Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
1 Στην παρούσα υπόθεση το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί επί ζητήματος ερμηνείας των κοινοτικών κανόνων περί σημάνσεως με ετικέτα του οίνου και της σαμπάνιας.
Τα πραγματικά περιστατικά
2 Το ζήτημα ανέκυψε κατά την ποινική δίκη κατά της Michθle Voisine, διωκομένης για παράβαση του άρθρου 11 του νόμου της 1ης Αυγούστου 1905, περί απάτης και νοθειών όσον αφορά προϋόντα και υπηρεσίες, διότι, ως διαχειρίστρια της εταιρίας SARL «Bouteilles en fκte», παραπλάνησε δολίως τους καταναλωτές και, ειδικότερα, διότι, σε αντίθεση προς τους κοινοτικούς κανόνες, πώλησε 1 425 φιάλες οίνου Μπορντώ και 60 φιάλες σαμπάνιας στις πόλεις Vendτme, Romorantin, Blois και Azay-le-Rideau, επί των οποίων απεικονίζονταν φωτογραφίες των πόλεων όπου πωλούνταν οι φιάλες και επεξηγηματικό κείμενο σχετικό με την ιστορία της οικείας πόλεως.
Από τη δικογραφία προκύπτει ότι η ποινική δίωξη στηρίζεται στο ότι η Νομαρχιακή Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Καταναλώσεως και Καταστολής της Απάτης του Loir-et-Cher, διαπίστωσε ότι οι ενδείξεις αυτές ήταν ικανές να παραπλανήσουν τους αγοραστές όσον αφορά την προέλευση του οίνου ή της ποικιλίας οίνου, δεδομένου ότι τα αναγραφόμενα ονόματα πόλεων θα μπορούσαν να εκληφθούν ως ονομασίες προελεύσεως και, όσον αφορά την πόλη Romorantin, να δημιουργήσουν σύγχυση με την ποικιλία οίνου «Romorantin».
Κατά την ποινική δίκη ενώπιον του tribunal de police de Bordeaux, η κατηγορουμένη ισχυρίστηκε ότι οι κοινοτικοί κανόνες διέπουν μόνον τη σήμανση του οίνου με ετικέτα. Οι απεικονίσεις πόλεων (κ.λπ.) σε μεταξοτυπία ή ανάγλυφες αποτυπώσεις στο γυαλί δεν αποτελούν τμήμα της ετικέτας αλλά της διακοσμήσεως της φιάλης.
H διάταξη περί παραπομπής
3 Το tribunal de police έκρινε ότι υπήρχε αμφιβολία ως προς το αν ο όρος ετικέτα έχει την έννοια ότι περιλαμβάνει μόνον τις ενδείξεις που χαρακτηρίζουν το προϋόν ή αν, αντιθέτως, η έννοια αυτή καλύπτει το σύνολο των αναγραφομένων στη φιάλη ενδείξεων· ως εκ τούτου, το tribunal ζήτησε από το Δικαστήριο να απαντήσει στο ακόλουθο ερώτημα:
«Απαγορεύει το άρθρο 38 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2392/89, που δίνει τον ορισμό της σημάνσεως με ετικέτα, κάθε επίθεση διακοσμήσεως ή διαφημιστικής ενδείξεως που δεν έχει σχέση με τον ίδιο τον οίνο;»
Το κοινοτικό δίκαιο
4 Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2392/89 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1989, σχετικά με τη θέσπιση των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση των οίνων και των γλευκών σταφυλιών (1), εκδόθηκε βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) 822/87 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1987, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς (2).
Η πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού ορίζει ότι, για να αποφευχθούν περισσότερο αποκλίνουσες ερμηνείες, «[κρίθηκε] σκόπιμο να καθοριστούν πλήρεις κανόνες περιγραφής· ότι, για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα των κανόνων αυτών, θα πρέπει επιπλέον να καθιερωθεί κατ' αρχήν ότι οι ενδείξεις που προβλέπονται από αυτούς τους κανόνες ή από τις λεπτομέρειες εφαρμογής τους, είναι οι μόνες δεκτές για την περιγραφή των οίνων και των γλευκών σταφυλιών».
Στον κανονισμό γίνεται διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών ενδείξεων, απαραιτήτων για την αναγνώριση του προϋόντος, και προαιρετικών ενδείξεων, με τις οποίες σκοπείται περισσότερο η εξειδίκευση των εγγενών χαρακτηριστικών ή ο ποιοτικός χαρακτηρισμός του προϋόντος.
Στο κεφάλαιο 1, τμήμα Β, που αφορά την «περιγραφή των οίνων ποιότητας που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές» (καλούμενες στον κανονισμό και, στο εξής, στις παρούσες προτάσεις: v.q.p.r.d.), το μέρος Β Ι αφορά τη «σήμανση με ετικέτα».
Το άρθρο 11, παράγραφος 1, ορίζει τις υποχρεωτικές ενδείξεις που πρέπει να αναγράφονται στην ετικέτα για την περιγραφή του προϋόντος, ιδίως το όνομα της συγκεκριμένης περιοχής από την οποία προέρχεται ο οίνος (πρώτο εδάφιο, στοιχείο αα) και, όσον αφορά τα δοχεία ονομαστικού όγκου 60 λίτρων ή λιγότερο, το όνομα ή την εταιρική επωνυμία του εμφιαλωτή και το όνομα του δήμου ή της κοινότητας ή του οικισμού και του κράτους μέλους όπου αυτός έχει την κύρια έδρα του (πρώτο εδάφιο, στοιχείο δδ).
Το άρθρο 11, παράγραφος 2, καθορίζει τους κανόνες κατά τους οποίους η περιγραφή στην ετικέτα μπορεί να συμπληρώνεται με τη μνεία ορισμένων στοιχείων, τα οποία απαριθμούνται συγκεκριμένα, περιλαμβανομένου «ενός σήματος με τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 40» (στοιχείο γγ).
Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού, οι ενδείξεις που αναφέρει το άρθρο 11 είναι - πλην ορισμένων εξαιρέσεων που δεν έχουν σημασία για την απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα - οι μόνες επιτρεπόμενες για την περιγραφή ενός v.q.p.r.d. στην ετικέτα.
Κατά το άρθρο 38, παράγραφος 1, ως «σήμανση με ετικέτα» νοείται «το σύνολο των περιγραφών και λοιπών ενδείξεων, σημείων, απεικονίσεων ή σημάτων που χαρακτηρίζουν το προϋόν και εμφαίνονται στο ίδιο το δοχείο, συμπεριλαμβανομένου του πώματός του, ή στα προσαρτημένα στο δοχείο αντικείμενα.»
Το άρθρο αυτό ορίζει κατόπιν τα εξής:
«Δεν αποτελούν μέρος της σήμανσης με ετικέτα οι ενδείξεις, σημεία ή άλλα σήματα:
- που προβλέπονται από τις φορολογικές διατάξεις των κρατών μελών,
- που αναφέρονται στον κατασκευαστή ή στον όγκο του δοχείου και τα οποία είναι γραμμένα απευθείας κατά τρόπο ανεξίτηλο επάνω σ' αυτό,
- που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εμφιάλωσης και διευκρινίζονται σύμφωνα με λεπτομερείς κανόνες που πρέπει να καθορισθούν,
- που χρησιμοποιούνται για να αναγνωρίζεται το προϋόν με τη βοήθεια κωδικού αριθμού ή/και συμβόλου που μπορεί να διαβάζεται από μηχανή,
- που αναφέρονται στην τιμή του εν λόγω προϋόντος,
- που προβλέπονται από τις διατάξεις των κρατών μελών τις σχετικές με τον ποσοτικό ή ποιοτικό έλεγχο των προϋόντων τα οποία υπόκεινται σε συστηματική και επίσημη εξέταση.»
Στον τίτλο ΙΙΙ, γενικές διατάξεις, το άρθρο 40, παράγραφος 1, ορίζει ότι η περιγραφή και η παρουσίαση των προϋόντων που αναφέρονται στον κανονισμό, καθώς και κάθε διαφήμιση σχετική με τα εν λόγω προϋόντα δεν πρέπει να είναι λανθασμένες ούτε να δημιουργούν συγχύσεις ή να παραπλανούν τα πρόσωπα στα οποία απευθύνονται, ιδίως όσον αφορά τις ενδείξεις, μεταξύ άλλων, του άρθρου 11 και τις ιδιότητες των προϋόντων, όπως π.χ. τη φύση, την καταγωγή ή την προέλευση.
Το άρθρο 40, παράγραφος 2, αφορά τα «σήματα» και ορίζει τα εξής:
«2. Όταν η περιγραφή, η παρουσίαση και η διαφήμιση που αφορούν τα προϋόντα τα οποία αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό συμπληρώνονται με σήματα, τα σήματα αυτά δεν επιτρέπεται να περιέχουν λέξεις, τμήματα λέξεων, σημεία ή απεικονίσεις:
α) ικανά να επιφέρουν σύγχυση ή να παραπλανήσουν τα πρόσωπα στα οποία απευθύνονται κατά την έννοια της παραγράφου 1,
ή
β) που ενδέχεται:
- να εκληφθούν από τα πρόσωπα προς τα οποία απευθύνονται είτε ως σύνολο είτε ως τμήμα της περιγραφής επιτραπέζιου οίνου, v.q.p.r.d. (...)
ή
- να ταυτίζονται με την περιγραφή ενός τέτοιου προϋόντος, χωρίς όμως για τα προϋόντα τα οποία χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των τελικών προϋόντων που αναφέρονται παραπάνω, να είναι επιτρεπτό να γίνεται τέτοια περιγραφή ή παρουσίαση.
Εξάλλου, για την περιγραφή ενός επιτραπέζιου οίνου, ενός v.q.p.r.d. ή ενός εισαγόμενου οίνου δεν δύνανται να χρησιμοποιηθούν κατά τη σήμανση με ετικέτα σήματα που προβάλλουν λέξεις, τμήματα λέξεων, σημεία ή απεικονίσεις που:
(...)
β) περιέχουν εσφαλμένες ενδείξεις, κυρίως όσον αφορά στη γεωγραφική προέλευση, στην ποικιλία αμπέλου, στο έτος του τρύγου ή σε ένδειξη αναφερόμενη σε ανώτερη ποιότητα·
(...)».
5 Όσον αφορά τους αφρώδεις οίνους, το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3309/85 του Συμβουλίου, της 18ης Νοεμβρίου 1985, για τη θέσπιση των γενικών κανόνων σχετικά με την περιγραφή και την παρουσίαση αφρωδών οίνων και αεριούχων αφρωδών οίνων (3), θεσπίζει κανόνες αντιστοίχους προς τους κανόνες του άρθρου 40 του κανονισμού 2392/89.
6 Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3201/90 της Επιτροπής, της 16ης Οκτωβρίου 1990, περί των λεπτομερειών εφαρμογής για τον χαρακτηρισμό και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (4) περιλαμβάνει στο άρθρο 1, αντιστοίχως στις παραγράφους 1 και 2, τις λεπτομέρειες που αφορούν τη θέση των υποχρεωτικών και των προαιρετικών ενδείξεων στην ετικέτα. Οι ενδείξεις αυτές μπορούν να τίθενται είτε στην ίδια ετικέτα είτε, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε περισσότερες ετικέτες, είτε να τυπώνονται απευθείας επί του δοχείου.
Η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία
7 Η Voisine υποστηρίζει ότι οι πωλούμενες φιάλες πληρούν τους όρους της σημάνσεως με ετικέτα του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 2392/89. Ως σήμανση με ετικέτα πρέπει να νοείται, κατά το άρθρο 38, του κανονισμού αυτού, «το σύνολο των περιγραφών και λοιπών ενδείξεων, σημείων, απεικονίσεων ή σημάτων που χαρακτηρίζουν το προϋόν (...)». Η επιτιθέμενη στη φιάλη διακόσμηση, αντιθέτως, ουδεμία σχέση έχει με τον συγκεκριμένο οίνο, δεδομένου ότι ενδέχεται να πρόκειται, επί παραδείγματι, περί οικογενειακών φωτογραφιών, των αρχικών μιας εμπορικής εταιρίας, του εμβλήματος ενός αθλητικού σωματείου ή την εικόνα μιας περιοχής. Συνεπώς, ο μέσος καταναλωτής δεν μπορεί να παραπλανηθεί από τέτοιες ενδείξεις ή να νομίσει ότι ο οίνος προέρχεται από την ποικιλία του Romorantin, απλώς και μόνον διότι η φιάλη απεικονίζει το ολυμπιακό στάδιο του Romorantin.
8 To Institut national des appellations d'origine (εθνικό ίδρυμα ονομασιών προελεύσεως), το οποίο ζήτησε στην κύρια δίκη να υποχρεωθεί η κατηγορουμένη να του καταβάλει αποζημίωση, παρατηρεί ότι ο ορισμός της εννοίας της σημάνσεως με ετικέτα στο άρθρο 38 του κανονισμού 2392/89 είναι γενικός, οπότε η σήμανση με ετικέτα περιλαμβάνει όλες τις ενδείξεις που εμφαίνονται στη φιάλη και οι οποίες πρέπει να είναι καθόλα σύμφωνες με τις επιταγές του κανονισμού. Συνεπώς, κατά το άρθρο 40 του κανονισμού 2392/89 και το άρθρο 13 του κανονισμού 3309/85, η χρήση «σημάτων» του είδους των επιμάχων στην παρούσα υπόθεση δεν μπορεί να είναι παραπλανητική. Τα εθνικά δικαστήρια διαθέτουν συναφώς ορισμένα περιθώρια εκτιμήσεως.
9 Η Γαλλική Κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της σημάνσεως με ετικέτα και των άλλων χαρακτηριστικών στοιχείων της φιάλης. Ο όρος «σήμανση με ετικέτα» που χρησιμοποιείται στους σχετικούς κοινοτικούς κανόνες, όπως προκύπτει επίσης από τον κανονισμό 3201/90, δεν αφορά αποκλειστικά την ετικέτα, υπό την παραδοσιακή έννοια του όρου, αλλά και άλλες μορφές αποτυπώσεων, όπως τις μεταξοτυπίες ή τις ανάγλυφες αποτυπώσεις στο γυαλί. Η λεπτομερής απαρίθμηση των στοιχείων που εμπίπτουν στην έννοια της σημάνσεως με ετικέτα, στα άρθρα 11 και 12 του κανονισμού 2392/89, είναι εξαντλητική αλλά, εντούτοις, δεν αποκλείει τη δυνατότητα να τίθεται στη φιάλη διακόσμηση ή άλλη ένδειξη μη σχετιζόμενη με τον ίδιο τον οίνο, υπό την επιφύλαξη των προϋποθέσεων του άρθρου 40 του κανονισμού ως προς τα σήματα. Συνεπώς, το σήμα δεν πρέπει να μπορεί να παραπλανήσει τον καταναλωτή, πράγμα το οποίο ενδέχεται τουλάχιστον να συμβεί αν η γεωγραφική ένδειξη της διακοσμήσεως διαφέρει από την περιοχή παραγωγής του οίνου.
10 Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, τόσο από την πέμπτη αιτιολογική σκέψη όσο και από το άρθρο 12 του κανονισμού 2392/89, προκύπτει ότι η απαρίθμηση στο άρθρο 11 των στοιχείων που πρέπει ή επιτρέπεται να περιλαμβάνονται στην έννοια της σημάνσεως με ετικέτα είναι εξαντλητική. Το συμφέρον του καταναλωτή, τόσο σε επίπεδο πληροφορήσεως όσο και προστασίας από τον κίνδυνο συγχύσεως, αποτελεί την κατευθυντήρια γραμμή για ολόκληρη την κοινοτική ρύθμιση επί του ζητήματος αυτού και, συνεπώς, οι τεθείσες προϋποθέσεις για τη σήμανση με ετικέτα καλύπτουν κάθε αναγραφόμενη στη φιάλη ένδειξη. Το άρθρο 40 του κανονισμού λειτουργεί ως φίλτρο όσον αφορά τις ενδείξεις αυτές, προκειμένου να αποφεύγεται η παραπλάνηση του καταναλωτή ή να αποφεύγεται κάθε σύγχυση.
Η παρούσα υπόθεση είναι ενδεικτική, κατά την Επιτροπή, της ανάγκης προστασίας του καταναλωτή από τον κίνδυνο παραπλανήσεως. Εν προκειμένω, κινήθηκε ποινική δίωξη λόγω της εμπορίας, μεταξύ άλλων, φιαλών οίνου Μπορντώ που έφεραν την ένδειξη «Romorantin». Πρόκειται περί πόλεως ευρισκομένης στο διοικητικό διαμέρισμα Loir-et-Cher και όχι στην περιοχή του Μπορντώ. Romοrantin είναι επίσης η ονομασία μιας ποικιλίας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή των οίνων του Λίγηρα αλλά η ποικιλία αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή οίνων Μπορντώ.
Η άποψή μου επί της υποθέσεως
11 Ο κανονισμός 2392/89 αποτελεί κωδικοποίηση διαφόρων τροποποιήσεων του κανονισμού (ΕΟΚ) 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979. Το Δικαστήριο, με διάφορες αποφάσεις προγενέστερες της κωδικοποιήσεως αυτής, δέχτηκε, όσον αφορά τις αντίστοιχες διατάξεις του κανονισμού 355/79, τα εξής:
«Οι διατάξεις αυτές συμβάλλουν στην επίτευξη του ίδιου σκοπού, που είναι η εξάλειψη, κατά τη διάθεση των οίνων, κάθε πρακτικής που μπορεί να δημιουργήσει ψευδείς εντυπώσεις, χωρίς να έχει σημασία αν η πρακτική αυτή προκαλεί στο εμπόριο ή στους καταναλωτές σύγχυση με ορισμένα άλλα προϋόντα ή την εσφαλμένη εντύπωση μιας καταγωγής ή χαρακτηριστικών που στην πραγματικότητα είναι ανύπαρκτα» (5).
Στην υπόθεση Prantl (6) το Δικαστήριο δέχτηκε τα εξής (σκέψη 29):
«(...) πρέπει να τονιστεί ότι οι κοινοτικές διατάξεις περί σημάνσεως των οίνων (...) συνιστούν ιδιαίτερα λεπτομερή ρύθμιση, η οποία επιτρέπει να αποφεύγονται οι επίφοβες συγχύσεις».
Όπως παρατήρησε ο γενικός εισαγγελέας Mischo με τις προτάσεις του επί της υποθέσεως Keller (7), «είναι (...) σαφές ότι όσο πιο περιορισμένες και ενιαίες είναι οι ενδείξεις που επιτρέπεται να αναφέρονται στις ετικέτες τόσο μικρότερος θα είναι ο κίνδυνος συγχύσεως του καταναλωτή και τόσο ευκολότερος θα είναι ο έλεγχος (...)».
12 Οι παρατεθείσες κοινοτικές διατάξεις δεν δικαιολογούν, κατά την άποψή μου, τη διάκριση μεταξύ της σημάνσεως με ετικέτα, αφενός, και της διακοσμήσεως, αφετέρου. Μέ τις διατάξεις αυτές, ο κοινοτικός νομοθέτης επιδίωξε προφανώς να προλάβει τον κίνδυνο συγχύσεως ή παραπλανήσεως, προβαίνοντας σε εξαντλητική απαρίθμηση των ενδείξεων που επιτρέπεται να εμφαίνονται, μεταξύ άλλων, επί των φιαλών οίνου, με μόνη εξαίρεση τις ενδείξεις που απαριθμούνται ρητώς στο άρθρο 38, παράγραφος 1. Παραπέμπω συναφώς στην πολύ ευρεία διατύπωση της διατάξεως αυτής: «(...) το σύνολο των περιγραφών και λοιπών ενδείξεων, σημείων, απεικονίσεων ή σημάτων που χαρακτηρίζουν το προϋόν και εμφαίνονται στο ίδιο το δοχείο, συμπεριλαμβανομένου του πώματός του, ή στα προσαρτημένα στο δοχείο αντικείμενα».
Ουδόλως είναι δυνατόν να νοηθεί η φράση «που χαρακτηρίζουν το προϋόν» ως συγκεκριμένος περιορισμός, δεδομένου ότι κάθε ένδειξη που εμφαίνεται, μεταξύ άλλων, επί του δοχείου χαρακτηρίζει το προϋόν και το διαφοροποιεί από τα άλλα προϋόντα. Θέτοντας επί των «bouteilles en fκte» διάφορες ονομασίες πόλεων, απεικονίσεις κ.λπ., η Voisine σκοπεί ακριβώς στον χαρακτηρισμό του προϋόντος κατά τρόπο που να το διακρίνει από τα άλλα προϋόντα.
Συνεπώς, είναι αδιάφορο αν η σήμανση με ετικέτα γίνεται υπό τη μορφή τεμαχίου χαρτιού, ανάγλυφης αποτυπώσεως στο γυαλί, μεταξοτυπίας ή με κάθε άλλον τρόπο, όπως προκύπτει, εξάλλου, από το άρθρο 1 του κανονισμού 3201/90 της Επιτροπής.
Επομένως, δεν επιτρέπεται η επίθεση διακοσμήσεως στο δοχείο που περιέχει τον οίνο, παρά μόνον κατά το μέτρο που οι ενδείξεις που εμφαίνονται σ' αυτήν επιτρέπονται κατά τα άρθρα 11 και 12 του κανονισμού 2392/89. Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα, είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον να σημειωθεί η παρεχόμενη από το άρθρο 11, παράγραφος 2, δυνατότητα προσθήκης σήματος, υπό τους όρους του άρθρου 40, παράγραφο 2.
13 Οι κανόνες περί των σημάτων του άρθρου 40, παράγραφος 2, σκοπούν στην αποφυγή της παραπλανήσεως των καταναλωτών, μέσω των ενδείξεων που περιλαμβάνει η σήμανση με ετικέτα, ως προς την καταγωγή των οίνων ή τις ιδιότητές τους, ή στην αποφυγή της προκλήσεως συγχύσεως ως προς τις γεωγραφικές ονομασίες προελεύσεως. Συνεπώς, το ουσιώδες σημείο των κοινοτικών διατάξεων συνίσταται στην επιτακτική ανάγκη της προστασίας του καταναλωτή από τις ενδείξεις που είναι ικανές να προκαλέσουν σύγχυση ή να παραπλανήσουν αυτούς προς τους οποίους απευθύνονται. Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι ο λόγος για τον οποίο ορισμένες ενδείξεις - όπως, εν προκειμένω, Romorantin - είναι ικανές να δημιουργήσουν σύγχυση ή να παραπλανήσουν τον καταναλωτή δεν είναι το ότι δεν έχουν, από πλευράς αμιγώς πραγματικών δεδομένων, καμία σχέση με τον ίδιο τον οίνο. Το πρόβλημα είναι, αντιθέτως, ότι ενδέχεται να δημιουργηθεί στον καταναλωτή η πεποίθηση ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της ενδείξεως και του προϋόντος, ενώ αυτό δεν συμβαίνει.
14 Συμφωνώ ότι η ένδειξη «Romorantin», όπως υπογράμμισε η Επιτροπή, συνιστά παράδειγμα ενδείξεως ικανής να παραπλανήσει τον καταναλωτή ή να επιφέρει σύγχυση. Αντιθέτως, είναι εξίσου σαφές ότι σε άλλες ενδεχομένως περιπτώσεις, τα επιτιθέμενα σήματα δεν παραπλανούν, όπως, επί παραδείγματι, όταν επ' ευκαιρία της αργυρής επετείου γάμων, πωλούνται φιάλες με το όνομα και την απεικόνιση του ζεύγους που εορτάζει την αργυρή επέτειο των γάμων του, στις οποίες επιπλέον αναγράφονται οι ημερομηνίες γάμου και εορτασμού της αργυρής επετείου. Εντούτοις, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι είναι εξαιρετικά δυσχερές να συναχθούν γενικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις ενδείξεις που είναι ικανές να παραπλανήσουν ή να δημιουργήσουν σύγχυση, κατ' αντιδιαστολή προς αυτές που δεν είναι. Τούτο εξαρτάται τελικά από τη συγκεκριμένη εκτίμηση της εκάστοτε περιπτώσεως. Αν (για να επανέλθω στο προηγούμενο παράδειγμα) οι σύζυγοι που εορτάζουν την αργυρή επέτειο των γάμων τους είναι γνωστοί ιδιοκτήτες ορισμένου κτήματος οινοπαραγωγής και αν ο οίνος δεν προέρχεται από το κτήμα αυτό, είναι κάλλιστα δυνατόν να θεωρηθεί ότι, και στην περίπτωση της αργυρής επετείου γάμων, η ένδειξη μπορεί να είναι παραπλανητική.
15 Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να αποφαίνεται στην εκάστοτε συγκεκριμένη περίπτωση αν η σήμανση με ετικέτα πληροί τις προπαρατεθείσες προϋποθέσεις.
Πρόταση
Ενόψει των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει την ακόλουθη απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα:
«- Οι διατάξεις του άρθρου 38 σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 11, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2392/89 δεν εμποδίζουν δοχείο οίνου να φέρει, ως σήμα, διακόσμηση άσχετη προς τον ίδιο τον οίνο, υπό την επιφύλαξη της τηρήσεως των σχετικών προϋποθέσεων του άρθρου 40, παράγραφος 2, του κανονισμού.
- Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εκτιμά στην εκάστοτε περίπτωση αν πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις.»
(1) - ΕΕ L 232, σ. 13.
(2) - ΕΕ L 84, σ. 1.
(3) - ΕΕ L 320, σ. 9.
(4) - ΕΕ L 309, σ. 1.
(5) - Απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 1981, 56/80, Weigand (Συλλογή 1981, σ. 583).
(6) - Απόφαση της 13ης Μαρτίου 1984, 16/83 (Συλλογή 1984, σ. 1299).
(7) - Απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 1986, 234/85 (Συλλογή 1986, σ. 2897).
Full & Egal Universal Law Academy