KONKLUŻJONIJIET TA’ L-AVUKAT ĠENERALI
JACOBS
ippreżentati fit-22 ta' Jannar 2004 (1)
Kawża C-332/01
Ir-Repubblika Ellenika
vs
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej
1. F’dan il-każ, il-Greċja qed tfittex li tiġi annullata parzjalment id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2001/557/KE tal-11 ta’ Lulju 2001, li teskludi mill-finanzjament tal-Komunità ċertu nfiq li sar mill-Istati Membri taħt is-Sezzjoni Garanziji tal-Fond Ewropew Agrikolu ta’ Gwida u Garanzija (FAEGG) (‘id-deċiżjoni’ jew ‘id-deċiżjoni kkontestata’).(2)
2. Il-Greċja tikkontesta b’mod partikolari l-esklużjoni tal-Kummissjoni mill-finanzjament tal-Komunità ta’ nfiq fis-setturi tal-qoton, żejt taż-żebbuġa, għeneb imnixxef, nagħaġ u mogħoż.
3. Qabel ma jiġu eżaminati fid-dettal it-talbiet u l-argumenti tal-Greċja, jista’ jkun ta’ għajnuna jekk jiġu stabbiliti l-elementi prinċipali tal-kuntest leġiżlattiv li jirregola l-finanzjament tal-Politika Komuni Agrikola u l-approvazzjoni tal-kontijiet taħt il-Fond.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni komunitarja ewlenija
4. Ir-regoli bażiċi dwar il-finanzjament tal-Politika Komuni Agrikola huma stipulati fir-Regolament Nru 729/70 (3) li jipprovdi illi l-Fond għandu jiffinanzja miżuri komuni adottati biex jitwettqu l-għanijiet stabbiliti fl-Artikolu 33(1)(a) KE, inklużi interventi li jkunu intiżi biex jistabilizzaw is-swieq agrikoli, meħudin skond ir-regoli tal-Komunità fil-qafas ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq agrikoli. (4)
5. L-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 729/70 jipprevedi l-approvazzjoni tal-kontijiet ippreżentati mill-entitajiet nazzjonali li għandhom is-setgħa li jagħmlu nfiq dwar tranżazzjonijiet li huma eliġibbli li jiġu ffinanzjati mill-Fond (‘aġenżiji għal ħlas’). L-ewwel subparaġrafu ta’ l-Artikolu 5(2)(c) jirrikjedi b’mod espliċitu li l-Kummissjoni teskludi mill-finazjament komunitarju nfiq li ma jkunx sar in konformità mar-regoli tal-Komunità.
6. L-Artikolu 5(2)(c) ikompli jipprovdi kif ġej:
‘Qabel ma tiġi meħudha deċiżjoni li tirrifjuta finanzjament, ir-riżultati tal-verifiki tal-Kummissjoni u r-risposti ta’ l-Istati Membri konċernati għandhom jiġu notifikati bil-miktub, u in segwitu ż-żewġ partijiet għandhom ifittxu li jilħqu ftehim dwar l-azzjoni li għandha tittieħed.
Jekk l-ebda ftehim ma jiġi milħuq, l-Istat Membru jista’ jitlob li jingħata bidu għal proċedura bl-iskop li ssir medjazzjoni bejn il-pożizzjonijiet rispettivi matul perijodu ta’ erba’ xhur, ir-riżultati ta’ liema għandhom jinġabru f’rapport mibgħut lil u eżaminat mill-Kummissjoni, qabel ma tiġi meħudha deċiżjoni li tirrifjuta l-finanzjament.
Il-Kummissjoni għandha tivvaluta l-ammonti li għandhom jiġu esklużi wara li tqis b’mod partikolari l-grad ta’ non-konformità li tinstab. Il-Kummissjoni għandha tieħu in kunsiderazzjoni n-natura u l-gravità ta’ l-infrazzjoni u t-telf finanzjarju li ġġarrab il-Komunità.
Rifjut għal finanzjament m’għandux jinvolvi nefqa li saret qabel l-24 xahar preċedenti għall-komunikazzjoni bil-miktub mill-Kummissjoni tar-riżultati ta’ dawk il-verifiki lil Istat Membru in kwistjoni. ...’ (5)
7. L-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 729/70 jeżiġi illi l-Istati Membri jieħdu miżuri jiżguraw l-eżekuzzjoni korretta ta’ tranżazzjonijiet iffinanzjati mill-Fond, li jipprevjenu rregolaritajiet u li jirkupraw flejjes li jintilfu b’dan il-mod. Fil-parti l-kbira tas-setturi agrikoli, miżuri speċifiċi tal-Komunità jistabbilixxu fid-dettal liema miżuri l-Istati Membri għandhom jadottaw sabiex iwettqu l-obbligi ġenerali tagħhom taħt l-Artikolu 8(1). (6)
8. Il-Kummissjoni għandha s-setgħa, taħt l-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 729/70, li tieħu numru ta’ miżuri sabiex tivverifika u tissupplementa l-informazzjoni u d-dokumenti ppreżentati mill-awtoritajiet ta’ l-Istati Membri. Per eżempju tista’ twettaq spezzjonijiet fil-post u għandha dritt ta’ aċċess għall-kotba u dokumenti kollha relatati ma’ l-infiq iffinanzjat mill-Fond u li tmexxi u tagħmel arranġamenti ma’ l-Istati Membri biex isiru indaġini u spezzjonijiet.
9. L-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 1663/95 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 729/70 dwar il-proċedura għall-approvazzjoni tal-kontijiet tas-Sezzjoni tal-Garanziji tal-FAEGG (7) jistipula, safejn dan huwa rilevanti:
“Meta, bħala riżultat ta’ xi indaġini, l-Kummissjoni tikkunsidra li nfiq ma sarx skond ir-regoli tal-Komunità, għandha tikkomunika lill-Istat Membru in kwistjoni dak li tkun sabet, il-miżuri li għandhom jittieħdu biex tiġi żgurata osservanza fil-futur, u stima ta’ kwalsiasi nfiq li tista’ tipproponi li teskludi skond l-Artikolu 5(2)(c) tar-Regolament Nru 729/70. Il-komunika għandha tagħmel referenza għal dan ir-Regolament… .”
L-interpretazzjoni tal-Qorti tal-leġiżlazzjoni ewlenija
10. Il-Qorti żviluppat numru ta’ prinċipji rilevanti għal kontestazzjonijiet minn Stati Membri tal-legalità ta’ tnaqqis effettwat mill-Kummissjoni.
11. Fl-ewwel lok, huwa car li r-Regolament Nru 729/70 jippermetti lill-Kummissjoni taddebita biss lill-FAEGG somom imħallsin skond ir-regoli applikabbli fis-setturi agrikoli differenti(8) u konsegwentement jobbliga lil Kummissjoni tirrifjuta l-finanzjament ta’ nfiq meta ssib li seħħew irregolaritajiet:(9) l-għan tal-proċedura tal-FAEGG għall-approvazzjoni tal-kontijiet, li tivverifika li rifużjonijiet u li interventi jsiru skond ir-regoli tal-Komunità, u b’hekk tiggarantixxi li l-kummerċjanti kollha jkunu suġġetti għall-istess kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni, jiġi ppreġudikat jekk il-Kummissjoni kienet setgħet, fejn issib prattika nazzjonali li kienet irregolari, tinvoka poter diskrezzjonali biex taċċettaha jew tirrifjutaha għal finanzjament mill-Komunità skond il-gravità tar-riperkussjonijiet finanzjarji għall-FAEGG.(10) Konsegwentement huma l-Istati Membri li għandom jagħmlu tajjeb għal kull somma oħra mħallsa, u b’mod partikolari għal kull ammonti li l-awtoritajiet nazzjonali bi żball ħasbu li kienu awtorizzati jħallsu f’dan il-kuntest. (11)
12. B’mod aktar partikolari, l-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 729/70 jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu ġenerali li jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jaċċertaw irwieħom li tranżazzjonijiet iffinanzjati mill-FAEGG ġew attwalment imwettqa u li ġew eżegwiti korrettament, li jipprevjenu u jittrattaw irregolaritajiet u li jirkupraw flejjes mitlufa minhabba rregolaritajiet jew traskuraġni, anki jekk l-att speċifiku tal-Komunità ma jipprovdix espressament għall-adozzjoni ta’ miżuri partikolari ta’ superviżjoni. Isegwi wkoll minn din id-dispożizzjoni, ikkunsidrat fid-dawl tal-kooperazzjoni leali mal-Kummissjoni kif stipulat fl-Artikolu 10 KE, b’attenzjoni partikolari għall-użu korrett tar-riżorsi tal-Komunità, illi l-Istati Membri huma mitluba jistabbilixxu verifiki amministrattivi komprensivi u spezzjonijiet fil-post, u b’hekk jiggarantixxu l-osservanza xierqa tal-kundizzjonijiet sostantivi u formali għall-għoti tal-premi in kwistjoni. Dawn il-verifiki għandhom ikunu tali li ma jkun hemm ebda dubju dwar ir-regolarità ta’ l-infiq addebitat lill-FAEGG.(12) Fejn regolament jipprovdi għal miżuri speċifiċi ta’ superviżjoni, l-Istati Membri għandhom japplikawhom u ma jkunx meħtieg li tiġi eżaminata fil-mertu l-veduta tagħhom li xi sistema oħra ta’ superviżjoni hija aktar effettiva.(13)
13. Fir-rigward ta’ l-oneru tal-prova, minkejja li hu meħtieġ li l-Kummissjoni tiġġustifika d-deċiżjoni tagħħa li tirrifjuta li taddebita l-ispiża li tkun saret minn Stat Membru fuq il-FAEGG billi tipprovdi evidenza ta’ dubju raġonevoli serju dwar l-eżistenża jew l-adegwatezza tal-verifiki li jkunu saru f’dak l-Istat Membru, Madankollu mhix obbligata li tipprova b’mod eżawrjenti li l-verifiki ma kinux adegwati jew li hemm irregolaritajiet fil-figuri ppreżentati minn dak l-Istat, jew anki li tipprovdi dettalji dwar l-inadegwatezza ta’ dawk il-verifiki jew l-ineżattezza tad-data provvduta minnu: dan ta’ l-aħħar huwa fl-aħjar pożizzjoni li jiġbor u jivverifika d-data meħtieġa biex jiġu approvati l-kontijiet tal-FAEGG u konsegwentement huwa l-Istat Membru li għandu jġib l-iktar evidenza dettaljata u komprensiva li għamel verifiki jew illi l-figuri tiegħu jkunu preċiżi, u fejn ikun il-każ li l-asserzjonijiet tal-Kummissjoni ma jkunux korretti.(14) L-Istat Membru m’għandux jirribatti l-konklużjonijiet tal-Kummissjoni b’sempliċi asserzjonijiet li mhumiex sostanzjati b’evidenza ta’ sistema ta’ sorveljanza affidabbli u operattiva. (15)
14. Barra dan huwa l-Istat Membru li għandu jipprova, fejn ikun il-każ, li l-Kummissjoni żbaljat in fir-rigward ta’ l-azzjoni mitluba, fuq livell finanzjarju, b’riżultat ta’ l-allegata infrazzjoni.(16) Jekk il-Kummissjoni ssib li ma hemmx proċeduri adegwati ta’ kontroll, tista’ tirrifjuta li taddebita lill-FAEGG l-infiq kollu in kwistjoni.(17) Fejn, minflok ma tirrifjuta l-infiq kollu milqut bl-infrazzjoni, il-Kummissjoni tkun fittxet li tistabbilixxi regoli li jittrattaw l-irregolaritajiet b’mod differenti, skond il-gravità tan-nuqqasijiet fil-verifiki u l-grad ta’ riskju għall-FAEGG, huwa l-Istat Membru li għandu jipprova li dawk il-kriterji huma arbitrarji u mhux ġusti. (18)
15. Fir-rigward ta’ l-obbligu li jiġu ddikjarati r-raġunijiet għal deċiżjoni relatata ma’ approvazzjoni ta’ kontijiet, id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet għandha tiġi meqjusa li hija suffiċjenti jekk l-Istat Membru li lilu ġiet komunikata d-deċiżjoni kien involut mill-qrib fil-proċess li wassal għaliha u kien jaf – per eżempju mir-Rapport fil-Qosor jew mill-korrispondenza mal-Kummissjoni – bir-raġunijiet għalfejn il-Kummissjoni kienet tal-fehma li m’għandhiex taddebita s-somma kontestata lill-FAEGG. (19)
16. Fir-rigward ta’ l-obbligu tal-Kummissjoni taħt l-Artikolu 8(1) tar- Regolament Nru 1663/95 u l-Artikolu 5(2)(c) tar-Regolament Nru 129/70, l-Artikolu 8(1) jikkomplementa l-Artikolu 5(2)(c), billi jistabbilixxi r-rekwiżiti li għandhom jiġu milħuqa mill-‘komunika bil-miktub tal-Kummissjoni tar-riżultati tal-verifiki tagħha lil Istat Membru in kwistjoni’ fit-tifsira ta’ din l-aħħar dispożizzjoni. (20) Dik il-komunika għandha għaldaqstant tiddikjara l-miżuri korrettivi li għandhom jittieħdu biex tiġi żgurata konformità fil-futur, għandha tinkludi stima ta’ kull infiq li l-Kummissjoni tista’ tipproponi li teskludi u li tagħmel riferiment għar-Regolament Nru 1663/95; l-Istat Membru għandu jingħata xahrejn biex iwieġeb għaliha.
17. L-iskop tar-rekwiżiti imposti bil-leġiżlazzjoni huwa li tingħata s-setgħa lill-Istat Membru in kwistjoni biex jaċċerta b’mod preċiż id-data minn meta l-limitazzjoni temporali għandha tiġi kalkolata: l-iskop tal-perijodu ta’ esklużjoni huwa li tipproteġi l-Istati Membri min nuqqas ta’ ċertezza legali li tkun teżisti jekk il-Kummissjoni setgħet tikkontesta nfiq li jkun sar bosta snin qabel l-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar konformità.(21) Stat Membru jista’ però jitlob il-protezzjoni ta’ dak il-perijodu sal-punt biss illi jkun jaqbel ma’ l-obbligi tiegħu taħt il-leġiżlazzjoni tal-Komunità, b’mod partikolari fir-rigward tal-komunika spontanja ta’ l-informazzjoni meħtieġa għal verifika. B’hekk sabiex jiġi ddeterminat jekk il-perijodu ta’ 24 xahar ġiex osservat, Stat Membru ma għandux jieħu in kunsiderazzjoni biss id-data ta’ meta sar l-infiq, mingħajr ma jieħu in kunsiderazzjoni d-data kont ta’ meta għarraf lil Kummissjoni bl-informazzjoni rilevanti u suffiċjenti dwar tali nfiq, b’mod li jkun jippermetti lil din tapprova l-kontijiet. (22)
Il-linji gwida tal-Kummissjoni
18. Id-Dokument VI/5330/97 tal-Kummissjoni tat-23 ta’ Diċembru 1997 (23) (il-‘linji gwida’) jistabbilixxi l-linji gwida li l-istituzzjoni trid issegwi meta tapplika korrezzjonijiet finanzjarji fil-kuntest ta’ l-approvazzjoni tal-kontijiet tal-Garanziji tal-FAEGG.
19. Il-linji gwida jinnutaw illi fejn il-Kummissjoni ssib li oġġett ta’ nfiq ma kienx skond ir-regoli tal-Komunità, bħala regola ġenerali għandha tirrifjuta li tiffinanzjah. Fejn Stat Membru ma jimxix skond ir-regoli tal-Komunità li jeħtieġu li tiġi vverifikata l-eliġibbilità ta’ applikazzjonijiet għal għajnuna, rifjut mill-Kummissjoni għall-finanzjament ta’ l-infiq kollu in kwistjoni f’ċerti każijiet tkun tfisser li l-infiq eskluż ikun probabbilment jiżboq it-telf finanzjarju li tkun ġarbet il-Komunità. F’każijiet bħal dawn ikun xieraq li jiġi stmat it-telf. Skond l-Artikolu 5(2) (c) tar-Regolament Nru 797/70, ir-rata tal-korrezzjoni għandha tkun marbuta b’mod ċar mat-telf probabbli. Irid ikun hemm difett sinjifikattiv fl-applikazzjoni tar-Regoli espliċiti tal-Komunità li jkun jesponi lill-FAEGG għal riskju reali ta’ telf jew irregolarità.
20. L-Anness 2 għandu x’jaqsam mal-konsegwenzi finanzjarji ta’ l-inadegwatezzi fil-kontrolli mwettqa mill-Istati Membri għall-approvazzjoni ta’ tali kontijiet. Għal dan l-iskop il-linji gwida jiddistingwu bejn żewġ kategoriji ta’ verifiki:
– Kontrolli ewlenin, jiġifieri verifiki fiżiċi u amministrattivi meħtieġa biex jiġu vverifikati elementi sostantivi, b’mod partikolari l-eżistenza tas-suġġett tal-pretensjoni, il-kwantità, u l-kundizzjonijiet kwalitattivi, inkluża l-osservanza ta’ skadenzi, ħtiġijiet tal-ħsad, perijodi ta’ żamma, eċċ. Dawn jiġu mwettqa fil-post u permezz ta’ kontroverifiki ma’ data indipendenti bħal reġistri ta’ l-artijiet.
– Kontrolli anċillari huma funzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex talbiet jiġu proċessati korrettament, bħal verifika li dawn ikunu ġew ippreżentati fil-ħin, l-identifikazzjoni ta’ talbiet idduplikati għall-istess suġġett, analiżi ta’ riskju, applikazzjoni ta’ sanzjonijiet u sorveljanza xierqa tal-proċeduri.
21. Il-linji gwida jindikaw li meta waħda jew iktar mill-kontrolli ewlenin ma ġewx applikati jew ġew applikati ħażin jew b’mod tant laxk li kienu ineffettivi biex jiddeterminaw jekk talbiet humiex eliġibbli jew biex jipprevjenu irregolaritajiet, korrezzjoni ta’ 10% tkun ġustifikata għax tista’ raġonevolment tikkonkludi li hemm riskju għoli ta’ telf mifrux għall-Fond. Meta l-kontrolli ewlenin jiġu applikati kollha imma mhux fin-numru, frekwenza jew profondità rikjesta mil-leġiżlazzjoni, korrezzjoni ta’ 5% hija ġġustifikata għax wieħed jista’ raġonevolment jikkonkludi li huma ma jipprovdux kemm il-grad ta’ assikurazzjoni mistenni li t-talbiet huma regolari u li r-riskju għal fond huwa sinjifikattiv. Meta Stat Membru jkun wettaq b’mod adegwat il-kontrolli ewlenin imma jkun naqas kompletament milli jwettaq wieħed jew aktar mill-kontrolli, korrezzjoni ta’ 2% hija ġġustifikata peress li hemm riskju inqas ta’ telf għall-Fond u l-infrazzjoni hija inqas serja. Fejn l-implementazzjoni tas-sistema ta’ verifiki ma tkunx teżisti jew ma tkunx adegwata serjament u jkun hemm indikazzjonijiet ta’ irregolaritajiet spissi ħafna u ta’ traskuraġni fil-mod kif jiġu kumbattuti l-prattiċi rregolari u frawdolenti, korrezzjoni ta’ 25% tkun iġġustifikata għax il-fatt li talbiet jistgħu jiġu ppreżentati b’impunità fejn mhux intitolat tista’ raġonevolment tassumi li se jkun hemm involut telf kbir għall-Fond.
22. Il-kriterji għall-applikazzjoni ta’ aġġustament b’rati fissi stipulati bil-linji ġwida tal-Kummissjoni ġew eżaminati mill-Qorti tal-Ġustizzja f’numru ta’ okkażjonijiet. Huwa ċar mill-ġurisprudenza illi l-Qorti tqis dawn il-kriterji bħala validi. (24)
Proċedura
23. Fil-kawża preżenti, ir-raġunijiet li fuqhom il-Kummissjoni bbażat ir-rifjut tagħha li tirrifondi l-infiq ġew spjegati fir-Rapport de synthèse (Rapport fil-Qosor) maħruġ mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Ġunju 2001 (25) in segwitu għall-proċedura ta’ medjazzjoni rikjesta bl-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 729/70.
Rifjut ta’ nfiq fis-settur tal-qoton
Leġiżlazzjoni rilevanti
24. Fiż-żmien in kwistjoni, is-sistema ta’ għajnuna għal qoton kienet irregolata primarjament fl-ewwel lok, bir-Regolament Nru 1554/95, li jistabbilixxi r-regoli ġenerali għas-sistema ta’ għajnuna għal qoton u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 2169/81 (26) u, fit-tieni lok, ir-Regolament Nru 1201/89 li jistabbilixxi regoli għall-implementazzjoni tas-sistema ta’ għajnuna għall-qoton. (27)
25. L-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1554/95 jistipula:
‘Qabel l-1 ta’ Ottubru, il-produzzjoni stmata ta’ qoton li hemm referenza għaliha fl-Artikolu 5(3) għanda tiġi kkalkolata…, wara li tingħata kunsiderazzjoni lill-istimi ta’ l-uċuh tar-raba’.
Sabiex jiġu kkalkolati dawn l-stimi għandha tiġi stabbilita sistema ta’ dikjarazzjonijiet taż-żoni miżrugħin.’
26. L-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 1201/89 jipprovdi:
‘Il-produtturi kollha tal-qoton għandhom qabel data stabbilita mill-Istat Membru in kwistjoni u, ħlief f’każijiet ta’ forza maġġura, mhux aktar tard mill-1 ta’ Lulju, jibgħatu dikjarazzjoni annwali taż-żoni miżrugħin.
Madankollu, għas-sena 1996, fil-każ tal-Greċja, id-data ta’ l-1 ta’ Lulju ġiet mibdula għall-1 ta’ Awissu.
27. L-Artikolu 12(1)(a) tar-Regolament Nru 1201/89 jistipula:
‘L-aġenzija appuntata mill-Istat Membru produttur għandha tivverifika…l-eżatezza tad-dikjarazzjonijiet dwar iż-żoni miżrugħin, fuq il-bażi ta’ spezzjonijiet moderni fir-rigward ta’ mhux inqas minn 5% tad-dikjarazzjonijiet.’
28. Il-preambolu għar-Regolament Nru 1437/96,(28) li introduċa t-tieni subparagrafu ta’ Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 1291/89, jistipula:
‘… l-Artikolu 8(1) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1201/89 … jistipula li l-produtturi kollha tal-qoton għandhom jibgħatu dikjarazzjoni annwali taż-żoni miżrugħin qabel id-data stabbilta mill-Istat Membru in kwistjoni, ħlief f’każijiet ta’ forza maġġura, mhux aktar tard mill-1 ta’ Lulju; strajkijiet mis-servizzi pubbliċi fil-Greċja serjament sfrattaw il-preżentazzjoni ta’ dawn id-dikjarazzjonijiet għas-sena 1996;
… b’riżultat ta’ hekk fil-każ tal-Greċja għandha tiġi stabbilita skadenza wara l-1 ta’ Lulju;
… “(29)
X’jirriżulta lill-Kummissjoni u t-talbiet tal-Greċja
29. Ir-Rapport fil-Qosor jgħid li (i) ma kien hemm l-ebda spezzjonijiet fil-post tad-dikjarazzjonijiet taż-żoni miżrugħin fid-distretti (30) ta’ Serrai u Drama għas-sena ta’ bejgħ 1995/1996 minħabba nuqqas ta’ persunal u (ii) kien hemm spezzjonijiet tad-dikjarazzjonijiet taż-żoni miżrugħin fid-distretti ta’ Voiotia u Imathia għas-sena tal-bejgħ 1996/1997 li saru tard minħabba strajk ta’ l-ispetturi. L-Artikolu 12(1)(a) tar-Regolament Nru 1201/89, li jippreskrivi spezzjonijiet fir-rigward ta’ mill-inqas 5% tad-dikjarazzjonijiet, ġie konsegwentement ivvjolat. Il-Kummissjoni għalhekk ipproponiet korrezzjoni ta’ GRD 4163259550, li tirrappreżenta 10% ta’ l-infiq totali li fir-rigward tagħhom ġew osservati li saru żbalji.
30. Il-Ġreċja tissottometti illi safejn timponi t-tnaqqis hawn fuq imsemmi għas-settur tal-qoton, id-Deċiżjoni għandha tiġi annullata jew inkella emendata sabiex it-tnaqqis jiġi ridott għal 2% ta’ l-infiq iddikjarat.
In-nuqqas ta’ spezzjonijiet f’Serrai u Drama
31. Filwaqt li l-Greċja aċċettat li ma saru ebda spezzjonijiet f’Serrai u Drama, hija tikkontendi li l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni ta’ l-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 1201/89 hija żbaljata. Fir-Rapport fil-Qosor il-Kummissjoni tiddikjara li l-ispezzjonijiet li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 12(1)(a) għandhom ikunu rappreżentattivi; ebda distrett ma jista’ jiġi maqbuż. Għal kuntrarju l-Greċja ssostni li din id-dispożizzjoni sempliċement titlob li jsiru spezzjonijiet fir-rigward ta’ 5% taż-żoni miżrugħin. Għas-sena ta’ bejgħ 1995/96 waslu 119942 dikjarazzjonijiet u saru 8299 spezzjonijiet, li jammontaw għal 6.9% tad-dikjarazzjonijiet. Anki jekk ma saru ebda spezzjonijiet f’Serrai u Drama, l-ispezzjonijiet kienu għalhekk perfettament rappreżentattivi. Barra dan, jekk wieħed jinterpreta dan ir-rekwiżit b’referenza ghad-distrett dan imur kontra l-prinċipju tat-trattament ugwali ġaladarba Stati Membri oħrajn m’għandhomx entitajiet amministrattivi nazzjonali ekwivalenti. Anki li kieku kien korrett li l-Artikolu 12(1)(a) jeħtieġ li jsiru spezzjonijiet relatati ma’ 5% ta’ entità amministrattiva partikolari, dik l-entità m’għandhiex tkun distrett, imma reġjun jew territorju ġeografiku.
32. Barra dan il-Greċja ssostni li n-nuqqas ta’ spezzjonijiet f’Serrai u Drama kien iddettat miċ-ċirkustanzi apparti li kien hemm nuqqas temporanju ta’ persunal li ġie sussegwentement solvut sabiex l-ispezzjonijiet f’dawk id-distretti jitkomplew. Isegwi mill-prinċipji tal-bona fede u tal-proporżjonalità illi l-korrezzjonijiet iebsin imposti mill-Kummissjoni ma jistgħux jiġu ġġustifikati b’ċirkustanza effimera bħal din.
L-ispezzjonijiet li saru tard f’Voiotia u Imathia
33. Il-Greċja tissottometti li r-Regolament 1201/89 ma jistipula ebda skadenza għal spezzjonijiet fil-post; l-uniku rekwiżit li joħroġ mil-leġiżlazzjoni huwa li l-ispezzjonijiet ghandhom isiru fi żmien propiżju, jiġifieri f’mument meta jkun ċert illi ż-ż-żona spezzjonata ġiet miżrugħha. Dak il-perijodu jista’ jiddekorri minn Awissu sa April għax anki wara l-ħsad tal-qoton iż-żona miżrugħha tista’ tiġi ddeterminata fuq il-bażi taz-zkuk li jibqgħu fil-ħamrija. L-ispezzjonijiet imwettqa saru kważi kollha f’Settembru, Ottubru u Novembru.
34. Alternattivament, il-Greċja, filwaqt li tikkonċedi li kien hemm dewmien f’ċerti distretti, tissottometti li dawn kienu kkawżati minn forza maġġura, u jiġifieri strajkijiet għall-għarrieda minn aktar minn 95% ta’ l-impjegati ta’ l-aġenżija tal-qoton.
Evalwazzjoni
35. Fir-rigward ta’ nuqqas ta’ spezzjonijiet f’Serrai u Drama, jien naqbel mal-Greċja illi qari b’mod loġiku ta’ l-Artikolu 12(1)(a) huwa li l-aġenżija tagħżel b’mod fortuwitu ta’ l-inqas 5% tad-dikjarazzjonijiet li tirċievi. Ir-rekwiżit ta’ għażla kif fortuwita għandu jiżgura li, fuq medda ta’ żmien, iż-żoni kollha li jaqgħu fil-ġurisdizzjoni ta’ aġenżija partikolari x’aktarx jispiċċaw suġġetti għal spezzjonijiet. Il-veduta alternattiva għandha wkoll l-iżvantaġġ li tkun teħtieġ li jiġi deċiż liema entità reġjonali hija dik rilevanti; kif qed tissuġġerixxi l-Greċja, dan jista’ ma jkunx ekwu. It-termini ta’ l-Artikolu 12(1)(a) jistgħu jiġu pparagunati ma’ dawk ta’ l-Artikolu 6(2) tar-Regolament Nru 2911/90, (31) li espliċitament jipprovdi li l-verifiki għandhom isiru fuq perċentwali rappreżentattiva tad-dikjarazzjonijiet tal-koltivazzjoni fis-settur tal-għeneb imnixxef ‘f’kull wieħed mill-entitajiet amministrattivi kompetenti’.
36. Madankollu a bażi tad-dokumenti quddiem il-Qorti, ma jidhirx li l-Greċja applikat is-sistema b’mod aċċettabbli. Fir-rikors ġiet ippreżentata tabella li turi li s-6.9% tad-dikjarazzjonijiet li fir-rigward tagħom saru spezzjonijiet ikkwotati mill-Greċja tinkludi 1101 dikjarazzjoniet għal Serrai (minn total ta’ 10874) u 325 għal Drama (minn total ta’ 3222) li ġew magħżulin b’mod fortuwitu għal spezzjoni. B’hekk jidher li d-dikjarazzjonijiet ippreżentati għal dawn iż-żewġ distretti kienu inklużi fil-proċess ta’ għażla fortuwita. Jidher li huwa aċċettat madankollu illi ebda waħda miż-żoni koperti bid-dikjarazzjonijiet hekk magħżula ġiet fil-fatt spezzjonata. Dan evidentement imur kontra l-ispirtu tal-leġiżlazzjoni, li jirrikjedi spezzjonijiet ta’ perċentwali speċifikata ta’ dikjarazzjonijiet taż-żoni miżrugħin, għal Stat Membru li jkun għażel b’mod fortuwitu dikjarazzjonijiet biex jiġu spezzjonati li jeskludi mill-proċess ta’ spezzjoni d-dikjarazzjonijiet kollha hekk magħżulin ta’ żoni f’żewġ distretti sħaħ. Isegwi mill-ġurisprudenza tal-Qorti li huwa l-Istat Membru in kwistjoni li għandu jressaq l-aktar evidenza dettaljata u komprensiva li jkun għamel il-verifiki u li l-figuri jkunu preċiżi u li l-Istat Membru ma jistax jirribatti dak li jkun irriżulta lill-Kummissjoni b’sempliċi asserzjonijiet li ma jiġux issostanzjati b’evidenza ta’ sistema ta’ sorveljanza afaffidabbli u operattiva (32) Ikun manifestement qed imur kontra dawn il-prinċipji jekk Stat Membru jkun jista’ joqgħod fuq spezzjonijiet selettivi fejn spezzjonijiet fortuwiti huma preskritti.
37. Fir-rigward ta’ l-ispezzjonijiet li saru tard f’Voiotia u Imathia, għandi ftit simpatija mal-veduta tal-Greċja li, peress li l-Artikolu 12(1)(a) ma jimponix espliċitament terminu ta’ żmien għall-ispezzjonijiet, interpretazzjoni raġonevoli tkun li l-ispezzjonijiet għandhom isiru fi żmien meta hu żgur illi ż-żona spezzjonata ġiet miżrugħha; għalhekk mhux meħtieġ li l-ispezzjonijiet isiru qabel il-ħsad (kif jidher li qed tissuġġerixxi l-Kummissjoni) peress, kif issostni l-Greċja, spezzjoni wara l-ħsad jista’ jkollha l-istess riżultat sakemm iz-zkuk tal-pjanti tal-qoton ikunu tħallew fil-ħamrija.
38. Madankollu jidher li l-Kummissjoni, minkejja rikjesti ripetuti, ma rċeviet ebda informazzjoni jew dokumenti li juru li qatt saru spezzjonijiet, anki (fuq l-interpretazzjoni tagħha) tard. Peress li skond il-ġurisprudenza stabbilita Stat Membru ma jistax jirribatti dak li jkun irriżulta lill-Kummissjoni b’sempliċi asserzjonijiet li ma jiġux issostanzjati b’evidenza ta’ sistema ta’ sorveljanza afaffidabbli u operattiva (33), dan il-kap tat-talba tal-Greċja għandu jiġi miċħud.
39. Fir-rigward l-argument tal-forza maġġura, jidhirli li hemm ftit tal-konfużjoni dwar dati. Il-Greċja tannetti mar-rikors tagħha dokumenti maħrugin mis-sindakat tal-ħaddiema tal-qoton bħala evidenza ta’ l-istrajk imħabbar b’parteċipazzjoni li tiżboq 95% ta’ l-impjegati fuq ħamest ijiem. Jidhirli li dawn id-dokumenti huma l-unika evidenza ta’ l-istrajkijiet invokati mill-Greċja li ġew ippreżentati lill-Kummissjoni, u dan biss meta r-rikors ġie intavolat. Id-dokumenti kollha f’dak l-Anness madankollu jmorru lura għall-1995, u għandhom x’jaqsmu mal-perijodu bejn Awwissu u Ottubru ta’ dik is-sena, filwaqt li l-ilment tal-Kummissjoni għandu x’jaqsam ma’ kontrolli li saru tard bejn Diċembru 1996 u Frar/Marzu 1997. Sal-punt li daħal fil-kwistjoni strajk fl-1996, jista’ jkun ukoll rilevanti li xi ftit tal-flessibbiltà kienet ġia ġiet introdotta fl-iskeda kollha kemm hi biex tieħu in kunsiderazzjoni l-effett tagħha: ara t-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 1201/89.(34) F’kull każ huma x’inhuma l-merti ta’ l-argument tagħha dwar forza maġġura (li mal-ewwel daqqa ta’ għajn ma jidhrux konvinċenti), huwa għal darb’oħra ċar li l-Greċja ma rnexxiliex tirribatti b’mod adegwat dak li rriżulta lill-Kummissjoni; dan il-kap tat-talba tagħha għandu għalhekk jiġi miċħud.
Rifjut ta’ nfiq fis-settur taż-żejt taż-żebbuġ
Leġiżlazzjoni rilevanti
40. Ir-Regolament Nru 154/75 jipprovdi għat-twaqqif ta’ reġistru tal-koltivazzjoni taż-żebbuġ fl-Istati Membri li jipproduċu ż-żejt taż-żebbuġ (35). Skond l-Artikolu 1 ta’ dan ir-Regolament, ir-reġistru għandu, sa’ l-31 ta’ Ottubru 1988 fil-każ tal-Greċja, ikopri l-artijiet kollha fejn jitkabbar iż-żebbuġ fit-territorju tagħha u jagħti ċerta informazzjoni speċifikata li għandha tiġi aġġornata b’mod regolari.
41. L-Artikolu 16(1) tar-Regolament Nru 2261/84, li jistabbilixxi regoli ġenerali dwar l-għoti ta’ għajnuna għal produzzjoni ta’ żejt taż-żebbuġ u għajnuna lil għaqdiet tal-produtturi taż-żejt taż-żebbuġ,(36) jistipula li l-Istati Membri għandhom jikkompilaw u jżommu aġġornati fajlijiet komputerizzati ta’ data dwar il-produzzjoni taż-żebbuġ u żejt taż-żebbuġ. L-informazzjoni li għandha tinżamm f’dawn il-fajlijiet hija elenkata fl-Artikolu 16(2).
42. L-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 11(2) tar-Regolament Nru 3061/84 (37) li jistabbilixxi regoli dettaljati dwar l-applikazzjoni tas-sistema ta’ għajnuna għal produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġ jistipula li l-komponenti kollha tal-fajlijiet komputerizzati għandhom ikunu operattivi qabel il-31 ta’ Ottubru 1990.
Dak li rriżulta lill-Kummissjoni u t-talbiet tal-Greċja
43. Skond ir-Rapport fil-Qosor u korrispondenza ta’ qabel, minn verifiki mwettqa fil-Greċja f’Mejju 1996 ġew żvelati diversi nuqqasijiet. L-aktar sinjifikattiv kien il-fatt li r-reġistru tal-koltivazzjoni taż-żebbuġ u l-fajlijiet komputerizzati rikjesti mil-leġiżlazzjoni kienu għadhom ma ġewx stabbiliti. B’riżultat ta’ dan il-Kummissjoni (f’deċiżjonijiet preċedenti) ipproponiet korrezzjonijiet għas-snin ta’ bejgħ 1992/93, 1993/94 u 1994/95. Fir-rigward tas-snin ta’ bejgħ 1995/96 u 1996/97, il-Kummissjoni wara li ltaqgħet ma’ l-awtoritajiet Griegi kkonkludiet li minkejja li kien hemm xi titjib fis-sistema ta’ kontrolli, il-problema ewlenija baqgħet hemm. Fid-deċiżjoni l-Kummissjoni għalhekk ipproponiet korrezzjoni ta’ 5%, li tammonta għal GRD 17308535972, fuq l-infiq iddikjarat mill-Greċja għal dawk is-snin.
44. Is-sottomissjoni ewlenija tal-Greċja hija li d-deċiżjoni kkontestata għandha tiġi annullata għar-raġuni li l-Kummissjoni interpretat u applikat b’mod żbaljat ir-raba’ paragrafu ta’ Artikolu 5(3)(c) tar-Regolament Nru 729/70 (38) u l-linji gwida. (39) Il-Greċja tqis li l-Kummissjoni żbaljat b’żewġ modi.
45. L-ewwel nett, il-Kummissjoni bbażat il-korrezzjoni tagħha fuq spezzjonjiet li saru fil-Greċja li fuqhom kienu ġja ġew ibbażati korrezzjonijiet għas-snin ta’ qabel. B’hekk il-Kummissjoni assumiet li l-konklużjonijiet li waslet għalihom f’dak iż-żmien baqgħu validi għas-snin sussegwenti, inklużi l-perijodi wara l-ispezzjonijiet. Korrezzjonijiet li jsiru fuq din il-bażi mhumiex aċċettabbli, partikolarment għax il-Qorti taċċetta illi, jekk sistema ta’ kontroll għal raġunijiet oġġettivi ma tistax titħaddem fi Stat Membru partikolari, din il-lakuna tista’ titwaqqaf bl-użu ta’ sistema alternattiva affidabbli. Barra dan il-pożizzjoni tal-Kummissjoni tammonta għal impożizzjoni ta’ multa minħabba dewmien fit-tlestija tar-reġistru, li l-Kummissjoni m’għandhiex is-setgħa li tagħmel taħt l-Artikolu 5(2)(c); jekk riedet li tippenalizza l-Greċja minħabba d-dewmien biex tlesti r-reġistru, imissha mexxiet bi proċeduri ta’ infrazzjoni.
46. It-tieni nett, il-Kummissjoni imponiet korrezzjoni għas-snin kollha li għalihom ġie ddikjarat infiq fis-settur in kwistjoni unikament minħabba li s-sistema ta’ kontroll ma ġietx imħaddma b’mod sħiħ, mingħajr evidenza ta’ telf finanzjarju soffert mill-Komunità kif rikjest fir-raba’ subparagrafu ta’ l-Artikolu 5(2)(c). B’mod aktar speċifiku, il-linji gwida jistipulaw li, fejn in-nuqqas ikun konsegwenza tal-fatt li l-Istat Membru jkun naqas milli jadotta sistema xierqa ta’ kontroll, il-korrezzjoni għandha tiġi applikata għal ‘l-ispiża kollha li għaliha kienet tapplika s-sistema’. Il-Greċja tqis li ‘in-nefqa kollha’ għandha tfisser l-infiq kollu għas-sena ta’ bejgħ in kwistjoni u l-perijodu li kien is-suġġett tal-verifiki. Kull interpretazzjoni oħra ma tagħtix kunsiderazzjoni għal titjib li setgħu għamlu f’sistema partikolari. Madankollu, fil-kawża preżenti, filwaqt li l-Kummissjoni aċċettat li kien hemm titjib sinjifikattiv fis-sistema ta’ monitoraġġ tal-Greċja fis-snin ta’ wara li saret il-verifika tal-kontijiet fl-1996, madankollu hi applikat l-istess rata ta’ tnaqqis bħal fis-snin ta’ qabel.
47. It-tieni sottomissjoni ewlenija tal-Greċja hi li ma ġew ikkonstatati ebda raġunijiet inkella ġew ikkonstatati raġunijiet li ma kinux suffiċjenti għad-deċiżjoni kkontestata kontra dak li jgħid Artikolu 253 KE. Jidher li l-Greċja qed tfittex li tissostanzja din is-sottomissjoni billi tilmenta li l-Kummissjoni ma tatx kunsiderazzjoni xierqa għad-diversi titjib fis-sistema li l-awtoritajiet Griegi kkomunikaw lilha; kieku għamlet hekk, kien ikollha taċċetta li ma kien hemm ebda riskju għar-riżorsi tal-FAEGG u li t-tnaqqis ma kienx ikun hemm għalfejn jiġi impost. Il-Greċja ssemmi bosta titjib, imma l-ebda wieħed minnu ma jidher li kien jikkonsisti fil-finalizzazzjoni tar-reġistru tal-koltivazzjoni taż-żebbuġ u tal-fajlijiet komputerizzati bħala tali. Il-Greċja tikkonkludi li ebda parti mill-infiq fis-settur taż-żejt taż-żebbuġ m’għandu jiġi rrifjutat; f’kull każ, l-inadegwatezzi li fadal huma sempliċement istanzi iżolati ta’ problemi tekniċi u, skond il-prinċipju tal-proporżjonalità, ma jiġġustifikawx korrezzjoni ta’ iktar minn 2%. Peress li l-Kummissjoni kienet ta’ fehma differenti, hija evalwat b’mod żbaljat il-fatti li kienet ġiet infurmata bihom u ma osservatx ir-rekwiżit li tagħti r-raġunijiet kif preskritt bl-Artikolu 253 KE.
Evalwazzjoni
48. Naċċetta li, ma’ l-ewwel daqqa ta’ għajn, l-argument tal-Greċja li l-Kummissjoni missha ma applikatx korrezzjoni bbażata fuq verifiki li saru qabel l-infiq affettwat jista’ jkollu xi mertu. Madankollu, ma nqisx li rnexxielha fil-kawża preżenti għar-raġunijiet li ġejjin; jien għalhekk mhux se nikkunsidra iktar il-merti ġenerali ta’ dan l-argument.
49. In-nuqqas tal-Greċja li twaqqaf ir-reġistru tal-koltivazzjoni taż-żebbuġ u tal-fajlijiet komputerizzati rikjesti mil-leġiżlazzjoni għandu storja twila. L-obbligu li tistabbilixxi l-fajlijiet jmur lura għall-1990. Il-approċċ ta’ l-awtoritajiet Griegi għat-twaqqif tar-reġistru u l-fajlijiet ġie deskritt mill-Avukat Ġenerali Fennelly bħala ‘letarġika’ fil-kuntest ta’ kontestazzjoni li ma rnexxietx mill-Greċja tad-deċiżjoni li ttieħdet mill-Kummissjoni fl-1993 li naqqset l-ammont ta’ għajnuna mħallsa għal infiq fl-1990.(40) F’kontestazzjoni oħra li ma rnexxietx għal deċiżjoni sussegwenti li ttieħdet fl-1994, li naqqset l-ammont ta’ għajnuna mħallsa għal infiq fl-1991, il-Qorti kkonfermat ir-rifjut tagħha preċedenti ta’ l-argument tal-Greċja li kien impossibbli li tistabbilixxi r-reġistru sad-data rikjesta u qatgħet li d-dewmien biex jiġu stabbiliti l-fajlijiet komputerizzati ma setgħax jiġi ġġustifikat bil-mod kif ġie argumentat mill-Greċja.(41) F’kontestazzjonijiet, li ma rnexxewx iktar reċentement, ta’ deċiżjonjiet li ttieħdu fl-1996 u 1997 li naqqsu l-ammonti ta’ għajnuna mħallsa għal infiq fl-1992 u 1993, il-Qorti saħħqet fuq it-tiċħid ta’ l-argument tal-Greċja li kien impossibbli għaliha li tikkonforma mar-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni li għandhom x’jaqsmu mat-twaqqif tar-reġistru u tal-fajlijiet. (42)
50. Jista’ jiġi nnotat li l-Greċja mhijiex qed teċċepixxi li issa waqqfet ir-reġistru tal-koltivazzjoni taż-żebbuġ u l-fajlijiet komputerizzati rikjesti. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija ma tistax tilmenta li l-Kummissjoni ma rrepetietx il-verifiki li oriġinarjament kixfu n-nuqqas tagħhom. Wieħed għandu jiftakar li l-Kummissjoni mhijiex obbligata li tipprova b’mod eżawrjenti l-irregolaritajiet li qed tibbaża fuqhom, sakemm tkun tista’ tressaq evidenza ta’ dubju raġonevoli serju dwar dan. (43) Fir-rigward ta’ l-argument li t-twettiq tal-korrezzjonijiet fil-kuntest deskritt jammonta għal impożizzjoni ta’ multa li tmur lil hinn mis-setgħat tal-Kummissjoni, jiena kont nirreferi għall-kawża C-247/98 Il-Greċja vs Il-Kummissjoni (44) fejn il-Qorti kkonstatat li l-Kummissjoni għandha l-obbligu li twettaq korrezzjoni finanzjarja jekk l-infiq li fir-rigward tiegħu jkun ġie mitlub il-finanzjament li ma sarx in konformità mar-regoli tal-Komunità u li tali korrezzjoni, li ġiet imfassla biex tevita lill-FAEGG jiġi addebitat b’ammonti li ma servewx biex jiffinanzjaw xi għan segwit mil-leġiżlazzjoni tal-Kommunità, ma tammontax għal multa. L-ewwel kap tat-talba tal-Greċja għandu għalhekk jiġi miċħud.
51. Fir-rigward ta’ l-argument li, fl-assenza ta’ evidenza ta’ telf finanzjarju mġarrab mill-Komunità, il-Kummissjoni ma kellhiex dritt timponi korrezzjoni għas-snin kollha li fihom ġie ddikjarat infiq, jien kont nerġa’ nirreferi għall-ġurisprudenza minn fejn jirriżulta b’mod ċar illi huwa l-Istat Membru in kwistjoni li għandu jressaq evidenza dettaljata u komprensiva illi l-asserzjonijiet tal-Kummissjoni mhumiex korretti. (45) Kif ġie sostnut mill-Kummissjoni, sakemm iż-żewġ elementi ewlenin tal-monitoraġġ tal-għajnuna, u jiġifieri r-reġistru għall-kolitivazzjoni taż-żebbuġ u l-fajlijiet komputerizzati, għadhom ma ġewx stabbiliti b’mod komplut, ir-riskju ta’ telf għall-Komunità jibqa’ għoli. F’kull każ, skond il-linji gwida tal-Kummissjoni invokati mill-Greċja, korrezzjoni ta’ 10% tkun iġġustifikata ‘fejn wieħed jew aktar mill-kontrolli ewlenin ma jiġux applikati’. Jidher li għandu jsegwi li 10% għandha tkun ir-rata xierqa għan-nuqqas li jiġu stabbiliti, xi żmien kunsiderevoli wara l-iskadenza rilevanti, żewg elementi ewlenin tas-sistema ta’ kontroll fis-settur taż-żejt taż-żebbuġ; il-Kummissjoni madankollu ħadet in kunsiderazzjoni ċertu titjib u apparentement naqqset l-10% li kienet iniżjalment ipproponiet għal 5%. It-tieni kap ta’ l-ewwel talba tal-Greċja wkoll għandha tiġi miċħuda.
52. Fir-rigward tas-sottomissjoni tal-Greċja li ma kienx hemm raġunijiet jew li kien hemm raġunijiet insuffiċjenti għad-deċiżjoni kontra dak li jistipula l-Artikolu 253 KE, hija ġurisprudenza stabbilita li d-dikjarazzjoni tar-raġunijiet għandha titqies li hi suffiċjenti jekk l-Istat Membru li lilu ġiet indirizzata d-deċiżjoni kien infurmat bir-raġunijiet għalfejn il-Kummissjoni ħadet id-deċiżjoni li ma taddebitax is-somma kkontestata fuq il-FAEGG.(46) Peress li l-Kummissjoni m’għamlet l-ebda sigriet mir-raġunijiet għalfejn għamlet korrezzjonijiet xi ftit jew wisq b’mod kontinwu fir-rigward ta’ l-infiq li sar sa mill-1990, il-Greċja kienet inġenwa b’mod estrem meta eċċepiet f’dan l-istadju li ma kinitx taf b’dan. Fir-rigward ta’ l-argument li t-titjib fis-sistema tagħha jfisser li ma kien ebda’ riskju għar-riżorsi tal-FAEGG, il-Qorti qatgħet li fejn regolament jistipula miżuri speċifiċi ta’ sorveljanza, l-Istati Membri għandhom japplikawhom u ma jkunx meħtieġ li jiġu eżaminati l-merti tal-pożizzjoni tagħhom li sistema oħra ta’ sorveljanza tkun iktar – jew a fortiori ugwalment – effettiva. (47) Finalment taħt dan il-kap inqis li jien ittrattajt adegwatament fil-paragrafu preċedenti l-argument tal-Greċja li n-nuqqasijiet fis-settur huma sempliċement istanzi iżolati ta’ problemi tekniċi. Għalhekk it-tieni talba tal-Greċja wkoll m’għandhiex tiġi milqugħha.
Rifjut ta’ nfiq fis-settur tal-għeneb imnixxef
Leġiżlazzjoni rilevanti
53. L-Artikolu 1(1) tar-Regolament No 2392/86, li jistabbilixxi reġistru tad-dwieli tal-Komunità, (48) jirrikjedi li l-Istati Membri li jipproduċu għeneb imkabbar fil-miftuh għandhom iwaqqfu reġistru tad-dwieli tal-Komunità li jkopri t-territorju tagħhom. L-Artikolu 4(4) jistipula li d-data finali għat-twaqqif tar-reġistru għandha tkun il-31 ta’ Diċembru 2000 fil-Greċja.
54. L-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2911/90 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-għajnuna għal produzzjoni ta’ ċerti varjetajiet ta’ għeneb għat-tnixxif (49) jistipula:
‘Sat-30 ta’ April ta’ kull sena fir-rigward tas-sena ta’ bejgħ ta’ wara, dikjarazzjonijiet tal-koltivazzjoni għandhom jiġu ppreżentati mill-produtturi lill-awtoritajiet kompetenti nnominati mill-Istat Membru fit-territorju ta’ liema huma lokalizzati ż-żoni.’
55. L-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 2911/90 jirrikjedi li d-dikjarazzjonijiet ta’ koltivazzjoni jinkludu ta’ l-inqas serje ta’ punti ta’ informazzjoni, li jinkludu:
56. ‘(b) żoni mħawwlin bid-dwieli li jipproduċu l-prodott(i) in kwistjoni (f’ettari u f’[ares (50)]) bir-referenza tar-reġistru ta’ l-artijiet jew b’indikazzjoni rikonoxxuta bħala ekwivalenti mill-enti li jivverifika ż-żoni;
(c) il-varjetà tal-għeneb użata u, fil-każ tas-sultana, dikjarazzjoni dwar jekk il-vinja hiex affettwata bil-phylloxera jew ġiet mħawwla mill-ġdid fl-aħħar ħames snin;
(d) dikjarazzjoni mill-produttur li ebda waħda miż-żoni in kwistjoni u lanqas il-prodotti maqtugħin minnhom kienu s-suġġett ta’ applikazzjoni għal għajnuna taħt xi skemi oħrajn…;
(e) stima ta’ l-uċuh tar-raba’.
57. L-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 2911/90 jistipula, li safejn hu rilevanti:
“1. Stati Membri għandhom jivverifikaw, permezz ta’ sondaġġi u verifiki fil-post l-eżattezza ta’ l-informazzjoni ppreżentata in sostenn tad-dikjarazzjonijiet tal-koltivazzjoni u l-applikazzjonijiet għal għajnuna, b’mod partikolari għal dak li jirrigwarda:
– iż-żoni dikjarati bħala żoni għal produzzjoni ta’ għeneb għat-tnixxif,
– l-eżattezza ta’ l-ammonti tal-produzzjoni mniżżlin fl-applikazzjonijiet għal għajnuna,
– it-tnixxif attwali ta’ għal inqas 90% tal-għeneb frisk maħsud minn żoni oħrajn…
Bil-għan li jsiru kontrolli, l-Istati Membri għandhom jikkontro-verifikaw l-informazzjoni ppreżentata mill-produtturi mad-data fir-reġistru tal-vinji.
2. Stati Membri għandhom jorganizzaw verifiki fil-post in konformità ma’ paragrafu 3 li jkunu jkopru perċentwali rappreżentattiv tad-dikjarazzjonijiet ppreżentati f’kull entità amministrattiva kompetenti. ...
3. Fejn dikjarazzjoni ta’ koltivazzjoni tiġi vverifikata ż-żoni kollha msemmija taħt dwieli tal-għeneb għat-tnixxif li għalihom tirreferi għandhom jigu koperti. Iż-żoni dikjarati għandhom jiġu mkejjlin u l-koltivazzjoni fihom ta’ varjetajiet ta’ għeneb eligibbli jiġu verifikati.
…
Għal kull verifika għandu jiġi redatt rapport li jindika ż-żoni u bċejjeċ ta’ art viżitati u mkejjla, l-istrumenti tal-kejl u dak li jkun irriżulta.”
58. L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 1663/95 (51) jipprovdi għall-akkreditazzjoni ta’ aġenziji nazzjonali għal ħlas bis-setgħa li jagħmlu nfiq fuq tranżazzjonijiet eliġibbli għal finanzjament mill-Fond. L-Artikolu 1(3) jipprovdi:
“Qabel ma tiġi akkreditata aġenzija għal ħlas, l-awtorità kompetenti għandha tkun sodisfatta li l-arrangamenti ammistrattivi u ta’ l-ikkuntjar ta’ l-enti in kwistjoni jagħtu l-garanziji li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament (EKE) Nru 729/70. Il-kriterji għandhom jiġu stabbiliti mill-Istat Membru u għandhom jiġu eżegwiti mill-awtorità kompetenti għall-iskop ta’ akkreditazzjoni, wara li jittieħdu in kunsiderazzjoni l-linji gwida tal-Kummissjoni għal dawk il-kriterji kif stipulati fl-Anness. …”
59. L-Anness jistipula numru ta’ linji gwida speċifiċi għal tali kriterji, u jisptipula li l-kriterji huma tali li l-aġenziji għal ħlas tipprovdi assigurazzjoni suffiċjenti fir-rigward tat-tħaddim xieraq ta’ l-organizzazzjoni amministrattiva tagħha u tas-sistema ta’ kontroll intern.
60. L-Artikolu 1(2) tar-Regolament Nru 1456/97, li jistabbilixxi għas-sena ta’ bejgħ 1997/98 l-ammont ta’ għajnuna għal koltivazzjoni ta’ għeneb intiża għall-produzzjoni ta’ ċerti varjetajiet ta’ għeneb imnixxef (52) jipprovdi li m’għandhiex titħallas għajnuna għal koltivazzjoni ta’ għeneb mnixxef f’żoni li għandhom ammont ta’ produzzjoni għal kull ettaru taħt ċerti minimu stabbilit. L-Artikolu 1(3) jirrikjedi li l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa għall-verifika dak l-ammont minimu ta’ produzzjoni.
61. Ir-Regolament Nru 1493/1999, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq ta’ l-inbid, (53) li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Awissu 2000, (54) jinkoraġġixxi l-kompilazzjoni mill-Istati Membri jew f’livell reġjonali ta’ inventarju tal-potenzjal ta’ tkabbir għall-inbid. (55) Aċċess għar-regolarizzazzjoni ta’ żoni mħawwlin illegalment, iż-żieda fid-drittijiet għat-tħawwil u l-appoġġ għar-ristrutturazzjoni u għall-konverżjoni stipulata b’dak ir-regolament hija suġġetta għall-preżentazzjoni minn qabel ta’ dak l-inventarju. L-Artikolu 16(2) jistipula li, fejn Stat Membru għażel li jmur għall-inventarji redatti fuq bażi reġjonali, tali inventarji għandhom jiġu ppreżentati kollha sal-31 ta’ Diċembru 2001.
62. L-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 1621/1999 jipprovdi għal regoli dettaljati dwar l-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/96 li jirrigwarda għajnuna għal koltivazzjoni ta’ għeneb sabiex jiġu prodotti ċerti varjetajiet ta’ għeneb imnixxef (56) jistipula li, għall-iskopijiet ta’ amministrazzjoni ta’ l-iskema ta’ għajnuna, għandha tiġi introdotta bażi ta’ data alfanumerika komputerizzata li jkun fiha ċerta informazzjoni preskritta. L-Artikolu 13(1) jeżiġi li l-Istati Membri għadhom iwaqqfu l-bażi ta’ data qabel ma tibda’ s-sena ta’ bejgħ 2002/03. Hemm previst ukoll l-obbligu tranżitorju biex tiġi ppreżentata applikazzjoni għar-reġistrazzjoni fil-bażi ta’ data matul is-snin ta’ bejgħ 1999/2000, 2000/01 u 2001/02 u tistipula li r-referenzi relatati maż-żona u identifikazzjoni tal-plottijiet għandhom ikunu r-referenzi tar-reġistru ta’ l-artijiet ‘jew indikazzjonijiet oħrajn rikonoxxuti bħala ekwivalenti mill-enti responsabbli għal verifiki fiż-żoni’. It-tieni paragrafu ta’ Artikolu 16 jistipula li r-Regolament għandu jkun applikabbli mis-sena ta’ bejgħ 1999/2000.
Dak li rriżulta lil Kummissjoni u t-talbiet tal-Greċja
63. Ir-Rapport fil-Qosor jgħid li l-ispezzjonijiet fil-post fl-1998 fid-distrett ta’ Ħeraklion (Kreta) jikxef irregolaritajiet, l-ewwel, fil-kontrolli ta’ żoni u varjetajiet ta’ għeneb eliġibbli, it-tieni, fil-kontrolli ta’ l-ammont minimu ta’ produzzjoni, u t-tielet, fl-adozzjoni u l-applikazzjoni ta’ sistemi ta’ kontroll.
64. Il-Kummissjoni pproponiet tnaqqis ta’ 5% ta’ l-infiq iddikjarat fis-settur għall-1997 (għas-sena ta’ bejgħ 1996/97), l-1998 (għas-sena ta’ bejgħ 1997/98) u l-1999 (għas-sena ta’ bejgħ 1998/99) fid-distrett ta’ Ħeraklion fuq il-bażi ta’ l-ewwel u t-tieni lmenti u ta’ 2% ta’ l-infiq iddikjarat fis-settur għal 1997, 1998 u 1999 (għas-snin ta’ bejgħ hawn fuq imsemmija) għal Greċja kollha fuq il-bażi tat-tielet ilment. It-tnaqqis totali huwa ta’ GRD 3144838970.
Irregolaritajiet fil-kontrolli ta’ żoni u varjetajiet ta’ għeneb eliġibbli
65. Skond ir-Rapport fil-Qosor, kien hemm bosta infrazzjonijiet tar-Regolament Nru 2911/90. B’mod partikolari l-verifiki fil-post żvelaw li l-informazzjoni dwar żoni fir-rapporti ta’ kontroll, dikjarazzjoni ta’ koltivazzjoni, applikazzjonijiet għal għajnuna u l-kalkolu ta’ għajnuna ma kinux jikkorrispondu mar-realtà fiżika fis-sit. Peress li ma kien hemm ebda sinjali fis-siti li jiffaċilitaw l-identifikazzjoni taż-żoni msemmija fir-rapporti ta’ kontroll, kien impossibbli li jiġu identifikati l-plottijiet ta’ art mingħajr l-assistenza tar-riċevitur tal-għajnuna. Barra dan ma kien hemm ebda dokumentazzjoni li tagħti dettalji dwar il-konfigurazzjoni tal-plottijiet ta’ art iddikjarata li ġiet imkejla u r-riżultati u l-metodu tal-kejl. Hemm ukoll imsemmija problemi speċifiċi ma’ spetturi nazzjonali: b’mod partikolari, kien hemm spettur li uża kejl kwadratiku għalkemm il-konfigurazzjoni tal-plottijiet ma kinitx kwadra jew rettangolari meta ġiet imkejla mill-ġdid; ċerti spetturi ma kinux jafu bl-istruzzjonijiet għax-xogħol tagħhom; ċertu xogħol ta’ kontroll sar b’intensità mhux realistika (27 plottijiet differenti suppost li ġew ivverifikati f’ġurnata waħda); u żewġ plottijiet li ġew spezzjonati ma kinux maħduma. B’mod aktar ġenerali, ma kien hemm l-ebda dokumentazzjoni li għandha x’taqsam ma’ kontrolli fil-post ta’ varjetajiet ta’ għeneb eliġibbli u mard, filwaqt li r-rapporti ta’ kontroll kellhom data ta’ wara li l-għeneb kien ġie kunsinnat u r-rapporti ta’ kontroll redatti mill-ispetturi nazzjonali kienu jaqblu perfettament mad-dikjarazzjonijiet tal-benefiċjarji filwaqt li l-kontrolli mwettqin fil-presenża ta’ l-aġenti tal-Komunità wrew diskrepanzi għal kull plot mkejla f’kull waħda mit-tliet tenuti ta’ art li saret żjara fihom. Finalment, ma kien hemm ebda kontroverifika effettiva sabiex jevitaw li l-istess plot ta’ art tiġi ddikjarata aktar minn darba għal għajnuna.
66. Il-Greċja tissottometti li l-Kummissjoni interpretat b’mod żbaljat u applikat id-dispożizzjonijiet meħudin flimkien ma’ l-Artikoli 2 u 13(1) tar-Regolament Nru 1621/1999 u l-Artikolu 16(2) tar-Regolament Nru 1439/1999 u kkonstatat raġunijiet inadegwati għad-deċiżjoni minħabba evalwazzjoni żbaljata tal-fatti u li fuq dik il-bażi d-deċiżjoni kkontestata għandha tiġi annullata.
67. Fir-rigward tal-kontrolli allegatament inadegwati taż-żoni u tal-varjetajiet ta’ għeneb eliġibbli, l-Artikolu 16(2) tar-Regolament Nru 1493/1999 jistabbilixxi l-iskadenza tal-31 ta’ Diċembru 2001 għat-twaqqif ta’ l-inventarju tal-potenzjal ta’ tkabbir għall-inbid u Artikolu 4(4) tar-Regolament Nru 2392/86 jistabbilixxi bħala skadenza għal Greċja l-31 ta’ Diċembru 2000 għat-twaqqif ta’ reġistru tad-dwieli. L-Artikoli 2(3) u 13(1) tar-Regolament Nru 1621/1999 jeżiġu li Stati Membri li jwaqqfu bażi ta’ data alfanumerika komputerizzati bil-għan li tiġi amministrata l-iskema ta’ għajnuna qabel ma tibda s-sena ta’ bejgħ 2002/03. L-Artikolu 13(1) espressament jirrikonoxxi li l-Istati Membri jistgħu jużaw ‘indikazzjoni oħrajn’ għal kontroll. Dak huwa preċisament li għamlet il-Greċja, billi użat data miżmuma għal 12-il sena mid-Direttorati ta’ l-iżvilupp Rurali u d-dikjarazzjonijiet ippreżentati lil dawk id-Direttorati sa mill-1987 mill-produtturi li fihom informazzjoni ekwivalenti li tirrendi possibbli l-identifikazzjoni tal-plottijiet. Is-sistema tiggarantixxi grad sodisfaċenti ta’ protezzjoni tar-riżorsi tal-Komunità. Hemm għalhekk żball manifest fir-raġunijiet li fuqhom il-Kummissjoni bbażat id-deċiżjoni li timponi tnaqqis, peress li fiż-żmien rilevanti ma kien hemm ebda obbligu fuq il-Greċja biex tistabbilixxi reġistru.
68. F’kull każ, kull nuqqas amministrattiv jew proċedurali bħall-assenza ta’ dokumentazzjoni in sostenn tal-konfigurazzjoni ta’ plottijiet fil-fatt ma qegħditx ir-riżorsi tal-Fond f’riskju u barra dan għandha tiġi eżaminata fid-dawl ta’ l-emendi u titjib li sar fil-frattemp. Id-diskrepanzi fid-data li tirreferi għaż-żoni fir-rapporti ta’ kontroll, dikjarazzjonijiet ta’ koltivazzjoni u applikazzjonijiet għal għajnuna kienu każijiet iżolati ta’ żball manifest dovut għat-topografija u drittijiet ta’ propjetà li kienu inċerti. Plottijiet ta’ art jistgħu jiġu identifikati minn verifikaturi lokali; f’kull każ it-toponomija lokali hija magħrufha ma’ l-abitanti lokali. Il-metodu ta’ kejl użat huwa dak użat f’kull parti tal-pajjiż mingħajr varjazzjoni reġjonali, b’hekk ma kienx meħtieġ li jiġi speċifikat; il-każ imsemmi ta’ kejl kwadratiku mhux adattat kien każ iżolat u f’kull każ il-problema ġiet trattata fil-frattemp. L-intensità supposta ta’ kontrolli, li wkoll kienet istanża iżolata, hija spjegata mill-fatt li r-rapporti ta’ kontroll jiġu ġeneralment redatti wara li jsiru l-ispezzjonijiet fil-post, li jiġu notati f’djarji ddepożitati mar-reġistru lokali u issa mibgħutin lill-Kummissjoni. Hemm bosta kontrolli, inkluzi verifiki fil-post, ta’ varjetajiet ta’ għeneb eliġibbli u ta’ mard, flimkien ma’ sistema ta’ verifika tal-benefiċjarji mal-karta ta’ identità tagħhom.
Irregolaritajiet fil-kontrolli ta’ l-ammont minimu ta’ produzzjoni ta’ varjetajiet eliġibbli ta’ għeneb
69. Ir-Rapport fil-Qosor jinnota li l-ispezzjonijiet li saru fil-post zvelaw infrazzjonijiet ta’ l-Artikolu 3(2)(e) tar-Regolament Nru 2911/90 u l-Artikolu 1(2) u (3) tar-Regolament Nru 1456/79. B’mod aktar speċifiku, il-benefiċjarji naqsu mill-jipprovdu stimi ta’ l-uċuh tar-raba’ u ma kienx hemm kontrolli li jiżguraw li ma ġietx imħallsa għajnuna jekk l-ammont minimu ta’ produzzjoni prestabbilit għal kull varjetà ta’ għeneb eliġibbli ma kinitx intlaħqet u li kull tnaqqis f’dak l-ammont minimu ta’ produzzjoni kien dovut għal kundizzjonijiet klimatiċi sfavorevoli. Fl-assenza ta’ l-istimi tal-produtturi ta’ l-uċuh tar-raba’, l-awtoritajiet ma kinux f’pożizzjoni li jippruvaw li huma stmaw l-ammont minimu ta’ produzzjoni għal kull varjetà eliġibbli sabiex jagħmlu tajjeb għan-nuqqas ta’ informazzjoni. Barra dan, l-awtoritajiet Griegi ma ressqux evidenza li l-għeneb ġie mnixxef u li ma ġiex użat għal skopijiet oħrajn.
70. Il-Greċja tissottometti li l-Kummissjoni evalwat il-fatti b’mod żbaljat u li kisret l-Artikolu 253 KE billi ma tatx raġunijiet adegwati għad-deċiżjoni kkontestata. L-Artikolu 3(10) tar-Regolament Nru 2911/90 jirrikjedi li l-produtturi jissottomettu dikjarazzjonijiet tal-koltivazzjoni, li jinkludu stima ta’ l-uċuh tar-raba’, sat-30 ta’ April ta’ kull sena. Din id-data però tiġi wisq kmieni sabiex tali stima tkun possibbli. Twettqu għalhekk kontroverifiki fi tliet stadji. Ġie żgurat li jiġi rrispettat l-ammont minimu ta’ produzzjoni għal varjetajiet eliġibbli u l-Kummissjoni meta kkonkludiet mod ieħor għamlet evalwazzjoni żbaljata tal-fatti rilevanti. Id-deċiżjoni kkontestata għandha għalhekk tiġi annulata.
Nuqqasijiet fl-adozzjoni u applikazzjoni ta’ sistemi ta’ kontroll
71. Ir-Rapport fil-Qosor jinnota li l-ispezzjonijiet fil-post zvelaw bosta infrazzjonijiet speċifiċi tar-Regolament Nru 2911/90 u ta’ l-Anness għal Regolament Nru 1663/95 (57) li għandu x’jaqsam ma’ l-adozzjoni u l-applikazzjoni tas-sistema ta’ kontroll. Il-Kummissjoni tqis li dawn in-nuqqasijiet jistgħu jiġu estrapolati għal Greċja kollha peress li l-istess sistema ġiet applikata f’kull parti tat-territorju nazzjonali.
72. Il-Greċja tissottometti illi hemm żball ta’ fatt fl-evalwazzjoni tal-Kummissjoni. In-nuqqasijiet li sar riferiment għalihom għandhom effett ġenerali fuq is-sistema kollha ta’ kontroll intern imwettqa mill-awtorità għal ħlas (Gedidagep) u mhux biss għas-settur tal-għeneb imnixxef. Il-Kummissjoni jmissha għalhekk spezzjonat dik l-aġenżija u mhux tagħmel deduzzjonijiet minn spezzjoni tar-reġim dwar l-għajnuna fis-settur tal-għeneb imnixxef illi l-Anness kollu għal Regolament Nru 1663/95 ma kienx ġie applikat. Madankollu fis-snin li għaddew il-Kummissjoni wettqet mijiet ta’ verifiki dwar għajnuna fis-setturi kollha u qatt ma sostniet li osservat in-nuqqasijiet li ġew invokati issa fis-settur tal-għeneb imnixxef. F’kull każ, sar titjib fis-sistema tal-għajnuna f’dak is-settur. Id-deċiżjoni kkontestata għandha għalhekk tiġi annullata minħabba li l-Kummissjoni manifestament għamlet evalwazzjoni żbaljata tad-data kollha neċessarja li fuqha hija bbażata d-deċiżjoni.
Evalwazzjoni
Irregolaritajiet fil-kontrolli ta’ żoni u varjetajiet ta’ għeneb eliġibbli
73. Minkejja li r-Rapport fil-Qosor isemmi infrazzjonijiet tar-Regolament Nru 2911/90, il-Kummissjoni tissottometti, in difiża tagħha, bħala argumenti preżumibbilment intiżi li jwieġbu l-argumenti mresqin mill-Greċja,(58) li l-korrezzjonijiet huma marbutin ma’ irregolaritajiet fl-identifikazzjoni u fil-kejl ta’ plottijiet bi ksur ta’ l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1621/1999.
74. Madankollu huwa ovvju li l-irregolaritajiet in kwistjoni ma għandhomx fihom innifishom jikkostitwixxu ksur tar-Regolament Nru 1621/1999 peress li dak ir-regolament huwa applikabbli biss b’effett mis-sena ta’ bejgħ 1999/2000(59) filwaqt li d-deċiżjoni kkontestata tirrigwarda nfiq għas-snin ta’ bejgħ 1996/97, 1997/98 u 1998/99. L-illegalità tal-korrezzjoni għandha għalhekk tiġi ddeterminata fuq argumenti differenti mill-konformità tal-Greċja ma’ l-Artikolu Nru 1621/1999.
75. Dan ir-regolament, minbarra li jirrikjedi l-Istati Membri li jwaqqfu bażi ta’ data li jkun fiha l-informazzjoni preskritta dwar produtturi individwali, organizzazzjonijiet tal-produtturi u proċessuri, tħassar u tissostitwixxi r-Regolament Nru 2911/90. Kif inhu ċar mir-Rapport fil-Qosor, kien għalhekk dan l-aħħar regolament li fiż-żmien propiżju stabbilixxa r-rekwiżiti in kwistjoni li jirrigwardaw l-informazzjoni li għandha tiġi inkluża fid-dikjarazzjonijiet tal- koltivazzjoni u l-obbligu ta’ l-Istati Membri li jivverifikaw l-eżattezza ta’ dik l-informazzjoni. B’mod partikolari, l-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 2911/90 jirrikjedi li d-dikjarazzjoni tal-koltivazzjoni tkun tinkludi ‘iż-żoni mħawwla bi dwieli li jipproduċu l-prodott(i) kkonċernati…bir-referenza tar-reġistru ta’ l-artijiet jew indikazzjoni rikonoxxuta bħala ekwivalenti mill-enti li jivverifika ż-żoni’.
76. L-argument ewlieni tal-Greċja huwa li s-sistema ta’ kontroll deskritta tiggarantixxi grad sodisfaċenti ta’ protezzjoni tar-riżorsi tal-Komunità. Madankollu, ir-riżultati ta’ l-ispezzjonijiet fil-post mill-Kummisjoni kif imsemmi fir-Rapport fil-Qosor jipprovdu evidenza ta’ dubju serju dwar l-eżistenza jew l-adekwatezza tal-verifiki li kellhom isiru. Huwa ċar mill-ġurisprudenza tal-Qorti li f’ċirkustanzi bħal dawn huwa l-Istat Membru in kwistjoni li għandu jressaq l-aktar evidenza dettaljata u komprensiva illi l-asserzjonijiet tal-Kummissjoni huma żbaljati; ma tistax tirribatti dak li rriżulta lill-Kummissjoni b’sempliċi asserzjonijiet li mhumiex issostanzjati b’evidenza ta’ sistema ta’ sorveljana operattiva affidabbli.(60) Peress li l-Greċja ma resqitx tali evidenza, dan il-kap tat-talba tagħha għandu jiġi miċhud.
Irregolaritajiet fil-kontrolli ta’ l-ammont minimu prodott ta’ varjetajiet ta’ għeneb eliġibbli
77. L-ewwel ma ninnota huwa li Regolament Nru 1456/97 (61) huwa applikabbli biss (kif it-titlu tiegħu jindika b’mod ċar) għas-sena ta’ bejgħ 1997/98, anki jekk ġie dduplikat sena wara bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1594/98 tat-23 ta’ Lulju 1998 li jistabbilixxi, għas-sena ta’ bejgħ 1998/99, l-ammont ta’ għajnuna għal koltivazzjoni ta’ għeneb intiża għall-produzzjoni ta’ ċerti varjetajiet ta’ għeneb imnixxef.(62) Għall-perijodu li jaqa’ fl-ambitu tiegħu, l-Artikolu 1(3) tar-Regolament Nru 1456/97 irrikjeda li l-Istati Membri jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jivverifikaw li l-ammont minimu ta’ produzzjoni preskritt għal ċerti varjetajiet ta’ għeneb imnixxef ġie milħuq. Barra dan, għal perijodu kollu in kwistjoni, l-Artikolu 3(2)(e) tar-Regolament Nru 2911/90 irrikjeda li d-dikjarazzjonijiet tal-koltivazzjoni jinkludu stima ta’ l-uċuh tar-raba’. Il-Greċja ma tiċħadx li l-benefiċjarji tal-għajnuna naqsu milli jippreżentaw tali stima, imma sempliċement issostni illi ma kienx possibbli tistma l-uċuh tar-raba’ fiż-żmien meta kellhom jiġu ppreżentati d-dikjarazzjonijiet tal-koltivazzjoni u ssostni li saru kontroverifiki. Madankollu, jiena ntenni li Stat Membru ma jistax jirribatti dak li jkun irriżulta lill-Kummissjoni permezz ta’ sempliċi asserzjonijiet li mhumiex sostanzjati b’evidenza ta’ sistema ta’ sorveljanza operattiva u affidabbli. (63) Ġaladarba l-Greċja għal darb’oħra ma ressqitx tali evidenza, dan il-kap tat-talba tagħha għandu jiġi miċħud.
Nuqqasijiet fl-adozzjoni u l-applikazzjoni ta’ sistemi ta’ kontroll
78. Is-sottomissjoni ewlenija tal-Greċja tidher li hija bbażata fuq il-preokkupazzjoni li t-tnaqqis ġie applikat għal setturi oħra minbarra s-settur tal-għeneb imnixxef. Apparantement hija tqis li l-Kummissjoni qed tassumi, a bażi ta’ infrazzjonijiet ta’ l-Anness tar-Regolament Nru 1633/95 li nstabu fis-settur tal-għeneb imnixxef f’distrett wieħed (Ħeraklion), illi dawk l-istess infrazzjonijiet li jeżistu f’dan is-settur jinstabu f’kull parti tal-Greċja. Il-bażi loġika tal-Kummissjoni hija li l-infrazzjonijiet għandhom x’jaqsmu ma’ l-adozzjoni u l-implementazzjoni tas-sistema ta’ kontroll applikata nazzjonalment. Konsegwentement huwa raġonevoli li wieħed jassumu li l-infrazzjonijiet li nstabu f’Ħeraklion jiġu rreplikati bnadi oħrajn.
79. F’moħħi din il-pożizzjoni hija għal kollox raġonevoli. Barra dan il-Greċja mhijiex qed tikkontesta li l-infrazzjonijiet ġew kommessi; għal kuntrarju qed teċċepixxi li għamlet titjib fis-sistema, ħafna minnu li sar sa mis-sena ta’ bejgħ 1998/99, b’hekk qed tirrikonoxxi impliċitament illi s-sistema ma kinitx adegwata. Hija ġurisprudenza stabbilita li Stat Membru ma jistax jirribatti dak li jkun irriżulta lill-Kummissjoni b’sempliċi asserzjonijiet li mhumiex sostanzjati b’evidenza ta’ sistema ta’ sorveljanza operattiva u affidabbli. (64) Għalhekk it-talba tal-Greċja taħt dan il-kap għandha tiġi miċħuda.
Rifjut ta’ nfiq fis-settur tal-laħam – skema premju nagħaġ u mogħoż
Leġiżlazzjoni Rilevanti
80. L-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 3887/92, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ amministrazzjoni integrata u sistema ta’ kontroll għal ċerti skemi ta’ għajnuna mill-Komunità(65) jirrikjedi li applikazzjonijiet għal għajnuna għal bhejjem ikun fihom l-informazzjoni kollha meħtieġa u b’mod partikolari ċerti oġġetti speċifikati inkluż ‘fejn applikabbli, obbligazzjoni mill-applikant li jżomm [l-annimali li rigward tagħhom tkun saret talba għal għajnuna] fit-tenuta tiegħu għall-perijodu ta’ żamma u informazzjoni dwar il-lokazzjoni jew lokazzjonijiet fejn se jinżammu l-annimali…’.
81. L-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 3887/92 jirrikjedi verifiki amministrattivi u fil-post li ghandhom isiru b’tali mod li tiġi żgurata verifika effettiva tal-konformità mat-termini li taħthom jingħataw l-għajnuniet u l-premji. L-Artikolu 6(3) jirrikjedi li jsiru verifiki fil-post li jkopru ‘ta’ l-inqas…10% ta’ l-applikazzjonijiet għall-għajnuna lill-"bhejjem"’. L-Artikolu 6(4) jirrikjedi li applikazzjonijiet li jiġu suġġetti għall-verifiki fil-post li jiġu magħżulin mill-awtorità kompetenti a bażi ta’ analiżi ta’ riskju li għandha tieħu in kunsiderazzjoni numru ta’ fatturi speċifiċi.
82. L-Artikolu 10(5) tar-Regolament Nru 3887/92 jistipula:
‘F’każijiet fejn minħabba l-impatt ta’ ċirkustanżi naturali l-bidwi ma jistax joqgħod mal-obbligu tiegħu li jżomm l-annimali li ġew notifikati għal premjum matul il-perijodu ta’ żamma huwa jkun intitolat għall-premjum għan-numru ta’ annimali eliġibbli li ġew attwalment miżmuma matul il-perijodu, iżda huwa jrid ikun informa lill-awtorità kompetenti bil-miktub fi żmien għaxart ijiem tax-xogħol minn meta tkun instabet xi riduzzjoni fin-numru ta’ annimali.’
83. L-ewwel paragrafu ta’ Artikolu 12 tar-Regolament Nru 3887/92 jistipula li kull żjara għal spezzjoni għanda tkun suġġetta għal rapport li jagħti ċerta informazzjoni speċifikata. It-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 12 jistipula:
‘Tkun l-għażla tal-bidwi jew tar-rappreżentant tiegħu jekk jiffirmax ir-rapport.’
84. L-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 1(3) tar-Regolament Nru 2700/93 dwar regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-premju favur il-produtturi tal-laħam tan-nagħaġ u tal-mogħoż (66) jipprovdi għal perijodu ta’ żamma li matulu l-produttur jobbliga ruħu li jżomm fit-tenuta tiegħu n-numru ta’ nagħaġ u/jew mogħoż nisa li fir-rigward tagħhom ikun ġie mitlub il-premju. It-tieni paragrafu jistipula:
‘Qabel ma nagħaġ u/jew il-mogħoż nisa rigward liema ġie mitlub il-premjum jitqegħdu f’agistment [għall-mergħha] fil-[perijodu] ta’ żamma, l-annimali in kwistjoni għandhom, jiġu identifikati. …’
85. L-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 2700/93 jirrikjedi li Stati Membri jwaqqfu sistema ta’ reġistrazzjoni permanenti tal-moviment tal-bhejjem b’effett mis-sena ta’ bejgħ 1994, suġġett għal miżura tranżitorja li tippermetti Stati Membri li jintroduċu sistema ta’ reġistrazzjoni inqas oneruża għas-sena ta’ bejgħ 1994 biss. L-Artikolu 4(2) jirrikjedi illi għal kull sena ta’ bejgħ Stati Membri għandhom jikkompilaw inventarju tal-produtturi tan-nagħaġ li jbiegħu l-ħalib tan-nagħaġ u prodotti mill-ħalib tan-nagħaġ.
L-ilmenti tal-Kummissjoni
86. Skond ir-Rapport fil-Qosor, il-Kummissjoni wettqet verifiki tal-kontijiet, inkluż spezzjonijiet fil-post, fl-1997 u 1998 ta’ l-iskema premju nagħaġ u mogħoż, li żvelaw numru ta’ problemi serji. F’April 2000, verifika oħra tal-kontijiet żvelat li l-awtoritajiet Griegi kienu għamlu ftit li xejn biex jirranġaw is-sitwazzjoni. Il-problemi ewlenin kienu fil-qosor, kif ġej: nuqqas ta’ introduzzjoni ta’ reġistri tal-movimenti tal-bhejjem bi ksur ta’ l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 2700/93; ftit li xejn jew l-ebda spezzjonijiet fil-post bi ksur ta’ l-Artikolu 6(3) tar-Regolament Nru 3887/92; inattendibbiltà ta’ l-istatistika ta’ l-ispezzjonijiet inkluż spetturi li apparentement iwettqu bejn 25 u 30 verifika f’ġurnata waħda u rapporti ta’ spezzjonijiet mhux iffirmati mill-produttur bi ksur ta’ l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 3887/92; kwalità baxxa ta’ rapporti ta’ spezzjonijiet; dewmien fl-ipproċessar ta’ data; nuqqas ta’ analiżi ta’ riskju bi ksur ta’ l-Artikolu 6(4) tar-Regolament Nru 3887/92; notifikazzjoni impreċiża tal-post ta’ żamma li tmur kontra l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 3887/92 ; nuqqas ta’ mmarkar ta’ annimali bi ksur ta’ l- Artikolu 1(3) tar-Regolament Nru 2700/93 ; aċċettazzjoni ta’ notifikazzjoni orali (minflok bil-miktub) ta’ telf li tmur kontra Artikolu 10(5) tar-Regolament Nru 3887/92 ; nuqqas ta’ kontroll ta’ produzzjoni ta’ ħalib minn produtturi ta’ ħaruf tqil bi ksur ta’ l- Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 2700/93 u numri rrikonċiliabbli ta’ nagħaġ u mogħoż li jibbenefikaw minn ħlas avvanżat u finali.
87. B’mod aktar speċifiku, jidher mir-Rapport fil-Qosor li l-impjegati tal-Kummissjoni qiesu s-sitwazzjoni f’Rethymnon li kienet totalment irregolari peress li ma kienx hemm ebda sistema ta’ kontroll ekwivalenti għal dik rikjesta mir-Regolament Nru 3887/92: b’mod partikolari, virtwalment ma kien hemm ebda verifiki fl-1995, 1996 u 1997. Immedjatament wara l-ispezzjonijiet ta’ l-1997 mill-uffiċjali tal-Kummissjoni, l-awtoritajiet Griegi unilateralment issospendew il-pagamenti u aktar tard, fl-1998 wara spezzjonijiet ta’ 99.6% tal-produtturi f’Rethymnon, dawk l-awtoritajiet irrifjutaw proporzjon sinjifikattiv tal-premji, in-numri ta’ rifjuti żdied ħafna pparagunat ma’ dawk tas-sena ta’ qabel.
88. Il-Kummissjoni applikat tnaqqis ta’ 5% għal nfiq nazzjonali ddikjarata għall-1995, 1996 u 1997, inkluż ċertu nfiq li jirrigwarda l-1997 imma ddikjarat fl-1999. Għal ċerti distretti fejn l-istatistika wriet livelli mhux suffiċjenti ta’ spezzjonijiet jew fejn l-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni fil-post iġġustifikaw trattament differenti, applikat rata ta’ 10% u għad-distrett ta’ Rethymnon rata ta’ 25%. L-ammont totali ta’ tnaqqis kien ta’ GRD 11863933000.
Fir-rigward tal-25% korrezzjoni applikata għal nfiq effettwata f’Rethymnon
89. Il-Greċja tissottometti li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju tal-proporżjonalità, eċċediet il-limiti tad-diskrezzjoni tagħha u tat raġunijiet li ma kinux suffiċjenti. Il-kundizzjonijiet legali imposti mil-linji gwida(67) għall-impożizzjoni ta’ tnaqqis ta’ 25% evidentement ma ġewx milħuqa: il-Kummissjoni bbażat lilha nnifisha fuq fattur paragonabbli uniku, jiġifieri l-livell ta’ rifjut li kien ogħla minn dak fl-1997. Barra dan l-awtoritajiet Griegi ħadu passi mmedjati biex jissospendu l-pagamenti kollha u vverifikaw 99.6% tal-produtturi f’Rethymnon. Il-Greċja tissottometti li t-tnaqqis ta’ 25% għandu jiġi annullat jew, alternattivament, ridott għal 2%.
90. Jista’ jiġi nnutat li, jekk il-Kummissjoni ssib illi m’hemm ebda proċeduri ta’ kontroll adegwati, hija tista’ tirrifjuta li taddebita lill-FAEGG in-nefqa totali in kwistjoni. (68) Fejn il-Kummissjoni, minflok ma rrifjutat in-nefqa kollha affettwata bl-infrazzjoni, ippruvat tistabbilixxi regoli li jittrattaw irregolaritajiet b’mod differenti, skond l-entità tan-nuqqasijiet fil-verifiki u l-grad ta’ riskju għall-FAEGG, huwa l-Istat Membru li għandu jipprova li dawn il-kriterji huma arbitrarji u inġusti. (69)
91. Fil-fehma tiegħi, il-Greċja ma sodisfatx dan l-oneru. Il-Linji Gwida tal-Kummissjoni jipprovdu għal tnaqqis ta’ 25% fejn l-implementazzjoni tas-sistema ta’ verifika ma kinitx teżisti jew kienet serjament inadegwata u jkun hemm indikazzjonijiet ta’ irregolaritajiet spissi ħafna u traskuraġni fil-ġlieda kontra prattiċi rregolari jew frawdolenti. Il-fatt li l-livell ta’ rifjut żdied f’daqqa fl-1998 meta l-awtoritajiet Griegi spezzjonaw virtwalment il-produtturi kollha, ipparagunat mal-1997, meta jidher li ġie aċċettat li virtwalment l-ebda spezzjonijiet ma kienu saru, jagħti x’jifhem b’mod ċar illi fl-1997 il-premji tħallsu b’mod skorret. F’kull każ, il-fatt li saru daqshekk ftit verifiki bejn l-1995 u l-1997 fih innifsu jikkostitwixxi implementazzjoni serjament inadegwata tas-sistema ta’ verifika u jindika traskuraġni fil-ġlieda kontra prattiċi rregolari jew frawdolenti, li wara kollox huwa l-għan tar-rekwiżit tal-verifiki. Dan il-kap tat-talba tal-Greċja għandu għalhekk jiġi miċħud.
Fir-rigward tat-tnaqqis ta’ 10% applikat għal nfiq effettwata f’ċerti distretti oħrajn
92. Il-Greċja tissottometti li l-Kummissjoni interpretat u applikat b’mod skorrett l-Artikoli 5(1), 6(3) u 12 tar-Regolament Nru 3887/92, l-Artikolu 1(3) tar-Regolament Nru 2700/93 u l-ħames subparagrafu ta’ l-Artikolu 5(2)(c) tar-Regolament Nru 729/70. (70) Il-Greċja tikkonkludi illi t-tnaqqis ta’ 10% għandu jiġi annullat jew, f’ċerti każijiet u alternattivament, ridott għal 2%.
93. L-ewwel nett, il-Greċja tissottometti li fir-rigward ta’ l-ispezzjonijiet fil-post ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li l-Kummissjoni ħadet in kunsiderazzjoni l-fatt li għal ċerti distretti d-data, li ma kinitx ġiet irreġistrata korrettament minħabba problemi iniżjali fil-komputerizzazzjoni, kienet ġiet eżaminata mill-ġdid u kkomunikata lil Kummissjoni. Dik id-data wriet li l-verifiki fil-post ta’ iktar minn 10% ta’ l-applikazzjonijiet għal għajnuna kienu ġew imwettqa fl-1995 u l-1996. F’kull każ, korrezzjoni ta’ 10% manifestament tikser il-prinċipju tal-proporzjonalità.
94. Jidher mill-korrispondenza li ġiet ippreżentata quddiem il-Qorti li fl-ittra tagħha ta’ Ġunju jew Lulju 1997 (71) il-Kummissjoni talbet lill-awtoritajiet Griegi jgħaddulha statistika kompluta u riveduta għall-1995 u l-1996. F’Diċembru 1999 il-Kummissjoni qablet li taċċetta statistika riveduta ta’ l-ispezzjonijiet għall-1995 u l-1996 sakemm l-informazzjoni kienet trasparenti, ippreżentata fuq diskett jew mezzi komputerizzati oħrajn, sostnuta b’rapporti ta’ spezzjonijiet ikkompilati b’mod komplut u xieraq u bil-kontijiet diġà vverifikati mill-awtoritajiet Griegi. Mhuwiex ċar jekk dawn il-kriterji ġewx milħuqa mill-istatistika rriveduta ppreżentata sussegwentement mill-awtoritajiet Griegi, li milli jidher urew li l-istatistika ppreżentata oriġinarjament rigward l-1995 u l-1996 kienet żbaljata u li f’distretti l-perċentwalii tal-verifiki fil-post li ngħataw oriġinarjament (0%, 8.6%, 7.48%, 8.88%, 8.57% u 7.74%) kellhom fil-fatt ikunu ogħla (23.41%, 10.25%, 20.65%, 10.15%, 11.23% u 10.13%). F’kull każ il-Greċja ma ppruvatx li l-istatistika rriveduta kkostitwixxiet evidenza ta’ sistema ta’ sorveljanza operattiva u affidabbli.
95. Fir-rigward tal-prinċipju tal-proporzjonalità, is-sottomissjoni tal-Greċja tikkonsisti unikament fid-dikjarazzjoni li t-tnaqqis perċentwali applikat mill-Kummissjoni huwa għoli ħafna u manifestament imur kontra dan il-prinċipju. Asserżjoni mhux elaborata bħal din m’għandhiex tiġi aċċettata fl-assenza ta’ argumenti żviluppati in sostenn tagħha.
96. It-tieni nett, fir-rigward tat-tnaqqis ta’ 10% applikat għal infiq effettwat f’ċerti distretti oħrajn, il-Greċja tissottometti li l-obbligu li jitwettqu spezzjonijiet fil-post ta’ għal inqas 10% ta’ l-applikazzjonijiet għal għajnuna in konformità ma’ l-Artikolu 6(3) tar-Regolament Nru 3887/92 huwa applikabbli fuq livell nazzjonali, u mhux f’kull distrett jew f’kull reġjun fejn jitrabbew il-mogħoż u n-nagħaġ.
97. Wieħed irid jiftakar li punt jixxiebah ma’ dan tqajjem fir-rigward tal-qoton.(72) Madankollu, fil-każ ta’ l-iskema premju nagħaġ u mogħoż, minflok għażla purament fortuwita, l-Artikolu 6(4) tar-Regolament Nru 3887/92 jirrikjedi li l-applikazzjonijiet għandhom jintagħlżu skond analiżi tar-riskju li tieħu in kunsiderazzjoni numru ta’ fatturi speċifikati. Għalhekk jien għandi ċerta simpatija mal-Greċja fuq dan il-punt. Madankollu, il-Kummissjoni kkonstatat ukoll li l-Greċja nnifisha rrikjediet verifiki fil-post ta’ minimu ta’ 10% ta’ l-applikazzjonijiet għal kull distrett; dikjarazzjoni li mhijiex ikkontestata mill-Greċja. Fuq dik il-bażi, ma nistgħax naċċetta li t-tnaqqis mill-Kummissjoni ma kienx floku.
98. It-tielet nett, il-Greċja tissottometti li l-każ ta’ 30 spezzjoni li suppost twettqu f’ġurnata waħda kien każ iżolat; f’kull każ l-ispezzjonijiet kienu fil-fatt mifruxin fuq diversi ġranet, bir-rapporti jiġu formalment datati u ffirmati fil-ġurnata finali. Każijiet fejn il-produtturi ma kinux iffirmaw huma spjegati mill-biża’ jew titubanza biex jiffirmaw; peress li l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 3887/92 jipprovdi biss għall-possibiltà ta’ firma.
99. Huwa tabilħaqq korrett li l-Artikolu 12 ma jeħtiegx li rapporti ta’ spezzjonijiet jiġu ffirmati mir-raħħal. Madankollu, jidhirli li fil-kuntest totali tan-nuqqasijiet li ġew ikkonstatati fl-ispezzjonijiet il-Kummissjoni ppreżentat evidenza ta’ dubju raġonevoli serju rigward l-eżistenza jew il-korrettezza tal-verifiki mwettqa mill-Greċja; skond il-ġurisprudenza tal-Qorti, huwa dan l-Istat li għandu jressaq evidenza mill-iktar dettaljata u komprensiva li wettaq il-verifiki. (73) Ma jidhirx li dan sar mill-Greċja.
100. Ir-raba’ nett, il-Greċja tissottometti, fir-rigward ta’ l-obbligu li jiġu introdotti reġistri tal-moviment tal-bhejjem, li l-perijodu sal-1 ta’ Jannar 1997 kien l-ewwel stadju biex jiġu mwaqqfa s-sistemi. Kien inevitabbli li jkun hemm ċerti problemi, meta tikkunsidra li mogħoż u nagħaġ jiġu mrobbija f’reġuni muntanjużi jew fi gżejjer, bil-konsegwenza li l-produtturi tagħhom ikunu mifruxin u ma jkunx faċli li jiġu infurmati bis-sistema l-ġdida. Fir-rigward ta’ l-allegat nuqqas ta’ analiżi tar-riskju, għalkemm mhux komputerizzata, hija ssir bil-miktub fid-distretti kollha; għaldaqstant anki fejn jiġi magħżul kampjun mingħajr analiżi tar-riskju komputerizzata, twettqu kontrolli effettivi mingħajr ebda riskju għar-riżorsi tal-Komunità. Fir-rigward ta’ l-allegat dewmien fl-ipproċessar tad-data, bl-istess mod jidher li kien hemm kontroll effettiv anki fin-nuqqas tal-komputerizzazzjoni fil-livelli kollha (li kienet dovuta minħabba nuqqas ta’ kompjuters). Fir-rigward ta’ l-aċċettazzjoni ta’ notifiki orali ta’ telf, seta’ kien hekk fil-passat f’każijiet iżolati fejn il-produtturi kienu f’reġjuni muntanjużi inaċċessibbli.
101. Fir-rigward ta’ l-obbligu li jiġu introdotti reġistri tal-moviment tal-bhejjem, għalhekk, u l-aċċettazzjoni ta’ notifiki orali ta’ telf, il-Greċja ma tidhirx li qed taċċetta li kien hemm irregolaritajiet. Rigward b’mod partikolari l-ewwel punt, jista’ jiġi nnutat li l-obbligu li jiġu introdotti reġistri ġej minn żmien leġiżlazzjoni li ġiet adotta fl-1993 (74) li għandha tiġi implementata – jekk neċessarju permezz ta’ reġistru li jissodisfa inqas rekwiżiti għall-ewwel sena – b’effett mis-sena ta’ bejgħ 1994. Dewmien ulterjuri ta’ sentejn ma jistax jiġi aċċettat.
102. Għar-rigward ta’ l-allegat nuqqas ta’ analiżi tar-riskju u dewmien fl-ipproċessar tad-data, nirrepeti li Stat Membru ma jistax jirribatti dak li jkun irriżulta lill-Kummissjoni b’sempliċi asserzjonijiet li mhumiex sostanzjati b’evidenza ta’ sistema ta’ sorveljanza affidabbli u operattiva. (75) Ma hemm xejn x’juri li l-Greċja resqet tali evidenza.
103. Il-ħames nett, fir-rigward ta’ l-allegazzjoni li n-notifika tal-post ta’ żamma, rikjest mill-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 3887/92, jiġi mogħti b’mod impreċiż ħafna, il-Greċja tissottometti li l-post ġie mogħti bħala toponomu fl-assenza ta’ denominazzjoni iktar dettaljata (peress li m’hemm l-ebda reġistru ta’ l-artijiet fil-Greċja). Il-leġiżlazzjoni teżiġi biss indikazzjoni tal-post, mhux deskrizzjoni dettaljata.
104. Madankollu, l-ispetturi tal-Kummissjoni, milli jidher ma rrikjedewx deskrizzjoni dettaljata, imma sempliċement indikazzjoni ċara tal-post ta’ żamma, li ma kinitx ingħatat fl-applikazzjoni għal għajnuna. Għal darb’oħra, fin-nuqqas ta’ evidenza kuntrarja l-argument tal-Greċja ma jistax jiġi aċċettat.
105. Is-sitt nett, fir-rigward tan-nuqqas ta’ mmarkar ta’ annimali, il-Greċja tissottometti li l-każijiet għandhom x’jaqsmu ma’ trobbija konġunta ta’ merħliet li jappartjenu lil sidien differenti, fejn l-Artikolu 1(3) tar-Regolament Nru 2700/93 ma jeħtiegx immarkar.
106. L-Artikolu 1(3) jeħtieġ li nagħaġ u/jew mogħoż nisa li fir-rigward tagħhom jintalab premju sabiex jiġu mmarkati qabel ma jittieħdu jirgħu. Għalija mhux ċar għalfejn merħliet li jappartjenu lil sidien differernti ma jaqgħux taħt dan ir-rekwiżit; tabilħaqq kif tosserva l-Kummissjoni, wieħed jista’ jaħseb li merħliet ta’ diversi sidien jippreżentaw preċisament il-problemi ta’ identifikazzjoni li l-Artikolu 1(3) jfittex li jsolvi. Għalhekk l-argument tal-Greċja għandu jiġi miċħud.
107. Is-seba’ nett, l-Greċja tissottometti li l-verifiki tal-Kummissjoni saru fl-1997 u fl-1998, u l-komunikazzjoni bil-miktub tar-riżultati fl-1998; konsegwentement il-perijodu ta’ 24 xahar li hemm riferiment għalih fil-ħames subparagrafu ta’ l-Artikolu 5(2)(c) tar-Regolament Nru 729/70 beda jiddekorri fl-1996 filwaqt li t-tnaqqis jirrigwarda nfiq li sar fl-1995. Barra dan il-Kummissjoni żbaljat meta qieset infiq li sar fl-1995 u ddikjarat fl-1996 li kien jaqa’ fil-perijodu ta’ l-24 xahar: il-fattur deċiżiv huwa d-data attwali ta’ l-infiq jew il-mument meta ngħata d-dritt għall-għajnuna, u mhux id-dikjarazzjoni.
108. Il-Kummissjoni tissottometti li l-osservazzjonijiet ta’ l-ispetturi tagħha għandhom x’jaqsmu mas-snin finanzjarji 1995,1996 u 1997; l-awtoritajiet Griegi rċevew l-komunika bil-miktub permezz ta’ ittra tat-22 ta’ Lulju 1997, jiġifieri matul il-perijodu ta’ 24 xahar.
109. Huwa ċar minn din l-ittra, li ma ġietx ippreżentata quddiem il-qorti (76), li r-riżultati ta’ mill-inqas il-verifiki li twettqu fl-1997 ġew ikkomunikati lil Greċja f’Ġunju u Lulju ta’ l-1997.(77) L-ittra, intitolata ‘Approvazzjoni tal-kontijiet ta’ Garanziji tal-FAEGG għall-1996 u 1997 fis-settur tal-laħam’, tirreferi għal verifika tal-kontijiet fil-post ta’ l-1997, u tagħmel sunt ta’ bosta problemi li ġew żvelati (b’mod partikolari n-nuqqas ta’ introduzzjoni ta’ reġistri ta’ moviment ta’ bhejjem, ftit li xejn jew xejn verifiki fil-post, nuqqas ta’ analiżi tar-riskji, aċċettazzjoni ta’ notifika orali ta’ telf u nuqqas ta’ kontrolli tal-produzzjoni tal-ħalib minn produtturi ta’ ħaruf tqil), u tikkonkludi:
‘Dak li rriżulta minn din l-indaġini ġie kkomunikat b’riferiment għall-Artikolu 8 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1663/95. Id-Dipartimenti tal-Kummissjoni jqisu li l-awtoritajiet tiegħek ma konformawx ruħhom għal kollox mar-rekwiżiti tar-Regolamenti Nri 3887/92 u 2700/93, għar-raġunijiet ippreżentati fil-punti 1,2,3 u 4 ta’ din l-ittra. Huma jqisu li l-miżuri korrettivi u t-titjib proċedurali għandhom jiġu implementati fl-oqsma li ġejjin…
Fid-dawl tas-serjetà ta’ dak li rriżulta, id-Dipartimenti tal-Kummissjoni qed jikkunsidraw li jipproponu l-esklużjoni mill-finanzjament tal-Komunità ta’ parti min nefqa ddikjarata taħt l-Artikolu 7.1 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 296/96 (78) sa massimu ta’ 24 xahar qabel l-irċevuta formali ta’ din l-ittra (bil-Grieg). Fid-dawl tar-risposta tiegħek għal din l-ittra, dik il-parti tan-nefqa li għandha tiġi eskluża għandha tiġi determinata a bażi tad-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ l-Artikolu 5.2c) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 729/70. Kif previst bl-Artikolu 8 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1663/95, ir-risposta tiegħek għal din l-ittra għandha tiġi kkomunikata mhux aktar tard minn perijodu ta’ xahrejn mill-irċevuta formali ta’ din l-ittra (bil-Grieg). Wara l-iskadenza ta’ dan il-perijodu, u wara l-eżami ta’ xi risposta riċevuta f’dak il-perijodu, tiġi proposta laqgħa bilaterali qabel mad-Dipartimenti tal-Kummissjoni jinnotifikaw formalment il-konkluzjonijiet tagħhom.’
110. Jien tal-fehma li din l-ittra tissodisfa r-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni kif interpretata mill-Qorti: mhux biss huwa ferm ċar li hija komunikazzjoni għall-iskop ta’ l-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 1663/95 imma anki l-bidu tal-perijodu ta’ 24 xahar huwa espliċitament imsemmi.
111. Il-Greċja tissottometti li l-ittra tal-Kummissjoni ta’ l-1997 għandha x’taqsam biss mas-snin ta’ bejgħ 1996 u 1997 b’esklużjoni għas-sena ta’ bejgħ 1995. Dan però huwa evidentement żbaljat: l-ittra tirreferi diversi drabi għas-snin ta’ bejgħ 1995 u 1996; minkejja li hija intitolata ‘Approvazzjoni tal-kontijiet ta’ Garanziji tal-FAEGG għall-1996 u 1997 fis-settur tal-laħam’ probabbilment issegwi dik li tidher li hi l-prattika normali li tirreferi kemm għas-sena finanzjarja li għalihom il-kontijiet jirreferu (is-sena finanzjarja tal-FAEGG tiddekorri mis-16 ta’ Ottubru sal-15 ta’ Ottubru) u sena ta’ bejgħ għas-settur in kwistjoni (fil-każ tal-laħam tan-nagħaġ u laħam tal-mogħoż, is-sena ta’ bejgħ tibda fl-ewwel Tnejn ta’ Jannar u tagħlaq fil-ġurnata li tiġi qabel dik il-ġurnata fis-sena ta’ wara.(79)).
112. Peress li hija d-data tan-nefqa li hija rilevanti, jista’ jkun hemm saħħa fl-argument tal-Greċja li l-korrezzjonijiet għan-nefqa fl-1995 saru tard. Madankollu, il-Greċja ma tistax tiegħu in kunsiderazzjoni biss id-data li fiha sar l-infiq, mingħajr ma tikkunsidra wkoll id-data meta ppreżentat lill-Kummissjoni bl-informazzjoni rilevanti u suffiċjenti dwar dak l-infiq, biex din ta’ l-aħħar tkun f’qagħda li tapprova l-kontijiet. Stat Membru jista’ jitlob il-protezzjoni tal-perijodu ta’ esklużjoni ta’ 24 xahar sa fejn ikun ikkonforma ruħu ma’ l-obbligi tiegħu taħt il-leġiżlazzjoni tal-Komunità, b’mod partikolari fir-rigward tal-komunikazzjoni spontanja ta’ informazzjoni rikjesta biex isiru l-verifiki. (80) Huwa ċar mill-ittra li, fiż-żmien li nkitbet (f’Ġunju jew Lulju 1997), il-Greċja ma pprovdietx statistika sodisfaċenti li għandha x’taqsam ma’ spezzjonijiet fil-post, peress li l-uniku qasam rilevanti ta’ l-ilment espress li għandu x’jaqsam mas-sena ta’ bejgħ 1995. F’dawn iċ-ċirkustanżi, il-Greċja ma tistax titlob il-protezzjoni tal-perijodu ta’ 24 xahar.
113. Għar-raġunijiet suesposti, l-ebda waħda mis-sottomissjonijiet tal-Greċja fir-rigward tal-10% tnaqqis applikat għan-nefqa fis-settur tan-nagħaġ u l-mogħoż f’ċerti distretti barra Rethymnon ma tista’ tiġi aċċettata.
Konklużjoni
114. Fid-dawl ta’ l-osservazzjonijiet suesposti, jien ta’ l-opinjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha:
(1) tiċħad ir-rikors;
(2) tordna r-rikorrenti tħallas l-ispejjeż.
1 – Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
2 – ĠU 2001 L 200, p. 28.
3 – Regolament (KE) Nru 729/70 tal-Kunsill tal-21 ta’ April 1970, dwar il-finanzjament tal-politka agrikola komuni, ĠU Edizzjoni Speċjali bl-Ingliż 1970(I), p.218, kif emendata partikolarment bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1287/95 tat-22 ta’ Mejju 1995, ĠU 1995 L 125. p. 1. Regolament Nru 729/70 ġie emendat, b’effett għall-infiq mill-1 ta’ Jannar 2000, bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1258/1999 fis-17 ta’ Mejju 1999 dwar il-finanzjament tal-poliltika agrikola komuni, ĠU 1999 L 160, p. 103.
4 – Artikoli 1(3) u 3(1).
5 – It-tieni, it-tielet, ir-raba’ u l-ħames subparagrafi ta’ l-Artikolu 5(2)(c).
6 – Il-leġiżlazzjoni rilevanti għal kull wieħed mis-setturi li għandhom x’jaqsmu mar-rikors tal-Greċja hija spjegata fil-kap tas-sezzjoni rilevanti ta’ dawn il-konklużjonijet.
7 – Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1663/95 tas-7 ta’ Lulju 1995 ĠU 1995 L 158, p. 6.
8 – Ara bħala eżempju Franza v Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-747, punt 38 tas-sentenza.
9 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni [2003] Ġabra I-153, punt 44 tas-sentenza.
10 – Ara bħala eżempju Il-Belġju v Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-3609, punt 46 tas-sentenza.
11 – Ara bħala eżempju Il-Belġju v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 10, punt 35 tas-sentenza.
12 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punti 11 u 12 tas-sentenza.
13 – Ara bħala eżempju Spanja v Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-3005, punt 87 tas-sentenza.
14 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punti 16 u 17 tas-sentenza u Il-Greċja v Il-Kummissjoni, punt 66 tas-sentenza tat-18 ta’ Settembru 2003.
15 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 18 tas-sentenza.
16 – Ara bħala eżempju Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 13, punt 42 tas-sentenza.
17 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 37 tas-sentenza.
18 – Ara bħala eżempju Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 13, punt 44 tas-sentenza.
19 – Ara bħala eżempju Franza v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 8, punt 54 tas-sentenza u L-Olanda v Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-2709, punt 39.
20 – Il-Finlandja v Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-1007, punt 27 tas-sentenza.
21 – Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 13, punti 133 u 134 tas-sentenza; ara wkoll il-punt 41 tal-Konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Tizzano f’Il-Lussemburgu v Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-5373, u l-punti 50 u 59 tal-Konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Geelhoed f’Finlandja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 20.
22 – Spanja v Il-Kummissjoni, punti 60 u 65 tas-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2003.
23 – Li ħa post id-dokument operattiv tal-Kummissjoni VI/216/93 tat-3 ta’ Ġunju 1993. Il-linji gwida tal-1997 japplikaw għad-deċiżjonijiet li ttieħdu wara t-8 ta’ Diċembru 1997.
24 – Ara l-eżempji reċenti Franza v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 8, punt 49 tas-sentenza, Spanja vs Il-Kummissjoni [2001] Ġabra I-5983.
25 – Dok nru AGR/17537/01-Fr-Final
26 – Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1554/95 tad-29 ta’ Ġunju 1995, ĠU 1995 L 148, p. 48.
27 – Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1201/89 tat-3 ta’ Mejju 1989, ĠU 1989 L 123, p. 23, kif emendat partikolarment bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1437/96, tat-23 ta’ Lulju 1996, ĠU 1996 L 184, p. 29.
28 – Iċċitata fin-nota 27.
29 – L-ewwel u t-tieni premessi.
30 – ‘Nomos’: Il-Greċja hija diviża fi 52 nomoi jew reġjuni amministrattivi.
31 – Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2911/90 tad-9 ta’ Ottubru 1990, ĠU 1990 L 278, p. 35, kif emendat partikolarment bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2614/95 tad-9 ta’ Novembru 1995, ĠU 1995 L 268, p. 7.
32 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punti 17 u 18 tas-sentenza.
33 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 18 tas-sentenza.
34 – Stipulat fil-punt 26 hawn fuq; ara wkoll il-punt 28.
35 – Regolament (KE) Nru 154/75 tal-Kunsill tal-21 ta’ Jannar 1975 dwar it-twaqqif ta’ reġistru tal-koltivazzjoni taż-żebbuġ fl-Istati Membri li jipproduċu ż-żejt taż-żebbuġ, ĠU 1975 L 19, p. 1; kif emendat partikolarment bir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nri 3453/80 tat-22 ta’ Diċembru 1980, ĠU 1980 L 360, p. 15, u 3788/85 tal-20 ta’ Diċembru 1985, ĠU 1985 L 367, p. 1.
36 – Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2261/84 tas-17 ta’ Lulju 1984, ĠU 1984 L 208, p.3.
37 – Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 3061/84 tal-31 ta’ Ottubru 1984, ĠU 1984 L 288, p. 52, kif emendat partikolarment bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 98/89 tas-17 ta’ Jannar 1989, ĠU 1989 L 14, p.14.
38 – Stipulat fil-punt 6 hawn fuq.
39 – Stipulat fil-paragrafi 18 sa 22 hawn fuq.
40 – Il-Greċja v Il-Kummissjoni [1996] Ġabra I-3331, punt 49 tal-Konklużjonijiet.
41 – Il-Greċja vs Il-Kummissjoni [1998] Ġabra I-207, punti 12 u 13 tas-sentenza.
42 – C-46/97, Il-Greċja vs Il-Kummissjoni [2000] Ġabra I-5719, punti 12 u 16 tas-sentenza, u Il-Greċja v Il-Kummissjoni [2000] Ġabra I-5813, punt 14.
43 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 16 tas-sentenza.
44 – [2001] Ġabra I-I, punti 13 u 14 tas-sentenza.
45 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 17 tas-sentenza.
46 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 8, punt 54 tas-sentenza.
47 – Ara bħala eżempju Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 13, punt 87 tas-sentenza.
48 – Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2392/86 ta’ l-24 ta’ Lulju 1986, ĠU 1986 L 208, p. 1, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1631/98, ĠU 1998 L 210, p. 14.
49 – Iċċitata fin-nota 31, kif emendata wkoll bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2475/94 tat-13 ta’ Ottubru 1994, ĠU 1994 L 264, p. 6.
50 – It-test Ingliż bi żball jaqra ‘areas’.
51 – Iċċitata fin-nota 7.
52 – Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1456/97 tal-25 ta’ Lulju 1997, ĠU 1997 L 199, p. 4.
53 – Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1493/1999 tas-17 ta’ Mejju 1999, ĠU 1999 L 179, p.1.
54 – Ara l-Artikolu 82.
55 – Ara l-premessa 31 fil-preambolu u l-Artikoli 2(3), 6(2), 11(4) u 16.
56 – Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1621 tat-22 ta’ Lulju 1999, ĠU 1999 L 192, p. 21.
57 – - Ara l-punti 57 u 58 ta’ hawn fuq.
58 – - Ara l-punti 65 u 66 iktar ‘il fuq.
59 – - Ara l-Artikoli 13(1) u 16.
60 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċcitata fin-nota 9, punt 18 tas-sentenza, u Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 13, punt 42.
61 – Iċċitata fin-nota 52.
62 – ĠU 1998 L 208, p. 19.
63 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 18 tas-sentenza, u Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 13, punt 42.
64 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 18 tas-sentenza.
65 – Regolament tal-Il-Kummissjoni (KE) Nru 3887/92 tat-23 ta’ Diċembru 1992, ĠU 1992 L 391, p. 36.
66 – Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2700/93 tat-30 ta’ Settemrbu 1993, ĠU 1993 L 245, p. 99, kif emendat b’mod partikolari mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 279/94 tat-8 ta’ Frar 1994, ĠU 1994 L 37, p. 1.
67 – Ara l-punti 18 sa 22 iktar ‘il fuq.
68 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 37 tas-sentenza.
69 – Ara bħala eżempju Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 13, punt 44 tas-sentenza.
70 – Stipulat fil-punt 6 iktar ‘il fuq.
71 – Ara l-punt 107 iktar ‘il quddiem.
72 – Ara l-punt 35 ta’ iktar ‘il fuq.
73 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punti 16 sa 17 tas-sentenza.
74 – Artiklu 4 tar-Regolament Nru 2700/93.
75 – Ara bħala eżempju Il-Greċja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 9, punt 18 tas-sentenza.
76 – Anness 11 mad-difiża.
77 – Jidher li hemm żewġ dati fuq id-dokument, 12 ta’ Ġunju 1997 u 3 ta’ Lulju 1997, filwaqt li l-Kummissjoni tirreferi għat-22 ta’ Lulju 1997; possibilment it-tliet dati huma ta’ l-abbozz bl-Ingliż, it-traduzzjoni fil-Grieg u ta’ l-irċevuta mill-awtoritajiet Griegi.
78 – Din id-dispożizzjoni jistipula ‘Infiq li dwaru saret talba rigward xahar partikolari għandu jidħol mal-pagamenti u riċevuti li attwalment ikunu saru f’dan ix-xahar. Jista’ jinkludi korrezzjonijiet tad-data rappurtata fir-rigward tax-xhur ta’ qabel ta’ l-istess sena. Għal sena “n” għandu jingħata kont ta’ l-infiq li jsir mill-Istati Membri mis-16 ta’ Ottubru ta’ sena “n-1” sal-15 ta’ Ottubru ta’ sena “n”.’
79 – Artiklu 3(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3013/89 tal-25 ta’ Settembru 1989 u ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-laħam tan-nagħaġ u tal-laħam tal-mogħoż, ĠU 1989 L 289, p. 1.
80 – Spanja v Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota 22, punti 60 u 65.
Full & Egal Universal Law Academy