SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
7 ta' Ottubru 2004 (*)
"Nuqqas ta' Stat li jwettaq obbligu – Konvenzjoni dwar il-protezzjoni tal-Baħar Mediterran mit-tniġġis – Artikolu 4(1) u Artikolu 8 – Protokoll dwar il-protezzjoni tal-Baħar Mediterran kontra t-tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art – Artikolu 6(1) u (3) – Nuqqas ta' adozzjoni tal-miżuri xierqa sabiex ikun evitat, imnaqqas u miġġieled it-tniġġis massiv u għal perijodu twil ta' l-Étang de Berre – Awtorizzazzjoni għal rimi"
Fil-kawża C-239/03,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta' Stat li jwettaq obbligu mressaq taħt l-Artikolu 226 KE, ippreżentat fl-4 ta' Ġunju 2003,
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn G. Valero Jordana u B. Stromsky, bħala aġenti,
rikorrenti,
vs
Ir-Repubblika Franċiża, irrappreżentata minn G. de Bergues u E. Puisais, bħala aġenti,
konvenuta,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn C. W. A. Timmermans, President ta' l-Awla, R. Schintgen (Relatur), R. Silva de Lapuerta, P. Kūris u G. Arestis, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Ruiz-Jarabo Colomer,
Reġistratur: R. Grass,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema' l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tiġi deċiża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej qiegħda titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li:
– billi ma ħaditx il-miżuri kollha xierqa sabiex jiġi tipprevjeni, tnaqqas jew tiġġieled it-tniġġis massiv u għal perijodu twil ta' l-Étang de Berre, u
– billi ma kkunsidratx debitament il-preskrizzjonijiet ta' l-Anness III tal-Protokoll dwar il-protezzjoni tal-Baħar Mediterran kontra t-tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art, iffirmat f'Ateni fis-17 ta' Mejju 1980 u approvat f'isem il-Komunità bid-deċiżjoni tal-Kunsill 83/101/KEE, tat-28 ta' Frar 1983 (ĠU L 67, p.1, aktar 'il quddiem il-"Protokoll"), permezz ta' emenda ta' l-awtorizzazzjoni għar-rimi ta' sustanzi li jaqgħu taħt l-Anness II tal-Protokoll wara l-konklużjoni tiegħu,
ir-Repubblika Franċiża naqset mill-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 4(1) u 8 tal-Konvenzjoni dwar il-protezzjoni tal-Baħar Mediterran mit-tniġġis, iffirmata f'Barċellona fis-16 ta' Frar 1976, approvata f'isem il-Komunità Ekonomika Ewropea permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 77/585/KEE, tal-25 ta' Lulju 1977 (ĠU L 240, p. 1, aktar 'il quddiem il-"Konvenzjoni"), u taħt l-Artikolu 6(1) u (3) tal-Protokoll, kif ukoll taħt l-Artikolu 300(7) KE.
Il-kuntest ġuridiku
2 L-Artikolu 2(a) tal-Konvenzjoni jiddefinixxi t-terminu "tniġġis" kif ġej:
"[…] li l-bniedem jintroduċi direttament jew indirettament sustanzi jew enerġija fl-ambjent mari[ttimu] li jkollhom effetti ta' dannu, fosthom li jagħmlu ħsara lir-riżorsi ħajjin, ikunu ta' periklu għas-saħħa tal-bniedem, ifixklu attivitajiet [marittimi] inkluż is-sajd, jgħarrqu l-kwalità ta' l-ilma tal-baħar li jintuża u jitnaqqsu l-mezzi pprovduti".
3 Skond l-Artikolu 4(1) tal-Konvenzjoni:
"Il-[P]artijiet [K]ontraenti għandhom jieħdu l-miżuri xierqa fuq livell individwali jew bi sħab skond id-dispo[ż]izzjonijiet ta' din il-Konvenzjoni u ta' dawk il-Protokolli li huma fis-seħħ u li huma jagħmlu parti minnhom, biex ikun hemm prevenzjoni u biex inaqqsu u jikkumbattu t-tniġġis fil-Baħar Mediterran u jipproteġu u [jtejbu] l-ambjent mari[ttimu] f'dik iż-żona."
4 L-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni jipprovdi li:
"Il-Partijiet Kontraenti għandhom jieħdu l-miżuri kollha xierqa biex ikun hemm prevenzjoni u biex inaqqsu u jikkumbattu t-tniġġis tal-Baħar Mediterran ikkawżat minn rimi [m]ix-xmajjar, stabbilimenti kostali jew postijiet fejn jaqa' l-ilma mix-xmajjar jew li ġej minn [għejun] oħra fuq l-art tat-territorju tagħhom."
5 Fl-istess sens, l-Artikolu 1 tal-Protokoll jipprovdi li:
"Il-Partijiet Kontraenti […] għandhom jieħdu l-miżuri xierqa kollha sabiex ma jħallux, inaqqsu, jiġġieldu u jikkontrollaw i[t-tniġġis fi]ż-żona tal-Baħar Mediterran maħluqa minn [rimi] mix-xmajjar, [minn] stabbilimenti kostali jew [postijiet minn fejn jintrema l-ilma], jew li joriġinaw minn sorsi oħrajn ibbażati fuq l-art fi ħdan it-territorji tagħhom."
6 Skond l-Artikolu 3(ċ) tal-Protokoll:
"Iż-żona li [għaliha] dan il-Protokoll huwa applikabbli (minn hawn ['il] quddiem referuta bħala ż-"Żona tal-Protokoll") għandha tkun:
[...] mistgħaddra ta' l-ilma mielaħ li jikkomunikaw mal-baħar."
7 L-Artikolu 4(1)(a) jipprovdi li l-Protokoll japplika:
"għal skarigi ta' tniġġi[s] li jilħqu ż-żona tal-Protokoll minn sorsi bbażati fuq l-art fi ħdan it-territorji tal-Partijiet, partikolarment:
– direttament, mill-bokok tar-rilaxx fil-baħar jew skarigu kostali,
– indirettament, permezz ta' xmajjar, kanali jew korsi[ji] oħrajn ta' l-ilma, inklużi korsi[ji] ta' l-ilma ta' taħt l-art, jew permezz tal-fawrien".
8 Skond l-Artikolu 6(1) u (3) tal-Protokoll:
"1. Il-Partijiet għandhom strettament jillimitaw it-tniġġi[s] minn sorsi bbażati fuq l-art taż-żona tal-Protokoll minn sustanzi [jew sorsi] elenkati fl-Anness II ta' dan il-Protokoll.
[…]
3. L-iskarigi għandhom strettament ikunu suġġetti għall-ħruġ, mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, ta' awtorizzazzjoni li tqis id-dispożizzjonijiet ta' l-Anness III [...]"
9 Mill-punti 11 u 13 tas-Sezzjoni A ta' l-Anness II tal-Protokoll, li jagħmlu parti mis-sistema prevista fl-Artikolu 6 ta' dan il-Protokoll, jirriżulta li s-"[s]ustanzi li għandhom, direttament jew ind[i]rettament, effett ħażin fuq il-kontenut ta' l-ossiġenu ta' l-ambjent marittimu, speċjalment dawk li jistgħu joħolqu l-ewtrofikazzjoni", u s-"[s]ustanzi li, għalkemm mhux tossiċi min-natura tagħhom, jistgħu [j]siru ta' ħsara għall-ambjent marittimu jew jistgħu [j]fixklu xi użu leġittimu tal-baħar minħabba l-kwantitajiet li bihom ikunu skarigati".
10 Is-Sezzjoni B ta' l-Anness II tippreċiża li:
"Il-kontroll u l-limitu strett [ta' l-iskarigu tas-sustanzi [msemmija] fis-Sezzjoni A ta' hawn fuq għandhom ikunu [i]mplementati bi qbil ma' l-Anness III."
11 L-Anness III tal-Protokoll jelenka l-fatturi li għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni "[b]il-għan li tkun maħruġa awtorizzazzjoni għa[r-rimi] ta' skart li jkun fih is-sustanzi [msemmija] fl-Anness II […]". Għal dan il-għan, l-Istati li huma Partijiet għandhom jieħdu in kunsiderazzjoni l-"karatteristiċi u l-kompo[ż]izzjoni [ta' l-]iskart", il-"karatteristiċi tal-kostitwenti [ta' l-]iskart fir-rigward tal-ħsara li […] jikkaġunaw", il-"karatteristiċi tas-sit [tar-rimi] u [ta' l-] ambjent marittimu fejn jintrema", id-"[disponibbiltà] tat-teknoloġija [ta' l-]iskart" u, fl-aħħar nett, it-"[t]ħassir potenzjali ta' l-ekosistema marittima u [ta'] l-użu ta' l-ilma baħar".
12 Barra minn hekk, skond l-Artikolu 300(7) KE, kull akkordju konkluż mill-Komunità "għandu [j]kun jorbot lill-istituzzjonijiet tal-Komunità u lill-Istati Membri".
Is-suġġett tar-rikors u l-proċedura prekontenzjuża
13 L-Étang de Berre, li għandha medda ta' 15,000 ettaru, hija bassasa ta' ilma mielaħ b'komunikazzjoni diretta mal-Baħar Mediterran permezz tal-kanal ta' Caronte. Il-volum ta' ilma tagħha huwa ta' 900 miljun m3.
14 Il-Kummissjoni rċeviet ilment dwar id-degradazzjoni ta' l-ambjent akwatiku ta' l-Étang de Berre minħabba, prinċipalment, id-dħul ta' ilma ħelu li jiġi mid-Durance u li jintrema artifiċjalment fl-Étang de Berre kull meta jintużaw it-turbini ta' l-impjant idroelettriku ta' Saint-Chamas, ġestit minn Electricité de France (aktar 'il quddiem "EDF").
15 EDF żviluppat u tiġġestixxi l-kaskata ta' Saint-Chamas skond
– il-liġi Nru 55-6 tal-5 ta' Jannar 1955 dwar l-iżvilupp tad-Durance (JORF tas-6 ta' Jannar 1955 u korriġendum fil-JORF ta' l-20 ta' Frar 1955), li l-Artikolu 1 tagħha ddikjara bħala ta' utilità pubblika l-bini ta' xogħlijiet intiżi għar-regolazzjoni tad-Durance, għall-użu ta' l-ilmijiet għall-irrigazzjoni u għall-produzzjoni ta' enerġija elettrika, b'devjazzjoni li kellha tiġi stabbilita bejn il-konfluwenza tad-Durance mal-Verdon u l-Étang de Berre;
– id-Digriet tat-28 ta' Settembru 1959 li jagħti lil EDF (servizz nazzjonali) id-dritt li tiżviluppa u tiġġestixxi l-kaskata u l-ġibjun ta' Serre-Ponçon, fuq id-Durance u tal-kaskati li kellhom jiġu stabbiliti fuq id-devjazzjoni tad-Durance, bejn il-konfluwenza tad-Durance tal-Verdon u l-Étang de Berre (JORF tas-7 ta' Ottubru 1959);
– il-Ftehim bejn EDF u l-Ministeru ta' l-Infrastruttura tad-19 ta' Awwissu 1966, li l-Artikolu 9 tiegħu jipprovdi li:
"Electricité de France għandha tieħu d-dispożizzjonijiet kollha xierqa sabiex twaqqaf ir-rimi fl-Étang meta l-kontenut ta' materjali solidi jkun ta' aktar minn 5 grammi għal kull litru ħlief meta, fil-każ ta' inċident fuq in-netwerk ta' l-elettriku, din il-miżura tirriżulta li hija eċċezzjonalment inaċċettabbli";
– id-Digriet tas-6 ta' April 1972 li japprova l-Ftehim u l-Kundizzjonijiet Speċjali fir-rigward tal-kaskati ta' Salon u ta' Saint-Chamas, fuq id-Durance (dipartimenti ta' Bouches-du-Rhône, Vaucluse u Gard) (JORF tat-18 ta' April 1972, aktar 'il quddiem id-"Digriet ta' l-1972"), fejn l-Artikolu 17 tal-Kundizzjonijiet Speċjali jeżiġi li jkunu rrispettati r-rekwiżiti tal-Ftehim tad-19 ta' Awwissu 1966, iċċitat aktar 'il fuq, li jikkonċernaw l-iskarigi fl-Étang de Berre;
– l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni dwar it-"trasferiment fid-Durance ta' ilmijiet mid-devjazzjoni fil-kuntest tat-tnaqqis ta' l-influssi likwidi u solidi fl-Étang de Berre" (aktar 'il quddiem l-"istruzzjonijiet ta' ġestjoni"), approvati, fit-22 ta' April 1997, mid-Diviżjoni Reġjonali ta' l-Industrija, tar-Riċerka u ta' l-Ambjent.
16 Il-punt 2 ta' dawn l-istruzzjonijiet jistabbilixxi l-għanijiet ta' tnaqqis ta' l-influssi ta' ilma u ta' ħama bil-mod segwenti:
"Influssi ta' ilma
– limitazzjoni ta' influssi annwali: 2,100 hm3
– limitazzjoni ta' influssi mill-1 ta' Mejju sat-30 ta' Settembru: 400 hm3
Influssi ta' ħama
– limitazzjoni ta' influssi annwali: 200,000 tunnellati
– limitazzjoni ta' 2 g/l fir-rigward ta' sustanzi sospiżi
Rispett tal-kwoti
Fil-każ ta' diffikultà sabiex tirrispetta dawn il-kwoti, EDF għandha tinforma lill-Missjoni għall-Irkupru ta' l-Étang de Berre li għandha tiddeċiedi dwar l-azzjoni li għandha tittieħed."
17 Mill-inkartament jirriżulta li l-impjanti ta' EDF tad-Durance jservu mhux biss għall-produzzjoni ta' l-elettriku fuq livell reġjonali iżda jikkontribwixxu wkoll għas-sigurtà tal-produzzjoni ta' l-elettriku billi jipprovdu kapaċità massima ta' produzzjoni ta' l-elettriku li hija disponibbli immedjatament sabiex tagħmel tajjeb għal inċidenti fuq in-netwerk.
18 Peress li dehrilha li r-Repubblika Franċiża ma kinitx adottat il-miżuri xierqa kollha sabiex tevita, tnaqqas u tiġġieled it-tniġġis massiv u għal perijodu twil ta' l-Étang de Berre, jew ma li kienet naqset milli tqis debitament id-dispożizzjonijiet ta' l-Anness III tal-Protokoll permezz ta' emenda ta' l-awtorizzazzjoni għar-rimi ta' sustanzi li jaqgħu taħt l-Anness II ta' dan l-istess protokoll u, għaldaqstant, kienet naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 4(1) u 8 tal-Konvenzjoni, u taħt l-Artikolu 6(1) u (3) tal-Protokoll kif ukoll taħt l-Artikolu 300(7) KE, il-Kummissjoni, fl-10 ta' Mejju 1999, bagħtet ittra ta' intimazzjoni lill-Gvern Franċiż sabiex jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu.
19 Peress li ma kinitx konvinta mill-argumenti mressqa mir-Repubblika Franċiża fl-ittra tagħha tal-5 ta' Ottubru 1999, il-Kummissjoni indirizzatilha opinjoni motivata fejn fakkret it-termini ta' l-ittra ta' intimazzjoni u stednitha tieħu l-miżuri meħtieġa sabiex tikkonforma ruħha magħha fit-terminu ta' xahrejn min-notifika ta' din l-opinjoni.
20 Permezz ta' ittra tal-31 ta' Ottubru 2000, il-Gvern Franċiż bagħat inkartament lill-Kummissjoni bi tweġiba għall-opinjoni motivata.
21 Peress li dehrilha li abbażi ta' dan l-inkartament hija ma setgħatx tirrinunzja għall-ilmenti tagħha esposti fl-imsemmija opinjoni, il-Kummissjoni ressqet dan ir-rikors.
Fuq il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja
22 Il-Gvern Franċiż iqis li l-Qorti tal-Ġustizzja mhijiex kompetenti li tagħti deċiżjoni dwar ir-rikors minħabba li l-obbligi, li bil-ksur tagħhom huma akkużati l-awtoritajiet Franċiżi, ma jaqgħux taħt id-dritt Komunitarju. Fil-fatt, l-ebda direttiva Komunitarja ma tirregola r-rimi ta' ilma ħelu u ta' ħama f'bassasa ta' ilma mielaħ, b'tali mod li l-istipulazzjonijiet tal-Konvenzjoni u tal-Protokoll li jikkonċernaw rimi bħal dan ma jaqgħux fil-kompetenza tal-Komunità.
23 Minħabba li r-rikors għal nuqqas ta' Stat li jwettaq obbligu jista' jkollu biss bħala suġġett in-nuqqas ta' rispett ta' obbligi li jirriżultaw mid-dritt Komunitarju, jaqbel li, qabel ma tingħata deċiżjoni dwar l-eżistenza materjali tan-nuqqas, jiġi eżaminat jekk l-obbligi ta' Franza li huma s-suġġett tar-rikors jaqgħux taħt id-dritt Komunitarju.
24 F'dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-Konvenzjoni u l-Protokoll ġew konklużi mill-Komunità u mill-Istati Membri tagħha permezz ta' kompetenza maqsuma.
25 Skond il-ġurisprudenza, il-ftehim imħallta konklużi mill-Komunità, mill-Istati Membri tagħha u minn pajjiżi terzi għandhon l-istess status fis-sistema legali Komunitarja bħall-ftehim purament Komunitarji, f'dak li jirrigwarda dispożizzjonijiet li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Komunità (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi tat-30 ta' Settembru 1987, Demirel, 12/86, Ġabra p. 3719, punt 9, u tad-19 ta' Marzu 2002, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, C-13/00, Ġabra p. I-2943, punt 14).
26 Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li, billi jassiguraw ir-rispett ta' l-impenji li jirriżultaw minn ftehim konkluż mill-istituzzjonijiet Komunitarji, l-Istati Membri jissodisfaw, fis-sistema Komunitarja, obbligu lejn il-Komunità li assumiet ir-responsabbiltà għall-eżekuzzjoni tal-ftehim kif jixraq (sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Demirel, punt 11, u Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, punt 15).
27 F'din il-kawża, id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni u tal-Protokoll ikopru, mingħajr l-ebda dubju, qasam li, fil-biċċa l-kbira tiegħu, jaqa' taħt il-kompetenza tal-Komunità.
28 Il-protezzjoni ta' l-ambjent, suġġett tal-Konvenzjoni u tal-Protokoll, hija fil-fatt irregolata, fil-biċċa l-kbira tagħha, mil-leġiżlazzjoni Komunitarja, inkluż fir-rigward tal-protezzjoni ta' l-ilmijiet mit-tniġġis [ara, b'mod partikolari, id-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE, tal-21 ta' Mejju 1991, dwar it-trattament ta' l-ilma urban mormi (ĠU L 135, p. 40); id-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE, tat-12 ta' Diċembru 1991, dwar il-protezzjoni ta' l-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli (ĠU L 375, p. 1), u d-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-23 ta' Ottubru 2000, li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika ta' l-ilma (ĠU L 327, p.1].
29 Minħabba li, b'dan il-mod, il-Konvenzjoni u l-Protokoll joħolqu drittijiet u obbligi f'qasam li, fil-biċċa l-kbira tiegħu, huwa kopert mil-leġiżlazzjoni Komunitarja, hemm interess Komunitarju li kemm il-Komunità u kemm l-Istati Membri tagħha jirrispettaw l-impenji assunti taħt dawn l-istrumenti.
30 Il-fatt li l-iskarigi ta' ilma ħelu u ta' ħama f'ambjent marittimu, koperti minn dan ir-rikors, għadhom ma kienux is-suġġett ta' leġiżlazzjoni Komunitarju mhuwiex ta' natura tali li joħloq dubju dwar din il-konstatazzjoni.
31 Minn dak li għadu kemm intqal jirriżulta li l-applikazzjoni ta' l-Artikoli 4(1) u 8 tal-Konvenzjoni kif ukoll ta' l-Artikolu 6(1) u (3) tal-Protokoll għal rimi ta' ilma ħelu u ta' ħama f'bassasa ta' ilma mielaħ, liema skarigi ma kienux is-suġġett ta' leġiżlazzjoni Komunitarja speċifika, taqa' fil-kuntest Komunitarju minħabba li dawn l-artikoli jinstabu fi ftehim imħallta konklużi mill-Komunità u mill-Istati Membri tagħha u jikkonċernaw qasam li, fil-biċċa l-kbira tiegħu, huwa kopert mid-dritt Komunitarju. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja, f'kawża mressqa taħt l-Artikolu 226 KE, hija kompetenti li tevalwa jekk Stat Membru huwiex jirrispetta dawn l-artikoli.
Fuq il-mertu
32 In sostenn tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tqajjem żewġ ilmenti bbażati rispettivament:
– fuq ksur ta' l-Artikolu 6(1) tal-Protokoll, flimkien ma' l-Artikoli 4(1) u 8 tal-Konvenzjoni, minħabba li r-Repubblika Franċiża ma adottatx il-miżuri meħtieġa sabiex tnaqqas b'mod rigoruż id-dħul, fl-Étang de Berre, ta' sustanzi b'effetti detrimentali, kif deskritti fl-Artikolu 2(a) tal-Konvenzjoni, bil-għan li jkun miġġieled u mnaqqas fuq perijodu twil it-tniġġis ta' din il-bassasa;
– fuq ksur ta' l-Artikolu 6(3) tal-Protokoll, minħabba li l-awtorizzazzjoni għal rimi ta' skart mill-impjant ta' Saint-Chamas fl-Étang de Berre ma kinitx maħruġa skond il-kriterji stabbiliti mill-Konvenzjoni u mill-Protokoll.
Fuq l-ewwel ilment
L-argumenti tal-partijiet
33 Il-Kummissjoni ssostni li l-Artikolu 6(1) tal-Protokoll jinkludi obbligu fir-rigward tar-riżultat li għandu jinkiseb.
34 Skond il-Kummissjoni, li tibbaża ruħha fuq diversi studji xjentifiċi, teżisti korrelazzjoni bejn il-volum ta' ilma ħelu, ta' ħama u ta' depożiti mormija fl-Étang de Berre mill-impjant idroelettriku ta' Saint-Chamas, minn naħa, u r-rata ta' salinità, it-tneħħija tas-salinità u l-istratifikazzjoni ta' l-ilmijiet tal-bassasa, l-istat ta' ewtrofikazzjoni, ikkawżat minn influss eċċessiv ta' nutrimenti (melħ nutrittiv), id-degradazzjoni tal-fawna, tal-flora u tal-valur ta' attrazzjoni ta' l-Étang de Berre, min-naħa l-oħra. Il-Kummissjoni mhijiex qiegħda tallega li l-operazzjoni ta' l-impjant idroelettriku ta' Saint-Chamas hija l-unika kawża tat-tniġġis ta' l-Étang de Berre iżda li parti essenzjali minn dan it-tniġġis hija attribwibbli għall-operazzjoni ta' l-impjant.
35 Il-Kummissjoni żżid li l-Artikolu 6(1) tal-Protokoll għandu jinqara fid-dawl ta' l-Artikolu 6(3) ta' l-istess Protokoll, li jissuġġetta b'mod strett ir-rimi tas-sustanzi in kwistjoni għall-kisba ta' awtorizzazzjoni li debitament tikkunsidra d-dispożizzjonijiet ta' l-Anness III tal-Protokoll. Minn dan jirriżulta li r-rimi ta' dawn is-sustanzi, sakemm ma jkunx awtorizzat, huwa pprojbit, li jfisser li l-Istat għandu jkollu għarfien preċiż tan-natura u ta' l-ammont tas-sustanzi mormija.
36 L-eżistenza ta' defiċit reġjonali jew il-fraġilità tas-sigurtà fil-provvista ta' l-elettriku fir-reġjun Provence-Alpes-Côte d'Azur (aktar 'il quddiem ir-"reġjun PACA") in kwistjoni, mhumiex ta' natura tali li jiġġustifikaw il-ksur ta' l-Artikolu 6(1) tal-Protokoll, b'mod partikolari meta teżisti soluzzjoni alternattiva sabiex tiġi ggarantita s-sigurtà tan-netwerk, jiġifieri l-bini ta' linja strateġika ta' 400,000 volt fir-reġjun, bejn Boutre u Carros.
37 Filwaqt li huwa veru li t-tniġġis ta' l-Étang de Berre ġie mnaqqas f'dawn l-aħħar snin fil-kuntest tal-pjan għall-irkupru ta' din il-bassasa, it-tnaqqis tar-rimi kien tard wisq, erratiku u, fuq kollox, limitat ħafna. B'mod partikolari, il-Kummissjoni tqis li l-volum totali ta' skarigi massimi annwali previsti mill-imsemmi pjan huwa inkompatibbli mar-riabilitazzjoni sostenibbli ta' l-ambjent marittimu fl-Étang de Berre.
38 Il-Gvern Franċiż jidhirlu li l-Artikolu 6(1) tal-Protokoll jinkludi obbligu fir-rigward tal-mezzi użati. Għaldaqstant, f'dan il-każ, ir-Repubblika Franċiża hija biss meħtieġa li turi li hija attwalment implementat mezzi ġuridiċi suffiċjenti sabiex jitnaqqas it-tniġġis ikkawżat mir-rimi ta' ilma ħelu u ta' ħama.
39 F'dan ir-rigward, is-sitwazzjoni speċifika ta' l-enerġija tar-reġjun PACA tiġġustifika l-interess strateġiku ta' l-impjanti idroelettriċi ta' Salon u Saint-Chamas. Il-linja ta' 400,000 volt "Boutre-Carros", li għandha tinbena fil-futur hija biss parti minn programm aktar globali intiż sabiex tinstab soluzzjoni għad-diffikultajiet li dan ir-reġjun għandu fir-rigward ta' l-enerġija.
40 Fl-ewwel lok, il-Gvern Franċiż jikkontesta l-asserzjoni tal-Kummissjoni li l-Étang de Berre ilha, mill-1983, is-suġġett ta' tniġġis, ikkawżat minn sorsi bbażati fuq l-art, massiv, għal perijodu twil u speċifiku u li l-effetti tiegħu fuq il-fawna, il-flora u l-valur ta' attrazzjoni huma negattivi u kunsiderevoli. Mingħajr ma b'dan il-mod jallega li l-attività ta' l-impjant ta' Saint-Chamas m'għandha l-ebda relazzjoni mat-tniġġis tal-bassasa, il-Gvern Franċiż josserva l-importanza ta' fatturi oħra li joħolqu tniġġis (l-industrijalizzazzjoni tal-kosta tal-bassasa, żieda kbira fil-popolazzjoni, attivitajiet agrikoli), jikkontesta, fuq livell xjentifiku, il-kunsiderazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar is-salinità tal-bassasa u jenfasizza l-effetti tar-riħ fuq l-omoġenizzazzjoni tal-kolonna ta' ilma, effetti li kienu sottovalutati mill-Kummissjoni.
41 Huwa biss approċċ globali intiż sabiex jitnaqqsu s-sorsi ta' tniġġis billi jindirizza l-fatturi li għandhom l-aktar influwenza li jista' jwassal għar-riabilitazzjoni tal-bassasa. Interpretazzjoni bbażata biss fuq l-influssi ta' ilma ħelu la tippermetti li jiġu spjegati l-fenomeni u lanqas li jinstabu soluzzjonijiet xierqa.
42 Barra minn hekk, sal-lum, l-ebda studju serju ma stabbilixxa inventarju tar-riżorsi ta' ħut preżenti fl-Étang de Berre jew ma analizza l-kawżi veri li wasslu għal tnaqqis fl-attività tas-sajd fl-Étang de Berre f'dawn l-aħħar snin jew il-fatturi li jistgħu jfixklu din l-attività.
43 Fl-aħħar nett, l-argumenti mressqa mill-Kummissjoni fir-rigward ta' l-ewtrofikazzjoni ta' l-Étang de Berre mhumiex fondati. Dawn huma bbażati fuq studji antiki, li saru qabel l-1993, u huma inkompleti.
44 Fit-tieni lok, il-Gvern Franċiż jikkontesta l-asserzjoni tal-Kummissjoni li t-tnaqqis tar-rimi kien "tard wisq, erratiku u limitat ħafna". F'dan ir-rigward, huwa jinvoka figuri li juru r-riżultati ta' l-applikazzjoni tal-miżuri previsti mill-pjan għall-irkupru ta' l-Étang de Berre.
45 Fl-aħħar lok, il-Gvern Franċiż jikkontesta l-portata allegatament limitata tal-miżuri meħuda mill-awtoritajiet pubbliċi sabiex jitnaqqas, fuq perijodu twil, it-tniġġis ta' l-Étang de Berre. B'mod partikolari, l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-insuffiċjenza tat-tnaqqis tar-rimi hija bbażata fuq sottovalutazzjoni tat-titjib ikkonstatat mill-1997 'l hawn, kif turi l-evalwazzjoni tal-Missjoni għall-Irkupru ta' l-Étang de Berre ta' l-1994 sal-1999.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
46 Mill-Artikoli 1 u 4 tal-Protokoll jirriżulta li l-għan tiegħu huwa li jkun evitat, imnaqqas, miġġieled u kkontrollat it-tniġġis fiż-żona tal-Baħar Mediterran ikkawżat mir-rimi mix-xmajjar, mill-istabbilimenti kostali jew mill-postijiet minn fejn jintrema l-ilma, jew li joriġina minn sorsi oħrajn ibbażati fuq l-art fit-territorji tagħhom. Għal dan il-għan, filwaqt li jtenni l-impenji assunti taħt l-Artikoli 4 u 8 tal-Konvenzjoni, l-Artikolu 1 tal-Protokoll jobbliga lill-Partijiet Kontraenti li jieħdu "l-miżuri xierqa kollha".
47 B'mod aktar partikolari, l-Artikolu 6(1) tal-Protokoll jobbliga lill-Partijiet Kontraenti sabiex "strettament jillimitaw it-tniġġi[s] minn sorsi bbażati fuq l-art taż-żona tal-Protokoll minn sustanzi [jew sorsi] elenkati fl-Anness II" tiegħu. Is-Sezzjoni B ta' dan l-anness issemmi wkoll il-"limitu strett" ta' l-iskarigu tas-sustanzi msemmija fis-Sezzjoni A.
48 Mill-Artikolu 3(ċ) tal-Protokoll jirriżulta li ż-żona koperta minnu tinkludi l-mistgħaddra ta' l-ilma mielaħ li jikkomunikaw mal-baħar u, għaldaqstant, l-Étang de Berre. Għalkemm, matul l-istorja kollha tagħha, din il-bassasa ilha biss verament bassasa ta' ilma mielaħ għal perijodu qasir, minħabba li l-Kanal ta' Caronte, li jikkomunikaha mal-baħar tħaffer fl-1863, u tfannad fl-1925, il-partijiet jammettu li, bħala ambjent marittimu, din il-bassasa hija l-punt ekoloġiku ta' riferiment.
49 Fost is-sustanzi msemmija fl-Anness II wieħed isib, fil-punti 11 u 13 tas-Sezzjoni A, is-"[s]ustanzi li għandhom, direttament jew ind[i]rettament, effett ħażin fuq il-kontenut ta' l-ossiġenu ta' l-ambjent marittimu, speċjalment dawk li jistgħu joħolqu l-ewtrofikazzjoni", u s-"[s]ustanzi li, għalkemm mhux tossiċi min-natura tagħhom, jistgħu [j]siru ta' ħsara għall-ambjent marittimu jew jistgħu [j]fixklu xi użu leġittimu tal-baħar minħabba l-kwantitajiet li bihom ikunu skarigati".
50 Għaldaqstant, l-obbligu li huwa impost fuq il-Partijiet Kontraenti taħt l-Artikolu 6(1) tal-Protokoll, flimkien ma' l-Artikolu 1 tiegħu, huwa obbligu partikolarment strett jiġifieri dak li "strettament jillimitaw" it-tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art fiż-żona, ikkawżat minn skarigi, b'mod partikolari, tas-sustanzi kollha li, "għalkemm mhux tossiċi min-natura tagħhom", li jistgħu jsiru ta' ħsara għall-ambjent marittimu, u dan permezz ta' "miżuri xierqa". Din ir-rigorożità tirrifletti n-natura ta' l-istrument li huwa intiż, b'mod partikolari, sabiex ikun evitat it-tniġġis ikkawżat min-nuqqas ta' l-awtoritajiet pubbliċi li jieħdu azzjoni.
51 Kif ġustament enfasizzat il-Kummissjoni, il-portata ta' dan l-obbligu għandha tinftiehem fid-dawl ta' l-Artikolu 6(3) tal-Protokoll li, billi jistabbilixxi sistema ta' awtorizzazzjoni minn qabel mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, għar-rimi tas-sustanzi msemmija fl-Anness II, jeżiġi l-kontroll mill-Istati Membri tat-tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art taż-żona ta' applikazzjoni tal-Protokoll.
52 F'din il-kawża il-Kummissjoni ssostni:
– li l-Étang de Berre ilha mill-1983 ssofri minn tniġġis, ikkawżat minn sorsi bbażati fuq l-art, massiv, għal perijodu twil u speċifiku li l-effetti negattivi tiegħu fuq il-fawna, il-flora u l-valur ta' attrazzjoni huma kunsiderevoli;
– li dan it-tniġġis jista' jiġi attribwit prinċipalment għar-rimi, mill-impjant idroelettriku ta' Saint-Chamas, ta' kwantitajiet kbar ta' ilma ħelu, ħama u ta' depożiti;
– li, għalkemm huwa veru li dawn l-iskarigi naqsu, b'mod partikolari, fl-1997 u fl-1998, it-tnaqqis kien tard wisq, erratiku u limitat ħafna b'tali mod li l-miżuri meħuda mill-awtoritajiet pubbliċi, b'mod partikolari fil-kuntest tal-pjan għall-irkupru ta' l-Étang de Berre, ma kienux xierqa.
53 Il-Gvern Franċiż ma jikkontestax l-eżistenza ta' tniġġis ta' l-Étang de Berre u lanqas li l-attività ta' l-impjant idroelettriku ta' Saint-Chamas tikkontribwixxi għal dan it-tniġġis, iżda huwa jenfasizza l-importanza ta' sorsi oħra ta' tniġġis, bħalma huma l-industrijalizzazzjoni tal-kosta tal-bassasa, żieda kbira fil-popolazzjoni tal-Komuni ġirien, l-estensjoni ta' attivitajiet agrikoli kif ukoll id-deterjorament tal-kwalità ta' l-ilma tax-xmajjar li jiżbokkaw fil-bassasa. Ir-riabilitazzjoni ta' din il-bassasa teħtieġ approċċ globali li ma jistax ikun limitat għal kawża waħda tal-problema.
54 Dan l-aħħar raġunament ma' jistax' jintlaqa'.
55 Il-fatt li l-Étang de Berre hija s-suġġett ta' tniġġis ikkawżat ukoll minn fatturi, ta' natura antropika jew le, minbarra l-influssi ta' ilma ħelu ta' l-impjant idroelettriku ta' Saint-Chamas mhuwiex ta' natura li joħloq dubju dwar l-eżistenza stess ta' tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art li jista' jiġi attribwit għall-attività tat-turbini ta' l-impjant.
56 Il-Gvern Franċiż la kkontesta u lanqas ma pprova jikkontesta l-asserzjoni tal-Kummissjoni li l-influss, permezz tal-kanal industrijali ta' EDF, ta' massa enormi ta' ilma ħelu b'kontenut kbir ta' depożiti u b'ġiri rregolari, fixkel serjament il-kundizzjonijiet ekoloġiċi tal-biotope ta' l-Étang de Berre. Skond il-kliem użat fil-punt 13 tas-Sezzjoni A ta' l-Anness II tal-Protokoll, influssi bħal dawn, "għalkemm mhux tossiċi min-natura tagħhom, jistgħu [j]siru ta' ħsara għall-ambjent marittimu […] minħabba l-kwantitajiet li bihom ikunu skarigati". Minn barra dan, wieħed mill-għanijiet tal-pjan għall-irkupru ta' l-Étang de Berre, adottat mill-Gvern Franċiż fl-1993, kien preċiżament, kif enfasizzat il-konvenuta fis-sottomissjonijiet tagħha, li jitnaqqsu l-influssi annwali ta' ilma ħelu u ta' sustanzi sospiżi mill-kanal ta' l-impjant ta' Saint-Chamas.
57 Għaldaqstant, għandu jiġi vverifikat jekk l-azzjoni ta' l-awtoritajiet pubbliċi kinitx xierqa fid-dawl ta' l-obbligu tagħhom li jnaqqsu b'mod rigoruż it-tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art li kien ikkonstatat.
58 Skond il-Gvern Franċiż, il-pjan għall-irkupru ta' l-Étang de Berre wassal, mill-1994/1995, għal tnaqqis ta' 40% fil-volumi medji ta' ilma ħelu skarigat mill-impjant meta mqabbla mal-perijodi ta' qabel. Mill-1981, il-kwantitajiet ta' influssi ta' ħama tnaqqsu b'7/8 bil-medja ta' 800,000 tunnellata li niżlet għal anqas minn 100,000 tunnellata fis-sena f'dawn l-aħħar tmien snin, b'konċentrazzjoni medja ta' kuljum ta' sustanzi sospiżi li llum hija limitata għal 1 g/l. Fir-rigward ta' l-influssi ta' melħ nutrittiv mill-kanal industrijali ta' EDF, dawn jirrappreżentaw biss 10 sa 20% tat-total għall-fosfru. F'kull każ, għadhom jeżistu dubji dwar il-parti li l-influssi mill-kanal ta' EDF jikkontribwixxu għat-tniġġis min-nitroġenu u mill-fosfru.
59 Għal dan il-gvern, l-asserzjoni li t-tnaqqis tar-rimi kien tard wisq, erratiku u limitat hija żbaljata.
60 F'dan ir-rigward, mill-inkartament [b'mod partikolari mir-rapport dwar il-progress fir-rigward ta' l-irkupru ta' l-Étang de Berre, ta' Jannar 1999, tal-Conseil général des ponts et chaussées (Kunsill Ġenerali ta' l-Inġinerija Ċivili) (p.11, aktar 'il quddiem ir-"rapport dwar il-progress"), mir-rapport tal-groupement d’intérêt public pour la réhabilitation de l’étang de Berre (Grupp b'Interess Pubbliku għall-Irkupru ta' l-Étang de Berre), intitolat "Le Bilan des connaissances, 'État de santé du milieu'", ta' Novembru 2002 (p. 36 u 37, aktar 'il quddiem ir-"rapport GIPREB"), u mill-evalwazzjoni aġġornata ta' l-2002 tal-GIPREB (p. 16 u 17)], jirriżulta dan li ġej:
– "il-volum medju annwali ta' ilma ħelu mormi mill-impjant ta' Saint-Chamas bejn l-1966 u l-2000, perijodu li jkopri dak ta' l-approvazzjoni tal-Protokoll mill-Komunità u mill-Istati Membri tagħha, kien ta' 3 090 000 000 m3;
– wara l-implementazzjoni tal-pjan għall-irkupru u tar-restrizzjonijiet imposti fuq EDF, il-volumi medji ta' ilma mormi tnaqqsu b'mod qawwi, bil-medja annwali ta' l-influssi bejn l-1 ta' Novembru 1995 u l-31 ta' Ottubru 2001 li kienet ta' 2 085 000 000 m3, jiġifieri tnaqqis ta' 30%;
– madankollu, l-influssi annwali ta' ilma ħelu mill-impjant huma kkaratterizzati mill-varjazzjoni tagħhom skond l-istaġuni u minn sena għall-oħra, skond il-varjazzjoni fl-użu tat-turbini ta' l-impjant. Għalhekk, fl-1999/2000, perijodu li matulu nħarġet l-opinjoni motivata f'dawn il-proċedimenti, ir-rimi mill-impjant kien partikolarment għoli, fatt li, skond ir-rapport GIPREB, huwa dovut għal defiċit fl-enerġija fir-reġjun PACA;
– l-influss massiv ta' ilma ħelu għalhekk jikkontribwixxi għall-anossija tal-parti ċentrali u fonda tal-bassasa fejn id-differenza fis-salinità ta' l-ilmijiet tal-wiċċ u ta' l-ilmijiet tal-qiegħ hija sinjifikattiva. Din il-parti hija, fil-fatt, ikkaratterizzata mill-preżenza ta' barriera ta' densità li tillimita t-tiġdid ta' l-ilma tal-qiegħ u toħloq stratifikazzjoni stretta u defiċit ta' ossiġenu, b'perijodi rari u qosra ta' riossiġenazzjoni meta r-riħ ikun qawwi biżżejjed sabiex jippermetti omoġenizzazzjoni ta' l-ilmijiet.
61 Fir-rigward tal-kwantitajiet ta' ħama mkaxkra mill-ilmijiet tad-Durance, huwa aċċettat, b'mod ġenerali, li l-influssi ta' dawn is-sustanzi "għandhom impatt negattiv fuq l-ambjent u b'mod partikolari fuq l-ispeċi ta' annimali u pjanti, billi jżidu d-dardir ta' l-ilma. Il-penetrazzjoni tad-dawl hija mnaqqsa, fatt li jillimita t-tkabbir tal-pjanti akwatiċi. Iddepożitata fi kwantità kbira fil-qiegħ tal-bassasa, il-ħama għalhekk tirrestrinġi l-fawna li tgħix fil-qiegħ ta' l-ilma" (evalwazzjoni aġġornata tal-GIPREB, p. 17).
62 Mir-rapport GIPREB (p. 41) jirriżulta li bil-bidu ta' l-operazzjoni tal-baċir għat-tisfija ta' Cadarache, fl-1980, u bl-adozzjoni tal-pjan għall-irkupru ta' l-Étang de Berre kien hemm tnaqqis fl-influssi ta' ħama mill-impjant, bi kwantità mormija ta' madwar 200,000 tunnellata fis-sena u b'konċentrazzjoni ta' sustanzi sospiżi limitata għal 2 g/l. L-influssi saħansitra laħqu l-143,000 tunnellata fl-1999/2000 u d-92,000 tunnellata fl-2000/2001, b'konċentrazzjoni medja ta' kuljum ta' 1 g/l filwaqt li l-medja annwali, fuq il-perijodu bejn l-1966 u l-2000, kienet ta' 450,000 tunnellata fis-sena.
63 Madankollu, skond l-evalwazzjoni aġġornata tal-GIPREB (p. 17), bejn l-1997 u l-2000, bejn 50 u 80% tat-total ta' l-influssi ta' ħama fl-Étang de Berre kienu mormija mill-impjant. Barra minn hekk, ir-rapport dwar il-progress (p. 13) jinnota li r-rimi bil-ġiri massimu ta' l-impjant (250 m3/s) u bil-konċentrazzjoni massima (2 g/l) matul ġurnata waħda biss ikun biżżejjed sabiex jintroduċi fil-bassasa aktar minn 40,000 tunnellati ta' ħama. Dan il-livell huwa għoli ħafna meta wieħed iqabblu mal-valuri stabbiliti bħala limiti fir-rigward ta' l-impjanti għat-trattament ta' l-ilma urban mormi, kif enfasizzat il-Kummissjoni.
64 Fir-rigward ta' l-influssi ta' melħ nutrittiv mill-impjant idroelettriku, mhuwiex ikkontestat li influss eċċessiv ta' nutrimenti f'ambjent marittimu jwassal għal ewtrofikazzjoni minħabba l-proliferazzjoni ta' pjanti u għalhekk minħabba l-akkumulazzjoni ta' materjal organiku, kif ukoll it-tnaqqis ta' ossiġenu, li huwa responsabbli għal rata ta' mortalità aktar għolja fl-ispeċi ta' ħut, b'mod partikolari, fl-ispeċi li jgħixu fil-qiegħ ta' l-ilma.
65 Il-Gvern Franċiż stess jirrikonoxxi li, mill-1995, u, fuq kollox, fl-1998, kien hemm żvilupp spettakolari ta' ulvae (mareat ħodor) u, f'miżura iċken, ta' enteromorfi, speċijiet nitrofili adatti sabiex jgħixu f'livelli baxxi ta' salinità u li l-iżvilupp tagħhom huwa vvantaġġjat f'ambjent ewtrofiku. Fl-istess sens, fl-evalwazzjoni aġġornata tiegħu (p. 31), il-GIPREB jikkonkludi li "[l]-Étang de Berre tinstab f'sitwazzjoni ta' ewtrofikazzjoni mmarkata bi produzzjoni ta' bijomassa ta' fitoplankton li għadha sinjifikattiva ħafna fl-ilmijiet tal-wiċċ u, f'dawn l-aħħar snin, bil-proliferazzjoni ta' makroalgi, essenzjalment ta' ulvae".
66 F'dan ir-rigward, ir-rapport GIPREB iħalli dubji kbar, fin-nuqqas ta' metodi ta' analiżi preċiżi u omoġenji, li jagħmlu l-paraguni, meħtieġa sabiex tiġi ddeterminata l-parti ta' l-influssi ewtrofikanti (nitroġenu u fosfru) mill-impjant idroelettriku, diffiċli.
67 Għaldaqstant, il-livell għoli ta' ewtrofikazzjoni li minnu ssofri l-Étang de Berre, li mhijiex fonda ħafna, jidher li huwa marbut ma' influss eċċessiv ta' nutrimenti li r-rimi ta' volumi sinjifikattiva ta' ilma ħelu, anki jekk b'konċentrazzjoni baxxa ta' melħ nutrittiv, ikkontribwixxa, fi kwalunkwe każ, b'mod apprezzabbli għall-preżenza tagħhom, kif jirriżulta mir-rapport GIPREB (p. 92), fid-dawl, b'mod partikolari, tal-fenomenu ta' rilaxx tal-fosfru preżenti fid-depożiti, li għalih irreferiet il-Kummissjoni fis-sottomissjonijiet tagħha.
68 Fid-dawl ta' dak li għadu kemm intqal, minkejja t-tnaqqis tagħhom matul is-snin minħabba miżuri suċċessivi meħuda fil-kuntest ta' pjan għall-irkupru, kwantitajiet kbar ta' ilma ħelu, li l-varjazzjonijiet tagħhom skond l-istaġun jibqgħu sinjifikattiva ħafna, kienu mormija, matul il-perijodu li jikkorrispondi għat-tmiem tal-proċedura prekontenzjuża, fl-Étang de Berre mill-impjant ta' Saint-Chamas. B'mod partikolari, għandu jiġi kkonstatat li anki volum medju annwali ta' ilma mormi limitat għal minn 2 085 000 000 m3 sa 2 300 000 000 m3 jammonta għal kwantità kunsiderevoli, speċjalment meta wieħed iqabblu mal-volum ta' l-Étang de Berre (900 miljun m3), li huwa nofs ta' dan il-volum.
69 L-influwenza dannuża ta' skarigi bħal dawn fuq il-bilanċ ekoloġiku ta' l-Étang de Berre, fid-dawl kemm tal-kwantità eċċessiva tagħhom, meta mqabbla mal-kapaċità tal-bassasa, u kemm tal-varjazzjonijiet tagħhom, kienet magħrufa sewwa, kif jirriżulta, b'mod partikolari, mir-rapport GIPREB, ippreżentat sena wara l-opinjoni motivata tal-Kummissjoni. Dan il-fatt minnu nnifsu jixhed l-insuffiċjenza tal-miżuri meħuda mill-awtoritajiet pubbliċi Franċiżi fid-dawl ta' l-obbligu stabbilit fl-Artikolu 6(1) tal-Protokoll.
70 Fir-rigward ta' l-influssi ta' ħama, iċ-ċifri mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jindikaw tnaqqis sinjifikattiva ta' rimi minn meta beda jintuża l-baċir għat-tisfija ta' Cadarache u mill-adozzjoni tal-pjan għall-irkupru ta' l-Étang de Berre. Madankollu, il-kwantitajiet li jistgħu jiġu mkaxkra mill-ilmijiet mgħoddija mit-turbini ta' l-impjant, b'mod partikolari, meta r-rimi jsir bir-rata ta' ġiri massima, jibqgħu għoljin wisq.
71 Finalment, fid-dawl tan-natura stretta ta' l-obbligu stabbilit fl-Artikolu 6(1) tal-Protokoll, l-ewwel ilment għandu jitqies bħala fondat.
Fuq it-tieni ilment
L-argumenti tal-partijiet
72 Skond il-Kummissjoni, għalkemm id-Digriet ta' l-1972, moqri flimkien mal-Ftehim tad-19 ta' Awwissu 1966 konkluż bejn il-Ministeru ta' l-Infrastruttura u EDF, jista' jidher bħala awtorizzazzjoni għar-rimi ta' skart mill-impjant ta' Saint-Chamas fl-Étang de Berre, din l-awtorizzazzjoni, li ngħatat qabel il-Konvenzjoni u l-Protokoll, ma setgħetx tingħata skond il-kriterji stabbiliti f'dawn it-testi, b'mod partikolari, dawk stabbiliti fis-Sezzjoni E ta' l-Anness III tal-Protokoll. Lanqas ma setgħet tistabbilixxi l-limiti kwalitattivi u kwantitattivi ta' kull waħda mis-sustanzi mormija mill-kanal industrijali ta' EDF u li jistgħu joħolqu dannu għall-ekosistemi u għall-użu ta' l-ilma baħar.
73 Fir-rigward ta' l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni, dawn ma jaqgħu taħt l-ebda qafas regolatorju u l-ksur tagħhom ma jista' jwassal għall-ebda sanzjoni legali. Mill-banda l-oħra, l-Artikolu 6(3) tal-Protokoll jippreċiża li l-awtorizzazzjoni għandha tinħareġ mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, jiġifieri li jkunu qegħdin jaġixxu fil-kuntest tal-kompetenzi li tagħtihom is-sistema ġuridika interna ta' l-Istat ikkonċernat.
74 F'kull każ, dawn l-istruzzjonijiet ma jirrispettawx il-kriterji stabbiliti fl-Anness III tal-Protokoll. Awtorizzazzjoni li tikkunsidra l-fatturi kollha li jinstabu f'dan l-anness ikollha tieħu in kunsiderazzjoni l-kompożizzjoni ta' l-iskarigi b'tali mod li awtorizzazzjoni kien imissha nħarġet fir-rigward ta' kwantità ta' ilma ħelu, ta' sustanzi sospiżi, ta' nitroġenu u ta' fosfru, element b'element.
75 Il-Gvern Franċiż isostni li l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni huma ġuridikament vinkolanti minħabba li kienu approvati mill-awtorità regolatorja u n-nuqqas ta' rispett tagħhom jista' jiġi ppenalizzat. Dawn l-istruzzjonijiet ġew adottati, b'applikazzjoni ta' l-Artikolu 15 tal-Kundizzjonijiet Speċjali annessi mad-Digriet ta' l-1972, wara konsultazzjoni fost is-servizzi prinċipali ta' l-Istat kkonċernati, u kienu approvati mid-Direttur Reġjonali ta' l-Industrija, tar-Riċerka u ta' l-Ambjent f'isem il-Prefett. Barra minn hekk, fil-każ ta' nuqqas ta' rispett ta' l-istruzzjonijiet, id-detentur tal-konċessjoni jista', taħt il-leġiżlazzjoni fis-seħħ, jiġi ppenalizzat b'ammenda li tista' tammonta għal EUR 12 200 u, fil-każ ta' ksur ripetut, il-konċessjoni tista' tiġi rtirata.
76 Fir-rigward tal-kontenut ta' l-istruzzjonijiet, tan-natura tal-miżuri preskritti, kemm fir-rigward tat-tnaqqis tad-dardir ta' l-ilmijiet mormija minn 5 g/l għal 2 g/l u kemm fir-rigward tat-tnaqqis ta' l-influssi ta' ilma ħelu u ta' ħama, jikkorrispondi għal dak tad-dispożizzjonijiet li jinstabu fl-Anness III tal-Protokoll.
77 Għaldaqstant, l-awtoritajiet Franċiżi taw lil EDF awtorizzazzjoni amministrattiva sabiex tuża u tbiddel id-direzzjoni ta' l-ilmijiet tad-Durance u tarmihom fl-Étang de Berre, skond l-Anness III tal-Protokoll.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
78 Kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza tagħha tal-15 ta' Lulju 2004, Pêcheurs de l’étang de Berre (C-213/03, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 41), l-Artikolu 6(3) tal-Protokoll jistabbilixxi, f'termini ċari, preċiżi u mingħajr kundizzjonijiet, l-obbligu ta' l-Istati Membri li jissuġġettaw l-iskarigu ta' sustanzi elenkati fl-Anness II ta' l-istess protokoll għall-ħruġ, mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, ta' awtorizzazzjoni li tqis debitament id-dispożizzjonijiet ta' l-Anness III ta' l-imsemmi protokoll.
79 Skond il-Gvern Franċiż, l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni, li jemendaw id-dispożizzjonijiet tal-Kundizzjonijiet Speċjali, annessi mad-digriet ta' l-1972, li jikkonċernaw ir-rimi fl-Étang de Berre ta' ilmijiet iddevjati mid-Durance, jieħdu in kunsiderazzjoni preċiżament il-pjan għall-irkupru ta' l-Étang de Berre, li jaqa' fil-qafas tal-preskrizzjonijiet tal-Konvenzjoni u tal-Protokoll. Dawn l-istruzzjonijiet, li l-preskrizzjonijiet tagħhom huma bbażati fuq il-kriterji ta' l-Anness III ta' dan il-protokoll, jikkostitwixxu l-awtorizzazzjoni maħruġa skond l-Artikolu 6(3) ta' l-imsemmi protokoll.
80 F'dan ir-rigward huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni kienu ġew approvati mid-Diviżjoni Reġjonali ta' l-Industrija, tar-Riċerka u ta' l-Ambjent filwaqt li l-Ftehim u l-Kundizzjonijiet Speċjali dwar il-kaskati ta' Salon u ta' Saint-Chamas fuq id-Durance kienu s-suġġett tad-Digriet ta' l-1972.
81 F'dawn iċ-ċirkustanzi, mill-osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż ma jirriżultax b'mod ċar kif l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni setgħu legalment jemendaw id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kundizzjonijiet Speċjali, annessi mad-Digriet ta' l-1972 sabiex jittieħdu in kunsiderazzjoni l-preskrizzjonijiet tal-Protokoll fir-rigward tal-ħruġ ta' awtorizzazzjonijiet taħt l-Artikolu 6(3) tiegħu.
82 Il-Gvern Franċiż isostni li l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni kienu ttieħdu b'applikazzjoni ta' l-Artikolu 15 ta' l-imsemmi digriet, kif jirriżulta, barra minn hekk, mill-bażi ġuridika msemmija fl-istruzzjonijiet.
83 Skond l-Artikolu 15 tad-Digriet ta' l-1972:
"Qabel ma tibda tintuża d-diga tad-daħla awżiljarja ta' Mallemort, għandhom jiġu stabbiliti istruzzjonijiet ta' ġestjoni mill-amministrazzjoni, wara li jinstema' d-detentur tal-konċessjoni, sabiex jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet dwar il-ftuħ tal-bokok tar-rilaxx ta' l-ilma. Dawn l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni għandhom jiġu stabbiliti bi ftehim ma' l-Inġinier li jkun il-kap tad-Dipartiment ta' l-Inġinerija Ċivili ta' Avignon, li huwa responsabbli għas-servizz ta' għargħar fil-baċir tad-Durance."
84 Għandu jiġi kkonstatat li, kif osservat il-Kummissjoni, din id-dispożizzjoni tikkonċerna esklużivament "il-kundizzjonijiet dwar il-ftuħ tal-bokok tar-rilaxx ta' ilma" qabel "ma tibda tintuża d-diga tad-daħla awżiljarja ta' Mallemort". Ma jsir l-ebda riferiment għall-kundizzjonijiet li fihom sustanzi, bħal dawk elenkati fl-Anness II tal-Protokoll, jistgħu jiġu skarigati fl-Étang de Berre skond kriterji intiżi sabiex jiġu evitati t-theddid għall-ekosistema tagħha.
85 F'dawn iċ-ċirkustanzi, irrispettivament mill-kontenut ta' l-istruzzjonijiet ta' ġestjoni, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ta' l-Anness III tal-Protokoll, il-Gvern Franċiż ma stabbilixxix li awtorizzazzjoni għar-rimi fl-Étang de Berre ta' sustanzi elenkati fl-Anness II tal-Protokoll kienet inħarġet, skond l-Artikolu 6(3) ta' l-istess protokoll, mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti.
86 Għaldaqstant, it-tieni ilment tal-Kummissjoni għandu wkoll jintlaqa'.
87 Finalment, ir-rikors għandu jintlaqa'.
Fuq l-ispejjeż
88 Skond l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li r-Repubblika Franċiża tilfet, hemm lok li hija tiġi ordnata tbati l-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla):
1) Taqta' u tiddeċiedi li:
– billi ma ħaditx il-miżuri kollha xierqa sabiex jiġi evitat, imnaqqas u miġġieled it-tniġġis massiv u għal perijodu twil ta' l-Étang de Berre, u
– billi ma kkunsidratx debitament il-preskrizzjonijiet ta' l-Anness III tal-Protokoll dwar il-protezzjoni tal-Baħar Mediterran kontra t-tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art, iffirmat f'Ateni fis-17 ta' Mejju 1980 u approvat f'isem il-Komunità bid-deċiżjoni tal-Kunsill 83/101/KEE, tat-28 ta' Frar 1983, permezz ta' emenda ta' l-awtorizzazzjoni għar-rimi ta' sustanzi li jaqgħu taħt l-Anness II tal-Protokoll wara l-konklużjoni tiegħu,
ir-Repubblika Franċiża naqset mill-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 4(1) u 8 tal-Konvenzjoni dwar il-protezzjoni tal-Baħar Mediterran mit-tniġġis, iffirmata f'Barċellona fis-16 ta' Frar 1976, approvata f'isem il-Komunità Ekonomika Ewropea permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 77/585/KEE, tal-25 ta' Lulju 1977 u taħt l-Artikolu 6(1) u (3) tal-Protokoll dwar il-protezzjoni tal-Baħar Mediterran kontra t-tniġġis minn sorsi bbażati fuq l-art, iffirmat f'Ateni fis-17 ta' Mejju 1980 u approvat f'isem il-Komunità bid-deċiżjoni tal-Kunsill 83/101/KEE, tat-28 ta' Frar 1983, kif ukoll taħt l-Artikolu 300(7) KE.
2) Tordna r-Repubblika Franċiża tbati l-ispejjeż.
Firem.
* Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.
Full & Egal Universal Law Academy