Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-182/02,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Conseil d'Ιtat (Γαλλία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Ligue pour la protection des oiseaux κ.λπ.
και
Premier ministre,
Ministre de l'Amιnagement du territoire et de l'Environnement,
παρισταμένων των:
Union nationale des fιdιrations dιpartementales de chasseurs,
Association nationale des chasseurs de gibier d'eau,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 202),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(έκτο τμήμα),
συγκείμενο από τους J.-P. Puissochet, πρόεδρο τμήματος, R. Schintgen, C. Gulmann (εισηγητή), Β. Σκουρή και N. Colneric, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: D. Ruνz-Jarabo Colomer
γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η Ligue pour la protection des oiseaux, εκπροσωπούμενη από τον πρόεδρό της A. Bougrain-Dubourg,
- η Rassemblement des opposants ΰ la chasse, εκπροσωπούμενη από τον C. Xavier, avocat,
- η Union nationale des fιdιrations dιpartementales de chausseurs, εκπροσωπούμενη από τον H. Farge, avocat,
- η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους G. de Bergues και E. Puisais,
- η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους Β. Ν. Κοντόλαιμο και Ι. Ξαλκιά,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους G. Valero Jordana και X. Lewis,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Ligue pour la protection des oiseaux, της Union nationale des fιdιrations dιpartementales de chausseurs, της Γαλλικής Κυβερνήσεως, της Ελληνικής Κυβερνήσεως και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 3ης Απριλίου 2003,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 6ης Μαου 2003,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2002, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 15 Μαου 2002, το Conseil d'Ιtat υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 202, στο εξής: οδηγία).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο προσφυγών που ασκήθηκαν ενώπιον του Conseil d'Ιtat, αντιστοίχως, από τη Ligue pour la protection des oiseaux, την Association pour la protection des animaux sauvages και τη Rassemblement des opposants ΰ la chasse με αίτημα την ακύρωση, λόγω υπερβάσεως εξουσίας, του διατάγματος αριθ. 2000-754, της 1ης Αυγούστου 2000, περί καθορισμού των ημερομηνιών θήρας των αποδημητικών πτηνών και των υδροβίων θηραμάτων και περί τροποποιήσεως του code rural (JORF της 5ης Αυγούστου 2000, σ. 12178, στο εξής: προσβαλλόμενο διάταγμα).
Το νομικό πλαίσιο
Η κοινοτική νομοθεσία
3 Το άρθρο 7 της οδηγίας έχει ως εξής:
«1. Ανάλογα με το επίπεδο του πληθυσμού τους, τη γεωγραφική κατανομή και το ρυθμό αναπαραγωγής τους σε όλη την Κοινότητα, τα αναφερόμενα στο παράρτημα ΙΙ είδη είναι δυνατόν να αποτελέσουν αντικείμενο θηρευτικών πράξεων στα πλαίσια της εθνικής νομοθεσίας. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η θήρα αυτών των ειδών να μην υπονομεύει τις προσπάθειες διατηρήσεως που αναλαμβάνονται στη ζώνη εξαπλώσεώς τους.
2. Τα είδη που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ, μέρος 1, είναι δυνατόν να θηρεύονται στη γεωγραφική θαλάσσια και χερσαία ζώνη εφαρμογής της παρούσης οδηγίας.
3. Τα είδη που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ, μέρος 2, είναι δυνατόν να θηρεύονται μόνο στα κράτη μέλη για τα οποία έχουν σημειωθεί.
4. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η θηρευτική δραστηριότητα στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η ιερακοθηρία, όπως προκύπτει από την εφαρμογή των ισχυουσών εθνικών διατάξεων, σέβεται τις αρχές μιας ορθολογικής χρησιμοποιήσεως και μιας οικολογικά ισορροπημένης ρυθμίσεως για τα είδη πτηνών που αφορά, και ότι η πρακτική αυτή είναι συμβιβάσιμη, ως προς τον πληθυσμό των ειδών αυτών, και ιδιαίτερα των αποδημητικών, με τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από το άρθρο 2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ιδιαίτερα ώστε τα είδη στα οποία εφαρμόζεται η θηρευτική νομοθεσία να μην θηρεύονται κατά την περίοδο φωλεοποιήσεως, ούτε κατά τις διάφορες φάσεις της αναπαραγωγής και εξαρτήσεως. Όταν πρόκειται για αποδημητικά είδη μεριμνούν ιδιαίτερα ώστε τα είδη που υπόκεινται στη θηρευτική νομοθεσία να μη θηρεύονται κατά την περίοδο αναπαραγωγής και κατά την επιστροφή τους στον τόπο φωλεοποιήσεως. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή όλες τις χρήσιμες πληροφορίες για την πρακτική εφαρμογή της θηρευτικής νομοθεσίας τους.»
4 Το άρθρο 9, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας ορίζει τα ακόλουθα:
«1. Εφόσον δεν υπάρχουν άλλες ικανοποιητικές λύσεις τα κράτη μέλη μπορούν να μην εφαρμόσουν τις διατάξεις των άρθρων 5, 6, 7 και 8 για τους εξής λόγους:
α) - για λόγους υγείας και δημόσιας ασφάλειας,
- για λόγους αεροπορικής ασφάλειας,
- για να προληφθούν σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες, στα οικιακά ζώα, στα δάση, στην αλιεία και στα ύδατα,
- για την προστασία της χλωρίδας και πανίδας,
β) για ερευνητικούς και διδακτικούς σκοπούς, για σκοπούς εμπλουτισμού πληθυσμών και επανεισαγωγής, καθώς και για εκτροφή σχετική με αυτές τις ενέργειες
γ) για να επιτραπεί με αυστηρά ελεγχόμενους όρους και τρόπο επιλεκτικό η σύλληψη, η κράτηση και η ορθολογική εκμετάλλευση ορισμένων πτηνών σε μικρ[ούς αριθμούς].
2. Οι εξαιρέσεις πρέπει να μνημονεύουν:
- τα είδη που αποτελούν αντικείμενο εξαιρέσεων,
- τα επιτρεπόμενα μέσα, εγκαταστάσεις ή μεθόδους συλλήψεως ή θανατώσεως,
- τις συνθήκες κινδύνου και τις χρονικές και τοπικές περιστάσεις στις οποίες οι εξαιρέσεις μπορούν να εφαρμοσθούν,
- την αρχή η οποία είναι αρμόδια να δηλώσει ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις και να αποφασίσει ποιά μέσα, εγκαταστάσεις ή μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, σε ποια όρια και από ποια πρόσωπα,
- τους ελέγχους που θα πραγματοποιηθούν.»
Η εθνική ρύθμιση
5 Το άρθρο 2 του προσβαλλομένου διατάγματος προβλέπει ότι παρεκκλίσεις από τις απαγορεύσεις θήρας, αφενός, εκτός των θηρευτικών περιόδων που έχουν καθοριστεί από τη διοικητική αρχή και, αφετέρου, κατά τη διάρκεια ορισμένων ευαίσθητων για τα πτηνά περιόδων μπορούν να χορηγούνται από τους νομάρχες προκειμένου να επιτρέπεται η σύλληψη, η κατοχή ή κάθε άλλη ορθολογική εκμετάλλευση, σε μικρούς αριθμούς, χηνών, αγριοπερίστερων και τσιχλών έως τις 20 Φεβρουαρίου. Με απόφαση του αρμοδίου επί θεμάτων θήρας υπουργού, κατόπιν γνωμοδοτήσεως του Conseil national de la chasse et de la faune sauvage, διευκρινίζονται οι όροι υπό τους οποίους επιτρέπονται οι εν λόγω συλλήψεις καθώς και οι λεπτομέρειες των εφαρμοστέων ελέγχων. Ο εν λόγω υπουργός καθορίζει επίσης, ανά είδος, κατόπιν γνωμοδοτήσεως της Fιdιration nationale de la chasse και του Office national de la chasse et de la faune sauvage, τον μέγιστο αριθμό πτηνών που είναι δυνατόν να συλληφθούν ανά διοικητικό διαμέρισμα. Οι νομάρχες καθορίζουν τον μέγιστο αριθμό πτηνών που μπορούν να συλληφθούν από τους δικαιούχους χορηγηθείσας παρεκκλίσεως.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
6 Στο πλαίσιο των προσφυγών που ασκήθηκαν ενώπιον του Conseil d'Ιtat με αίτημα την ακύρωση του προσβαλλομένου διατάγματος λόγω υπερβάσεως εξουσίας, το εν λόγω δικαστήριο παρατηρεί, κατ' ουσίαν, ότι το άρθρο 2 του εν λόγω διατάγματος αποτελεί διάταξη έχουσα ως αντικείμενο την εφαρμογή του άρθρου 9, παράγραφος 1, της οδηγίας. Κατά το Conseil d'Ιtat, η εκτίμηση της νομιμότητας του εν λόγω άρθρου 2 εξαρτάται, αφενός, από την απάντηση στο ερώτημα κατά πόσον το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας αυτής επιτρέπει παρέκκλιση από τις καθορισθείσες ημερομηνίες ενάρξεως και λήξεως της θήρας ενόψει των σκοπών του άρθρου 7, παράγραφος 4, της ίδιας οδηγίας και, αφετέρου, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα αυτό, από την απάντηση στο ερώτημα βάσει ποιων κριτηρίων και εντός ποιων ορίων μπορούν να προβλεφθούν τέτοιες παρεκκλίσεις.
7 Το Conseil d'Ιtat, αφού ακύρωσε μερικώς το άρθρο 1 του προσβαλλομένου διατάγματος, στο μέτρο που αφορούσε τις ημερομηνίες ενάρξεως και λήξεως της θήρας ορισμένων ειδών, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Επιτρέπει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας 79/409 του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τις ημερομηνίες ενάρξεως και λήξεως της θήρας οι οποίες συνάγονται ενόψει των σκοπών που απαριθμούνται στην παράγραφο 4 του άρθρου 7 της οδηγίας;
2) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, ποια είναι τα κριτήρια βάσει των οποίων πρέπει να καθορίζονται τα όρια αυτών των παρεκκλίσεων;»
Επί του πρώτου ερωτήματος
8 Πρέπει να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να μην εφαρμόζουν, μεταξύ άλλων, το άρθρο 7 της οδηγίας, εφόσον δεν υπάρχουν άλλες ικανοποιητικές λύσεις, ώστε να επιτρέπεται, με αυστηρά ελεγχόμενους όρους και τρόπο επιλεκτικό, η σύλληψη, η κράτηση ή κάθε άλλη ορθολογική εκμετάλλευση ορισμένων πτηνών σε μικρούς αριθμούς.
9 Προκύπτει, συνεπώς, ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας αποδέχεται τη δυνατότητα των κρατών μελών να επιτρέπουν, τηρώντας τους όρους της διατάξεως αυτής, τη σύλληψη, την κράτηση ή κάθε άλλη ορθολογική εκμετάλλευση ορισμένων πτηνών κατά τις περιόδους που μνημονεύονται στο άρθρο 7, παράγραφος 4, της οδηγίας, κατά τις οποίες η επιβίωση των αγρίων πτηνών απειλείται ιδιαίτερα.
10 Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το άρθρο 9 της οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να μην εφαρμόζουν τις διατάξεις όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τη θήρα (απόφαση της 8ης Ιουλίου 1987, 247/85, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 1987, σ. 3029, σκέψη 7). Επιβάλλεται επίσης η υπόμνηση ότι το Δικαστήριο δέχθηκε τη δυνατότητα παρεκκλίσεως από την απαγόρευση της θήρας των ειδών πτηνών που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας, ιδίως για τον λόγο που προβλέπεται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας αυτής (βλ. απόφαση της 7ης Μαρτίου 1996, C-118/94, WWF κ.λπ., Συλλογή 1996, σ. Ι-1223, σκέψη 21).
11 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η ασκούμενη χάριν ψυχαγωγίας θήρα αγρίων πτηνών κατά τις περιόδους που μνημονεύονται στο άρθρο 7, παράγραφος 4, της οδηγίας μπορεί να ανταποκρίνεται στην ορθολογική εκμετάλλευση την οποία επιτρέπει το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας αυτής, όπως μπορεί να αποτελεί ορθολογική εκμετάλλευση η σύλληψη και η διάθεση αγρίων πτηνών με σκοπό την αιχμαλωσία τους, προκειμένου να χρησιμεύσουν ως ζωντανοί κράχτες ή να χρησιμοποιηθούν για ψυχαγωγικούς σκοπούς σε εμποροπανηγύρεις και αγορές (βλ. απόφαση της 8ης Ιουλίου 1987, 262/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1987, σ. 3073, σκέψη 38).
12 Συνεπώς, στο πρώτο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τις ημερομηνίες ενάρξεως και λήξεως της θήρας που υπαγορεύονται από τους σκοπούς του άρθρου 7, παράγραφος 4, της ίδιας οδηγίας.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
13 Πρέπει, καταρχάς, να υπομνησθεί ότι το άρθρο 9 της οδηγίας δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τη γενική απαγόρευση της θήρας προστατευομένων ειδών, που απορρέει από τα άρθρα 5 και 7 της οδηγίας αυτής, παρά μόνο με την έκδοση μέτρων που περιλαμβάνουν μνεία, δεόντως λεπτομερή, των διαλαμβανομένων στις παραγράφους του 1 και 2 στοιχείων (βλ. προμνησθείσα απόφαση WWF κ.λπ., σκέψη 26).
14 Έτσι, ένα εθνικό μέτρο που προβλέπει τη δυνατότητα παρεκκλίσεως από το άρθρο 7, παράγραφος 4, της οδηγίας βάσει του άρθρου 9, παράγραφος 1, της οδηγίας, όπως αυτό που μνημονεύεται στη σκέψη 5 της παρούσας αποφάσεως, δεν είναι σύμφωνο με την τελευταία αυτή διάταξη αν δεν περιλαμβάνει καμία μνεία περί του ότι η παρέκκλιση αυτή μπορεί να επιτραπεί μόνον αν δεν υπάρχει άλλη ικανοποιητική λύση (βλ., υπό το πνεύμα αυτό, προμνησθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκέψη 39).
15 Περαιτέρω, όσον αφορά ειδικότερα τη θήρα, αυτή δεν μπορεί να επιτραπεί δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας παρά μόνον αν:
- δεν υπάρχει άλλη ικανοποιητική λύση·
- έχει οργανωθεί έτσι ώστε να ασκείται υπό αυστηρά ελεγχόμενους όρους και κατά τρόπο επιλεκτικό·
- αφορά μόνον ορισμένα πτηνά σε μικρούς αριθμούς.
16 Όσον αφορά την πρώτη από τις προμνησθείσες στην προηγούμενη σκέψη προϋποθέσεις, πρέπει να τονιστεί ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι πληρούται όταν η κατά παρέκκλιση έναρξη της θηρευτικής περιόδου συμπίπτει, χωρίς να υφίσταται ανάγκη, με τις περιόδους για τις οποίες η οδηγία επιδιώκει να εγκαθιδρύσει ιδιαίτερη προστασία (βλ., υπό το πνεύμα αυτό, προμνησθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκέψη 39). Δεν υφίσταται τέτοια ανάγκη ιδίως αν το μέτρο που επιτρέπει κατά παρέκκλιση τη θήρα αποσκοπεί αποκλειστικά και μόνο στην επιμήκυνση των περιόδων της θήρας ορισμένων ειδών πτηνών σε εδάφη στα οποία τα είδη αυτά συχνάζουν και κατά τις θηρευτικές περιόδους που καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας.
17 Η τρίτη από τις εν λόγω προϋποθέσεις, εξάλλου, δεν μπορεί να πληρούται αν η κατά παρέκκλιση επιτρεπόμενη θήρα δεν εξασφαλίζει τη διατήρηση του πληθυσμού των συγκεκριμένων ειδών σε ικανοποιητικό επίπεδο. Αν δεν πληρούται η προϋπόθεση αυτή, η εκμετάλλευση των πτηνών με θήρα ασκούμενη για ψυχαγωγικό σκοπό δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να θεωρηθεί ως ορθολογική και, ως εκ τούτου, επιτρεπτή κατά την έννοια της ενδέκατης αιτιολογικής σκέψεως της οδηγίας.
18 Τέλος, τα μέτρα στο πλαίσιο των οποίων επιτρέπεται η θήρα δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας πρέπει, σύμφωνα με την παράγραφο 2 της ίδιας διατάξεως, να περιέχουν μνεία:
- των ειδών που αποτελούν των αντικείμενο των παρεκκλίσεων·
- των επιτρεπομένων μέσων, εγκαταστάσεων ή μεθόδων συλλήψεως ή θανατώσεως·
- των συνθηκών κινδύνου καθώς και των χρονικών και τοπικών περιστάσεων υπό τις οποίες μπορούν να εφαρμοστούν οι παρεκκλίσεις αυτές·
- της αρχής που είναι αρμόδια να δηλώσει ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις και να αποφασίσει ποια μέσα, εγκαταστάσεις ή μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, εντός ποιων ορίων και από ποια πρόσωπα· και
- των ελέγχων που θα πραγματοποιούνται.
19 Κατόπιν των ανωτέρω, στο δεύτερο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 9 της οδηγίας έχει την έννοια ότι η θήρα μπορεί να επιτραπεί δυνάμει της παραγράφου 1, στοιχείο γγ, της διατάξεως αυτής όταν:
- δεν υπάρχει άλλη ικανοποιητική λύση. Η προϋπόθεση αυτή δεν πληρούται ιδίως αν το μέτρο που επιτρέπει κατά παρέκκλιση τη θήρα έχει ως μοναδικό σκοπό την επιμήκυνση των περιόδων της θήρας ορισμένων ειδών πτηνών σε εδάφη στα οποία τα είδη αυτά συχνάζουν και κατά τις θηρευτικές περιόδους που καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας·
- έχει οργανωθεί έτσι ώστε να ασκείται υπό αυστηρά ελεγχόμενους όρους και κατά τρόπο επιλεκτικό·
- αφορά μόνον ορισμένα πτηνά σε μικρούς αριθμούς·
- περιλαμβάνει μνεία:
α) των ειδών που αποτελούν το αντικείμενο των παρεκκλίσεων·
β) των επιτρεπομένων μέσων, εγκαταστάσεων ή μεθόδων συλλήψεως ή θανατώσεως·
γ) των συνθηκών κινδύνου καθώς και των χρονικών και τοπικών περιστάσεων υπό τις οποίες μπορούν να εφαρμοστούν οι παρεκκλίσεις αυτές·
δ) της αρχής που είναι αρμόδια να δηλώσει ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις και να αποφασίσει ποια μέσα, εγκαταστάσεις ή μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, εντός ποιων ορίων και από ποια πρόσωπα· και
ε) των ελέγχων που θα πραγματοποιούνται.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
20 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γαλλική και η Ελληνική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2002 το Conseil d'Ιtat, αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γγ, της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τις ημερομηνίες ενάρξεως και λήξεως της θήρας που υπαγορεύονται από τους σκοπούς του άρθρου 7, παράγραφος 4, της ίδιας οδηγίας.
2) Το άρθρο 9 της οδηγίας 79/409 έχει την έννοια ότι η θήρα μπορεί να επιτραπεί δυνάμει της παραγράφου 1, στοιχείο γγ, της διατάξεως αυτής όταν:
- δεν υπάρχει άλλη ικανοποιητική λύση. Η προϋπόθεση αυτή δεν πληρούται ιδίως αν το μέτρο που επιτρέπει κατά παρέκκλιση τη θήρα έχει ως μοναδικό σκοπό την επιμήκυνση των περιόδων της θήρας ορισμένων ειδών πτηνών σε εδάφη στα οποία τα είδη αυτά συχνάζουν και κατά τις θηρευτικές περιόδους που καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 79/409·
- έχει οργανωθεί έτσι ώστε να ασκείται υπό αυστηρά ελεγχόμενους όρους και κατά τρόπο επιλεκτικό·
- αφορά μόνον ορισμένα πτηνά σε μικρούς αριθμούς·
- περιλαμβάνει μνεία:
α) των ειδών που αποτελούν το αντικείμενο των παρεκκλίσεων·
β) των επιτρεπομένων μέσων, εγκαταστάσεων ή μεθόδων συλλήψεως ή θανατώσεως·
γ) των συνθηκών κινδύνου καθώς και των χρονικών και τοπικών περιστάσεων υπό τις οποίες μπορούν να εφαρμοστούν οι παρεκκλίσεις αυτές·
δ) της αρχής που είναι αρμόδια να δηλώσει ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις και να αποφασίσει ποια μέσα, εγκαταστάσεις ή μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, εντός ποιων ορίων και από ποια πρόσωπα· και
ε) των ελέγχων που θα πραγματοποιούνται.
Full & Egal Universal Law Academy