Περίληψη
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Λέξεις κλειδιά
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη - Έννοια - Καθοριζόμενοι από τη δημόσια αρχή οικονομικοί όροι της συνδρομής που παρέχει, για τη συλλογή των ποσών των στοιχημάτων, ο οργανισμός που διαχειρίζεται τα στοιχήματα επί των ιπποδρομιών σε ένα κράτος μέλος προς τον αντίστοιχο οργανισμό σε άλλο κράτος μέλος - Έλλειψη πλεονεκτήματος για τον δικαιούχο - Αποκλείεται
(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 92 § 1)
Περίληψη
Ένα μέτρο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης όταν δεν παρέχει κανένα πλεονέκτημα στο πρόσωπο που φέρεται ωφελούμενο.
Αφού τα στοιχήματα επί των βελγικών ιπποδρομιών δεν είναι πανομοιότυπα με τα στοιχήματα επί των γαλλικών ιπποδρομιών, η ύπαρξη πλεονεκτήματος κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης δεν μπορεί να συνάγεται άνευ ετέρου από τη διαφορά ως προς τη μεταχείριση αυτών των δύο κατηγοριών στοιχημάτων.
Το στοίχημα του τύπου pari mutuel χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι τα ποσά των στοιχημάτων απαρτίζουν ένα κοινό συνολικό ποσό το οποίο, μετά από διάφορες παρακρατήσεις, διανέμεται στους τυχερούς ισομερώς, ανεξαρτήτως της προελεύσεως των στοιχημάτων, πράγμα που σημαίνει ότι το τμήμα των ποσών που περιέρχεται στους τυχερούς δεν είναι δυνατό να ποικίλλει αναλόγως των κρατών στα οποία συνάπτονται τα στοιχήματα. Η ομαλή λειτουργία ενός τέτοιου συστήματος δεν εξασφαλίζεται δηλαδή παρά μόνον αν το ποσοστό των παρακρατήσεων επί των ποσών των στοιχημάτων για μια συγκεκριμένη ιπποδρομία είναι αυτό που ισχύει στο κράτος στο οποίο πραγματοποιείται η ιπποδρομία.
Εξάλλου, δεδομένου ότι το σύστημα των νομίμων και φορολογικών κρατήσεων για τα στοιχήματα επί των ιπποδρομιών που διοργανώνονται σε ένα κράτος μέλος θεσπίστηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι κανονιστικής και οικονομικής φύσεως ιδιαιτερότητες της ιπποδρομίας και του στοιχήματος pari mutuel στο κράτος αυτό, δεν είναι δυνατό να απαιτείται η μεταφορά του συστήματος αυτού στα στοιχήματα pari mutuel επί των ιπποδρομιών που διεξάγονται σε άλλο κράτος μέλος, οι οποίες διοργανώνονται εντός διαφορετικού κανονιστικού και οικονομικού πλαισίου.
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-353/95 P,
Τiercι Ladbroke SA, εταιρία βελγικού δικαίου, εκπροσωπουμένη από τους Jeremy Lever, QC, Christopher Vajda, barrister, και Stephen Kon, solicitor, με αντικλήτους στο Λουξεμβούργο τους δικηγόρους Winandy και Err, 60, avenue Gaston Diderich,
αναιρεσείουσα,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως κατά της αποφάσεως που εξέδωσε στις 18 Σεπτεμβρίου 1995 το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων (πρώτο πενταμελές τμήμα) στην υπόθεση Tiercι Ladbroke κατά Επιτροπής (T-471/93, Συλλογή 1995, σ. ΙΙ-2537), με την οποία ζητείται η αναίρεση της αποφάσεως αυτής,
όπου ο έτερος διάδικος είναι η
Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Eric White, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Carlos Gσmez de la Cruz, μέλος της ίδιας υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,
υποστηριζόμενη από τη
Γαλλική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τον Jean-Franηois Dobelle, αναπληρωτή διευθυντή στη διεύθυνση νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, την Catherine de Salins, υποδιευθύντρια στην ίδια διεύθυνση, και τον Jean-Marc Belorgey, chargι de mission στην ίδια διεύθυνση, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την Πρεσβεία της Γαλλίας, 8 B, boulevard Joseph II,
παρεμβαίνουσα,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
συγκείμενο από τους G. C. Rodrνguez Iglesias, Πρόεδρο, C. Gulmann, H. Ragnemalm και R. Schintgen, προέδρους τμήματος, G. F. Mancini, P. J. G. Kapteyn (εισηγητή), J. L. Murray, D. A. O. Edward, J.-P. Puissochet, G. Hirsch και P. Jann, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Γ. Κοσμάς
γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις αγορεύσεις των διαδίκων κατά τη συνεδρίαση της 21ης Ιανουαρίου 1997,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 13ης Μαου 1997,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 17 Νοεμβρίου 1995, η εταιρία Tiercι Ladbroke SA (στο εξής: Ladbroke) άσκησε, βάσει του άρθρου 49 του Οργανισμού ΕΚ του Δικαστηρίου, αναίρεση κατά της αποφάσεως του Πρωτοδικείου της 18ης Σεπτεμβρίου 1995, Τ-471/93, Tiercι Ladbroke SA κατά Επιτροπής (Συλλογή 1995, σ. ΙΙ-2537, στο εξής: αναιρεσιβαλλομένη απόφαση), με την οποία το Πρωτοδικείο απέρριψε την προσφυγή της Ladbroke, με την οποία η τελευταία είχε ζητήσει την ακύρωση της περιεχομένης στο από 18 Ιανουαρίου 1993 έγγραφο αποφάσεως της Επιτροπής, περί απορρίψεως της καταγγελίας (IV/34.013) που είχε υποβάλει η Ladbroke βάσει των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΟΚ (στο εξής: η επίδικη απόφαση).
2 Από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι στις 18 Μαρτίου 1991 το γαλλικό Pari mutuel urbain (στο εξής: PMU), που αποτελεί όμιλο οικονομικού σκοπού, συγκείμενο από τις κυριότερες εταιρίες ιπποδρομιών στη Γαλλία, και απολαύει αποκλειστικών δικαιωμάτων για την οργάνωση στη Γαλλία στοιχημάτων εκτός ιπποδρόμου επί ιπποδρομιών, για τη σύναψη στοιχημάτων στην αλλοδαπή επί των ιπποδρομιών που οργανώνονται στη Γαλλία και για τη σύναψη στοιχημάτων στη Γαλλία επί των ιπποδρομιών που οργανώνονται στην αλλοδαπή, καθώς και το βελγικό Pari mutuel unifiι, μη κερδοσκοπικό σωματείο, και το SC auxiliaire PMU belge, συνεταιρισμός ο οποίος το επικουρεί (στο εξής από κοινού αποκαλούμενα: βελγικό PMU), που συστάθηκαν από τις έντεκα βελγικές εταιρίες ιπποδρομιών, συνήψαν συμφωνία βάσει της οποίας το PMU εξουσιοδοτείται να δέχεται στη Γαλλία, εξ ονόματος του βελγικού PMU, στοιχήματα επί βελγικών ιπποδρομιών (στο εξής: επίδικη συμφωνία) (σκέψεις 1 έως 3 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
3 Η επίδικη συμφωνία συνήφθη στο πλαίσιο της γαλλικής νομοθεσίας, και ειδικότερα του νόμου 64-1279, της 23ης Δεκεμβρίου 1964, περί των δημοσίων οικονομικών για το 1965 (στο εξής: νόμος 64-1279). Ο νόμος αυτός προβλέπει στο άρθρο 15, παράγραφος 3, ότι οι εταιρίες ιπποδρομιών που έχουν λάβει άδεια να οργανώνουν στοιχήματα του τύπου pari mutuel εκτός ιπποδρόμου μπορούν να εξουσιοδοτούνται να δέχονται στοιχήματα συναπτόμενα στη Γαλλία επί ιπποδρομιών της αλλοδαπής, κατά το μέτρο που τα κατατιθέμενα στοιχήματα συγκεντρώνονται και ενσωματώνονται στη διανομή σε άμεση σχέση με τον ή τους οργανισμούς που έχουν επιφορτισθεί με τη διαχείριση των στοιχημάτων τύπου pari mutuel εντός της οικείας χώρας. Κατά την ίδια αυτή διάταξη, τα στοιχήματα που συλλέγονται κατά τον τρόπο αυτόν υπόκεινται στις ίδιες νόμιμες και φορολογικές κρατήσεις που ισχύουν στη χώρα εντός της οποίας οργανώνεται η ιπποδρομία και τα έσοδα από τις κρατήσεις αυτές κατανέμονται μεταξύ της χώρας όπου συλλέγονται τα στοιχήματα και της χώρας όπου διεξάγεται η ιπποδρομία. Η κατανομή που πραγματοποιείται κατά τον τρόπο αυτόν μπορεί να περιλαμβάνει επίσης ένα ειδικό μερίδιο προοριζόμενο για τα έξοδα διαχειρίσεως (σκέψη 4 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
4 Επιπλέον, το διάταγμα 91-118, της 31ης Ιανουαρίου 1991, περί της συλλογής από το PMU στοιχημάτων επί των ιπποδρομιών που οργανώνονται στο Βέλγιο (στο εξής: διάταγμα 91-118), ορίζει ότι, για το μέχρι 50 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων (FF) τμήμα των ετησίως συλλεγομένων ποσών στοιχημάτων επί των ιπποδρομιών που οργανώνονται στο Βέλγιο, το PMU θα καταβάλλει μηνιαίως το τέλος χαρτοσήμου στον γενικό προϋπολογισμό και 0,876 % του ποσού των στοιχημάτων στο Fonds national des haras et des activitιs hippiques (εθνικό ταμείο ιπποφορβείων και ιππικών δραστηριοτήτων). Κατά το ίδιο αυτό διάταγμα, για το τμήμα των ετησίως συλλεγομένων ποσών στοιχημάτων μεταξύ 50 και 75 εκατομμυρίων FF, προστίθενται στα προαναφερθέντα καταβλητέα ποσά το ένα τρίτο των εσόδων από μια προοδευτικώς αυξανόμενη πρόσθετη εισφορά (στο εξής: ΠΑΠΕ) επί των κερδών, υπέρ του γενικού προϋπολογισμού, και 0,181 % του ποσού των στοιχημάτων υπέρ του Fonds national des haras et des activitιs hippiques. Για το τμήμα των ετησίως συλλεγομένων ποσών στοιχημάτων μεταξύ 75 και 100 εκατομμυρίων FF, στα προαναφερθέντα καταβλητέα ποσά προστίθενται τα δύο τρίτα της ΠΑΠΕ επί των κερδών, υπέρ του γενικού προϋπολογισμού, και 0,362 % του ποσού των στοιχημάτων υπέρ του Fonds national des haras et des activitιs hippiques. Τέλος, για το άνω των 100 εκατομμυρίων FF τμήμα των ετησίως συλλεγομένων ποσών στοιχημάτων, στα καταβλητέα αυτά ποσά προστίθεται το σύνολο των εσόδων από την ΠΑΠΕ επί των κερδών υπέρ του γενικού προϋπολογισμού και 0,543 % του ποσού των στοιχημάτων υπέρ του Fonds national des haras et des activitιs hippiques (σκέψη 5 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
5 Στη Γαλλία, το συνολικό ποσοστό των διαφόρων νομίμων και φορολογικών παρακρατήσεων, στις οποίες μπορεί να υπόκειται το ποσό των συλλεγομένων στοιχημάτων επί των ιπποδρομιών, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 30 %, ενώ στο Βέλγιο οι παρακρατήσεις αυτές μπορούν να ανέλθουν, σύμφωνα με το άρθρο 44, παράγραφος 2, στοιχείο d, του βασιλικού διατάγματος της 8ης Ιουλίου 1970, περί γενικού κανονισμού των εξομοιουμένων με τον φόρο εισοδήματος εισφορών, στο 35 % κατ' ανώτατο όριο (σκέψεις 6 και 7 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
6 Στο νομοθετικό αυτό πλαίσιο, η επίδικη συμφωνία ορίζει ότι οι κρατήσεις επί των εσόδων από τα συναπτόμενα στη Γαλλία στοιχήματα επί των βελγικών ιπποδρομιών, ποσοστού 35 % κατά τις συνδυασμένες διατάξεις της προαναφερθείσας γαλλικής και βελγικής νομοθεσίας, κατανέμονται σύμφωνα με ένα σύστημα το οποίο λαμβάνει υπόψη το ύψος του πραγματοποιηθέντος κύκλου εργασιών. Προς τούτο, η επίδικη συμφωνία προβλέπει τέσσερα τμήματα. Το πρώτο τμήμα αποτελείται από τον κύκλο εργασιών μέχρι 50 εκατομμυρίων FF· οι δικαιούχοι γαλλικοί δημόσιοι οργανισμοί λαμβάνουν το 6,386 % της κρατήσεως και οι βελγικοί το 23,114 %. Το δεύτερο τμήμα αποτελείται από τον κύκλο εργασιών μεταξύ 50 και 75 εκατομμυρίων FF· το γαλλικό μερίδιο αυξάνεται σε 10,817 % και το βελγικό μερίδιο μειώνεται σε 16,183 %. Το τρίτο τμήμα αποτελείται από τον κύκλο εργασιών μεταξύ 75 και 100 εκατομμυρίων FF· το γαλλικό μερίδιο ανέρχεται σε 15,238 % και το βελγικό μερίδιο σε 9,762 %. Τέλος, για κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατομμυρίων FF, το βελγικό μερίδιο μειώνεται σε 5,602 % και το γαλλικό μερίδιο αυξάνεται σε 19,169 % (σκέψη 8 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
7 Στις 12 Ιουλίου 1991, η Ladbroke, η δραστηριότητα της οποίας συνίσταται στο να δέχεται στο Βέλγιο στοιχήματα pari ΰ la cote επί των ιπποδρομιών που διεξάγονται στο εξωτερικό, κατάγγειλε το PMU, το βελγικό PMU και τη Γαλλική Δημοκρατία ενώπιον της Επιτροπής, δυνάμει, ιδίως, των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης. Με την καταγγελία αυτή κάλεσε την Επιτροπή να διαπιστώσει ότι η επίδικη συμφωνία είχε ως αποτέλεσμα τη χορήγηση από τη Γαλλική Δημοκρατία στο βελγικό PMU μη κοινοποιηθείσας παράνομης κρατικής ενίσχυσης (σκέψη 9 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
8 Η Ladbroke υπογράμμισε με την καταγγελία της ότι τα συναφθέντα στη Γαλλία στοιχήματα, κατά την επίδικη συμφωνία, συλλέγονται και διεκπεραιώνονται κατά τον ίδιον τρόπο με τα στοιχήματα επί των γαλλικών ιπποδρομιών που εντάσσονται στο γαλλικό σύστημα και συγκεντρώνονται σύμφωνα με το σύστημα αθροίσεως του PMU με τα μέσα και την τεχνολογία αυτού. Αφού μεταφερθούν, κατόπιν, από το γαλλικό σύστημα στο βελγικό σύστημα αθροίσεως, τα ποσά των συναφθέντων στη Γαλλία στοιχημάτων επί των βελγικών ιπποδρομιών υπόκεινται σε παρακράτηση 35 %, σύμφωνα με τη βελγική νομοθεσία. Από αυτήν την παρακράτηση του 35 %, το ποσό που αντιστοιχεί στο 26 % παραμένει στο βελγικό PMU και το υπόλοιπο 9 % επιστρέφεται στο γαλλικό σύστημα, εκ του οποίου το 4 % περίπου καταβάλλεται στο γαλλικό Δημόσιο και το 5 % περίπου στις γαλλικές εταιρίες ιπποδρομιών. Αντιθέτως, όσον αφορά τα ποσά των στοιχημάτων επί των γαλλικών ιπποδρομιών που συνάπτονται στη Γαλλία, από την παρακράτηση του 30 % περίπου καταβάλλεται το 18 % στο γαλλικό Δημόσιο και το 10 % στις εταιρίες ιπποδρομιών (σκέψη 10 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
9 Ως εκ τούτου, η Ladbroke ισχυρίστηκε ότι το γεγονός ότι το γαλλικό Δημόσιο, το PMU και οι εταιρίες ιπποδρομιών λαμβάνουν μόνον το 9 % της παρακρατήσεως επί των ποσών των στοιχημάτων επί των βελγικών ιπποδρομιών και όχι το 28 %, όπως πράττουν με την παρακράτηση επί των ποσών των στοιχημάτων επί των γαλλικών ιπποδρομιών, αποτελεί φορολογική μεταχείριση η οποία, συνεπαγόμενη επιβάρυνση του γαλλικού Δημοσίου και όφελος για το βελγικό PMU που τυγχάνει αυτής της ευνοϋκής μεταχειρίσεως, αποτελεί παράνομη κρατική ενίσχυση υπέρ του τελευταίου (σκέψη 11 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
10 Με την επίδικη απόφαση η Επιτροπή απέρριψε την καταγγελία της Ladbroke σχετικά με τον ισχυρισμό της χορηγήσεως παράνομης κρατικής ενίσχυσης, για τους ακόλουθους λόγους:
- η παρακράτηση επί των εσόδων από τα ιπποδρομικά στοιχήματα δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως φόρος, διότι και αυτή υπόκειται σε φορολογικής φύσεως κρατήσεις υπέρ του Δημοσίου και διότι, τόσο στη Γαλλία όσο και στο Βέλγιο, ποικίλλει ανάλογα με διαφόρους παράγοντες (σκέψη 14 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως),
- αφού αφαιρεθούν οι «αποκλειστικώς γαλλικές» εισφορές, που ανέρχονται σε 5 % περίπου, η κράτηση ποσοστού 18 % υπέρ του γαλλικού Δημοσίου που εφαρμόζεται επί της εισφοράς του 30 %, στην οποία υπόκεινται τα ποσά των στοιχημάτων επί των γαλλικών ιπποδρομιών, μειώνεται σε λιγότερο από το 13 % και προσεγγίζει την κράτηση του 6,4 %, στην οποία υπόκειται σήμερα η παρακράτηση του 35 % που επιβάλλεται στα συναπτόμενα στη Γαλλία στοιχήματα επί των βελγικών ιπποδρομιών (σκέψη 15 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως),
- το τμήμα της παρακρατήσεως που αναλογεί στο βελγικό PMU είναι σχεδόν το ίδιο σε ποσοστό είτε ο τόπος συνάψεως του στοιχήματος βρίσκεται στη Γαλλία είτε στο Βέλγιο (σκέψη 16 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως),
- η επίδικη συμφωνία θεωρούμενη συνολικώς, δεν φαίνεται πλεονεκτική για το βελγικό PMU, παρά μόνον στην αρχική της φάση, λόγω της μειώσεως του μεριδίου του τελευταίου στην παρακράτηση στην οποία υπόκεινται τα υψηλότερα κλιμάκια του κύκλου εργασιών (σκέψη 17 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
11 Πάντως, για να μπορέσει να λάβει υπόψη κάθε νέο πραγματικό περιστατικό, καθώς και το ενδεχόμενο, στα προσεχή έτη, να εφαρμοσθεί η συμφωνία πέραν της αρχικής φάσεως, η Επιτροπή, επιφυλάχθηκε του δικαιώματος να επανεξετάσει τη συμφωνία μετά από χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών και κάλεσε τις γαλλικές αρχές να της υποβάλλουν ετήσια έκθεση περί της εφαρμογής της επίδικης συμφωνίας (σκέψη 18 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).
12 Με την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση το Πρωτοδικείο απέρριψε, στις σκέψεις 58 έως 63, την ασκηθείσα κατά της επίδικης απόφασης προσφυγή κρίνοντας, κατά τα ουσιώδη, ότι η Επιτροπή, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει πλεονέκτημα που συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ του βελγικού PMU, στηρίχθηκε σε σύγκριση μεταξύ των εισπράξεων που πραγματοποιεί το βελγικό PMU στη Γαλλία και στο Βέλγιο.
13 Το Πρωτοδικείο έκρινε πάντως στη σκέψη 68 ότι η αιτιολογία της επίδικης απόφασης δεν μπορούσε να διαλύσει έναντι της Ladbroke κάθε αμφιβολία όσον αφορά το βάσιμο της αρνήσεως της Επιτροπής να δεχθεί την ύπαρξη πλεονεκτήματος υπέρ του βελγικού PMU και της απορρίψεως της καταγγελίας της και, ως εκ τούτου, πρέπει να θεωρηθεί ότι η Επιτροπή συνέβαλε εν μέρει στην άσκηση της προσφυγής. Κατά συνέπεια, κάθε διάδικος, περιλαμβανομένης και της Γαλλικής Δημοκρατίας που παρενέβη στη δίκη, έφερε τα δικά του δικαστικά έξοδα.
14 Κατά την προφορική διαδικασία η Γαλλική Κυβέρνηση πληροφόρησε το Δικαστήριο ότι η επίδικη συμφωνία έπαψε να εφαρμόζεται την 1η Οκτωβρίου 1996, κυρίως λόγω του ότι τα ποσά των στοιχημάτων ήταν ανεπαρκή.
15 Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται λεπτομερέστερα στις σκέψεις 1 έως 18 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
16 Με την αίτηση αναιρέσεως η Ladbroke ζητεί από το Δικαστήριο:
1) να δεχθεί την αίτηση αναιρέσεως και να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση,
2) να ακυρώσει την επίδικη απόφαση, και
3) να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά της έξοδα της διαδικασίας τόσο ενώπιον του Πρωτοδικείου όσο και ενώπιον του Δικαστηρίου.
17 Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τη Ladbroke στα δικαστικά έξοδα.
18 Η Γαλλική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως.
19 Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η Ladbroke επικαλείται νομική πλάνη, καθότι το Πρωτοδικείο παρέλειψε να εξετάσει ρητά τα επιχειρήματα που αυτή προέβαλε όσον αφορά τους λόγους για τους οποίους η επίδικη συμφωνία εμπεριέχει κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 της Συνθήκης, θεωρώντας, κακώς, ότι η επίδικη συμφωνία δεν παρέχει πλεονέκτημα στο βελγικό PMU.
20 Τα τέσσερα σκέλη του ισχυρισμού αυτού αναφέρονται στη συλλογιστική του Πρωτοδικείου που διατυπώνεται διαδοχικά στις σκέψεις 58, 59, 60 και 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
21 Η Ladbroke στρέφεται, πρώτον, κατά της συλλογιστικής που περιέχεται στη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στην οποία το Πρωτοδικείο θεώρησε, κατά τα ουσιώδη, ότι το άνοιγμα της γαλλικής αγοράς συνάψεως στοιχημάτων επί των ιπποδρομιών, το οποίο επέτρεψε στο βελγικό PMU να έρθει σε επαφή, μέσω του PMU, με τους Γάλλους παίκτες, αποτελεί επιλογή του Γάλλου νομοθέτη, η οποία, ως τοιαύτη, δεν μπορεί να επικριθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης για τον λόγο και μόνον ότι η εφαρμογή της επίδικης συμφωνίας μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των εισπράξεων του βελγικού PMU.
22 Η Ladbroke αναγνωρίζει μεν ότι η άδεια που δίνει ένα κράτος μέλος σε επιχείρηση άλλου κράτους μέλους να έχει πρόσβαση στην εθνική αγορά του δεν αποτελεί καθεαυτή κρατική ενίσχυση, πλην όμως φρονεί ότι αυτό δεν ισχύει οσάκις τα έσοδα που αποκομίζει η επιχείρηση αυτή από το άνοιγμα της αγοράς είτε προέρχονται απευθείας από αυτό το κράτος μέλος είτε από την ενδεχομένη, κατ' εντολή του κράτους, μεταβίβαση χρηματικού ποσού. Σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να τεκμαίρεται ότι τα έσοδα αυτά συνιστούν ενισχύσεις χορηγούμενες από το κράτος ή με κρατικούς πόρους, κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης, εκτός αν αποδεικνύεται ότι αποτελούν πράγματι πληρωμή για υπηρεσίες που παρέσχε η αλλοδαπή επιχείρηση είτε στο κράτος είτε στον μεταβιβάζοντα τα χρηματικά ποσά.
23 Κατά την Ladbroke, το Πρωτοδικείο όφειλε, συνεπώς, να εξετάσει αν τα γαλλικά έσοδα του γαλλικού PMU προέρχονται, όπως υποστήριξε η ίδια, από το κράτος ή από κρατικούς πόρους μέσω υποχρεωτικής εισφοράς προβλεπομένης από τους κανόνες του γαλλικού δημοσίου δικαίου και ενός συστήματος μεταβιβάσεως κεφαλαίων κατ' εντολή του γαλλικού Δημοσίου. Σε περίπτωση θετικής απαντήσεως, το Πρωτοδικείο όφειλε να εξετάσει, στη συνέχεια, ποιο τμήμα των εσόδων αυτών μπορούσε ενδεχομένως να θεωρηθεί ότι αποτελεί το λογικό αντάλλαγμα για υπηρεσίες που παρέχει το βελγικό PMU στο PMU.
24 Συναφώς πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 92 της Συνθήκης ορίζει ότι «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμο διά της ευνοϋκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν η παρούσα συνθήκη ορίζει άλλως.»
25 Επομένως, για να υπάρχει κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της διατάξεως αυτής πρέπει αφενός να υπάχει ενίσχυση που συνιστά ευνοϋκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής και αφετέρου το πλεονέκτημα αυτό να προέρχεται από το κράτος ή από κρατικούς πόρους.
26 Κατά συνέπεια, εφόσον η αιτιολογία της επίδικης απόφασης σχετικά με την έλλειψη πλεονεκτήματος υπέρ του βελγικού PMU ήταν ορθή, ορθώς το Πρωτοδικείο έκρινε ότι ο μοναδικός αυτός λόγος αρκούσε για να στηρίξει την απόρριψη της καταγγελίας χωρίς να απαιτείται να εξετάσει το Πρωτοδικείο τα επιχειρήματα της Ladbroke, ότι δηλαδή τα γαλλικά έσοδα του βελγικού PMU προέρχονται από υποχρεωτική εισφορά προβλεπομένη από τους κανόνες του γαλλικού δημοσίου δικαίου.
27 Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν ορθώς το Πρωτοδικείο επικύρωσε την αιτιολογία της επίδικης απόφασης σχετικά με την έλλειψη ευνοϋκής μεταχειρίσεως του βελγικού PMU.
28 Συναφώς, η Ladbroke αμφισβητεί τη συλλογιστική που περιέχεται στις σκέψεις 59 έως 63 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στις οποίες το Πρωτοδικείο δεν επέκρινε την αιτιολογία της επίδικης απόφασης, κατά την οποία το βελγικό PMU δεν έτυχε ευνοϋκής μεταχειρίσεως διότι οι εισπράξεις που πραγματοποιεί κατ' εφαρμογή της επίδικης συμφωνίας από τα συναπτόμενα στη Γαλλία στοιχήματα ανέρχονται σε ποσοστό ίσο με το ποσοστό των εισπράξεων που θα πραγματοποιούσε αν δεχόταν το ίδιο απευθείας στο Βέλγιο τα στοιχήματα επί των βελγικών ιπποδρομιών.
29 Το Πρωτοδικείο έκρινε μεταξύ άλλων στις σκέψεις 60 και 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι η σύγκριση μεταξύ των εισπράξεων που πραγματοποίησε το βελγικό PMU στη Γαλλία και στο Βέλγιο επί των στοιχημάτων βελγικών ιπποδρομιών ήταν το κατάλληλο κριτήριο προκειμένου να κριθεί αν υπάρχει ή δεν υπάρχει πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 92, υπέρ του βελγικού PMU, δεδομένου ότι το άρθρο 15, παράγραφος 3, του νόμου 64-1279 θέτει τον γενικό κανόνα ότι τα στοιχήματα επί των ιπποδρομιών στην αλλοδαπή υπόκεινται στις ίδιες νόμιμες και φορολογικές κρατήσεις που ισχύουν στη χώρα εντός της οποίας οργανώνονται οι ιπποδρομίες. Το Πρωτοδικεί έκρινε συνεπώς ότι η μεταχείριση της οποίας τυγχάνει στη Γαλλία η παρακράτηση επί των στοιχημάτων βελγικών ιπποδρομιών, που έχει ως αποτέλεσμα να περιέρχεται στο βελγικό PMU ένα μέρος της παρακρατήσεως αυτής παρόμοιο με το μερίδιο που θα του περιερχόταν κατόπιν της επιβολής των βελγικών νομίμων και φορολογικών κρατήσεων, δεν συνιστά μέτρο που παρεκκλίνει από την οικονομία του γενικού συστήματος, αλλ' αντιθέτως συνάδει προς αυτό το σύστημα.
30 Η Ladbroke ισχυρίζεται, αντιθέτως, ότι η σύγκριση έπρεπε να γίνει μεταξύ των παρακρατήσεων επί των συναπτομένων στη Γαλλία στοιχημάτων επί μη γαλλικών ιπποδρομιών και των παρακρατήσεων επί των συναπτομένων στη Γαλλία στοιχημάτων επί γαλλικών ιπποδρομιών. Πράγματι αν ένα κράτος μέλος επιθυμεί να ασκήσει την εξουσία του έναντι μιας συγκεκριμένης οικονομικής δραστηριότητας (είτε υπό τη μορφή φορολογίας είτε με την επιβολή παρακρατήσεων), θα πρέπει να αντιμετωπίσει με όμοιο τρόπο ολόκληρη τη συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα. Ως γενικό σύστημα θεσπίσεως νομίμων και φορολογικών κρατήσεων για τη σύναψη στοιχημάτων στη Γαλλία πρέπει να θεωρηθεί, επομένως, αντίθετα προς όσα δέχτηκε το Πρωτοδικείο, το σύστημα που διέπει τα συναπτόμενα στη Γαλλία στοιχήματα και όχι αυτό που θεσπίστηκε με το άρθρο 15, παράγραφος 3, του νομου 64-1279 από το οποίο μάλιστα ωφελείται μόνο το βελγικό PMU.
31 Βεβαίως μόνη η σύγκριση μεταξύ των εσόδων που πραγματοποιεί το βελγικό PMU στη Γαλλία και αυτών που θα πραγματοποιούσε αν τα ίδια στοιχήματα είχαν συναφθεί στο Βέλγιο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αρκεί για να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι το βελγικό PMU δεν τυγχάνει ευνοϋκής μεταχειρίσεως.
32 Στις σκέψεις 61 έως 63 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το Πρωτοδικείο εξέτασε πάντως και το επιχείρημα της Ladbroke ότι η παρακράτηση επί των βελγικών ιπποδρομιών πρέπει να τυγχάνει της ίδιας μεταχειρίσεως με την παρακράτηση επί του ποσού των στοιχημάτων επί των γαλλικών ιπποδρομιών, η οποία περιέρχεται στο PMU.
33 Όμως η συλλογιστική της Ladbroke αγνοεί την ιδιαιτερότητα των στοιχημάτων επί των βελγικών ιπποδρομιών και αυτό που τις διαφοροποιεί από τα στοιχήματα επί των γαλλικών ιπποδρομιών. Εφόσον οι δύο κατηγορίες στοιχημάτων δεν είναι ακριβώς ίδιες, η ύπαρξη πλεονεκτήματος κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης δεν μπορεί να συναχθεί, άνευ ετέρου, από τη διαφορετική μεταχείριση των εν λόγω στοιχημάτων.
34 Συναφώς πρέπει πρώτον να σημειωθεί ότι το στοίχημα του τύπου pari mutuel χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι τα ποσά των στοιχημάτων απαρτίζουν ένα κοινό συνολικό ποσό το οποίο, μετά από διάφορες παρακρατήσεις, διανέμεται στους τυχερούς ισομερώς ανεξαρτήτως της προελεύσεως των στοιχημάτων, πράγμα που σημαίνει ότι το τμήμα των ποσών που περιέρχεται στους τυχερούς δεν είναι δυνατό να ποικίλλει αναλόγως των κρατών στα οποία συνάπτονται τα στοιχήματα. Η ομαλή λειτουργία ενός τέτοιου συστήματος δεν εξασφαλίζεται παρά μόνον αν το ποσοστό των παρακρατήσεων επί των ποσών των στοιχημάτων για μια συγκεκριμένη ιπποδρομία είναι αυτό που ισχύει στο κράτος στο οποίο πραγματοποιείται η ιπποδρομία.
35 Εν συνεχεία, πρέπει να σημειωθεί ότι το σύστημα των νομίμων και φορολογικών κρατήσεων που ισχύει για τα στοιχήματα επί των γαλλικών ιπποδρομιών θεσπίστηκε αφού ελήφθησαν υπόψη οι κανονιστικής και οικονομικής φύσεως ιδιαιτερότητες της ιπποδρομίας και του στοιχήματος του τύπου pari mutuel στη Γαλλία. Δεν είναι δυνατό να απαιτείται η μεταφορά του συστήματος αυτού στα στοιχήματα τύπου pari mutuel επί των βελγικών ιπποδρομιών, οι οποίες διοργανώνονται εντός διαφορετικού κανονιστικού και οικονομικού πλαισίου. Εξάλλου, δεδομένου ότι τα ποσοστά της παρακρατήσεως στη Γαλλία και στο Βέλγιο διαφέρουν, η δε εφαρμογή των βελγικών ποσοστών στα στοιχήματα που συνάπτονται στη Γαλλία δικαιολογείται από τους μνημονευομένους στη σκέψη 34 της παρούσας απόφασης λόγους, οι οποίοι ανάγονται στη λογική του στοιχήματος τύπου pari mutuel, η κατανομή αυτής της παρακρατήσεως μεταξύ των διαφόρων δικαιούχων δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να γίνεται ακριβώς επί της αυτής βάσεως και στις δύο περιπτώσεις.
36 Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να προσαφθεί στον Γάλλο νομοθέτη ότι μεταχειρίστηκε κατά διαφορετικό τρόπο στη Γαλλία τα στοιχήματα επί των γαλλικών ιπποδρομιών από τα στοιχήματα επί των αλλοδαπών ιπποδρομιών, προβλέποντας στο άρθρο 15, παράγραφος 3, του νόμου 64-1279 ότι τα στοιχήματα επί των ιπποδρομιών που διεξάγονται στην αλλοδαπή υπόκεινται στις νόμιμες και φορολογικές κρατήσεις που ισχύουν στη χώρα οργανώσεως των ιπποδρομιών.
37 Επομένως, ορθώς το Πρωτοδικείο έκρινε στη σκέψη 63 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι δεν μπορεί να γίνει δεκτή η άποψη της Ladbroke, κατά την οποία η μεταχείριση της οποίας τυγχάνουν τα ποσά των στοιχημάτων επί των βελγικών ιπποδρομιών, στην οποία οφείλεται το καταγγελλόμενο υπέρ του βελγικού PMU πλεονέκτημα, πρέπει να εναρμονισθεί με τη μεταχείριση της οποίας τυγχάνει η παρακράτηση που αναλογεί στο PMU.
38 Το συμπέρασμα αυτό, εξάλλου, δεν αναιρείται από το γεγονός ότι, μέχρι σήμερα, το γενικό σύστημα που διέπει τα στοιχήματα επί των ιπποδρομιών στην αλλοδαπή έχει εφαρμοστεί μόνο στα στοιχήματα επί των ιπποδρομιών που οργανώνονται στο Βέλγιο. Πρέπει να σημειωθεί συναφώς ότι το άρθρο 15, παράγραφος 3, του νόμου 64-1279, που προβλέπει ότι οι εταιρίες ιπποδρομιών που έχουν λάβει άδεια να οργανώνουν στοιχήματα τύπου pari mutuel εκτός ιπποδρόμου μπορούν να εξουσιοδοτούνται να δέχονται στοιχήματα συναπτόμενα στη Γαλλία επί ιπποδρομιών της αλλοδαπής, υπήρχε πολύ πριν την έκδοση του διατάγματος 91-118, καθώς και πριν από τη σύναψη της επίδικης συμφωνίας, και ότι τα τελευταία αυτά κείμενα ακολουθούν το γενικό σύστημα που θέσπισε η διάταξη αυτή.
39 Βάσει των προεκτεθέντων, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
40 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Ladbroke ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
41 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 5, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα. Συνεπώς η Γαλλική Δημοκρατία πρέπει να φέρει τα δικαστικά της έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:
1) Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2) Καταδικάζει την εταιρία Tiercι Ladbroke SA στα δικαστικά έξοδα.
3) Η Γαλλική Δημοκρατία φέρει τα δικαστικά της έξοδα.
Full & Egal Universal Law Academy