ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ
DÁMASO RUIZ-JARABO COLOMER
της 26ης Σεπτεμβρίου 1996 ( *1 )
1.
Με προσφυγή, το δικόγραφο της οποίας πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 13 Μαρτίου 1995, η Ιταλική Δημοκρατία ζήτησε, βάσει των διατάξεων του άρθρου 173 της Συνθήκης ΕΚ, τη μερική ακύρωση της αποφάσεως 94/871/ΕΚ της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1994, περί εκκαθαρίσεως των λογαριασμών των κρατών μελών σχετικά με τις δαπάνες που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ), τμήμα Εγγυήσεων, για το οικονομικό έτος 1991 ( 1 ). Η Ιταλική Δημοκρατία ζήτησε τη μερική αυτή ακύρωση διότι η Επιτροπή αρνήθηκε, με την προπαρατεθείσα απόφαση, να αναγνωρίσει ποσό 103161493560 ιταλικών λιρών (LIT), που αντιστοιχεί στις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για την αγορά ατομικών ποσοτήτων αναφοράς, στα πλαίσια κοινοτικού προγράμματος αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής που εφάρμοσαν οι ιταλικές αρχές.
2.
Ως λόγους ακυρώσεως της αποφάσεως 94/871η Ιταλία προβάλλει την έλλειψη αιτιολογίας, την κατάχρηση εξουσίας, την παράβαση των άρθρων 1, 3 και 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) 729/70 ( 2 ) και του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1723/72 ( 3 ), καθώς και την παράβαση της ρυθμίσεως που αφορά τον γαλακτοκομικό τομέα [άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84 ( 4 ), όπως έχει τροποποιηθεί, και κανονισμός (ΕΟΚ) 1546/88 ( 5 ).
Προτού αναλύσω τους λόγους που προβάλλει η Ιταλική Δημοκρατία ζητώντας τη μερική ακύρωση της αποφάσεως 94/871, είναι αναγκαίο να υπενθυμίσω το κανονιστικό πλαίσιο της υποθέσεως.
Το κανονιστικό πλαίσιο
3.
Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 856/84 ( 6 ) τροποποίησε την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων θεσπίζοντας ένα σύστημα συμπληρωματικής εισφοράς, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή από τις 2 Απριλίου 1984. Αυτός o μηχανισμός ελέγχου της γαλακτομικής παραγωγής είχε την ακόλουθη διάρθρωση:
—
Καθορίστηκε για ολόκληρη την Κοινότητα μια συνολική ποσότητα, η οποία συνιστούσε το ανώτατο όριο εγγυήσεως για την παραγωγή γάλακτος.
—
Η ποσότητα αυτή κατανεμήθηκε μεταξύ των κρατών μελών ανάλογα με τις ποσότητες γάλακτος που είχαν παραδοθεί στο έδαφος τους κατά το ημερολογιακό έτος 1981, προσαυξημένες κατά 1 %, εξαιρουμένης της ποσότητας που προοριζόταν να αποτελέσει την κοινοτική εφεδρική ποσότητα, της οποίας η δημιουργία αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των διαφόρων κρατών μελών και ορισμένων παραγωγών.
—
Εν συνεχεία, κάθε κράτος μέλος κατένειμε την εγγυημένη ποσότητα του μεταξύ των παραγωγών του, χορηγώντας τους μια ατομική ποσότητα αναφοράς, η οποία συνήθως αποκαλείται «γαλακτοκομική ποσόστωση».
—
Η υπέρβαση της ποσότητας αναφοράς δημιουργούσε την υποχρέωση των παραγωγών να καταβάλλουν συμπληρωματική εισφορά, αποσκοπούσα στη χρηματοδότηση της δαπάνης για την εμπορία των πλεονασμάτων αυτών. Η καταβολή της εισφοράς βάρυνε τον παραγωγό (εναλλακτική λύση Α) ή τον αγοραστή γάλακτος, ο οποίος eÔLκαιούτο να τη μετακυλίσει στον παραγωγό (εναλλακτική λύση Β), ανάλογα με τη λύση που θα επέλεγε το κράτος μέλος. Η Ιταλία επέλεξε την εναλλακτική λύση Α.
4.
Ol γενικοί κανόνες εφαρμογής του εν λόγω συστήματος συμπληρωματικής εισφοράς θεσπίστηκαν από τον Συμβούλιο με τον κανονισμό 857/84. Ο κανονισμός αυτός παρέσχε τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιλέξουν ένα έτος, μεταξύ των ετών 1981, 1982 και 1983, ως περίοδο αναφοράς για τον υπολογισμό των ατομικών ποσοστώσεων των παραγωγών και προέβλεψε επιπλέον τη δυνατότητα των κρατών μελών να συνιστούν εθνική ποσότητα αναφοράς για να αντιμετωπίζουν τις ειδικές καταστάσεις ορισμένων από τους παραγωγούς τους.
5.
Το εν λόγω σύστημα συμπληρωματικής εισφοράς, που θεσπίστηκε καταρχήν για περίοδο πέντε ετών από 1ης Απριλίου 1984, παρατάθηκε μέχρι το έτος 2000. Τα αρχικώς προβλεφθέντα μέτρα δεν ήσαν επαρκή για να εξισορροπηθεί η προσφορά και η ζήτηση γάλακτος και γαλακτομικών προϊόντων. Τα κοινοτικά όργανα έλαβαν επομένως νέα μέτρα, αποβλέποντα στην ενίσχυση του συστήματος αυτού, όπως περιορισμούς και προσωρινές αναστολές των συνολικών εγγυημένων ποσοτήτων γάλακτος ή καταβολή αποζημιώσεως για εγκατάλειψη της παραγωγής.
6.
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 857/84 προέβλεψε τη δυνατότητα των κρατών μελών να χρησιμοποιούν την καταβολή αποζημιώσεων λόγω εγκαταλείψεως της παραγωγής ως μέτρο αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παράγωγης. Οι κοινοτικές αρχές χρησιμοποίησαν επίσης αυτό το μέτρο για να επιτύχουν τον περιορισμό της παραγωγής.
7.
Το 1990 το Συμβούλιο τροποποίησε τον κανονισμό 857/84, εκδίδοντας τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1183/90 ( 7 ), προκειμένου να καταρτίσει ένα πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως των μικρών εκμεταλλεύσεων. Ο τρόπος εφαρμογής του προγράμματος αυτού καθορίστηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2138/90 της Επιτροπής ( 8 ), ο οποίος τροποποίησε τον κανονισμό 1546/88.
8.
Το πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής που προβλεπόταν στον κανονισμό 1183/90 είχε ως σκοπό να θέσει ορισμένες πρόσθετες ποσότητες αναφοράς στη διάθεση των μικρών εκμεταλλεύσεων, προκειμένου να φθάσουν ένα επίπεδο παραγωγής που να ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις της αγοράς. Συγκεκριμένα, οι παραγωγοί των οποίων η διαθέσιμη ατομική ποσότητα αναφοράς ήταν κατώτερη των 60000 kg, ή των 100000 kg στις ορεινές περιοχές, μπορούσαν, κατά την αρχή της έβδομης δωδεκάμηνης περιόδου εφαρμογής του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς, να λάβουν πρόσθετες ποσότητες αναφοράς. Οι παραγωγοί αυτοί έπρεπε να αναλάβουν τη δέσμευση να μη ζητήσουν να επωφεληθούν από οποιοδήποτε πρόγραμμα εγκατάλειψης της γαλακτοκομικής παραγωγής, όσον αφορά τόσο τις βασικές ποσότητες τους αναφοράς όσο και τις πρόσθετες ποσότητες αναφοράς που θα λάμβαναν στα πλαίσια του προγράμματος αναδιαρθρώσεως.
9.
Λόγω του αυστηρότατου ελέγχου της παραγωγής που εισήγαγε το σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς στην κοινή οργάνωση αγορών του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, οι ποσότητες αναφοράς που ήσαν αναγκαίες για να τροφοδοτηθεί το πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως της παραγωγής δεν μπορούσαν να ληφθούν ούτε μέσω αυξήσεως της συνολικής εγγυημένης από την Κοινότητα ποσότητας ούτε μέσω αυξήσεως των χορηγηθεισών σε κάθε κράτος μέλος ποσοτήτων. Για τον λόγο αυτό, ο ίδιος αυτός κανονισμός 1183/90 θέσπισε ένα νέο κοινοτικό πρόγραμμα χρηματοδοτήσεως της εγκαταλείψεως της γαλακτοκομικής παραγωγής, το οποίο απέβλεπε στην απελευθέρωση των ποσοτήτων αναφοράς που ήσαν αναγκαίες για την εφαρμογή του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της παραγωγής των μικρών εκμεταλλεύσεων.
Η Κοινότητα ανέλαβε τη δέσμευση να χρηματοδοτήσει την απελευθέρωση των ποσοστώσεων για ποσότητα μέχρι 500000 τόνους, ποσότητα την οποία η Επιτροπή κατένειμε μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών ανάλογα με τις αιτήσεις που είχαν υποβληθεί από τους παραγωγούς, από την ποσότητα δε αυτή 164100 τόνοι χορηγήθηκαν στην Ιταλία. Εντός των ορίων αυτών, οι παραγωγοί που είχαν δεσμευθεί πριν από την 1η Νοεμβρίου 1990 να εγκαταλείψουν πλήρως και οριστικώς τη γαλακτοκομική παραγωγή τους πριν από την 1η Απριλίου 1991 έλαβαν αποζημίωση 36 ECU ανά 100 kg γάλακτος ή ισοδυνάμου γάλακτος, καταβληθείσα εφάπαξ πριν από την 1η Ιουλίου 1991.
10.
Όσον αφορά την εκ μέρους της Κοινότητας ανάληψη της δαπάνης που συνεπαγόταν το εν λόγω πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι με τα άρθρα 2 και 3 του κανονισμού 729/70 προβλέφθηκε ότι το τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΠΤΕ θα χρηματοδοτούσε τις επιστροφές λόγω εξαγωγής προς τρίτες χώρες και τις παρεμβάσεις που θα αποσκοπούσαν στη ρύθμιση των γεωργικών αγορών και οι οποίες θα πραγματοποιούνταν σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών. Από αυτό προκύπτει a contrario ότι η δαπάνη για χρηματοδότηση των παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη ρύθμιση των αγορών και οι οποίες πραγματοποιούνται χωρίς να τηρείται η κοινοτική νομοθεσία δεν αναλαμβάνεται από το τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ.
Το αντικείμενο της διαφοράς
11.
Στη συνοπτική έκθεση για το οικονομικό έτος 1991 ( 9 ), η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Ιταλία αγόρασε 163592 τόνους ποσοστώσεων συνολικού κόστους 103161493560 LĪT, στο πλαίσιο του προγράμματος που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1183/90. Στην εν λόγω έκθεση η Επιτροπή αρνείται να χρηματοδοτήσει τη δαπάνη αυτή, διότι «η Ιταλία δεν εφήρμοζε εκείνη την εποχή το καθεστώς των γαλακτοκομικών ποσοστώσεων και, κυρίως, δεν είχε ακόμη χορηγήσει ποσότητες αναφοράς, πράγμα το οποίο θα είχε δώσει κάποιο νόημα στο πρόγραμμα εξαγοράς και (...) εξάλλου η Ιταλία δεν είχε ποτέ επαναχορηγήσει τις σχετικές ποσότητες στους παραγωγούς που προσδιορίζονται στο άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84» ( 10 ).
Η απόφαση 94/871, περί εκκαθαρίσεως των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ για το οικονομικό έτος 1991, περιέχει οριστική άρνηση της Κοινότητας να αναλάβει τη χρηματοδότηση του προγράμματος αναδιαρθρώσεως που εφαρμόζει η Ιταλία.
12.
Η Ιταλική Κυβέρνηση, με την παρούσα προσφυγή, ζητεί τη μερική ακύρωση της αποφάσεως 94/871, βάλλοντας κατά των δύο λόγων που προέβαλε η Επιτροπή για να μην αναλάβει τη δαπάνη που προκάλεσε η εφαρμογή του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής: τη μη εφαρμογή του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς στην Ιταλία και τη μη επαναχορήγηση των αποδεσμευθεισών ποσοτήτων.
Η μη εφαρμογή από την Ιταλία του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς
13.
Η εφαρμογή του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς στην Ιταλία πραγματοποιήθηκε σταδιακά και με πολλές παλινωδίες ( 11 ). Συγκεκριμένα, από το 1984, έτος κατά το οποίο θεσπίστηκε ο εν λόγω μηχανισμός ελέγχου της γαλακτοκομικής παραγωγής, μέχρι το 1989η Ιταλική Δημοκρατία δεν προέβη σε καμία ενέργεια για να εφαρμόσει το σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς στο έδαφος της, σχετικά δε με την παράβαση αυτή εκδόθηκε απόφαση του Δικαστηρίου ( 12 ).
Η πρώτη απόπειρα εφαρμογής του μηχανισμού αυτού πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο εμπορίας 1989/90, μέσω της χορηγήσεως συνολικής ποσότητας στην εθνική ένωση των γαλακτοπαραγωγών (Unalat) και ατομικών ποσοτήτων στους ανεξάρτητους παράγωγους. Ωστόσο, από τους διενεργηθέντες από την Επιτροπή ελέγχους προκύπτει ότι, μέχρι την περίοδο εμπορίας 1992/93, η εφαρμογή του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς εξακολούθησε να είναι ασυνάρτητη, πράγμα το οποίο δέχεται και η ίδια η Ιταλική Κυβέρνηση. Οι ατομικές ποσότητες αναφοράς δεν είχαν ακόμη χορηγηθεί στην πράξη στους κατ' ιδίαν παράγωγους, οι ιταλικές αρχές δεν ασκούσαν κανένα έλεγχο επί της εισπράξεως της συμπληρωματικής εισφοράς λόγω υπερβάσεως της παραγωγής, τα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τη γαλακτοκομική παραγωγή δεν ήσαν ακόμη αξιόπιστα κ.λπ.
14.
Η Ιταλική Κυβέρνηση φρονεί ότι η μη εφαρμογή του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς κατά την περίοδο ισχύος του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής (κατά τα έτη 1990 και 1991) δεν αποτελεί κρίσιμο στοιχείο από την άποψη της αναλήψεως εκ μέρους του El THE της δαπάνης που προκάλεσε το πρόγραμμα αυτό. Προς στήριξη του επιχειρήματος αυτού, η Ιταλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν έθεσε ζήτημα νομιμότητας σε σχέση με τη συμπεριφορά της Ιταλίας κατά την εφαρμογή του προγράμματος αναδιαρθρώσεως, δεδομένου ότι καθόρισε το ύψος των ποσοστώσεων που η χώρα αυτή μπορούσε να αγοράσει (164100 τόνους) και δεν προέβαλε αντίρρηση στο να συμπληρώσει η Ιταλία την κοινοτική χρηματοδότηση με εθνικούς πόρους, για να δεχθεί όλες τις αιτήσεις οριστικής εγκαταλείψεως της παραγωγής που είχαν υποβληθεί και οι οποίες είχαν φθάσει τους 592167 τόνους.
Επυιλέον, οι συνέπειες της μη ορθής εφαρμογής του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς στην Ιταλία επανορθώθηκαν με την αύξηση της συνολικής ποσοστώσεως του κράτους αυτού και με μια σημαντική χρηματοδοτική προσαρμογή, οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή κατόπιν της πολιτικής συμφωνίας που επετεύχθη σχετικώς στο Συμβούλιο το 1994 ( 13 ). Η Ιταλική Κυβέρνηση φρονεί συνεπώς ότι θα ήταν άδικο και δυσανάλογο να προκύψουν από την παράβαση αυτή και άλλες αρνητικές συνέπειες.
15.
Κατά τη γνώμη μου, τα επιχειρήματα αυτά της Ιταλικής Κυβερνήσεως δεν μπορούν να γίνουν δεκτά.
16.
Το σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς αποτελεί έναν μηχανισμό που θεσπίστηκε από τα κοινοτικά όργανα για να ελεγχθούν τα πλεονάσματα της παραγωγής που υφίστανται εντός της κοινής οργανώσεως των αγορών του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Τα βασικά στοιχεία του συστήματος αυτού, όπως ανέφερα προηγουμένως, είναι τα ακόλουθα: συνολική εγγυημένη ποσότητα σε κοινοτικό επίπεδο, ανώτατες ποσότητες χορηγούμενες σε κάθε κράτος, ατομικές ποσότητες αναφοράς χορηγούμενες σε κάθε παραγωγό, καταβολή συμπληρωματικής εισφοράς σε περίπτωση υπερβάσεως της ποσοστώσεως.
Αυτή η βασική δομή του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς συμπληρώνεται με μια άλλη σειρά πρόσθετων μέτρων που αποσκοπούν στο να καταστήσουν ηπιότερα τα αποτελέσματα του ή να ενισχύσουν τον έλεγχο της παραγωγής. Είναι εύλογο ότι τα εν λόγω πρόσθετα μέτρα έχουν νόημα και μπορούν να παραγάγουν τα επιθυμητά αποτελέσματα μόνον εφόσον τα βασικά στοιχεία του μηχανισμού έχουν τεθεί σε εφαρμογή.
17.
Το πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1183/90 αποτελεί μέτρο που αποσκοπεί στο να καταστήσει ηπιότερα τα αποτελέσματα του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς όσον αφορά τους μικρούς παραγωγούς. Η εφαρμογή του μέτρου αυτού προϋποθέτει όμως κατ' ανάγκη την εφαρμογή των βασικών στοιχείων του συστήματος αυτού. Επομένως ένα κράτος μέλος, η Ιταλία εν προκειμένω, που δεν εφάρμοσε ορθώς το σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς, εφόσον δεν είχε καν προβεί στη χορήγηση ατομικών ποσοτήτων αναφοράς στους παραγωγούς, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα συμπληρωματικό μέτρο που αποτελεί τμήμα του συστήματος αυτού, όπως είναι το πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως της παραγωγής. Επιπλέον, όπως τονίζει η Επιτροπή στο υπόμνημα αντικρούσεως, θα αποτελούσε αδικαιολόγητη σπατάλη των κοινοτικών πόρων η καταβολή αποζημιώσεων σε παραγωγούς για την αποδέσμευση των ποσοστώσεων τους, αν οι ποσοστώσεις αυτές δεν τους έχουν προηγουμένως χορηγηθεί και αν δεν στοχεύουν στον περιορισμό της γαλακτοκομικής παραγωγής.
18.
Αρχικώς, η Επιτροπή δεν αντιτάχθηκε στην εκ μέρους των ιταλικών αρχών εφαρμογή του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της παραγωγής, διότι δεν είχε διενεργήσει όλους τους αναγκαίους ελέγχους για να εξακριβώσει αν η Ιταλία εφάρμοζε ορθώς τα βασικά στοιχεία του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς. Εν πάση περιπτώσει, η συμπεριφορά την οποία επέδειξε αρχικώς η Επιτροπή δεν την εμποδίζει, αφ' ης διενεργήθηκαν οι απαιτούμενοι έλεγχοι, να αρνηθεί την εκ μέρους του ΕΓΤΠΕ ανάληψη μιας δαπάνης, σε περίπτωση που από τους ως άνω ελέγχους προκύπτει παράβαση των κοινοτικών διατάξεων.
19.
Τέλος, η συμβιβαστική λύση που εξευ-ρέθη το 1994, χάρη στην πολιτική συμφωνία που επετεύχθη στο Συμβούλιο, όσον αφορά τη μη εισπραχθείσα από την Ιταλική Δημοκρατία συμπληρωματική εισφορά (αρνητική δαπάνη), δεν επηρεάζει, όπως επισημαίνει η Επιτροπή με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, τη δυνατότητα να αναγνωριστεί μια θετική δαπάνη, όπως εκείνη την οποία συνεπάγεται η αγορά ποσοστώσεων στα πλαίσια του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της παραγωγής.
Η Ιταλία δεν επαναχορήγησε τις αποδεσμευθείσες ποσοστώσεις σε άλλους παραγωγούς
20.
Η Ιταλική Κυβέρνηση αναγνωρίζει ρητώς ότι δεν επαναχορήγησε τις ποσοστώσεις που είχαν αποδεσμευθεί χάρη στην καταβολή των αποζημιώσεων για οριστική εγκατάλειψη της παραγωγής. Βάσει του κανονισμού 2138/90, τα κράτη μέλη έπρεπε να προβούν πριν από την 1η Ιουνίου 1991 στην εν λόγω επαναχορήγηση των αποδεσμευθεισών ποσοστώσεων.
21.
Το ιταλικό κράτος φρονεί ότι η μη επαναχορήγηση των ποσοτήτων δεν συνιστά επαρκή λόγο για να αρνηθεί η Επιτροπή να αναλάβει, στα πλαίσια της διαδικασίας εκκαθαρίσεως των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, το ποσό των 103161493560 LIT που κατέβαλε η Ιταλία στους παράγωγους οι οποίοι εγκατέλειψαν την παραγωγή τους κατόπιν της εφαρμογής του προγράμματος αναδιαρθρώσεως που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1183/90. Οι ιταλικές αρχές έθεσαν σε εφαρμογή το πρώτο μέτρο που προβλέπεται στο πρόγραμμα αυτό, δηλαδή την αποδέσμευση ποσοστώσεων χάρη στην καταβολή αποζημιώσεων για οριστική εγκατάλειψη της παραγωγής, αλλά άφησαν σε εκκρεμότητα την εφαρμογή του δευτέρου σκέλους του προγράμματος, ήτοι την επαναχορήγηση των ποσοστώσεων αυτών στους μικρούς παραγωγούς. Η Ιταλική Κυβέρνηση προβάλλει τρεις λόγους για να δικαιολογήσει τη συμπεριφορά αυτή.
22.
Πρώτον, ο κανονισμός 1183/90, μολονότι ευνοεί την άμεση ανακατανομή των αποδεσμευθεισών ποσοστώσεων, δεν τη θεωρεί ουσιώδη, δεδομένου óu επιτρέπει την ενσωμάτωση στην εθνική εφεδρική ποσότητα των ποσοτήτων που δεν μπορούν να επαναχορηγηθούν συμφωνά με τα κριτήρια του κανονισμού.
23.
Δεύτερον, η ανησυχητική κατάσταση του ιταλικού γαλακτοκομικού τομέα δεν καθιστούσε δυνατή την επαναχορήγηση των ποσοστώσεων. Το 1991η γαλακτοκομική παραγωγή υπερέβαινε κατά πολύ τη χορηγηθείσα στην Ιταλία ποσότητα και η επαναχορήγηση των αποδεσμευθεισών ποσοστώσεων στα πλαίσια του προγράμματος αναδιαρθρώσεως θα επιδείνωνε αυτή την κατάσταση. Για τον λόγο αυτό, οι ιταλικές αρχές ανέστειλαν την εφαρμογή του μέτρου αυτού, εν αναμονή της εφαρμογής του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς. Κατά την Ιταλική Κυβέρνηση, η συμπεριφορά αυτή συνάδει με τον σκοπό του συστήματος αυτού, αν ληφθεί μάλιστα υπόψη ότι οι αποζημιώσεις κατεβλήθησαν σε παραγωγούς οι οποίοι εγκατέλειψαν πράγματι την παραγωγή.
24.
Τέλος, η Επιτροπή επέτρεψε αργότερα στην Ιταλική Δημοκρατία να αναστείλει προσωρινά την επαναχορήγηση σε μικρούς παραγωγούς των ποσοστώσεων που αποδεσμεύθηκαν χάρη σ' ένα μεταγενέστερο πρόγραμμα εγκαταλείψεως της παραγωγής, που θεσπίστηκε με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) 1637/91 ( 14 ) και 3950/92 ( 15 ).
25.
Τα επιχειρήματα που προβάλλει η Ιταλική Κυβέρνηση προς στήριξη της απόψεως της δεν μπορούν να γίνουν δεκτά.
26.
Το πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως της παραγωγής που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1183/90 δεν αποσκοπούσε στον περιορισμό της γαλακτοκομικής παραγωγής, αλλά στη βελτίωση των παραγωγικών δομών των μικρών εκμεταλλεύσεων. Για τον λόγο αυτό, το ως άνω πρόγραμμα περιελάμβανε έναν μηχανισμό αποδεσμεύσεως των ποσοστώσεων, την καταβολή αποζημιώσεων για οριστική εγκατάλειψη της παραγωγής και την εντός ορισμένης προθεσμίας ανακατανομή των αποδεσμευομένων ποσοστώσεων μετάξι των μικρών παραγωγών. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η χρηματοδότηση της εγκαταλείψεως της παραγωγής προβλέφθηκε αποκλειστικά για να εξευρεθούν οι πρόσθετες ποσότητες τις οποίες είχαν ανάγκη οι μικροί παραγωγοί, δεδομένου ότι ο αυστηρός περιορισμός της παραγωγής που είχε επιβληθεί με το σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς δεν επέτρεπε την αύξηση της συνολικής εγγυημένης ποσότητας. Η ανακατανομή των ποσοστώσεων αποτελεί τον βασικό στόχο του προγράμματος αναδιαρθρώσεως και η χρηματοδότηση της εγκαταλείψεως της παραγωγής αποτελεί το μέσον που χρησιμοποιείται για την επίτευξη του στόχου αυτού.
27.
Με ορισμένες άλλες κοινοτικές ρυθμίσεις που εκδόθηκαν στα πλαίσια του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς θεσπίστηκαν προγράμματα εγκαταλείψεως της παραγωγής με μοναδικό στόχο τον περιορισμό της γαλακτοκομικής παραγωγής. Αυτό όμως δεν ισχύει για το πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1183/90, του οποίου τα αποτελέσματα επί του ύψους της γαλακτοκομικής παραγωγής είναι, καταρχήν, ουδέτερα.
28.
Βάσει των προεκτεθέντων, φρονώ ότι είναι προφανές ότι η Ιταλία, μη ανακατανέμοντας, εντός της ταχθείσας προθεσμίας, τις προηγουμένως αποδεσμευθείσες ποσοστώσεις, παρέβη το άρθρο 3γ του κανονισμού 857/84 και το άρθρο 3β του κανονισμού 1546/88.
29.
Η ασυνάρτητη εφαρμογή του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς στην Ιταλία, που προκάλεσε το 1991 σημαντική υπέρβαση της ανώτατης ποσότητας παραγωγής γάλακτος που είχε χορηγηθεί στο κράτος αυτό από τις κοινοτικές αρχές, δεν επέτρεπε στις ιταλικές αρχές να αναστείλουν μονομερώς την επαναχορήγηση των αποδεσμευθεισών ποσοτήτων κατ' εφαρμο-γήν του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1183/90. Εν πάση περιπτώσει, οι ιταλικές αρχές έπρεπε να εκθέσουν στην Επιτροπή τη σοβαρότητα των προβλημάτων του γαλακτοκομικού τομέα στη χώρα τους και να ζητήσουν την αναστολή της επαναχορηγήσεως των αποδεσμευθεισών ποσοτήτων, δεδομένου ότι η προθεσμία για την πραγματοποίηση της εν λόγω επαναχορηγήσεως είχε καθοριστεί από την Επιτροπή με τον κανονισμό 2138/90. Πράγματι, η Επιτροπή επέτρεψε την αναστολή αυτή στα πλαίσια μεταγενέστερων προγραμμάτων αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής.
30.
Περαιτέρω, η δυνατότητα ενσωματώσεως στην εθνική εφεδρική ποσότητα των αποδεσμευομένων ποσοστώσεων είχε προβλεφθεί στον κανονισμό 1183/90 ως εξαίρεση, για την περίπτωση κατά την οποία δεν θα μπορούσαν να ανακατανεμηθούν όλες οι ποσοστώσεις. Συνεπώς, κανένα κράτος μέλος δεν μπορούσε να μετατρέψει την εξαίρεση αυτή σε γενικό κανόνα, όπως έπραξε η Ιταλική Δημοκρατία.
31.
Επιπλέον, η ορθή εφαρμογή του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της παραγωγής δεν θα είχε επιδεινώσει την κρίσιμη κατάσταση του ιταλικού γαλακτοκομικού τομέα, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα του ήσαν εντελώς ουδέτερα όσον αφορά το συνολικό ύψος της γαλακτοκομικής παραγωγής, καθόσον μόνον οι ποσότητες που είχαν προηγουμένως αποδεσμευθεί μπορούσαν να επαναχορηγηθούν.
Η εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ
32.
Από τις προεκτεθείσες σκέψεις καθίσταται προφανές ότι η Ιταλική Δημοκρατία κατέβαλε αποζημιώσεις ύψους 103161493560 LIT σε παραγωγούς οι οποίοι εγκατέλειψαν την παραγωγή τους, χωρίς να συμμορφωθεί προς τις προϋποθέσεις που είχε θεσπίσει η σχετική κοινοτική ρύθμιση. Το ιταλικό κράτος δεν εφάρμοζε δηλαδή το σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς, στο οποίο το εν λόγω πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως της παραγωγής εντασσόταν ως συμπληρωματικός μηχανισμός. Επιπλέον, οι ιταλικές αρχές, μη επαναχορηγώντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας τις ποσοστώσεις που είχαν αποδεσμευθεί, δεν συμμορφώθηκαν προς τις ειδικές διατάξεις που διέπουν το πρόγραμμα αυτό.
33.
Σχετικά με τις αρχές που διέπουν τη διαδικασία εκκαθαρίσεως των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ υφίσταται πλούσια νομολογία του Δικαστηρίου ( 16 ), κατά την οποία τα άρθρα 2 και 3 του κανονισμού 729/70 «επιτρέπουν στην Επιτροπή να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ μόνο με τα ποσά που έχουν καταβληθεί συμφωνά με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί στους διαφόρους τομείς των γεωργικών προϊόντων. Στις περιπτώσεις όπου οι κοινοτικοί κανόνες δεν επιτρέπουν την καταβολή ενισχύσεως παρά μόνο υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται ορισμένες τυπικές διαδικασίες αποδείξεως ή ελέγχου, η ενίσχυση που χορηγείται χωρίς να τηρείται η προϋπόθεση αυτή δεν είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο και η σχετική δαπάνη δεν είναι, συνεπώς, δυνατόν να αναγνωριστεί ότι επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ» ( 17 ).
34.
Η στενή αυτή ερμηνεία των προϋποθέσεων αναλήψεως του βάρους των δαπανών από το ΕΓΤΠΕ απορρέει επίσης από τον σκοπό του κανονισμού 729/70. Πράγματι, η διαχείριση της κοινής γεωργικής πολιτικής υπό συνθήκες ισότητας μεταξύ των επιχειρηματιών των κρατών μελών εμποδίζει τις εθνικές αρχές ενός κράτους μέλους να ευνοούν, μέσω ευρείας ερμηνείας ορισμένων διατάξεων, τους επιχειρηματίες αυτού του κράτους, εις βάρος των επιχειρηματιών των λοιπών κρατών μελών όπου έχει επικρατήσει στενότερη ερμηνεία ( 18 ).
35.
Δεδομένου ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν τήρησε τις προϋποθέσεις που θεσπίζουν οι κανονισμοί 1183/90 και 2138/90 για την εφαρμογή του προγράμματος αναδιαρθρώσεως της γαλακτοκομικής παραγωγής, ορθώς η Επιτροπή αρνήθηκε, βάσει των κανόνων που διέπουν την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, να αναλάβει τη χρηματοδότηση του ποσού των 103161493560 LIT που κατέβαλε η Ιταλία στους παραγωγούς οι οποίοι ανέλαβαν τη δέσμευση να εγκαταλείψουν οριστικά την γαλακτομική παραγωγή τους.
36.
Κατόπιν των ανωτέρω, προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει τους λόγους που προέβαλε η Ιταλική Δημοκρατία προς στήριξη του αιτήματος της περί μερικής ακυρώσεως της αποφάσεως 94/871 και, κατά συνέπεια, να καταδικάσει το εν λόγω κράτος μέλος στα δικαστικά έξοδα, βάσει του άρθρου 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας.
Πρόταση
37.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο:
«1)
να απορρίψει την προσφυγή,
2)
να καταδικάσει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.»
( *1 ) Γλώσσα του πρωτότυπου: η ισπανική.
( 1 ) ΕΕ L 352, α. 82.
( 2 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 729/70 του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 1970, περί χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/005. ο. 93).
( 3 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 1723/72 της Επιτροπής, της 26ης Ιουλίου 1972, περί εκκαθαρίσεως λογαριασμών για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, τμήμα Εγγυήσεων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/008, σ. 115).
( 4 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς πσυ αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 90, σ. 13).
( 5 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 1546/88 της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 1988, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμοί) (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 139, σ. 12).
( 6 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 856/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 περί κοινής οργανώσεως της αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 90, ο. 10).
( 7 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 1183/90 του Συμβουλίου, της 7ης Μαΐου 1990, για την τροποποίηση του κανονισμοί (ΕΟΚ) 857/84 περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 119, ο. 27).
( 8 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 2138/90 της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 1990, που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1546/88 για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 5γ του κανονισμοί (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 195, σ. 23).
( 9 ) Συνοπτική έκθεση όσον αφορά τα αποτελέσματα των ελέγχων για την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, για το οικονομικό έτος 1991, έγγραφο VI/320/94-EL τελικό, της 21ης Δεκεμβρίου 1994.
( 10 ) Ibidem, σ. 42.
( 11 ) Βλ., συναφώς, την ειδική έκθεση αριθ. 4/93 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σχετικά με την εφαρμογή του συστήματος των ποσοστώσεων που αποσκοπεί στον έλεγχο της παραγωγής γάλακτος, συνοδευόμενη από την απάντηση της Επιτροπής (ΕΕ 1994, C 12, σ. 1).
( 12 ) Απόφαση της 17ης Ιουνίου 1987, 394/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Συλλογή 1987, σ. 2741).
( 13 ) Βλ., συναφώς, Υ. Petit: «Organisations communes de marches». Répertoire Dalloz de droit communautaire, 1995, σ. 12 και 13.
( 14 ) Κανονισμό; (ΕΟΚ) 1637/91 του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 1991, περί αποζημίωσης της μείωσης των ποσοτήτων αναφοράς που αναφέρονται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 και της οριστικής εγκατάλειψης της γαλακτοπαραγωγής' (ΕΕ L 150, σ. 30).
( 15 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 3950/92 του Συμβουλίου, της 28ης Δεκεμβρίου 1992, για τη θέσπιση συμπληρωματικής εισφοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 405, ο. 1).
( 16 ) Βλ-, μεταξύ άλλων, τις αποφάσεις της 7ης Φεβρουαρίου 1979, 11/76, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής (Συλλογή τόμος 1979/1, ο. 93), και 15/76 και 16/76, Γαλλία κατά Επιτροπής (Συλλογή τόμος 1979/1, σ. 141)- της 25ης Φεβρουαρίου 1988, 327/85, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής (Συλλογή 1988, ο. 1065) της 8ης Ιανουαρίου 1992, C-197/90, Ιταλία κατά Επιτροπής (Συλλογή 1992, ο. I-1) και της 14ης Σεπτεμβρίου 1995. C-49/94, Ιρλανδία κατά Επιτροπής (Συλλογή 1995, ο. I-2683).
( 17 ) Προπαρατεθείοα (υποσημείωση 16) απόφαση Ιταλία κατά Επιτροπής, σκέψη 38.
( 18 ) Προπαρατεθείοα (υποσημείωση 16) απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 1979, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής, σκέψη 9.
Full & Egal Universal Law Academy