Περίληψη
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Λέξεις κλειδιά
++++
Διαδικασία * Δικαστικά έξοδα * Καθορισμός * Έξοδα που μπορούν να αναζητηθούν * Έννοια * Στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη
(Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρο 73)
Περίληψη
Το Δικαστήριο δεν δύναται, στο πλαίσιο του άρθρου 74 του Κανονισμού Διαδικασίας, να καθορίσει τις αμοιβές που οφείλουν οι διάδικοι στους δικηγόρους τους, αλλά να ορίσει το ύψος μέχρι του οποίου οι αμοιβές αυτές μπορούν να αναζητηθούν από τον διάδικο ο οποίος έχει καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα. Θεωρούνται ως έξοδα που μπορούν να αναζητηθούν, κατά το άρθρο 73 του Κανονισμού Διαδικασίας, τα αναγκαία έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι διάδικοι λόγω της δίκης, όρος ο οποίος αφορά, όπως προκύπτει ιδίως από το άρθρο 72 του κανονισμού αυτού, μόνον τη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, αποκλειομένης της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας.
Δεδομένου ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν προβλέπει διατάξεις περί καθορισμού των εξόδων, το Δικαστήριο πρέπει να εκτιμήσει ελεύθερα τα στοιχεία της υποθέσεως, λαμβάνοντας υπόψη το αντικείμενο και τη φύση της διαφοράς, τη σημασία της από απόψεως κοινοτικού δικαίου, καθώς και τις δυσκολίες της υποθέσεως, τον όγκο της εργασίας που κλήθηκε να επιτελέσει κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία ο δικηγόρος και το οικονομικό ενδιαφέρον που παρουσίασε η διαφορά για τους διαδίκους.
Δεδομένου ότι για τον καθoρισμό των εξόδων που μπορούν να αναζητηθούν το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη όλα τα στοιχεία της υποθέσεως μέχρι και του χρονικού σημείου του καθoρισμού, παρέλκει να αποφανθεί χωριστά επί των εξόδων στα οποία υποβλήθηκαν οι διάδικοι λόγω της διαδικασίας καθορισμού των δικαστικών εξόδων.
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-294/90 DEP,
British Aerospace plc, εταιρία αγγλικού δικαίου, με έδρα το Farnborough (Ηνωμένο Βασίλειο), εκπροσωπουμένη απο τον J. E. Flynn, solicitor, 47-51, rue de Luxembourg, Βρυξέλλες,
προσφεύγουσα,
κατά
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένης από τον T. F. Cusack, νομικό σύμβουλο, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γ. Κρεμλή, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,
καθής,
που έχει ως αντικείμενο τον καθορισμό των εξόδων που μπορούν να αναζητηθούν,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. A. Schockweiler (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, G. F. Mancini και G. Hirsch, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Γ. Κοσμάς
γραμματέας: R. Grass
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
Σκεπτικό της απόφασης
1 Mε δικόγραφο που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 24 Σεπτεμβρίου 1990, η British Aerospace plc και η Rover Group Holdings plc ζήτησαν, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση αποφάσεως της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 1990, καθόσον ζητούσε από το Ηνωμένο Βασίλειο την επιστροφή ποσού 44,4 εκατομμυρίων λιρών Αγγλίας (UKL), το οποίο θεωρήθηκε ως κρατική ενίσχυση.
2 Με απόφαση της 4ης Φεβρουαρίου 1993, C-294/90, British aerospace και Rover κατά Επιτροπής (Συλλογή 1992, σ. Ι-493), το Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση αυτή και καταδίκασε την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
3 Κατόπιν της αποφάσεως αυτής, η British Aerospace ζήτησε από την Επιτροπή, με έγγραφο της 24ης Νοεμβρίου 1993, να της επιστρέψει, ως έξοδα που μπορούν να αναζητηθούν, το ποσό των 208 725,09 UKL, που αντιπροσωπεύει τα έξοδα και τις αμοιβές των δικηγόρων, καθώς και το ποσό των 37 370 λουξεμβουργιανών φράγκων (LFR) ως έξοδα αντικλήτου.
4 Με έγγραφο της 6ης Δεκεμβρίου 1993, η Επιτροπή γνωστοποίησε στη British Aerospace ότι δεν δεχόταν να καταβάλει το ποσόν αυτό το οποίο έκρινε υπερβολικό.
5 Στις 7 Μαρτίου 1994, η British Aerospace διαβίβασε στην Επιτροπή αναλυτικώς τα έξοδα που μπορούν να αναζητηθούν, ειδικότερα αποτίμηση των ωρών εργασίας των δικηγόρων.
6 Με έγγραφο της 15ης Μαρτίου 1994, η Επιτροπή αμφισβήτησε τους αριθμούς που πρότεινε η προσφεύγουσα, ιδίως τον αριθμό των ωρών. Τουναντίον, πρότεινε να οριστεί το σύνολο των εξόδων που μπορούν να αναζητηθούν σε 39 217 UKL, ως έξοδα και αμοιβές δικηγόρων, και σε 20 000 LFR, ως έξοδα αντικλήτου.
7 Ελλείψει συμφωνίας ως προς τα έξοδα που μπορούν να αναζητηθούν, η προσφεύγουσα, με υπόμνημα που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 15 Απριλίου 1994, ζήτησε από το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 74 του Κανονισμού Διαδικασίας, να ορίσει τα έξοδα που μπορούν να αναζητηθούν σε 208 725,09 UKL και 37 370 LFR.
8 Το ποσό των εξόδων που αναζητείται περιλαμβάνει τις αμοιβές του junior counsel και του senior counsel καθώς και των solicitors, τις αμοιβές των λογιστών, φορολογικών και δημοσιονομικών συμβούλων και τα έξοδα αντικλήτου.
9 Με τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 6 Μαΐου 1994, η Επιτροπή αμφισβητεί, ειδικότερα, τα έξοδα για τις παροχές των δικηγόρων που τοποθετούνται προ της κοινοποιήσεως της ακυρωθείσας αποφάσεως και μετά τη συνεδρίαση του Δικαστηρίου, τα έξοδα για τις παροχές συμβούλων των λογιστών, φορολογικών και δημοσιονομικών συμβούλων, τα έξοδα για ορισμένες ειδικές παροχές των δικηγόρων, ορισμένα έξοδα μετακινήσεως και το ύψος των εξόδων αντικλήτου. Γενικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο όγκος εργασίας που κοστολογήθηκε υπερβαίνει κατά πολύ τον όγκο εργασίας που καθιστούσε αναγκαίο η υπόθεση.
10 Κατά παγία νομολογία, το Δικαστήριο δεν δύναται, στο πλαίσιο του άρθρου 74 του Κανονισμού Διαδικασίας, να καθορίσει τις αμοιβές που οφείλουν οι διάδικοι στους δικηγόρους τους, αλλά να ορίσει το ύψος μέχρι του οποίου οι αμοιβές αυτές μπορούν να αναζητηθούν από τον διάδικο ο οποίος έχει καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα (βλ. ιδίως διάταξη της 4ης Φεβρουαρίου 1993, C-191/86 DEP, Tokyo Electric κατά Συμβουλίου, που δεν έχει δημοσιευτεί στη Συλλογή, σκέψη 8).
11 Κατά το άρθρο 73 του Κανονισμού Διαδικασίας, "θεωρούνται ως έξοδα που μπορούν να αναζητηθούν (...) τα αναγκαία έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι διάδικοι λόγω της δίκης".
12 Ο όρος "δίκη" στη διάταξη αυτή αφορά μόνον τη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, αποκλειομένης της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας. Τούτο προκύπτει ιδίως από το άρθρο 72 του κανονισμού το οποίο μνημονεύει τη "διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου" (βλ. διάταξη του Δικαστηρίου της 21ης Οκτωβρίου 1970, 75/69, Hake, Rec. 1979, σ. 910).
13 Εξάλλου, δεδομένου ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν προβλέπει διατάξεις περί καθορισμού των εξόδων, το Δικαστήριο πρέπει να εκτιμήσει ελεύθερα τα στοιχεία της υποθέσεως, λαμβάνοντας υπόψη το αντικείμενο και τη φύση της διαφοράς, τη σημασία της από απόψεως κοινοτικού δικαίου, καθώς και τις δυσκολίες της υποθέσεως, τον όγκο της εργασίας που κλήθηκαν να επιτελέσουν κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία οι υπάλληλοι ή σύμβουλοι που ενεπλάκησαν και το οικονομικό ενδιαφέρον που παρουσίασε η διαφορά για τους διαδίκους (βλ. ιδίως προπαρατεθείσα διάταξη της 4ης Φεβρουαρίου 1993, Tokyo Electric κατά Συμβουλίου, σκέψη 8).
14 Δεδομένου ότι για τον καθoρισμό των εξόδων που μπορούν να αναζητηθούν το Δικαστήριο έλαβε υπόψη όλα τα στοιχεία της υποθέσεως μέχρι και του χρονικού σημείου του καθoρισμού, παρέλκει να αποφανθεί χωριστά επί των εξόδων στα οποία υποβλήθηκαν οι διάδικοι λόγω της παρούσας διαδικασίας (διάταξη της 26ης Νοεμβρίου 1985, 318/82, Leeuwarder Papierwarenfabriek κατά Επιτροπής, Συλλογή 1985, σ. 3727, σκέψη 5).
15 Εν όψει αυτών των κριτηρίων εκτιμήσεως, τα δυνάμενα κατά δικαία κρίση να αναζητηθούν έξοδα ανέρχονται συνολικώς σε 52 000 UKL.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)
διατάσσει:
To σύνολο των εξόδων που πρέπει να επιστρέψει η Επιτροπή στην προσφεύγουσα ορίζεται σε 52 000 UKL.
Λουξεμβούργο, 30 Νοεμβρίου 1994
Full & Egal Universal Law Academy