Περίληψη
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Λέξεις κλειδιά
++++
Προσφυγή ακυρώσεως - Πράξεις που υπόκεινται σε προσφυγή - 'Εννοια - Πράξεις που παράγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα - Γνώμη την οποία απηύθυνε η Επιτροπή στους εθνικούς οργανισμούς που είναι αρμόδιοι για την εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων στον τομέα μιας κοινής οργανώσεως γεωργικής αγοράς
(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 173)
Περίληψη
Προκειμένου να διαπιστωθεί αν τα μέτρα κατά των οποίων στρέφεται προσφυγή ακυρώσεως συνιστούν πράξεις κατά την έννοια του άρθρου 173 της Συνθήκης, πρέπει να εξετασθεί η ουσία τους.
Πράξεις ή αποφάσεις ικανές να καταστούν αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως συνιστούν μόνο τα μέτρα τα οποία επάγονται δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα, ικανά να επηρεάσουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος μεταβάλλοντας κατά τρόπο σαφή τη νομική του θέση.
Δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο στην περίπτωση γνώμης που διατυπώνεται από την Επιτροπή σχετικά με την ερμηνεία κανονιστικών διατάξεων που αφορούν ενισχύσεις για ορισμένο γεωργικό προϊόν υπαγόμενο σε κοινή οργάνωση αγοράς, αφού η εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων στον οικείο τομέα υπάγεται στην αρμοδιότητα των ορισθέντων προς τούτο εθνικών οργανισμών και καμία διάταξη του σχετικού κανονισμού δεν καθιστά την Επιτροπή αρμόδια να εκδίδει αποφάσεις ως προς την ερμηνεία του, ούτως ώστε η τελευταία έχει απλώς τη δυνατότητα, που της παρέχει σε κάθε περίπτωση, να εκφράζει τη γνώμη της η οποία ουδέποτε δεσμεύει τις εθνικές αρχές.
Διάδικοι
Στην υπόθεση 151/88,
Ιταλική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τον καθηγητή Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών, επικουρούμενο από τον Oscar Fiumara, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία της Ιταλίας,
προσφεύγουσα,
κατά
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένης από τους Francisco Santaolalla και Giuliano Marenco, νομικών συμβούλων, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο το Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, Centre Wagner, Λουξεμβούργο,
καθής,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση ακυρώσεως της θέσεως που υιοθέτησε η Επιτροπή στο τηλετύπημα της 15ης Μαρτίου 1988, και αφορά συμβάσεις για τους σπόρους σόγιας που συνήφθησαν στην Ιταλία για την περίοδο 1987/1988,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους O. Due, πρόεδρο, T. Koopmans, R. Joliet, T. F. O' Higgins και F. Grevisse, προέδρους τμήματος, Sir Gordon Slynn, G. F. Mancini, Κ. Ν. Κακούρη, F. A. Schockweiler, J. C. Moitinho de Almeida, G. C. Rodriguez Iglesias, M. Diez de Velasco και M. Zuleeg, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Mischo
γραμματέας: J.-G. Giraud
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 26 Μαΐου 1988, η Ιταλική Δημοκρατία άσκησε προσφυγή ακυρώσεως, δυνάμει του άρθρου 173, πρώτο εδάφιο της Συνθήκης, κατά της "αποφάσεως της Επιτροπής που περιέχεται στο τηλετύπημα 110836/2/UΙ/DΑΝ, το οποίο απέστειλε η Επιτροπή στον ΑΙΜΑ - Azienda di Stato per gli interventi nel marcato agricolo - ...".
2 Με το τηλετύπημα αυτό, η Επιτροπή γνωστοποίησε στην Ιταλική Δημοκρατία την άποψή της, όσον αφορά την εφαρμογή των κοινοτικών κανονισμών περί ενισχύσεως στην παραγωγή σπόρων σόγιας, ενόψει του εν τω μεταξύ εκδοθέντος κανονισμού 2290/87 της Επιτροπής, της 30ής Ιουλίου 1987 (ΕΕ L 209, σ. 37), με τον οποίο προβλέπεται ότι οι αιτήσεις για χορήγηση ενισχύσεων δεν μπορούν να κατατίθενται στον αρμόδιο οργανισμό πριν από τη ημερομηνία ενάρξεως της περιόδου εμπορίας την οποία αφορούν οι συμβάσεις μεταξύ των παραγωγών και των αγοραστών.
3 Το σύστημα των ενισχύσεων στην παραγωγή για τους σπόρους σόγιας αναμορφώθηκε με τον κανονισμό 1491/85 του Συμβουλίου, της 23ης Μαΐου 1985, για την πρόβλεψη ειδικών μέτρων για τους σπόρους σόγιας (ΕΕ L 151, σ. 15). Κατά τον εν λόγω κανονισμό, η ενίσχυση καταβάλλεται από το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου έχουν συγκομισθεί οι σπόροι, ενώ οι δαπάνες που υφίστανται τα κράτη μέλη λόγω των υποχρεώσεων που απορρέουν από την εφαρμογή του επιβαρύνουν την Κοινότητα.
4 Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, του ιδίου κανονισμού, η ενίσχυση χορηγείται σε "κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει συνάψει με τους παραγωγούς των σπόρων σόγιας, άτομα ή εταίρους, σύμβαση που προβλέπει την καταβολή στον παραγωγό μιας τιμής τουλάχιστον ίσης προς την ελάχιστη τιμή που αναφέρεται στην παράγραφο 3".
5 Η ελάχιστη τιμή στην οποία πρέπει να δεσμευθούν οι έμποροι να αγοράσουν τους σπόρους σόγιας από τους παραγωγούς πρέπει, κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 2, να προσεγγίζει όσο το δυνατόν περισσότερο την "τιμή στόχου" η οποία προβλέπεται στο άρθρο 1 του κανονισμού και καθορίζεται κάθε χρόνο για την επόμενη περίοδο εμπορίας, σε "επίπεδο δίκαιο για τους παραγωγούς, λαμβάνοντας υπόψη τις προμηθευτικές ανάγκες της Κοινότητας". Κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 2, το ποσό της ενισχύσεως ισούται με τη διαφορά μεταξύ της τιμής στόχου και της τιμής που ισχύει στην παγκόσμια αγορά. Η τιμή στην παγκόσμια αγορά και, κατά συνέπεια, το ύψος της ενισχύσεως προσδιορίζονται δύο φορές τον μήνα, σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 11 του κανονισμού 2329/85 της Επιτροπής, της 12ης Αυγούστου 1985, σχετικά με τις λεπτομέρειες εφαρμογής ειδικών μέτρων για τους σπόρους σόγιας (ΕΕ L 218, σ. 16).
6 Κατά το άρθρο 2, στοιχείο β), του κανονισμού 2194/85 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουλίου 1985 (ΕΕ L 204, σ. 1) σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2329/85 της Επιτροπής, οι συμβάσεις που έχουν συναφθεί μεταξύ των αγοραστών και των παραγωγών πρέπει να υποβάλλονται πριν από την ημερομηνία που καθορίζεται από κάθε κράτος μέλος, όχι όμως μετά την 15η Αυγούστου που προηγείται της οικείας περιόδου εμπορίας η οποία αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου και λήγει την 31η Αυγούστου του επομένου έτους, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 1491/85.
7 Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2194/85 του Συμβουλίου, το "ποσό της ενισχύσεως είναι εκείνο που ισχύει την ημέρα κατά την οποία το ενδιαφερόμενο μέρος υποβάλλει στην αρμόδια υπηρεσία του κράτους μέλους παραγωγής αίτηση για ενίσχυση".
8 Με τον κανονισμό 1921/87, της 2ας Ιουλίου 1987, (ΕΕ L 183, σ. 19). το Συμβούλιο, προκειμένου να επιτύχει "ομαλότερη αύξηση της παραγωγής" σπόρων σόγιας, θέσπισε, αρχίζοντας από την περίοδο εμπορίας 1987/1988, ανώτατο όριο εγγυημένης ποσότητας η υπέρβαση του οποίου συνεπάγεται μείωση του ποσού της ενισχύσεως.
9 Ενόψει του μέτρου αυτού και μιας μειώσεως της εκπεφρασμένης σε Ecu τιμής στόχου για την περίοδο 1987/1988, εμφανίσθηκε ο κίνδυνος να υποβληθούν αιτήσεις για χορήγηση ενισχύσεων πριν από την έναρξη της περιόδου, δηλαδή πριν από την 1η Σεπτεμβρίου 1987. Με τον τρόπο αυτό, οι επιχειρηματίες θα ελάμβαναν ποσό ενισχύσεως ανώτερο από εκείνο που θα ίσχυε για την επόμενη περίοδο μετά από αυτό τον περιορισμό που εφαρμόστηκε στην πολιτική στηρίξεως της παραγωγής σπόρων σόγιας.
10 Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή, συμπλήρωσε, με τον κανονισμό 2290/87, της 30ής Ιουλίου 1987, το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α), του προηγουμένου κανονισμού της 2329/85, που προαναφέρθηκε, διευκρινίζοντας ότι, στο εξής, οι αιτήσεις για χορήγηση ενισχύσεων δεν θα μπορούσαν να κατατίθενται πριν από την ημερομηνία ενάρξεως της περιόδου εμπορίας.
11 Ωστόσο, ο κανονισμός 2290/87 προβλέπει, στο άρθρο 2, μεταβατικά μέτρα, τα οποία αποτέλεσαν την αιτία της διαφοράς μεταξύ της Ιταλικής Δημοκρατίας και της Επιτροπής. Στο άρθρο 2 του κανονισμού 2290/87, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 31η Ιουλίου 1987, ορίζεται ότι "οι αιτήσεις ενισχύσεως που αναφέρονται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α), του κανονισμού (ΕΟΚ) 2329/85, όσον αφορά τις συμβάσεις σχετικά με τους σπόρους που συλλέγονται κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 1987/88, που κατατίθενται πριν από την ημερομηνία ενάρξεως ισχύος του παρόντος κανονισμού, θεωρούνται ως κατατεθείσες την 1η Σεπτεμβρίου 1987 ή ακυρώνονται μετά από αίτηση του ενδιαφερομένου, εκτός εάν οι εν λόγω συμβάσεις περιλαμβάνουν τιμή που θα πληρωθεί ίση τουλάχιστον με την ελάχιστη τιμή που ισχύει για την περίοδο εμπορίας 1986/87".
12 Κατά τη διάρκεια την μηνών Μαΐου και Ιουνίου του 1987, συνήφθησαν στην Ιταλία συμβάσεις αγοράς σόγιας για την περίοδο 1987/1988. Οι συμβάσεις αυτές προβλέπουν ότι "η τιμή επί της οποίας συμφώνησαν τα μέρη είναι η ελαχίστη τιμή που θα καθορισθεί από τον κανονισμό ΕΟΚ" σημειώνοντας "εντελώς ενδεικτικά ότι η εν λόγω τιμή για την περίοδο 1986/1987 ανερχόταν σε 78 000 λίρες Ιταλίας (LIT) ανά μετρικό στατήρα". Βάσει των συμβάσεων αυτών, υποβλήθηκαν οι αντίστοιχες αιτήσεις ενισχύσεως πριν από το τέλος του Ιουλίου 1987.
13 Διαρκούντος του Ιουλίου 1987, δηλαδή πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού 2290/87, οι οργανισμοί των παραγωγών και των αγοραστών συμφώνησαν να γίνει δεκτή ως προς τους παραγωγούς τιμή 78 158 LIT ανά μετρικό στατήρα, δηλαδή ανώτερη σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο (1986/1987). Η θέση αυτή επικυρώθηκε με δηλώσεις των αγοραστών προς τον ΑΙΜΑ και στις 4 Αυγούστου 1987, δηλαδή μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού 2290/87, συνήφθη μεταξύ των δύο κατηγοριών επαγγελματιών συμφωνία προβλέπουσα τους ειδικότερους όρους καταβολής της καθορισθείσας με τον τρόπο αυτό τιμής.
14 Οι κατ' ιδίαν συμβάσεις μεταξύ των διαφόρων παραγωγών και αγοραστών δεν τροποποιήθηκαν.
15 Εξάλλου, το ιταλικό Υπουργείο Γεωργίας, με έγγραφο της 6ης Αυγούστου 1987 που απηύθυνε στον ΑΙΜΑ, και ο ΑΙΜΑ, με έγγραφο της 7ης Αυγούστου 1987 που απηύθυνε στις ενδιαφερόμενες επαγγελματικές οργανώσεις, διευκρίνισαν ότι το άρθρο 2 του κανονισμού 2290/87 παρείχε στους συναλλασσομένους την ευχέρεια να ζητήσουν είτε την ακύρωση των αιτήσεων προκαθορισμού της ενισχύσεως είτε, αντίθετα, τη διατήρησή τους χωρίς μεταβολή του αρχικά προβλεφθέντος ποσού, υπό τον όρο ότι θα δεσμευθούν στη δεύτερη περίπτωση, να καταβάλουν στους παραγωγούς την ελάχιστη τιμή της περιόδου 1986/1987.
16 Η Επιτροπή εκτίμησε ότι μπορούσαν να επωφεληθούν της εξαιρέσεως του άρθρου 2 του κανονισμού 2290/87 μόνον οι συναλλασσόμενοι των οποίων οι συμβάσεις προέβλεπαν σταθερά, ήδη πριν από την 31η Ιουλίου 1987, τιμή τουλάχιστον ίση με την ισχύσασα κατά την περίοδο 1986/1987 και ότι οι διαπραγματεύσεις και οι συμφωνίες του Ιουλίου και του Αυγούστου 1987 δεν μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα, πριν από την 31η Ιουλίου 1987, τροποποίηση των ήδη συναφθεισών συμβάσεων προς την κατεύθυνση αυτή. 'Ετσι, κατόπιν έρευνας που διενήργησε στον ΑΙΜΑ τον Οκτώβριο του 1987, γνωστοποίησε στην ιταλική κυβέρνηση ότι οι υπηρεσίες της είχαν "τη γνώμη ότι οι λόγω συμβάσεις για τους σπόρους σόγιας που συνήφθησαν στην Ιταλία για την περίοδο 1987/1988 εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του γενικού κανόνα που περιέχεται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2290/87, ότι, δηλαδή, οι αιτήσεις για τη χορήγηση ενισχύσεων θεωρούνται ως κατατεθείσες την 1η Σεπτεμβρίου 1987 ή ακυρώνονται κατόπιν αιτήσεως των ενδιαφερομένων. Κατά συνέπεια, η καταβλητέα ενίσχυση, εξαιρουμένων των περιπτώσεων στις οποίες η αίτηση ακυρώνεται, είναι η ισχύουσα κατά την έναρξη της περιόδου 1987/1988".
17 Η ιταλική κυβέρνηση, αντίθετα, θεωρεί ότι οι συμβάσεις για τις οποίες πρόκειται "προβλέπουν καταβλητέα τιμή ίση τουλάχιστον με την ελάχιστη τιμή που ισχύει για την περίοδο εμπορίας 1986/1987" και, συνεπώς, εμπίπτουν στην εξαίρεση του άρθρου 2 του κανονισμού 2290/87 και θεμελιώνουν δικαίωμα λήψεως ενισχύσεως αντιστοιχούσης στην ελάχιστη αυτή τιμή που ισχύει κατά το χρονικό σημείο της υποβολής των αιτήσεων για χορήγηση ενισχύσεων.
18 Κατόπιν αυτών, η Ιταλική Δημοκρατία άσκησε την παρούσα προσφυγή ακυρώσεως.
19 Η Επιτροπή προβάλλει λόγο απαραδέκτου της προσφυγής της Ιταλικής Δημοκρατίας τον οποίο στηρίζει στο γεγονός ότι η προσβαλλόμενη πράξη είναι απλή γνώμη και δεν έχει, επομένως, τον χαρακτήρα βλαπτικής αποφάσεως. Το Δικαστήριο, εκτιμώντας ότι έχει στη διάθεσή του επαρκή στοιχεία, αποφάσισε να αποφανθεί αμέσως επί του λόγου αυτού απαραδέκτου, χωρίς να προχωρήσει σε προφορική διαδικασία.
20 Η ένσταση που προέβαλε η Επιτροπή, κατά την οποία η προσφυγή είναι απαράδεκτη, επειδή το επίμαχο τηλετύπημα περιέχει απλή γνώμη περί της ερμηνείας που πρέπει να δοθεί στον κανονισμό 2290/87 και, συνεπώς, δεν συνιστά βλαπτική απόφαση, πρέπει να γίνει δεκτή.
21 Κατά την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όταν, προκειμένου να διαπιστωθεί αν τα βαλλόμενα μέτρα συνιστούν πράξεις κατά την έννοια του άρθρου 173 της Συνθήκης πρέπει να εξετασθεί η ουσία τους, συνιστούν πράξεις ή αποφάσεις ικανές να καταστούν αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως μόνο τα μέτρα τα οποία επάγονται δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα, ικανά να επηρεάσουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος μεταβάλλοντας κατά τρόπο σαφή τη νομική του θέση (απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 1981, ΙΒΜ κατά Επιτροπής, 60/81, Συλλογή 1981, σ. 2639).
22 'Ομως, η γνώμη την οποία διατύπωσε η Επιτροπή στο υπό κρίσιν τηλετύπημα δεν είναι δυνατόν να παράγει έννομα αποτελέσματα, γεγονός που, άλλωστε, αναγνωρίζει η Ιταλική Δημοκρατία, αφού η εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων που αφορούν τις ενισχύσεις στην παραγωγή σπόρων σόγιας υπάγεται στην αρμοδιότητα των ορισθέντων προς τούτο εθνικών οργανισμών και καμία διάταξη των προαναφερθέντων σχετικών κανονισμών δεν παρέχει στην Επιτροπή αρμοδιότηα να εκδίδει αποφάσεις ως προς την ερμηνεία τους. Η τελευταία έχει απλώς τη δυνατότητα, που της παρέχεται σε κάθε περίπτωση, να εκφράζει τη γνώμη της η οποία ουδέποτε δεσμεύει τις εθνικές αρχές (απόφαση της 10ης Μαρτίου 1978, Societe pour l' exportation des sucres SA κατά Επιτροπής, 132/77, Racc. 1978, σ. 1061 απόφαση της 27ης Μαρτίου 1980, Sucrimex SA και Westzucke GmbH κατά Επιτροπής, 133/79, Racc. 1980, σ. 1299 απόφαση της 10ης Ιουνίου 1982, Compagnie Iteragra SA κατά Επιτροπής, 217/81, Συλλογή 1982, σ. 2233).
23 Μπορεί, επιπλέον, να επισημανθεί ότι ούτε από τη διατύπωση ούτε από το περιεχόμενο του επίμαχου τηλετυπήματος προκύπτει ότι αυτό αποσκοπούσε στην παραγωγή οιωνδήποτε εννόμων αποτελεσμάτων, αφού η Επιτροπή το χαρατήρισε ρητά ως γνώμη.
24 'Ετσι, το εν λόγω τηλετύπημα εντάσσεται στο πλαίσιο της εσωτερική συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών οργανισμών στους οποίους έχει ανατεθεί η εφαμογή της κοινοτικής ρυθμίσεως στον τομέα των ενισχύσεων στην παραγωγή σπόρων σόγιας.
25 Το αντίθετο συμβαίνει μόνο στην περίπτωση που οι κοινοτικές διατάξεις παρέχουν στις κοινοτικές αρχές εξουσία εκδόσεως αποφάσεων οι οποίες δεσμεύουν τους αρμόδιους εθνικούς οργανισμούς κατά την εφαρμογή τους (απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 1986, Krohn & Co Import-Export κατά Επιτροπής, 175/84, Συλλογή 1986, σ. 753), τέτοια περίπτωση δε δεν συντρέχει εν προκειμένω.
26 Επομένως, η προσφυγή της Ιταλικής Δημοκρατίας πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
27 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
διατάσσει:
1) Απορρίπτει την προσφυγή ως απαράδεκτη.
2) Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
Λουξεμβούργο, 17 Μαΐου 1989.
Full & Egal Universal Law Academy