οι πρώτες που αναστάλησαν, επειδή ήταν οι πρώτες που έφθασαν στην Κοινότητα. Όταν οι εισαγωγές από τη Χιλή έφθασαν σε ένα κρίσιμο όριο, κατέστη προφανές ότι επιβαλλόταν η συνολική επανεξέταση της καταστάσεως της αγοράς, προκειμένου να επιβληθούν μέγιστες ποσότητες σε όλες τις χώρες εξαγωγής. Σήμερα έχουν ανασταλεί και οι εισαγωγές από όλες τις άλλες χώρες, εκτός από την Αυστραλία.
38.
Όσον αφορά την παραπομπή στις διατάξεις της GATT, η Επιτροπή τονίζει ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένα ότι οι διατάξεις αυτές δεν έχουν απευθείας εφαρμογή.
γ) Κατάσταση των εμπορευμάτων που μεταφέρονται προς την Κοινότητα
39.
Η Sofrimport ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή, μη λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση των εμπορευμάτων που είχαν ήδη φορτωθεί ( βλέπε, ειδικότερα, την τελευταία αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 962/88), παρέβη το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72. Η υποχρέωση να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των εμπορευμάτων που μεταφέρονται προς την Κοινότητα έχει την έννοια της υποχρεώσεως εξαιρέσεως από την εφαρμογή των μέτρων διασφαλίσεως των προϊόντων που έχουν φορτωθεί πριν από τη δημοσίευση των εν λόγω μέτρων ( βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 1981, όπ.π., σ. 1119 ). Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από το γράμμα των σχετικών διεθνών συμφωνιών, και συγκεκριμένα από το άρθρο XIII, παράγραφος 3, στοιχείο β), της GATT και τις « Standard Practices for the Administration of Import and Export Restrictions and Exchange Controls », που συνομολογήθηκαν από τα μέλη της GATT στις 30 Νοεμβρίου 1950 ( GATT/CP.5/30/Rev. 1 ) και δεσμεύουν την Κοινότητα.
40.
Το γεγονός και μόνο ότι η Επιτροπή είχε αρχικά καθιερώσει ένα σύστημα πιστοποιητικών εισαγωγής που προέβλεπε τη δυνατότητα λήψεως μέτρων προστασίας δεν σημαίνει ότι κατά τη λήψη των εν λόγω μέτρων δεν θα είχε πλέον την υποχρέωση να λάβει υπόψη την κατάσταση των υπό διαμετακόμιση εμπορευμάτων. Ούτε ο κανονισμός 346/88 ούτε ο κανονισμός 871/88 αναφέρονται καθόλου στα εμπορεύματα που μεταφέρονται προς την Κοινότητα. Η επίμαχη επομένως ρύθμιση δεν επέβαλλε στους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες καμία υποχρέωση να ζητούν πιστοποιητικά εισαγωγής πριν από την αναχώρηση των πλοίων. Οι επιχειρηματίες αυτοί επομένως δικαιολογημένα μπορούσαν να υποθέσουν, και μάλιστα ενόψει του σαφούς γράμματος του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72, ότι δεν θα εφαρμόζονταν στην περίπτωση τους τα μέτρα που θα λαμβάνονταν ενδεχομένως μετά τον απόπλου του πλοίου.
41.
Επιπλέον, τα μέτρα που έλαβαν οι εθνικές αρχές προκειμένου να εκτελέσουν τον κανονισμό 346/88 κατέστησαν ουσιαστικά αδύνατη την έκδοση πιστοποιητικών εισαγωγής πριν από τον απόπλου του πλοίου. Ο Oniflhor π.χ. απαιτούσε να προσκομίζεται, κατά την υποβολή των αιτήσεων χορηγήσεως πιστοποιητικών, και ένα μη οριστικό τιμολόγιο, το οποίο θα εξέδιδε ο φορτωτής μετά τη φόρτωση του πλοίου.
42.
Η άποψη της Επιτροπής ότι η Sofrimport έπρεπε να έχει υποβάλει αίτηση πιστοποιητικού εισαγωγής το αργότερο στις 25 Μαρτίου 1988 είναι παράλογη, καθόσον κατά την ημερομηνία εκείνη δεν ήταν ακόμη σαφές ποιες ποσότητες και ποιότητες θα φορτώνονταν και ποιος θα ήταν ο προορισμός τους, αφού ο προορισμός αυτός αλλάζει ανάλογα με τις προτιμήσεις του καταναλωτή στις διάφορες χώρες της Κοινότητας. Επιπλέον, στις 25 Μαρτίου 1988 η διάρκεια της ισχύος των πιστοποιητικών εισαγωγής ήταν ακόμη 30ημέρες, το δε διάστημα αυτό δεν επαρκούσε για να καλύψει τη μεταφορά από τη Χιλή μέχρι τη Μασσαλία. Η προσφεύγουσα δηλώνει ότι υπέβαλε τις αιτήσεις της ευθύς μόλις ήταν σε θέση να το πράξει και ότι δεν είχε καμία πρόθεση κερδοσκοπίας, όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή. Είναι επίσης εσφαλμένος ο ισχυρισμός ότι οι περισσότεροι εισαγωγείς τα μήλα των οποίων είχαν φορτωθεί σε πλοία είχαν υποβάλει αιτήσεις χορηγήσεως πιστοποιητικών εισαγωγής πριν από τον απόπλου των πλοίων.
43.
Τέλος, η Sofrimport τονίζει ότι δεν αμφισβητεί τη νομιμότητα καθαυτή του μηχανισμού που προβλέπει το προαναφερθέν άρθρο 3, παράγραφος 3, αλλά την εφαρμογή του υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου τις οποίες επικαλείται η Επιτροπή δεν έχουν σημασία εν προκειμένω, αφού δεν αφορούσαν την κατάσταση των εμπορευμάτων που μεταφέρονταν προς την Κοινότητα, αλλά τον εκ των προτέρων καθορισμό επιστροφών λόγω εξαγωγής.
44.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι συμμορφώθηκε με την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72, να λάβει δηλαδή υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των προϊόντων που διαμετακομίζονται προς την Κοινότητα κατά τον χρόνο της εκδόσεως των προσβαλλόμενων κανονισμών. Η διάταξη αυτή δεν σημαίνει ότι τα υπό διαμετακόμιση εμπορεύματα πρέπει οπωσδήποτε να γίνονται δεκτά στην Κοινότητα. Η ιδιαίτερη κατάσταση των προϊόντων αυτών μπορεί να λαμβάνεται υπόψη και με άλλους τρόπους, π.χ. στην περίπτωση κατά την οποία η εισαγωγή τους στην Κοινότητα θα μπορούσε να διακυβεύσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων προστασίας.
45.
Εν προκειμένω η Επιτροπή έλαβε υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των υπό διαμετακόμιση εμπορευμάτων εκδίδοντας τον κανονισμό 346/88. Από την πέμπτη αιτιολογική σκέψη και το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού αυτού προκύπτει ότι η Επιτροπή επεδίωκε δύο σκοπούς: πρώτον, να συλλέξει τα πλέον πρόσφατα στοιχεία επί του όγκου των εισαγωγών μήλων jcai, δεύτερον, να γνωστοποιήσει στους επιχειρηματίες ότι ήταν ενδεχόμενο να ανασταλούν οι εισαγωγές, αν έφθαναν ένα κρίσιμο όριο. Το σύστημα που περιέχει μια διάταξη σαν το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 346/88 επαρκεί για να θεωρηθεί ότι τηρήθηκε η υποχρέωση να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των υπό διαμετακόμιση εμπορευμάτων, αφού μάλιστα το σύστημα αυτό προβλέπει μια ειδική προθεσμία σαράντα ημερών, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διάρκεια του ταξιδίου από τις πιο απομακρυσμένες χώρες.
46.
Η απόφαση του Δικαστηρίου της 27ης Οκτωβρίου 1983 στην υπόθεση 276/82 (De beste boter, Συλλογή 1983, σ. 3331 ), η οποία αφορούσε διάταξη με διατύπωση παρόμοια, τηρουμένων των αναλογιών, με του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 346/88, επιβεβαιώνει την ορθότητα της απόψεως της Επιτροπής ότι το άρθρο αυτό ενημέρωνε τους εισαγωγείς ότι εντός πέντε εργασίμων ημερών από την υποβολή της αιτήσεως τους η Επιτροπή θα μπορούσε να λάβει μέτρα για να ματαιώσει την έκδοση των πιστοποιητικών ( βλέπε, επίσης, την απόφαση της 7ης Ιουλίου 1988 στην υπόθεση 55/87, Moksel, Συλλογή 1988, σ. 3845 ). Επομένως, ενόψει της προειδοποιήσεως αυτής δεν μπορούσε να έχει δημιουργηθεί δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των ενδιαφερόμενων εισαγωγέων (βλέπε την απόφαση του Δικαστηρίου της 31ης Μαΐου 1988 στην υπόθεση 253/86, Sociedade Agro-Pecuaria, Συλλογή 1988, σ. 2725, σκέψη 22 ).
47.
Εξάλλου, οι εκπρόσωποι των χωρών εξαγωγής και των εισαγωγέων βρίσκονταν σε συνεχή επικοινωνία με τους αρμόδιους υπαλλήλους της Επιτροπής. Μεταξύ των εν λόγω οργανώσεων καταλέγονται οι δύο μεγάλες κοινοτικές ενώσεις εμπόρων, η Eucofel και η CIMO, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το σύνολο σχεδόν των εισαγωγέων φρούτων και είχαν εγκαίρως προειδοποιήσει τα μέλη τους για την πιθανότητα αναστολής των εισαγωγών.
48.
Η Επιτροπή ομολογεί ότι η διατύπωση της τελευταίας αιτιολογικής σκέψης του κανονισμού 962/88 είναι ατυχής. Από τον σκοπό όμως του κανονισμού προκύπτει σαφέστατα ότι η Επιτροπή θεώρησε ότι δεν έπρεπε να λάβει ειδικότερα υπόψη τα υπό διαμετακόμιση εμπορεύματα.
49.
Τέλος, οι περιορισμοί που επέβαλλαν οι γαλλικές αρχές σε σχέση με την υποβολή προσωρινού τιμολογίου δεν είναι δυνατόν να καταλογιστούν στην Επιτροπή και επομένως δεν επηρεάζουν το κύρος των επίμαχων κανονισμών. Η Επιτροπή μάλιστα είχε πληροφορήσει τις γαλλικές αρχές ότι ο περιορισμός αυτός ήταν κατά τη γνώμη της παράνομος.
δ) Έλλειψη εξουσιοδοτήσεως της Επιτροπής για την καθιέρωση συστήματος ποσοστώσεων
50.
Η So/rimport ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν είχε την εξουσία να καθιερώσει με τον κανονισμό 1040/88 ένα de facto σύστημα ποσοστώσεων για τις εισαγωγές μήλων από τις τρίτες χώρες, καθόσον η εξουσία εκδόσεως αυτών των αποφάσεων ανήκει, δυνάμει του άρθρου 113 της Συνθήκης, αποκλειστικά και μόνο στο Συμβούλιο. Από το άρθρο 22 ιδιαίτερα του κανονισμού 1035/72 προκύπτει ότι, εφόσον δεν υπήρχαν αντίθετες κοινοτικές διατάξεις ή εξαιρέσεις που να έχουν επιτραπεί από το Συμβούλιο, η Επιτροπή δεν είχε καμία εξουσία να επιβάλει ποσοτικούς περιορισμούς ή μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος. Εν προκειμένω δεν υπήρχε καμία τέτοια εξουσιοδότηση, αφού ο κανονισμός 2707/72 δεν επιτρέπει να επιβάλλονται ως μέτρα προστασίας ποσοστώσεις στις εισαγωγές. Οι ποσοστώσεις δεν μνημονεύονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού, στο οποίο απαριθμούνται περιοριστικά τα μέτρα που μπορεί να λάβει η Κοινότητα ως μέτρα διασφαλίσεως.
51.
Εξάλλου, η διαπραγμάτευση των συμφωνιών αυτοπεριορισμού και/ή η συγκαλυμμένη επιβολή ποσοστώσεων από την Επιτροπή δεν μπορούν να θεωρηθούν ως μέτρα διασφαλίσεως κατά την έννοια του κανονισμού 2707/72, κατά τον οποίο τα μέτρα που λαμβάνει η Επιτροπή αποτελούν νομικές πράξεις κατά την έννοια του άρθρου 189 της Συνθήκης και δημοσιεύονται σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο.
52.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το άρθρο 29 του κανονισμού 1035/72 αποτελεί αντίθετη κοινοτική διάταξη που επιτρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 22, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, παρεκκλίσεις από την απαγόρευση επιβολής ποσοτικών περιορισμών ή μέτρων ισοδύναμου αποτελέσματος, η οποία περιέχεται στο εν λόγω άρθρο.
53.
Η Επιτροπή τονίζει περαιτέρω ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2707/72 προβλέπει ρητά την αναστολή των εισαγωγών. Επομένως, η Επιτροπή έχει κατά μείζονα λόγο την εξουσία να θεσπίζει άλλα, λιγότερο περιοριστικά μέτρα. Σχετικώς η Επιτροπή αναφέρεται στην απόφαση της 13ης Μαΐου 1971 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 41/70, 42/70, 43/70 και 44/70 (International Fruit Company, ECR 1971, σ. 411), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε, σε σχέση με διατάξεις που ήταν ουσιαστικά ταυτόσημες με τις επίμαχες εν προκειμένω, ότι, εφόσον η Επιτροπή είχε την εξουσία να θεσπίζει μέτρα διασφαλίσεως που να έχουν ως αποτέλεσμα την πλήρη αναστολή των εισαγωγών, είχε κατά μείζονα λόγο και την εξουσία να θεσπίζει λιγότερο περιοριστικά μέτρα (βλέπε, επίσης, τις αποφάσεις της 12ης ΑπρΛίου 1984 στην υπόθεση 345/82, Wünsche, Συλλογή 1984, σ. 1995, και της 11ης Φεβρουαρίου 1988 στην υπόθεση 77/86, The National Dried Fruit Trade Association, Συλλογή 1988, σ. 757, σκέψη 26 ).
Β — Το αίτημα της αποζημιώσεως
54.
Η So/rimport ισχυρίζεται ότι ή Επιτροπή, εκδίδοντας τους κανονισμούς 962/88, 984/88 και 1040/88, οι οποίοι είναι προφανώς παράνομοι και επομένως πρέπει να ακυρωθούν, προκάλεσε σημαντικές ζημίες στην προσφεύγουσα.
55.
Όσον αφορά τις προϋποθέσεις στις οποίες υπόκειται η εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας, η Sofrimport υποστηρίζει ότι εν προκειμένω δεν εφαρμόζεται η λεγόμενη αρχή « HNL » ( βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 25ης Μαΐου 1988 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 83/76 και 94/76, 4/77, 15/77 και 40/77, HNL, ECR 1988, σα 1209, 1224). Η αρχή αυτή εφαρμόζεται μόνο στην περίπτωση ευθύνης λόγω κανονιστικών πράξεων που εκφράζουν επιλογές οικονομικής πολιτικής. Η άρνηση εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής δεν αποτελεί κανονιστική πράξη, αλλά απόφαση που αφορά άμεσα μια ομάδα επιχειρηματιών που θίγονται ατομικώς. Επιπλέον, η αρχή αυτή δεν καλύπτει τις περιπτώσεις στις οποίες ο νομοθέτης δεν διαθέτει καμία διακριτική ευχέρεια, όπως στην προκειμένη περίπτωση, στην οποία η Επιτροπή δεν είχε περιθώρια διακριτικής ευχέρειας σε σχέση με τα εμπορεύματα που βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση προς την Κοινότητα.
56.
Ακόμη και αν η αρχή « HNL » εφαρμοζόταν στην προκειμένη περίπτωση, η Κοινότητα θα ευθυνόταν για τις ζημίες που υπέστη η προσφεύγουσα. Η Επιτροπή υπερέβη προδήλως και βαρέως τα όρια της ασκήσεως των εξουσιών της, επιβάλλοντας ιδίως μια δυσανάλογη απαγόρευση των εισαγωγών, που συνεπάγεται διακρίσεις και της οποίας η αιτιολογία είναι εσφαλμένη, και παραλείποντας να λάβει υπόψη την κατάσταση των υπό διαμετακόμιση εμπορευμάτων. Κατ' αυτόν τον τρόπο η Επιτροπή υπέπεσε σε βαριά παράβαση κανόνων δικαίου υπέρτερης ισχύος. Η ζημία που προκλήθηκε από την παράβαση αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ανάγεται στους συνήθεις κινδύνους που είναι συμφυείς προς τις οικονομικές δρατηριότητες της προσφεύγουσας, ενόψει μάλιστα του σαφούς γράμματος του άρθρου 29 του κανονισμού 1035/72 και του γεγονότος ότι η νομική διάταξη που παρέβη η Επιτροπή προέβλεπε ρητά την προστασία των συμφερόντων των επιχειρηματιών σε σχέση με τα υπό διαμετακόμιση εμπορεύματα. Τέλος, τα προσβαλλόμενα μέτρα θίγουν τη νομική κατάσταση μιας μικρής και σαφώς καθορισμένης ομάδας επιχειρηματιών, τα μήλα των οποίων μεταφέρονταν από τη Χιλή προς την Κοινότητα κατά τον χρόνο της δημοσιεύσεως των μέτρων προστασίας.
57.
Όσον αφορά το ύψος της ζημίας, η Sofrimport θεωρεί ότι πρέπει να συγκριθούν οι όροι υπό τους οποίους θα είχε εμπορευθεί τα εν λόγω προϊόντα, εφόσον δεν είχαν επιβληθεί οι περιορισμοί των εισαγωγών, και οι όροι υπό τους οποίους τελικά τα εμπορεύθηκε. Προκειμένου να περιορίσει τη ζημία της, η Sofrimport πούλησε πριν από το τέλος Μαΐου 1988 38548 κιβώτια υπό διαμετακόμιση προς 67,18 FF το κιβώτιο. Η τιμή αυτή ήταν υπερβολικά χαμηλή, επειδή η αγορά των υπό διαμετακόμιση προϊόντων είχε πλημμυρίσει από μήλα που δεν μπορούσαν πλέον να πωληθούν εντός της Κοινότητας. Κατόπιν της εκδόσεως της Διατάξεως του προέδρου του Δικαστηρίου στις 10 Ιουνίου 1988, η Sofrimport μπόρεσε να πωλήσει τα υπόλοιπα 50966 κιβώτια στην κοινοτική αγορά προς 81,66 FF το κιβώτιο κατά μέσο όρο. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα θα μπορούσε κανονικά να πωλήσει όλο το φορτίο εντός τεσσάρων ή πέντε εβδομάδων από την άφιξη του στη Μασσαλία και τον Μάιο του 1988η τιμή πωλήσεως στην κοινοτική αγορά για τα ίδια μήλα Χιλής ήταν 103 FF το κιβώτιο, υπέστη ζημία ύψους 2468220 FF.
58.
Στο ποσό αυτό πρέπει να προστεθούν και οι δαπάνες εναποθηκεύσεως για την περίοδο από Ιούνιο μέχρι Αύγουστο 1988 (159787,60 FF ), τα έξοδα μεταφοράς προς τους αποθηκευτικούς χώρους του τελωνείου (161000 FF), καθώς και τα έξοδα για τη διαλογή και τη νέα συσκευασία των μήλων μετά από μια μακρά περίοδο αποθηκεύσεως (32951,50 FF), στα οποία δεν θα είχε υποβληθεί, αν δεν υπήρχαν τα παράνομα μέτρα διασφαλίσεως. Επιπλέον, η Sofrimport ζητεί τόκους υπερημερίας προς ετήσιο επιτόκιο 9,5 %, δηλαδή το νόμιμο κατά τη γαλλική νομοθεσία επιτόκιο.
59.
Η Επιτροπή αμφισβητεί ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας. Οι προσβαλλόμενοι κανονισμοί αποτελούν νομοθετικές πράξεις, που εκφράζουν επιλογές οικονομικής πολιτικής, και επομένως η Κοινότητα δεν υπέχει ευθύνη αποζημιώσεως, παρά μόνο υπό τις περιστάσεις που εκτίθενται στην απόφαση της 25ης Μαΐου 1978, HNL, όπ. π. οι προϋποθέσεις που θέτει η απόφαση αυτή ισχύουν εξάλλου για όλες τις νομοθετικές πράξεις
60.
Εν πάση περιπτώσει, με τη λήψη των προσβαλλόμενων μέτρων η Επιτροπή δεν υπερέβη τα όρια των εξουσιών της, και μάλιστα βαρέως και προδήλως. Εξάλλου, η προσφεύγουσα δεν υπέστη ζημία που να υπερβαίνει τους συνήθεις κινδύνους που είναι συμφυείς προς τις επίμαχες οικονομικές δραστηριότητες. Μετά την έκδοση του κανονισμού 346/88 ο συνήθης κίνδυνος που αναλάμβαναν οι επιχειρηματίες που φόρτωναν μήλα με προορισμό την Κοινότητα χωρίς να έχουν ζητήσει εγκαίρως πιστοποιητικό εισαγωγής ήταν η αναστολή των εισαγωγών. Η προσφεύγουσα δεν θα είχε υποστεί καμία ζημία, αν είχε υποβάλει εγκαίρως αίτηση. Η προσφεύγουσα προτίμησε να καθυστερήσει την υποβολή της αιτήσεως, ώστε να είναι ελεύθερη να πωλήσει τα μήλα της αλλού στην Ευρώπη, χωρίς να συστήσει την εγγύηση που προέβλεπε ο κανονισμός 346/88.
61.
Τέλος, η Επιτροπή αμφισβητεί ότι η προσφεύγουσα υπέστη ζημία 3 περίπου εκατομμυρίων FF και ότι δεν μπόρεσε να περιορίσει τη ζημία της πωλώντας όλα τα μήλα ευθύς μετά την έκδοση της Διατάξεως της 10ης Ιουνίου 1988. Όσον αφορά τους τόκους υπερημερίας που ζητεί η προσφεύγουσα, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η πρακτική του Δικαστηρίου συνίσταται στην επιδίκαση τόκων προς 6 % από την ημερομηνία της αποφάσεως.
IV — Απαντήσεις στις ερωτήσεις του Δικαστηρίου
62.
Το Δικαστήριο ζήτησε από την Επιτροπή να προσδιορίσει πώς ενημέρωσε τους ενδιαφερόμενους εισαγωγείς για την πιθανότητα αναστολής των εισαγωγών.
63.
Η Επιτροπή απαντά ότι από τον κανονισμό 346/88 απέρρεε κατ' ανάγκη ότι ήταν πιθανή η αναστολή των εισαγωγών και επομένως δεν χρειαζόταν καμία άλλη ρητή ενημέρωση. Οι δύο ενώσεις που εκπροσωπούν το σύνολο σχεδόν των εισαγωγέων φρούτων στην Κοινότητα ήταν, κατόπιν της εκδόσεως του εν λόγω κανονισμού και των άτυπων επαφών τους με τους υπαλλήλους της Επιτροπής, πλήρως ενήμερες της πιθανότητας αυτής και είχαν προειδοποιήσει εγκαίρως τα μέλη τους.
64.
Το Δικαστήριο ζήτησε επιπλέον από την Επιτροπή να του γνωστοποιήσει παρόμοιες περιπτώσεις λήψεως μέτρων διασφαλίσεως στις οποίες έλαβε υπόψη τα υπό διαμετακόμιση εμπορεύματα μόνο με την εκ των προτέρων καθιέρωση ενός συστήματος πιστοποιητικών εισαγωγής, καθώς και να το πληροφορήσει αν από τα επίμαχα μέτρα θίγηκαν και άλλες εισαγωγές επιτραπέζιων μήλων που βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση κατά τον χρόνο εκδόσεως των προσβαλλόμενων κανονισμών.
65.
Απαντώντας στο ερώτημα αυτό, η Επιτροπή αναφέρεται σε ένα ανάλογο σύστημα που ισχύει στον τομέα των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα οπωροκηπευτικά και το οποίο καθιερώθηκε με τον κανονισμό 2229/85 της Επιτροπής, της 2ας Αυγούστου 1985, σχετικά με προστατευτικά μέτρα που εφαρμόζονται στις εισαγωγές ορισμένων βυσσίνων ( ΕΕ L 205, σ. 36 ). Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 521/77 του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 1977, περί καθορισμού των λεπτομερειών εφαρμογής των μέτρων διασφαλίσεως στον τομέα των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα οπωροκηπευτικά ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/017, σ. 251 ), αντιστοιχεί προς το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72 του Συμβουλίου, καθόσον προβλέπει ότι τα μέτρα διασφαλίσεως « λαμβάνουν υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των προϊόντων κατά τη διάρκεια της διακινήσεως τους προς την Κοινότητα ».
66.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος, η Επιτροπή δηλώνει ότι δεν της παρέχονται τα στοιχεία σχετικά με τα εμπορεύματα τρίτων χωρών που δεν γίνονται δεκτά στην Κοινότητα.
Μ. Zuleeg
εισηγητής δικαστής
( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΊΟΥ ( πέμπτο τμήμα )
της 26ης Ιουνίου 1990 ( *1 )
Στην υπόθεση C-152/88,
Sofrímport SARL, εταιρία γαλλικού δικαίου με έδρα το Παρίσι, εκπροσωπούμενη από τους Η. J. Bronkhorst, δικηγόρο Χάγης, με δικαίωμα παραστάσεως ενώπιον του Hoge Raad, και Ε. Η. Pijnacker Hordijk, δικηγόρο Άμστερνταμ, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον δικηγόρο Jacques Loesch, 8, rue Zithe,
προσφεύγουσα,
κατά
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενης από τον Peter Oliver, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,
καθής,
που έχει ως αντικείμενο, αφενός μεν, αίτηση ακυρώσεως των κανονισμών (ΕΟΚ) 962/88 και 984/88 της Επιτροπής, της 12ης και της 14ης Απριλίου 1988 αντίστοιχα, για την αναστολή της εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα καταγωγής Χιλής ( ΕΕ L 95, σ. 10, και L 98, σ. 37, αντίστοιχα ), και του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1040/88 της Επιτροπής, της 20ής Απριλίου 1988, που καθορίζει τις ποσότητες κατά την εισαγωγή επιτραπέζιων μήλων καταγωγής τρίτων χωρών και τροποποιεί τον κανονισμό 962/88 ( ΕΕ L 102, σ. 23 ), αφετέρου δε, αγωγή αποζημιώσεως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα ),
συγκείμενο από τους Sir Gordon Slynn, πρόεδρο τμήματος, Μ. Zuleeg, R. Joliét, J. C. Moitinho de Almeida και G. C. Rodríguez Iglesias, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: G. Tesauro
γραμματέας: Β. Pastor, υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση,
κατόπιν της αγορεύσεως των διαδίκων κατά τη συνεδρίαση της 28ης Σεπτεμβρίου 1989,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 22ας Νοεμβρίου 1989,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 26 Μαΐου 1988, η εταιρία γαλλικού δικαίου Sofrimport SARL (στο εξής: Sofrimport) ζήτησε, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση των κανονισμών (ΕΟΚ) 962/88 και 984/88 της Επιτροπής, της 12ης και της 14ης Απριλίου 1988 αντίστοιχα, για την αναστολή της εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα καταγωγής Χιλής ( ΕΕ L 95, σ. 10, και ΕΕ L 98, σ. 37, αντίστοιχα ), και του κανονισμού (ΕΟΚ) 1040/88 της Επιτροπής, της 20ής Απριλίου 1988, που καθορίζει τις ποσότητες κατά την εισαγωγή επιτραπέζιων μήλων καταγωγής τρίτων χωρών και τροποποιεί τον προαναφερθέντα κανονισμό 962/88 ( ΕΕ L 102, σ. 23 ). Με το ίδιο δικόγραφο η Sofrimport ζήτησε, δυνάμει του άρθρου 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, να υποχρεωθεί η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα να την αποζημιώσει για τη ζημία που της προκάλεσαν οι κανονισμοί αυτοί.
2
Οι κανονισμοί 962/88, 984/88 και 1040/88 εκδόθηκαν στο πλαίσιο του συστήματος επιτηρήσεως των εισαγωγών επιτραπέζιων μήλων από τρίτες χώρες, το οποίο θέσπισε η Επιτροπή με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 346/88, της 3ης Φεβρουαρίου 1988 ( EE L 34, σ. 21 ). Κατά το σύστημα αυτό,προκειμένου να τεθούν τα φρούτα αυτά σε ελεύθερη κυκλοφορία στην Κοινότητα των Δέκα, έπρεπε να προσκομιστεί πιστοποιητικό εισαγωγής, το οποίο αρχικά ίσχυε για τριάντα ημέρες και στη συνέχεια, κατόπιν της εκδόσεως του κανονισμού (ΕΟΚ) 871/88 της Επιτροπής, της 30ής Μαρτίου 1988 (ΕΕ L 87, σ. 73 ), για σαράντα. Με τους κανονισμούς 962/88 και 984/88η Επιτροπή έλαβε μέτρο διασφαλίσεως που συνίστατο στην αναστολή, κατά τα διαστήματα από 15 μέχρι 22 Απριλίου και από 18 μέχρι 29 Απριλίου αντίστοιχα, της εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα Χιλής. Με τον κανονισμό 1040/88η Επιτροπή, αφενός μεν, διατήρησε μέχρι τις 31 Αυγούστου 1988 την αναστολή της εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα Χιλής, αφετέρου δε, καθόρισε τις ποσότητες επιτραπέζιων μήλων που θα επιτρεπόταν να εισαχθούν από τις πέντε κυρίως παραγωγούς χώρες του νοτίου ημισφαιρίου.
3
Στις 31 Μαρτίου 1988 η Sof rimport, η οποία εισάγει και εμπορεύεται χονδρικώς νωπά φρούτα, φόρτωσε στο San Antonio 89514 χαρτοκιβώτια επιτραπέζιων μήλων καταγωγής Χιλής με προορισμό την Κοινότητα. Πριν το πλοίο που μετέφερε το φορτίο αυτό φθάσει, στις 20 Απριλίου 1988, στο λιμάνι της Μασσαλίας, η Sofrimport υπέβαλε στις 12 Απριλίου 1988 στον γαλλικό οργανισμό παρεμβάσεως, τον Oniflhor, αίτηση χορηγήσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για τα εν λόγω εμπορεύματα, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 346/88 της Επιτροπής.
4
Στις 18 Απριλίου 1988 ο Oniflhor αρνήθηκε, βάσει των προαναφερθέντων κανονισμών 962/88 και 984/88, να εκδώσει τα πιστοποιητικά. Πράγματι, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 962/88, οι αιτήσεις χορηγήσεως πιστοποιητικών εισαγωγής που εκκρεμούσαν στις 18 Απριλίου 1988 έπρεπε να απορριφθούν.
5
Στις 26 Μαΐου 1988 η Sofrimport υπέβαλε, δυνάμει των άρθρων 186 της Συνθήκης ΕΟΚ και 83 του κανονισμού διαδικασίας, αίτηση λήψεως ασφαλιστικών μέτρων, ζητώντας να ανασταλεί η εκτέλεση των κανονισμών 962/88, 984/88 και 1040/88, όσον αφορά τα επιτραπέζια μήλα που είχαν φορτωθεί στο San Antonio στις 31 Μαρτίου 1988.
6
Με Διάταξη της 10ης Ιουνίου 1988 ο πρόεδρος του Δικαστηρίου δέχτηκε την ανωτέρω αίτηση.
7
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση εκτίθενται διεξοδικώς το κανονιστικό πλαίσιο και τα περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι ισχυρι σμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί της προσφυγής ακυρώσεως
Επί νου παραοεκνον
8
Όσον αφορά το παραδεκτό της προσφυγής ακυρώσεως, πρέπει να εξεταστεί αν οι προσβαλλόμενες πράξεις αφορούν την προσφεύγουσα άμεσα και ατομικά κατά την έννοια του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης.
9
Οι προσβαλλόμενες πράξεις αφορούν άμεσα την προσφεύγουσα, καθόσον ο κανονισμός 962/88 επιβάλλει στις εθνικές αρχές την υποχρέωση να απορρίπτουν τις εκκρεμείς αιτήσεις χορηγήσεως πιστοποιητικών εισαγωγής και επομένως δεν τους αφήνει κανένα περιθώριο διακριτικής ευχέρειας.
10
Όσον αφορά τό ζήτημα αν οι προσβαλλόμενες πράξεις αφορούν ατομικά την προσφεύγουσα, πρέπει να εξεταστεί αν η προσφεύγουσα θίγεται λόγω ορισμένων ιδιοτήτων που προσιδιάζουν σ' αυτήν ή λόγω μιας πραγματικής καταστάσεως που την χαρακτηρίζει σε σχέση με κάθε άλλο πρόσωπο ( βλέπε την απόφαση της 14ης Ιουλίου 1983 στην υπόθεση 231/82, Spijker κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 2559, σκέψη 8 ).
11
Στο σημείο αυτό επιβάλλεται πρώτον η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα βρίσκεται στην κατάσταση που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ.) 2707/72 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1972, περί καθορισμού των προϋποθέσεων εφαρμογής των μέτρων διασφαλίσεως στον τομέα των οπωροκηπευτικών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/008, σ. 217), το οποίο επιβάλλει στην Επιτροπή την υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη, όταν θεσπίζει μέτρα διασφαλίσεως, την ιδιαίτερη κατάσταση των προϊόντων που βρίσκονται υπό διαμετακόμιση προς την Κοινότητα. Στην κατάσταση αυτή βρίσκονταν μόνο οι εισαγωγείς μήλων Χιλής των οποίων τα εμπορεύματα βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση κατά την έκδοση του κανονισμού 962/88. Οι εισαγωγείς αυτοί επομένως αποτελούν μια περιορισμένη ομάδα, η οποία είναι επαρκώς προσδιορισμένη σε σχέση με όλους τους άλλους εισαγωγείς μήλων Χιλής και δεν μπορεί να διευρυνθεί μετά την έναρξη της ισχύος των επίμαχων μέτρων αναστολής.
12
Δεύτερον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, εφόσον το προαναφερθέν άρθρο 3 παρέχει ειδική προστασία στους εισαγωγείς αυτούς, οι εισαγωγείς αυτοί πρέπει επομένως να έχουν τη δυνατότητα να αξιώνουν την παροχή της προστασίας αυτής και να υποβάλουν προς τούτο αίτηση παροχής δικαστικής προστασίας.
13
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι προσβαλλόμενοι κανονισμοί αφορούν ατομικά τους εισαγωγείς των οποίων τα εμπορεύματα βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση κατά τον χρόνο της ενάρξεως της ισχύος των ανωτέρω κανονισμών, καθόσον οι κανονισμοί αυτοί αφορούν τα εν λόγω εμπορεύματα. Η προσφυγή ακυρώσεως είναι επομένως παραδεκτή μόνο καθόσον βάλλει κατά της εφαρμογής των μέτρων διασφαλίσεως επί των υπό διαμετακόμιση προϊόντων.
Επί της ουσίας
14
Η Sofrimport προβάλλει με την προσφυγή της τους εξής λόγους ακυρώσεως:
—
ανυπαρξία σοβαρών διαταραχών κατά την έννοια του άρθρου 29 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1035/72 του Συμβουλίου, της 18ης Μαΐου 1972, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 01/007, σ. 250)· η ύπαρξη τέτοιων διαταραχών αποτελεί προϋπόθεση για τη θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως·
—
κατάχρηση εξουσίας, καθόσον οι εισαγωγές επιτραπέζιων μήλων αναστάληκαν με σκοπό την επανεξέταση της καταστάσεως της αγοράς, ενώ η Επιτροπή έχει την εξουσία να αναστέλλει τις εισαγωγές αυτές μόνο προκειμένου να αποφευχθούν σοβαρές διαταραχές της αγοράς λόγω των εισαγωγών αυτών, και παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, καθόσον η αναστολή περιορίστηκε μόνο στις εισαγωγές μήλων από τη Χιλή και δεν περιέλαβε τις εισαγωγές μήλων από άλλες τρίτες χώρες·
—
παράβαση του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72, καθόσον η Επιτροπή παρέλειψε να λάβει υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των εμπορευμάτων που βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση προς την Κοινότητα·
—
έλλειψη εξουσιοδοτήσεως της Επιτροπής για την καθιέρωση συστήματος ποσοστώσεων σαν το σύστημα που καθιέρωσε με τον κανονισμό 1040/88.
15
Δεδομένου ότι η προσφυγή ακυρώσεως είναι παραδεκτή μόνο καθόσον αφορά την κατάσταση των υπό διαμετακόμιση προϊόντων, πρέπει να εξεταστεί μόνον ο τρίτος από τους ανωτέρω λόγους ακυρώσεως, ο οποίος είναι ο μόνος που βάλλει κατά της εφαρμογής των μέτρων διασφαλίσεως επί των προϊόντων αυτών.
16
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 3, εδάφιο 1, του κανονισμού 2707/72, « τα μέτρα ( διασφαλίσεως στον τομέα των οπωροκηπευτικών ) λαμβάνουν υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των προϊόντων κατά τη διάρκεια της διαμετακομίσεως τους προς την Κοινότητα ». Αποτέλεσμα της διατάξεως αυτής είναι ότι ο εισαγωγέας, του οποίου τα εμπορεύματα βρίσκονται υπό διαμετακόμιση, μπορεί να επικαλεστεί τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη που έχει ότι, αν δεν υπάρχει υπέρτερο δημόσιο συμφέρον, δεν θα εφαρμοστούν στην περίπτωση του τα μέτρα αναστολής.
17
Η Επιτροπή ισχυρίζεται καταρχάς ότι, παρατείνοντας με τον κανονισμό 871/88, της 30ής Μαρτίου 1988 ( ΕΕ L 87, σ. 73 ), την ισχύ των πιστοποιητικών εισαγωγής από τριάντα σε σαράντα ημέρες, παρέσχε επαρκή προστασία στους επιχειρηματίες των οποίων τα εμπορεύματα βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση. Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Αρκεί να υπενθυμιστεί ότι η ιδιαίτερη προστασία που προβλέπεται από το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72 αφορά κυρίως τα εμπορεύματα που δεν καλύπτονται από πιστοποιητικό.
18
Η Επιτροπή ισχυρίζεται στη συνέχεια ότι οι επιχειρηματίες που κατέβαλλαν τη συνήθη επιμέλεια είχαν υπόψη τους το ενδεχόμενο να λάβει η Επιτροπή οποτεδήποτε μέτρα διασφαλίσεως, δεδομένου μάλιστα ότι η Επιτροπή είχε προβλέψει ρητώς τη δυνατότητα αυτή με το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 346/88. Εντούτοις, δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκές το γεγονός ότι οι επιχειρηματίες είχαν ενημερωθεί για την πιθανότητα λήψεως μέτρων διασφαλίσεως. Για να πληρούνται οι προϋποθέσεις της ιδιαίτερης προστασίας που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72, το κείμενο θα έπρεπε επίσης να αναφέρει τις καταστάσεις στις οποίες το δημόσιο συμφέρον θα μπορούσε να δικαιολογήσει την εφαρμογή μέτρων διασφαλίσεως επί των υπό διαμετακόμιση εμπορευμάτων.
19
Πρέπει να γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε εν προκειμένω την ύπαρξη υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος που θα μπορούσε να δικαιολογήσει την επιβολή των μέτρων αναστολής επί των υπό διαμετακόμιση εμπορευμάτων.
20
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή παρέβη εν προκειμένω τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 3, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού.
21
Κατά συνέπεια, πρέπει να ακυρωθούν οι κανονισμοί 962/88, 984/88 και 1040/88, καθόσον αφορούν τα προϊόντα που βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση προς την Κοινότητα, να απορριφθεί δε κατά τα λοιπά η προσφυγή ακυρώσεως.
Eni της αγωγής αποζημιώσεως
22
Η Sofrimport ζητεί επίσης να υποχρεωθεί η Κοινότητα να την αποζημιώσει για τη ζημία που της προκάλεσε εμποδίζοντας την να εμπορευθεί τα επιτραπέζια μήλα Χιλής στην Κοινότητα μέχρι τις 10 Ιουνίου 1988, ημερομηνία εκδόσεως της Διατάξεως με την οποία ο πρόεδρος του Δικαστηρίου ανέστειλε την εφαρμογή των κανονισμών αυτών επί των 89514 χαρτοκιβωτίων επιτραπέζιων μήλων που βρίσκονταν αποθηκευμένα υπό διαμετακόμιση στον λιμένα της Μασσαλίας. Η Sofrimport ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή, εκδίδοντας τους κανονισμούς αυτούς χωρίς να λάβει υπόψη την κατάσταση των υπό διαμετακόμιση προϊόντων, παρέβη υπέρτερο κανόνα δικαίου και ενήργησε κατά πρόδηλη και βαριά υπέρβαση των ορίων των αρμοδιοτήτων της.
23
Η Επιτροπή αμφισβητεί ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας. Οι προσβαλλόμενοι κανονισμοί αποτελούν κανονιστικές πράξεις που εκφράζουν επιλογές οικονομικής πολιτικής και επομένως η Κοινότητα δεν μπορεί να υπέχει υποχρέωση αποζημιώσεως παρά μόνο υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η νομολογία του Δικαστηρίου σε σχέση με την εξωσυμβατική ευθύνη. Τα επίμαχα μέτρα δεν βαίνουν πέραν των ορίων των εξουσιών της Επιτροπής, οπωσδήποτε δε δεν υπήρξε πρόδηλη και βαριά υπέρβαση. Εξάλλου, η ενάγουσα δεν υπέστη ζημία υπερβαίνουσα τους συνήθεις κινδύνους που είναι συμφυείς προς τις οικονομικές δραστηριότητες που αφορά η παρούσα υπόθεση.
24
Από το άρθρο 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης προκύπτει ότι στο πεδίο της εξωσυμβατικής ευθύνης η Κοινότητα υποχρεούται να αποκαθιστά, σύμφωνα με τις γενικές αρχές του δικαίου που είναι κοινές στα δίκαια των κρατών μελών, τη ζημία που προξενούν τα θεσμικά της όργανα κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
25
Όσον αφορά τις κανονιστικές πράξεις, το Δικαστήριο έχει διασαφηνίσει το περιεχόμενο της διατάξεως αυτής, κυρίως με την απόφαση της 25ης Μαΐου 1978 στις συνεκδι-κασθείσες υποθέσεις 83/76 και 94/76, 4/77, 15/77 και 40/77, HNL, ECR 1978, σ. 1209, σκέψεις 4 έως 6· βλέπε επίσης αποφάσεις της 4ης Οκτωβρίου 1979 στην υπόθεση 238/78, Ireks-Arkady, ECR 1979, σ. 2955, σκέψη 9, στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 241/78, 242/78, 245/78 έως 250/78, DGV, ECR 1979, σ. 3017, σκέψη 9, και στις
συνεκδικασθείσες υποθέσεις 261/78 και 262/78, Interquell, ECR 1979, σ. 3045, σκέψη 12 ). Κατά τη νομολογία αυτή, δεν υπάρχει ευθύνη της Κοινότητας λόγω κανονιστικής πράξεως που εκφράζει επιλογές οικονομικής πολιτικής παρά μόνο σε περίπτωση κατάφωρης παραβίασης υπέρτερου κανόνα δικαίου που προστατεύει τους ιδιώτες.
26
Στο σημείο αυτό πρέπει να υπενθυμιστεί, πρώτον, ότι σκοπός του άρθρου 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2707/72 είναι η προστασία των επιχειρηματιών που εισάγουν στην Κοινότητα τα εμπορεύματα που αφορά ο ανωτέρω κανονισμός από τις δυσμενείς συνέπειες των μέτρων διασφαλίσεως που ενδέχεται να θεσπίσουν τα κοινοτικά όργανα. Η διάταξη αυτή δημιουργεί επομένως δικαιολογημένη εμπιστοσύνη·αν η δικαιολογημένη αυτή εμπιστοσύνη δεν ληφθεί υπόψη, συντρέχει παραβίαση υπέρτερου κανόνα δικαίου.
27
Δεύτερον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Επιτροπή, μη λαμβάνοντας καθόλου υπόψη την κατάσταση των επιχειρηματιών που βρίσκονταν στην ίδια θέση με την Sofrimport, χωρίς παράλληλα να επικαλεστεί υπέρτερο δημόσιο συμφέρον, παρέβη κατάφωρα τον κανόνα του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2707/72.
28
Τρίτον, η ζημία που η Sofrimport ισχυρίζεται ότι υπέστη υπερβαίνει τα όρια των οικονομικών κινδύνων που είναι συμφυείς προς τις δραστηριότητες του οικείου τομέα, δεδομένου ότι σκοπός της εν λόγω διατάξεως είναι ακριβώς να περιοριστούν οι κίνδυνοι αυτοί ως προς τα υπό διαμετακόμιση εμπορεύματα.
29
Κατά συνέπεια, η Κοινότητα πρέπει να αποκαταστήσει τη ζημία που προκάλεσε στην Sofrimport η έκδοση των προσβαλλόμενων κανονισμών.
30
Όσον αφορά το ύψος της αποζημιώσεως, οι διάδικοι καλούνται να συμφωνήσουν επ' αυτού εντός δώδεκα μηνών, υπό την επιφύλαξη μεταγενέστερης απόφασης του Δικαστηρίου ·κατά τον προσδιορισμό του ύψους αυτού πρέπει να ληφθούν υπόψη οι τιμές που πέτυχε η Sofrimport κατά την πώληση των μήλων, κατόπιν της εκδόσεως της προαναφερθείσας Διάταξης του προέδρου του Δικαστηρίου, και οι τιμές που θα μπορούσε να πετύχει αμέσως μετά την άφιξη των εμπορευμάτων στον λιμένα εκφορτώσεως.
31
Η Sofrimport ζήτησε επίσης να υποχρεωθεί η Επιτροπή να καταβάλει τόκους με ετήσιο επιτόκιο 9,5 % από την ημέρα της καταθέσεως του δικογράφου της απαντήσεως στην παρούσα υπόθεση.
32
Δεδομένου ότι πρόκειται για αίτημα που έχει σχέση με την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας δυνάμει του άρθρου 215, δεύτερο εδάφιο, πρέπει να εξεταστεί βάσει των αρχών που είναι κοινές στα δίκαια των κρατών μελών και στις οποίες παραπέμπει η ανωτέρω διάταξη. Σύμφωνα με τις αρχές αυτές, το αίτημα περί καταβολής τόκων γίνεται κατά κανόνα δεκτό. Βάσει των κριτηρίων που έχει εφαρμόσει το Δικαστήριο σε παρόμοιες υποθέσεις, η υποχρέωση καταβολής τόκων γεννάται από την έκδοση της παρούσας απόφασης, με την οποία αναγνωρίζεται η υποχρέωση αποκαταστάσεως της ζημίας (βλέπε τις αποφάσεις της 4ης Οκτωβρίου 1979, όπ.π., της 18ης Μαΐου 1983 στην υπόθεση 256/81, Pauls Agriculture, Συλλογή 1983, σ. 1707, σκέψη 17, και της 13ης Νοεμβρίου 1984 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 256/80, 257/80, 265/80, 267/80, 5/81, 51/81 και 282/82, Birra Wührer, Συλλογή 1984, σ. 3693, σκέψη 37). Το ενδεδειγμένο επιτόκιο είναι 8 %.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
πριν αποφανθεί οριστικώς, κρίνει και αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει τους κανονισμούς ( ΕΟΚ ) 962/88 και 984/88 της Επιτροπής, της 12ης και της 14ης Απριλίου 1988, για την αναστολή της εκδόσεως πιστοποιητικών εισαγωγής για τα επιτραπέζια μήλα καταγωγής Χιλής, καθώς και τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1040/88 της Επιτροπής, της 20ής Απριλίου 1988, που καθορίζει τις ποσότητες κατά την εισαγωγή επιτραπέζιων μήλων καταγωγής τρίτων χωρών και τροποποιεί τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 962/88, καθόσον οι κανονισμοί αυτοί αφορούν τα προϊόντα που βρίσκονταν υπό διαμετακόμιση προς την Κοινότητα.
2)
Απορρίπτει την προσφυγή ακυρώσεως κατά τα λοιπά.
3)
Υποχρεώνει την Ευρωπαϊκή Οικονονική Κοινότητα να αποκαταστήσει τη ζημία που υπέστη η Sofrimport SARL λόγω της εφαρμογής των κανονισμών ( ΕΟΚ ) 962/88, 984/88 και 1040/88.
4)
Η αποζημίωση θα καταβληθεί εντόκως με ετήσιο επιτόκιο 8 % από την ημέρα της δημοσιεύσεως της παρούσας απόφασης.
5)
Εντός δώδεκα μηνών από τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης οι διάδικοι θα διαβιβάσουν στο Δικαστήριο τα αριθμητικά στοιχεία για τα ποσά της αποζημιώσεως επί των οποίων θα συμφωνήσουν.
6)
Σε περίπτωση μη επιτεύξεως συμφωνίας, οι διάδικοι θα υποβάλουν στο Δικαστήριο εντός δώδεκα μηνών από τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης την άποψη τους ως προς το ακριβές όψος της αποζημιώσεως.
7)
Επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα.
Slynn
Zuleeg
Joliét
Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 26 Ιουνίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του πέμπτου τμήματος
Gordon Slynn
( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
Full & Egal Universal Law Academy