Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-123/04 και C-124/04
Industrias Nucleares do Brasil SA και Siemens AG
κατά
UBS AG και Texas Utilities Electric Corporation
(αιτήσεις του Oberlandesgericht Oldenburg
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
«Συνθήκη ΕΚΑΕ — Εφοδιασμός — Καθεστώς κυριότητας — Εμπλουτισμός ουρανίου στο έδαφος της Κοινότητας από υπήκοο τρίτου κράτους»
Περίληψη της αποφάσεως
1. ΕΚΑΕ — Εφοδιασμός — Δεσμεύσεις μη καλυπτόμενες από τις διατάξεις τις σχετικές με το καθεστώς εφοδιασμού
(Άρθρο 75, εδ. 1, ΑΕ)
2. ΕΚΑΕ — Εφοδιασμός — Επιχείρηση ασκούσα τις δραστηριότητές της «εντός των κρατών μελών» κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ
(Άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ)
3. ΕΚΑΕ — Εφοδιασμός — Δεσμεύσεις μη καλυπτόμενες από τις διατάξεις τις σχετικές με το καθεστώς εφοδιασμού
(Άρθρο 75, εδ. 1, στοιχείο γ΄, ΑΕ)
4. ΕΚΑΕ — Εφοδιασμός — Επιχείρηση ασκούσα μέρος των δραστηριοτήτων της εντός των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ
(Άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ)
5. ΕΚΑΕ — Εφοδιασμός —Συμφωνία ή σύμβαση συναφθείσα με υπήκοο τρίτου κράτους και περιλαμβάνουσα παραδόσεις προϊόντων υπαγομένων στην αρμοδιότητα του Οργανισμού
(Άρθρο 73 ΑΕ)
1. Το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, ΑΕ έχει την έννοια ότι οι όροι «κατεργασία», «μεταποίηση» ή «μορφοποίηση» της εν λόγω διατάξεως καλύπτουν και τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Συναφώς, πρώτον, σύμφωνα με το γράμμα της διατάξεως αυτής, «οι διατάξεις του [κεφαλαίου 6] δεν εφαρμόζονται επί υποχρεώσεων που έχουν ως αντικείμενο την κατεργασία, τη μεταποίηση ή τη μορφοποίηση των μεταλλευμάτων, αρχικών υλικών ή ειδικών σχασίμων υλικών», που έχουν αναληφθεί σύμφωνα με κάποιον από τους τρόπους που περιγράφονται στα στοιχεία α΄ έως γ΄ της ίδιας αυτής διατάξεως.
Δεύτερον, ο εμπλουτισμός ουρανίου συνίσταται σε μια διαδικασία διαχωρισμού των ισοτόπων, είτε μέσω αεριώδους διάχυσης είτε μέσω φυγοκέντρησης, προκειμένου να αυξηθεί η περιεκτικότητα σε ουράνιο 235 και να καταστεί έτσι το ουράνιο κατάλληλο για χρήση εντός αντιδραστήρα. Πάντως, μια τέτοια διαδικασία διαχωρισμού αποτελεί διαδικασία μεταποίησης κατά την έννοια του άρθρου 75 AΕ. Πράγματι, αφενός, η εν λόγω διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα την ανασύσταση του ουρανίου υπό άλλη μορφή και, επομένως, υπό την κοινή έννοια του όρου, τη μεταποίηση αυτού. Αφετέρου, οι όροι «κατεργασία», «μεταποίηση» ή «μορφοποίηση» είναι γενικοί όροι. Από μόνοι τους δεν καθιστούν δυνατό να συναχθεί ότι ορισμένες μορφές κατεργασίας, μεταποίησης ή μορφοποίησης μεταλλευμάτων, αρχικών υλικών ή ειδικών σχασίμων υλικών αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 75 AΕ, π.χ. λόγω ορισμένων τεχνικών χαρακτηριστικών που προσιδιάζουν στις περί ων ο λόγος κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση ή λόγω της εξ αυτών παραγομένης προστιθεμένης αξίας.
Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από τη γενική οικονομία και τον σκοπό του κεφαλαίου 6, μέρος του οποίου αποτελεί το άρθρο 75 ΑΕ. Πράγματι, με το εν λόγω κεφάλαιο τίθεται σε εφαρμογή η γενική υποχρέωση που έχει επιβληθεί στα όργανα της Κοινότητας από το άρθρο 2, στοιχείο δ΄, ΑΕ, δηλαδή να μεριμνούν για τον τακτικό και δίκαιο εφοδιασμό όλων των καταναλωτών με μεταλλεύματα και πυρηνικά καύσιμα. Το άρθρο 75 ΑΕ έχει ως αποτέλεσμα τη μη υπαγωγή πλέον των υλικών που αποτελούν το αντικείμενο διαδικασιών συνδεομένων με εργασία «φασόν», που μνημονεύονται από την ίδια αυτή διάταξη, στις σχετικές με το καθεστώς εφοδιασμού διατάξεις. Επομένως, το άρθρο 75 ΑΕ αφορά καταστάσεις που θεωρούνται ότι δεν επηρεάζουν ή δεν επηρεάζουν επαρκώς τον τακτικό και ακριβοδίκαιο εφοδιασμό όλων των χρηστών με μεταλλεύματα και πυρηνικά καύσιμα εντός της Κοινότητας, ώστε να δικαιολογείται η πλήρης εφαρμογή του προβλεπομένου από το κεφάλαιο 6 καθεστώτος. Όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει με μια διαδικασία όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ, που συνίσταται στον εμπλουτισμό εντός της Κοινότητας του ουρανίου που προέρχεται από τρίτο κράτος και προορίζεται να επιστρέψει σε τρίτο κράτος. Πράγματι, μια τέτοια διαδικασία είναι, αυτή καθεαυτήν, ουδέτερη προκειμένου περί του εφοδιασμού με ουράνιο των εγκατεστημένων στην Κοινότητα χρηστών.
(βλ. σκέψεις 35-40, 46, διατακτ. 1)
2. Το άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι μια επιχείρηση της οποίας η έδρα δεν κείται εντός των κρατών μελών δεν ασκεί, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων της εντός αυτών αν διατηρεί, με επιχείρηση της οποίας η έδρα βρίσκεται εντός αυτών των κρατών, εμπορικές σχέσεις που έχουν ως αντικείμενο είτε την προμήθεια πρώτων υλών με σκοπό την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου και τον εφοδιασμό με εμπλουτισμένο ουράνιο είτε την εναποθήκευση του εν λόγω εμπλουτισμένου ουρανίου.
(βλ. σκέψη 51, διατακτ. 2)
3. Το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι τα υλικά που παρέχονται με σκοπό την κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίησή τους δεν είναι ανάγκη να ταυτίζονται προς αυτά που παραδίδονται στη συνέχεια και ότι αρκεί τα παραδιδόμενα υλικά να αντιστοιχούν, σε ποιότητα και ποσότητα, στα παρασχεθέντα υλικά, χωρίς να είναι δυνατό, ενδεχομένως, να συνδέονται τα τελευταία με τα παραδοθέντα υλικά. Εξάλλου, η εν λόγω διάταξη έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι μια επιχείρηση που έχει αναλάβει το έργο αποκτά την κυριότητα των πρώτων υλών κατά την παράδοσή τους και οφείλει ως εκ τούτου να μεταβιβάσει στον αντισυμβαλλόμενο την κυριότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου, αφού το έχει κατεργαστεί, δεν εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ.
(βλ. σκέψη 56, διατακτ. 3)
4. Το άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι μια επιχείρηση δεν ασκεί όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων της εντός των κρατών μελών, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, εάν πωλεί ή αγοράζει το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει εναποθηκευθεί εκεί.
(βλ. σκέψη 66, διατακτ. 4)
5. Το άρθρο 73 ΑΕ έχει την έννοια ότι αυτό δεν έχει εφαρμογή επί συμβάσεων σχετικών με το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει εναποθηκευθεί στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και στις οποίες αποτελούν αποκλειστικώς συμβαλλόμενα μέρη υπήκοοι τρίτων κρατών.
(βλ. σκέψη 69, διατακτ. 5)
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
της 12ης Σεπτεμβρίου 2006 (*)
«Συνθήκη ΕΚΑΕ – Εφοδιασμός – Καθεστώς κυριότητας – Εμπλουτισμός ουρανίου στο έδαφος της Κοινότητας από υπήκοο τρίτου κράτους»
Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-123/04 και C-124/04,
που έχει ως αντικείμενο αιτήσεις για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως βάσει του άρθρου 150 ΑΕ, που υποβλήθηκαν από το Oberlandesgericht Oldenburg (Γερμανία) με αποφάσεις της 4ης Φεβρουαρίου 2004, που περιήλθαν στο Δικαστήριο στις 8 Μαρτίου 2004, στο πλαίσιο των δικών
Industrias Nucleares do Brasil SA,
Siemens AG
κατά
UBS AG (C-123/04),
Texas Utilities Electric Corporation (C-124/04),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τμήμα μείζονος συνθέσεως),
συγκείμενο από τους Β. Σκουρή, Πρόεδρο, P. Jann, C. W. A. Timmermans (εισηγητή), A. Rosas και K. Schiemann, προέδρους τμήματος, S. von Bahr και J. N. Cunha Rodrigues, R. Silva de Lapuerta, K. Lenaerts, E. Juhász, Γ. Αρέστη, A. Borg Barthet και M. Ilešič, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Poiares Maduro
γραμματέας: K. Sztranc-Sławiczek, υπάλληλος διοικήσεως,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 17ης Ιανουαρίου 2006,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
– η Industrias Nucleares do Brasil SA, εκπροσωπούμενη από τους E. Wagner και J. Curschmann, Rechtsanwälte,
– η Siemens AG, εκπροσωπούμενη από τους R. Schultz-Süchting και L. Kröner, Rechtsanwälte,
– η UBS AG, εκπροσωπούμενη από τους U. Hornung, F. Bellen και D. Scharma, Rechtsanwälte,
– η Texas Utilities Electric Corporation, εκπροσωπούμενη από τον P.-S. Freiling, Rechtsanwalt, και C. Peterson, AL,
– η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον C.-D. Quassowski και την C. Schulze-Bahr, επικουρούμενους από τον W. Hertel, Rechtsanwalt,
– η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους G. de Bergues και E. Puisais καθώς και τη S. Gasri,
– η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τη S. Terstal και τον D. J. M. de Grave,
– η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τη M. Πατακιά καθώς και τους A. Bouquet και B. Schima,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 6ης Απριλίου 2006,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Οι αιτήσεις για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως αφορούν την ερμηνεία των άρθρων 57 AΕ, 73 AΕ, 75 AΕ, 86 AΕ, 87 AΕ, 196 ΑΕ και 197 AΕ.
2 Οι αιτήσεις αυτές υποβλήθηκαν στο πλαίσιο δύο διαφορών μεταξύ των εταιριών Industrias Nucleares do Brasil SA (στο εξής: INB) και Siemens AG (στο εξής: Siemens) και των εταιριών UBS AG (στο εξής: UBS), αφενός, και Texas Utilities Electric Corporation (στο εξής: TUEC), αφετέρου, σχετικά με την επιστροφή κυλίνδρων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το νομικό πλαίσιο
3 Το άρθρο 2 ΑΕ, που περιλαμβάνεται στον τίτλο Ι «Αποστολή της Κοινότητας» της Συνθήκης ΕΚΑΕ, ορίζει:
«Για την εκπλήρωση της αποστολής η Κοινότητα οφείλει κατά τους όρους της παρούσας Συνθήκης:
[…]
δ) να μεριμνά για τον πρακτικό και δίκαιο εφοδιασμό όλων των καταναλωτών της Κοινότητας με μεταλλεύματα και πυρηνικά καύσιμα,
[…]»
4 Τα άρθρα 57 AΕ, 73 AΕ και 75 AΕ αποτελούν μέρος του κεφαλαίου 6, «Ο εφοδιασμός», του τίτλου ΙΙ, «Διατάξεις για την ενίσχυση της προόδου στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας», της Συνθήκης ΕΚΑΕ (στο εξής: κεφάλαιο 6).
5 Το άρθρο 73 ΑΕ ορίζει:
«Αν συμφωνία ή σύμβαση μεταξύ κράτους μέλους, προσώπου ή επιχειρήσεως, αφενός, και τρίτου κράτους, ενός διεθνούς οργανισμού ή υπηκόου τρίτου κράτους, αφετέρου, προβλέπει παρεμπιπτόντως και παραδόσεις προϊόντων, τα οποία εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του οργανισμού, είναι αναγκαία η προηγούμενη συναίνεση της Επιτροπής για τη σύναψη ή την ανανέωση της συμφωνίας ή συμβάσεως αυτής, εις ό,τι αφορά την παράδοση των προϊόντων αυτών.»
6 Το άρθρο 75 AΕ προβλέπει:
«Οι διατάξεις του παρόντος κεφαλαίου δεν εφαρμόζονται επί υποχρεώσεων που έχουν ως αντικείμενο την κατεργασία, τη μεταποίηση ή τη μορφοποίηση των μεταλλευμάτων, αρχικών υλικών ή ειδικών σχασίμων υλικών:
α) που έχουν αναληφθεί από περισσότερα πρόσωπα ή επιχειρήσεις, εφόσον τα κατεργασμένα, μεταποιημένα ή μορφοποιημένα υλικά επιστρέφονται στο πρόσωπο ή την επιχείρηση προελεύσεως·
β) που έχουν αναληφθεί από πρόσωπο ή επιχείρηση, αφενός, και διεθνή οργανισμό ή υπήκοο τρίτου κράτους, αφετέρου, εφόσον η κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση των υλικών γίνεται εκτός της Κοινότητας και επιστρέφονται στο πρόσωπο ή την επιχείρηση προελεύσεως·
γ) που έχουν αναληφθεί από πρόσωπο ή επιχείρηση, αφενός, και διεθνή οργανισμό ή υπήκοο τρίτου κράτους, αφετέρου, εφόσον η κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση των υλικών γίνεται εντός της Κοινότητας και επιστρέφονται είτε στον οργανισμό ή στον υπήκοο από τον οποίο προέρχονται είτε σε οποιονδήποτε άλλο παραλήπτη ευρισκόμενο εκτός της Κοινότητας και υποδεικνυόμενο από τον οργανισμό ή τον υπήκοο αυτό.
Τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα ή επιχειρήσεις οφείλουν πάντως να κοινοποιούν στον οργανισμό την ύπαρξη σχετικών υποχρεώσεων και από της υπογραφής των συμβάσεων τις ποσότητες των υλικών που αποτελούν αντικείμενο αυτών των διακινήσεων. Σχετικά με τις δεσμεύσεις που αναφέρονται στο στοιχείο β΄, η Επιτροπή δύναται να αντιταχθεί, αν κρίνει ότι η μεταποίηση ή μορφοποίηση δεν δύναται να εξασφαλισθεί με αποτελεσματικότητα και ασφάλεια και χωρίς απώλεια υλικού προς βλάβη της Κοινότητας.
Τα υλικά που αποτελούν αντικείμενο των υποχρεώσεων αυτών υποβάλλονται εντός των κρατών μελών στα μέτρα ελέγχου, τα οποία προβλέπονται στο κεφάλαιο VII. Οι διατάξεις του κεφαλαίου 8 δεν εφαρμόζονται πάντως επί των ειδικών σχασίμων υλικών τα οποία αποτελούν αντικείμενο των υποχρεώσεων που αναφέρονται στο στοιχείο γ΄.»
7 Το κεφάλαιο 7 του τίτλου II της Συνθήκης ΕΚΑΕ (στο εξής: κεφάλαιο 7) φέρει την επικεφαλίδα «Έλεγχος διασφαλίσεων».
8 Στο κεφάλαιο 8, «Καθεστώς ιδιοκτησίας», του τίτλου ΙΙ της Συνθήκης ΕΚΑΕ (στο εξής: κεφάλαιο 8) περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα άρθρα 86 ΑΕ και 87 ΑΕ.
9 Σύμφωνα με το άρθρο 86 AΕ:
«Τα ειδικά σχάσιμα υλικά αποτελούν ιδιοκτησία της Κοινότητας.
Το δικαίωμα κυριότητας της Κοινότητας εκτείνεται επί όλων των ειδικών σχασίμων υλικών, τα οποία παράγονται ή εισάγονται από κράτος μέλος, πρόσωπο ή επιχείρηση και υποβάλλονται στον έλεγχο ασφαλείας, που προβλέπεται στο κεφάλαιο 7.»
10 Τα άρθρα 196 AΕ και 197 AΕ αποτελούν μέρος του τίτλου V «Γενικές διατάξεις» της Συνθήκης ΕΚΑΕ.
11 Σύμφωνα με το άρθρο 196 AΕ:
«Κατά την έννοια της παρούσας Συνθήκης και εκτός αντιθέτων διατάξεων αυτής:
α) με τον όρο “πρόσωπο” νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο που ασκεί [εντός] των κρατών μελών όλες ή μέρος από τις δραστηριότητές του στο πεδίο που ορίζεται από το αντίστοιχο κεφάλαιο της Συνθήκης·
β) με τον όρο “επιχείρηση” νοείται κάθε επιχείρηση ή φορέας που αναπτύσσει όλες ή μέρος από τις δραστηριότητές του υπό τους αυτούς όρους, οποιοδήποτε και αν είναι το νομικό του καθεστώς, δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, από το οποίο διέπεται.»
12 Το άρθρο 197 AΕ προβλέπει:
«Κατά την έννοια της παρούσας Συνθήκης:
1. Με τον όρο “ειδικά σχάσιμα υλικά” νοείται το πλουτώνιο 239, το ουράνιο 233, το εμπλουτισμένο ουράνιο με ουράνιο 235 ή 233, καθώς και κάθε προϊόν που περιέχει ένα ή περισσότερα από τα ανωτέρω ισότοπα και τα λοιπά σχάσιμα υλικά, τα οποία προσδιορίζονται από το Συμβούλιο, με ειδική πλειοψηφία, προτάσει της Επιτροπής. Ο όρος “ειδικά σχάσιμα υλικά” δεν περιλαμβάνει εντούτοις σε καμία περίπτωση τα αρχικά υλικά.
2. Με τον όρο “ουράνιο εμπλουτισμένο με ουράνιο 235 ή 233” νοείται το ουράνιο που περιέχει είτε ουράνιο 235 είτε ουράνιο 233 είτε τα δύο αυτά ισότοπα σε τόση ποσότητα, ώστε η σχέση μεταξύ της μάζας των δύο αυτών ισοτόπων και του ισοτόπου 238 να είναι ανώτερη από τη σχέση μεταξύ του ισοτόπου 235 και του ισοτόπου 238 εντός του φυσικού ουρανίου.
3. Με τον όρο “αρχικά υλικά” νοείται το ουράνιο που περιέχει το μείγμα των ισοτόπων, το οποίο ευρίσκεται στη φύση, το ουράνιο η περιεκτικότης του οποίου σε ουράνιο 235 είναι κατώτερη του κανονικού, το θόριο, όλα τα προαναφερθέντα υλικά υπό μορφή ορυκτού, κραμάτων, χημικών συνθέσεων ή πυκνωμάτων, και κάθε άλλο υλικό που περιέχει ένα ή περισσότερα από τα προαναφερθέντα υλικά σε ποσοστά πυκνότητας που προσδιορίζονται από το Συμβούλιο, με ειδική πλειοψηφία, προτάσει της Επιτροπής.
[…]»
Οι διαφορές στις κύριες δίκες και τα προδικαστικά ερωτήματα
13 Από τις αποφάσεις περί παραπομπής προκύπτει ότι η INB είναι μια εταιρία με έδρα τη Βραζιλία έχουσα ως αποστολή, μεταξύ άλλων, την προμήθεια πυρηνικών καυσίμων σε βραζιλιάνικους πυρηνικούς σταθμούς.
14 Η INB διατηρούσε συνεχείς εμπορικές σχέσεις με την Urenco Limited (στο εξής: Urenco), της οποίας η έδρα βρίσκεται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η INB προμήθευε στην Urenco το ακατέργαστο ουράνιο και το ασθενώς εμπλουτισμένο ουράνιο που η τελευταία εμπλούτιζε για λογαριασμό της πρώτης. Η ρυθμίζουσα τις εμπορικές σχέσεις τους σύμβαση προέβλεπε μεταβίβαση του δικαιώματος κυριότητας επί του ουρανίου κατά το χρονικό σημείο της παραδόσεώς του.
15 Το 1984, η Urenco προέβη, για λογαριασμό της INB, σε εμπλουτισμό ουρανίου το οποίο παραδόθηκε με τη σειρά του στη δεύτερη η οποία και το μετέφερε στη Γερμανία και το αποθήκευσε σε χώρους κείμενους στο Hanau και ανήκοντες στη Siemens δυνάμει συμβάσεως εναποθηκεύσεως συναφθείσας μεταξύ της INB και της εταιρίας αυτής. Στη συνέχεια, η εναποθήκευση πραγματοποιήθηκε στους χώρους της Advanced Nuclear Fuels GmbH, θυγατρικής της Siemens, στο Lingen (Γερμανία).
16 Δεδομένου ότι η INB δεν χρειαζόταν προσωρινώς το εν λόγω εμπλουτισμένο ουράνιο, δημοσίευσε το 1993 πρόσκληση υποβολής προσφορών με σκοπό τη διάθεση πυρηνικών καυσίμων (μεταξύ των οποίων το ουράνιο που είχε εμπλουτιστεί το 1984 από την Urenco και αποθηκευθεί στους χώρους της Siemens).
17 Η Nuexco Exchange AG (στο εξής: NEAG), με έδρα το Olten (Ελβετία), υπέβαλε προσφορά κατόπιν της οποία συνήφθη, στις 7 Μαρτίου 1994, σύμβαση δανείου και μεταφοράς ουρανίου.
18 Σύμφωνα με τη σύμβαση αυτή, που διεπόταν από το δίκαιο της Βραζιλίας, η INB όφειλε να προμηθεύσει προοδευτικώς στη NEAG συνολικώς πέντε παρτίδες εμπλουτισμένου ουρανίου. Η NEAG ανέλαβε τη δέσμευση να παραδώσει στη συνέχεια στην INB έξι παρτίδες εμπλουτισμένου ουρανίου του ιδίου τύπου σε μεταγενέστερη ημερομηνία και να καταβάλει στην INB κατά το ενδιάμεσο διάστημα αμοιβή έναντι της απολαβής του ουρανίου.
19 Εν συνεχεία, η Nuexco Trading Corporation (στο εξής: NTC), με έδρα το Denver (Ηνωμένες Πολιτείες), παρενέβη για λογαριασμό της NEAG. Η NTC, που ανήκε στον ίδιο με τη NEAG όμιλο επιχειρήσεων, ήταν εξουσιοδοτημένη να αντιπροσωπεύει από κάθε άποψη την τελευταία.
20 Η NEAG κατέβαλε στην INB την προκαταβολή που είχε συμφωνηθεί για τις περιοδικές καταβολές του μισθώματος, όπως προβλεπόταν στη σύμβαση. Εξάλλου, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του αιτούντος δικαστηρίου, έλαβε χώρα παράδοση από την INB στη NTC ορισμένων παρτίδων εμπλουτισμένου ουρανίου μέσω μεταφοράς στον λογαριασμό υλικού της Siemens Power Corporation (της οποίας το σύνολο των εταιρικών μεριδίων ανήκουν στη Siemens) και, στη συνέχεια, μέσω μεταφοράς στον λογαριασμό υλικού της NTC.
21 Στα τέλη του θέρους του 1994, η NEAG δεν μπορούσε πλέον να εκπληρώσει την υποχρέωσή της να παραδώσει με τη σειρά της το ουράνιο στην INB, διότι δεν ήταν σε θέση να πληρώσει για το ουράνιο που επρόκειτο να παραδοθεί από μια ρωσική εταιρία.
22 Τον Φεβρουάριο του 1995 κηρύχθηκε σε πτώχευση η NTC και τον Απρίλιο του 1996 η NEAG.
23 Η INB άσκησε αγωγή ενώπιον του Landgericht Osnabrück (Γερμανία), αξιώνοντας από τη Siemens την επιστροφή διαφόρων περιεχόντων το εμπλουτισμένο ουράνιο κυλίνδρων που είχαν αποθηκευθεί στους χώρους της δεύτερης. Η INB προβάλλει δικαίωμα κυριότητας επί των εν λόγω κυλίνδρων, ενώ η Siemens υποστηρίζει ότι δεν υποχρεούται, «κατά το χρονικό αυτό σημείο», να επιστρέψει αυτούς τους κυλίνδρους.
24 Η UBS, η οποία είναι μια τράπεζα με έδρα την Ελβετία, άσκησε κύρια παρέμβαση ισχυριζόμενη ότι έχει αποκτήσει, δυνάμει συναφθείσας με τη NEAG το 1989 συμβάσεως, δικαίωμα ενεχύρου όσον αφορά δεκατέσσερις από τους εν λόγω κυλίνδρους.
25 Η TUEC είναι επιχείρηση που προμηθεύει με ηλεκτρική ενέργεια ορισμένα τμήματα της επικρατείας του Τέξας (Ηνωμένες Πολιτείες) και εκμεταλλεύεται προς τούτο πυρηνικό σταθμό. Η επιχείρηση αυτή άσκησε επίσης κύρια παρέμβαση ισχυριζόμενη ότι έχει καταστεί κυρία των ένδεκα από τους κυλίνδρους αυτούς. Συναφώς, η TUEC αναφέρεται σε σύμβαση συναφθείσα με τη NTC στις 30 Ιουνίου 1992. Οι παραδόσεις της TUEC στη NTC επρόκειτο επίσης να αποτελέσουν την αιτία, δυνάμει της συμβάσεως αυτής, για την επιστροφή αντιστοίχων υλικών, πράγμα που επρόκειτο να γίνει μέσω μεταφοράς μεταξύ λογαριασμών υλικού.
26 Με αποφάσεις της 17ης Μαρτίου 2000, το Landgericht Osnabrück έκρινε ότι η INB δεν είχε, έναντι της Siemens, το δικαίωμα να πετύχει την επιστροφή των επιμάχων κυλίνδρων εμπλουτισμένου ουρανίου και υποχρέωσε τη Siemens να παραδώσει δεκατέσσερις κυλίνδρους εμπλουτισμένου ουρανίου στην UBS και ένδεκα κυλίνδρους εμπλουτισμένου ουρανίου στην TUEC.
27 Η INB άσκησε έφεση κατά των αποφάσεων αυτών ενώπιον του Oberlandesgericht Oldenburg.
28 Το δικαστήριο αυτό δηλώνει ότι προτίθεται να απορρίψει την έφεση της INB ως αβάσιμη, εκτός εάν οι διατάξεις της Συνθήκης ΕΚΑΕ εμποδίζουν την εκ μέρους της UBS απόκτηση δικαιώματος ενεχύρου επί του εμπλουτισμένου ουρανίου, αντικειμένου της διαφοράς της κύριας δίκης στην υπόθεση C-123/04, και την εκ μέρους της TUEC απόκτηση της κυριότητας επί του εμπλουτισμένου ουρανίου, αντικειμένου της διαφοράς της κύριας δίκης στην υπόθεση C-124/04.
29 Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι καθεμιά από τις επίμαχες πράξεις διαθέσεως, δηλαδή η μεταβίβαση κυριότητας του εμπλουτισμένου ουρανίου της Urenco στην INB, η μεταβίβαση κυριότητας του ουρανίου της INB στη NEAG καθώς και η ενεχυρίαση του ουρανίου από τη NEAG υπέρ της UBS, όπως και η μεταβίβαση της κυριότητας του ουρανίου της NEAG στην TUEC, θα μπορούσε να επηρεαστεί από τις διατάξεις της Συνθήκης ΕΚΑΕ.
30 Το ίδιο δικαστήριο παρατηρεί επίσης ότι οι διάδικοι δεν έχουν αναφέρει αν οι αρχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενεργείας (στο εξής: Κοινότητα) είχαν προηγουμένως ενημερωθεί για τις διάφορες πράξεις.
31 Σύμφωνα με το αιτούν δικαστήριο, ο Οργανισμός εφοδιασμού της Κοινότητας (στο εξής: Οργανισμός) δήλωσε, με έγγραφο της 30ής Μαΐου 1995, ότι το ζήτημα της αστικού δικαίου κυριότητας δεν ενέπιπτε στην αρμοδιότητα ούτε της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ούτε του Οργανισμού και ότι η διαφορά επί της κυριότητας των υλικών έπρεπε να επιλυθεί κατ’ εφαρμογήν του αστικού δικαίου.
32 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Oberlandesgericht Oldenburg αποφάσισε την αναστολή της ενώπιόν του διαδικασίας και την υποβολή στο Δικαστήριο των ακολούθων προδικαστικών ερωτημάτων, που είναι όμοια όσον αφορά και τις δυο υποθέσεις:
«1) Περιλαμβάνουν οι όροι “κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση” του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης [ΑΕ] και τον εμπλουτισμό ουρανίου;
2) Αναπτύσσει μια επιχείρηση με έδρα εκτός του εδάφους στο οποίο έχει εφαρμογή η Συνθήκη ΕΚΑΕ όλες ή μέρος από τις δραστηριότητές της κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, [ΑΕ] στο έδαφος της Κοινότητας [...], όταν διατηρεί με επιχείρηση που έχει την έδρα της στο έδαφος της Κοινότητας εμπορική σχέση η οποία έχει ως αντικείμενο:
α) την προμήθεια πρώτων υλών για την παρασκευή εμπλουτισμένου ουρανίου και τον εφοδιασμό με εμπλουτισμένο ουράνιο από την επιχείρηση που έχει έδρα στο έδαφος της Κοινότητας·
β) την εναποθήκευσή του σε άλλη επιχείρηση που έχει έδρα στο έδαφος της Κοινότητας;
3) α) Απαιτεί το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, [ΑΕ], ανεξαρτήτως των φυσικών μεταβολών που οφείλονται στην κατεργασία, την υλική ταυτότητα μεταξύ των παραλαμβανομένων για κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση υλών, και αυτών οι οποίες στη συνέχεια παραδίδονται με τη σειρά τους;
β) Ή αρκεί το ότι τα κατεργασμένα υλικά αντιστοιχούν κατά ποιότητα και ποσότητα προς τα παραληφθέντα;
γ) Αποκλείεται η εφαρμογή του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, [ΑΕ] όταν στα επαναπαραδοθέντα υλικά δεν μπορεί να συγκαταλεγεί κανένα από τα παραληφθέντα από τον λήπτη υλικά;
δ) Αποκλείεται η εφαρμογή του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, [ΑΕ] όταν η προβαίνουσα στην κατεργασία επιχείρηση αποκτά με την παραλαβή των πρώτων υλών την κυριότητά τους και ως εκ τούτου πρέπει, μετά την κατεργασία, να επαναμεταβιβάσει στον αντισυμβαλλόμενο την κυριότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου;
4) α) Αποκλείεται η εφαρμογή του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, [ΑΕ] όταν τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα ή επιχειρήσεις δεν εκπληρώνουν την έναντι του Οργανισμού […] υποχρέωση κοινοποιήσεως που υπέχουν από το άρθρο 75, δεύτερο εδάφιο, [ΑΕ];
β) Μπορεί η παράβαση της έναντι του Οργανισμού […] υποχρεώσεώς τους κοινοποιήσεως, που υπέχουν από το άρθρο 75, δεύτερο εδάφιο, [ΑΕ], να θεραπευτεί από το ότι τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα ή επιχειρήσεις εκπληρώνουν εκ των υστέρων την υποχρέωσή τους κοινοποιήσεως ή ότι ο Οργανισμός […] λαμβάνει γνώση εκ των υστέρων δι’ άλλου τρόπου;
5) α) Καθίσταται ανενεργός μια συμφωνία ή σύμβαση, κατά την έννοια του άρθρου 73 της Συνθήκης [ΕΑ], όταν οι συμβαλλόμενοι δεν λαμβάνουν την αναγκαία κατά τη διάταξη αυτή προηγούμενη συναίνεση της Επιτροπής […];
β) Μπορεί ενδεχομένως το ανενεργό της σχετικής δικαιοπραξίας να θεραπευθεί από το ότι τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα ή επιχειρήσεις λαμβάνουν εκ των υστέρων τη συναίνεση ή από το ότι τα όργανα της Κοινότητας, αφού έχουν λάβει κατ’ άλλο τρόπο γνώση, παραμένουν αδρανή;
6) α) Απαγορεύεται το να διαθέτει κάποιος υλικά, κατά την έννοια του άρθρου 57, παράγραφος 1, [ΑΕ], όταν ο ενδιαφερόμενος παραγωγός δεν εκπληρώνει την έναντι του Οργανισμού […] υποχρέωσή του προσφοράς, που υπέχει από το άρθρο 57, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, [ΑΕ];
β) Μπορεί η παράβαση της έναντι του Οργανισμού […] υποχρεώσεως προσφοράς, που υφίσταται βάσει του άρθρου 57, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, [ΑΕ], να θεραπευθεί από το ότι ο παραγωγός εκπληρώνει εκ των υστέρων την υποχρέωσή του προσφοράς ή από το ότι ο Οργανισμός […] λαμβάνει κατ’ άλλο τρόπο γνώση και δεν κάνει χρήση του δικαιώματός του προαιρέσεως;
7) Περιλαμβάνει ο όρος “παραγωγή” του άρθρου 86 [ΑΕ] και τον εμπλουτισμό ουρανίου;
8) Αποτελούν το ακατέργαστο ουράνιο ή το ασθενώς εμπλουτισμένο ουράνιο αρχικά υλικά κατά την έννοια του άρθρου 197, σημείο 1, τελευταία περίοδος, [ΑΕ];
9) α) Μπορεί επί υλικών, τα οποία έχουν καταστεί ιδιοκτησία της Κοινότητας […] δυνάμει του άρθρου 86, πρώτο εδάφιο, [ΑΕ] να θεμελιωθεί και μεταβιβασθεί κυριότητα κατά την έννοια του άρθρου 903 του γερμανικού Αστικού Κώδικα;
β) Αποτελεί το κατά το άρθρο 87 [ΑΕ] εναπομένον στα υποκείμενα δικαίου πλέον ευρύ δικαίωμα χρήσεως και καταναλώσεως sui generis εμπράγματο δικαίωμα αντίστοιχο ή ανάλογο προς κυριότητα, παράλληλα με τα εμπράγματα δικαιώματα που προβλέπονται από τον γερμανικό Αστικό Κώδικα;
10) Αναπτύσσει μια επιχείρηση μέρος από τις δραστηριότητές της, κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, [ΑΕ], [εντός] των κρατών μελών της Κοινότητας, όταν πωλεί ή αποκτά εμπλουτισμένο ουράνιο εναποθηκευμένο σ’ αυτά τα κράτη;
11) Πρέπει το άρθρο 73 [ΑΕ] να εφαρμοστεί, mutatis mutandis, και σε συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο εμπλουτισμένο ουράνιο που βρίσκεται εναποθηκευμένο στο έδαφος της Κοινότητας και στις οποίες μετέχουν αποκλειστικώς υπήκοοι τρίτων κρατών;»
33 Με διάταξη της 30ής Ιουνίου 2004 του Προέδρου του Δικαστηρίου αποφασίστηκε η συνεκδίκαση των υποθέσεων C-123/04 και C-124/04 προς διευκόλυνση της έγγραφης και προφορικής διαδικασίας και προς έκδοση κοινής αποφάσεως.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος
34 Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει αν το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, ΑΕ έχει την έννοια ότι στους όρους «κατεργασία», «μεταποίηση» ή «μορφοποίηση» της εν λόγω διατάξεως περιλαμβάνεται και ο εμπλουτισμός ουρανίου.
35 Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί, πρώτον, ότι, σύμφωνα με το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, ΑΕ, «οι διατάξεις του [κεφαλαίου 6] δεν εφαρμόζονται επί υποχρεώσεων που έχουν ως αντικείμενο την κατεργασία, τη μεταποίηση [ή] τη μορφοποίηση των μεταλλευμάτων, αρχικών υλικών ή ειδικών σχασίμων υλικών», που έχουν αναληφθεί σύμφωνα με κάποιον από τους τρόπους που περιγράφονται στα στοιχεία α΄, β΄ και γ΄ της διατάξεως αυτής.
36 Δεύτερον, όπως προκύπτει από τις υποβληθείσες στο Δικαστήριο παρατηρήσεις, ο εμπλουτισμός ουρανίου συνίσταται σε μια διαδικασία διαχωρισμού των ισοτόπων, είτε μέσω αεριώδους διάχυσης είτε μέσω φυγοκέντρησης, προκειμένου να αυξηθεί η περιεκτικότητα σε ουράνιο 235 και να καταστεί έτσι το ουράνιο κατάλληλο για χρήση εντός αντιδραστήρα.
37 Πάντως, όπως ορθώς παρατηρούν η Siemens, η UBS, η TUEC και οι κυβερνήσεις που έχουν υποβάλει παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, μια τέτοια διαδικασία διαχωρισμού, ως προς την οποία δεν έχει προβληθεί ο ισχυρισμός ότι επηρεάζει τη συνολική κατάσταση των υλικών, αποτελεί διαδικασία μεταποίησης κατά την έννοια του άρθρου 75 AΕ.
38 Πράγματι, αφενός, η εν λόγω διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα την ανασύσταση του ουρανίου υπό άλλη μορφή και, επομένως, υπό την κοινή έννοια του όρου, τη μεταποίηση αυτού. Αφετέρου, όπως επισημαίνει ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 53 των προτάσεών του, οι όροι «κατεργασία», «μεταποίηση» ή «μορφοποίηση» είναι γενικοί όροι. Από μόνοι τους δεν καθιστούν δυνατό να συναχθεί ότι ορισμένες μορφές κατεργασίας, μεταποίησης ή μορφοποίησης μεταλλευμάτων, αρχικών υλικών ή ειδικών σχασίμων υλικών αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 75 AΕ, π.χ. λόγω ορισμένων τεχνικών χαρακτηριστικών που προσιδιάζουν στις περί ων ο λόγος κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση ή λόγω της εξ αυτών παραγομένης πρόσθετης αξίας.
39 Η ανωτέρω ερμηνεία επιβεβαιώνεται από τη γενική οικονομία και τον σκοπό του κεφαλαίου 6, μέρος του οποίου αποτελεί το άρθρο 75 ΑΕ. Πράγματι, με το εν λόγω κεφάλαιο τίθεται σε εφαρμογή η γενική υποχρέωση που έχει επιβληθεί στα όργανα της Κοινότητας από το άρθρο 2, στοιχείο δ΄, ΑΕ, δηλαδή να μεριμνούν για τον τακτικό και δίκαιο εφοδιασμό όλων των καταναλωτών με μεταλλεύματα και πυρηνικά καύσιμα (απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1971, 7/71, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 1049, σκέψη 22). Το άρθρο 75 ΑΕ έχει ως αποτέλεσμα τη μη υπαγωγή πλέον των υλικών που αποτελούν το αντικείμενο διαδικασιών συνδεομένων με εργασία «φασόν», που μνημονεύονται από την ίδια αυτή διάταξη, στις σχετικές με το καθεστώς εφοδιασμού διατάξεις (βλ. διάσκεμμα του Δικαστηρίου της 14ης Νοεμβρίου 1978, 1/78, Rec. 1978, σ. 2151, σκέψη 16).
40 Επομένως, το άρθρο 75 ΑΕ αφορά καταστάσεις που θεωρούνται ότι δεν επηρεάζουν ή δεν επηρεάζουν επαρκώς τον τακτικό και ακριβοδίκαιο εφοδιασμό όλων των χρηστών με μεταλλεύματα και πυρηνικά καύσιμα εντός της Κοινότητας, ώστε να δικαιολογείται η πλήρης εφαρμογή του προβλεπομένου από το κεφάλαιο 6 καθεστώτος. Όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει με μια διαδικασία όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ, που συνίσταται στον εμπλουτισμό εντός της Κοινότητας του ουρανίου που προέρχεται από τρίτο κράτος και προορίζεται να επιστρέψει σε τρίτο κράτος. Πράγματι, μια τέτοια διαδικασία είναι, αυτή καθεαυτήν, ουδέτερη προκειμένου περί του εφοδιασμού με ουράνιο των εγκατεστημένων στην Κοινότητα χρηστών.
41 Η ερμηνεία αυτή δεν κλονίζεται από το επιχείρημα της Επιτροπής ότι οι αποτελούσες το αντικείμενο διαπραγματεύσεων συμβάσεις στην ολιγοπωλιακή αγορά του εμπλουτισμού ουρανίου έχουν σημαντικά δυνητικά αποτελέσματα στην ασφάλεια του μακροπρόθεσμου εφοδιασμού της Κοινότητας και στην ισότητα μεταχειρίσεως των χρηστών. Πράγματι, αν υποτεθεί ότι αυτός ο ισχυρισμός είναι ακριβής, τέτοιο επιχείρημα συνεπάγεται ότι η ερμηνεία του άρθρου 75 ΑΕ εξαρτάται από τις συνθήκες της αγοράς. Όμως, τέτοια ερμηνεία των διατάξεων σχετικά με τους μηχανισμούς εφοδιασμού δεν μπορεί να γίνει δεκτή (βλ., κατά την έννοια αυτή, την προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 43).
42 Εξάλλου, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το επιχείρημα της INB ότι η ερμηνεία που προηγείται των όρων «κατεργασία», «μεταποίηση» και «μορφοποίηση» του άρθρου 76, πρώτο εδάφιο, ΑΕ καθιστά γράμμα κενού περιεχομένου την έννοια της παραγωγής ειδικών σχασίμων υλικών κατά το νόημα του άρθρου 86, δεύτερο εδάφιο, ΑΕ. Πράγματι, ούτε από τη μία ούτε από την άλλη από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι οι εν λόγω όροι και η εν λόγω έννοια αλληλοαποκλείονται. Κατά τα λοιπά, η σχέση μεταξύ, αφενός, του άρθρου 75 ΑΕ και, αφετέρου, του άρθρου 86 ΑΕ ρυθμίζεται ειδικώς από το άρθρο 75, τρίτο εδάφιο, ΑΕ, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε αναφοράς σ’ αυτούς τους όρους και σ’ αυτήν την έννοια.
43 Ομοίως, αντίθετα προς ό,τι διατείνεται η Επιτροπή, δεν αντίκειται προς το άρθρο 197 ΑΕ, το οποίο περιορίζεται στον προσδιορισμό της έννοιας των καυσίμων στο πλαίσιο διαφόρων διαδοχικών καταστάσεων, το να χαρακτηρίζεται το εμπλουτισμένο ουράνιο ως προϊόν προκύπτον από διαδικασία μεταποιήσεως.
44 Προκειμένου περί των αποφάσεων του Δικαστηρίου της 22ας Απριλίου 1999, C-161/97 P, Kernkraftwerke Lippe-Ems κατά Επιτροπής (Συλλογή 1999, σ. I-2057) και του Πρωτοδικείου της 25ης Φεβρουαρίου 1997, T-149/94 και T-181/94, Kernkraftwerke Lippe-Ems κατά Επιτροπής (Συλλογή 1997, σ. II-161), στις οποίες αναφέρονται η INB και η Επιτροπή προκειμένου να στηρίξουν τη θέση τους ότι οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται με σκοπό τον εμπλουτισμό ουρανίου δεν εμπίπτουν στο άρθρο 75 ΑΕ, αρκεί η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 2 της τελευταίας αυτής αποφάσεως, η υπόθεση εκείνη αφορούσε όχι σύμβαση επεξεργασίας, μεταποιήσεως ή μορφοποιήσεως κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, αλλά σύμβαση προμηθείας ουρανίου.
45 Τέλος, πρέπει να προστεθεί ότι, όπως επισημαίνει ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 57 των προτάσεών του, το γεγονός ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου αποτελεί κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση, κατά την έννοια του άρθρου 75 ΑΕ, δεν σημαίνει ότι παρόμοια διαδικασία απαλλάσσεται οποιουδήποτε ελέγχου. Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 75, δεύτερο εδάφιο, ΑΕ, υφίσταται, σχετικά με εμπίπτουσες στη διάταξη αυτή δεσμεύσεις, υποχρέωση κοινοποιήσεως στον Οργανισμό και η Επιτροπή δύναται να αντιτάσσεται στις δεσμεύσεις του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο β΄, ΑΕ. Εξάλλου, από το άρθρο 75, τρίτο εδάφιο, ΑΕ απορρέει ότι τα υλικά που αποτελούν το αντικείμενο των υποχρεώσεων του άρθρου αυτού υπόκεινται, εν πάση περιπτώσει, εντός των κρατών μελών, στα προβλεπόμενα στο κεφάλαιο 7 μέτρα ελέγχου.
46 Επομένως, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, ΑΕ έχει την έννοια ότι οι όροι «κατεργασία», «μεταποίηση» ή «μορφοποίηση» της εν λόγω διατάξεως καλύπτουν και τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
47 Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να μάθει αν το άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι μια επιχείρηση της οποίας η έδρα δεν κείται εντός των κρατών μελών ασκεί «όλες ή μέρος από τις δραστηριότητές της», κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, στα εν λόγω κράτη αν διατηρεί, με επιχείρηση της οποίας η έδρα βρίσκεται στα ίδια κράτη, εμπορικές σχέσεις που έχουν ως αντικείμενο είτε την προμήθεια πρώτων υλών για την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου και τον εφοδιασμό με εμπλουτισμένο ουράνιο είτε την αποθεματοποίηση του εν λόγω εμπλουτισμένου ουρανίου.
48 Από τις αποφάσεις περί παραπομπής προκύπτει ότι, με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει αν η INB μπορεί να χαρακτηριστεί ως επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ λόγω, αφενός, των εμπορικών σχέσεών της με την Urenco όσον αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου και, αφετέρου, με τη Siemens όσον αφορά την εναποθήκευση του εμπλουτισμένου ουρανίου. Το ερώτημα αυτό σκοπεί στο να καταστεί δυνατό στο εν λόγω δικαστήριο να προσδιορίσει αν στις προμνημονευθείσες δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από την INB εφαρμόζεται το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α΄, ΑΕ, που αφορά, ιδίως, τις δεσμεύσεις που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ επιχειρήσεων, ή το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ, που αφορά, μεταξύ άλλων, δεσμεύσεις που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ επιχειρήσεων και υπηκόων τρίτου κράτους.
49 Κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ, αποτελεί επιχείρηση κάθε επιχείρηση ή φορέας που ασκεί εντός των κρατών μελών όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων του στον τομέα που προσδιορίζεται από το αντίστοιχο κεφάλαιο της Συνθήκης ΕΚΑΕ.
50 Αυτή η προϋπόθεση πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι μια επιχείρηση πρέπει να ασκεί όλες ή μέρος των δικών της δραστηριοτήτων όσον αφορά τον πυρηνικό τομέα εντός των κρατών μελών, άλλως υφίσταται κίνδυνος το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ να στερηθεί σε σημαντικό βαθμό του νοήματός του. Πράγματι, εάν, λόγω απλώς και μόνον της υπάρξεως εμπορικών σχέσεων με επιχείρηση εγκατεστημένη εντός των κρατών μελών, ένας εγκατεστημένος σε τρίτο κράτος υπήκοος ασκούσε τις δραστηριότητές του εντός αυτού και καθίστατο έτσι επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ, δεν θα συνέτρεχε πλέον λόγος να ρυθμιστούν ειδικώς, από το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ, οι δεσμεύσεις μεταξύ μιας επιχειρήσεως και ενός υπηκόου τρίτου κράτους, εφόσον μια τέτοια συγκεκριμένη περίπτωση θα ενέπιπτε ήδη στο άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α΄, ΑΕ.
51 Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι μια επιχείρηση της οποίας η έδρα δεν κείται εντός των κρατών μελών δεν ασκεί, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων της εντός αυτών αν διατηρεί, με επιχείρηση της οποίας η έδρα βρίσκεται εντός αυτών των κρατών, εμπορικές σχέσεις που έχουν ως αντικείμενο είτε την προμήθεια πρώτων υλών με σκοπό την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου και τον εφοδιασμό με εμπλουτισμένο ουράνιο είτε την εναποθήκευση του εν λόγω εμπλουτισμένου ουρανίου.
Επί του τρίτου ερωτήματος
52 Με το τρίτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει αν, κατά την έννοια του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ, τα υλικά που παρέχονται με σκοπό την κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίησή τους πρέπει να ταυτίζονται προς αυτά που στη συνέχεια παραδίδονται ή αν αρκεί τα παραδιδόμενα υλικά να αντιστοιχούν, σε ποιότητα και ποσότητα, προς τα παρασχεθέντα υλικά χωρίς να είναι δυνατό, ενδεχομένως, τα τελευταία να συνδέονται με τα παραδοθέντα υλικά. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί επίσης να μάθει αν το γεγονός ότι η επιχείρηση που έχει αναλάβει το σχετικό έργο αποκτά την κυριότητα των πρώτων υλών κατά την παράδοσή τους και οφείλει ως εκ τούτου να μεταβιβάσει στον αντισυμβαλλόμενο την κυριότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου αφού το έχει κατεργαστεί εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ.
53 Προκειμένου περί του πρώτου σκέλους του ερωτήματος αυτού, από τις υποβληθείσες στο Δικαστήριο παρατηρήσεις προκύπτει ότι είναι στην πράξη αδύνατο να διαπιστωθεί η ύπαρξη ταυτότητας μεταξύ των υλικών που έχουν παρασχεθεί για εμπλουτισμό και των εμπλουτισμένων υλικών που παραδίδονται στη συνέχεια. Εξάλλου, όπως επισημαίνει ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 66 των προτάσεών του, η αρχή της υποκαταστασιμότητας, σύμφωνα με την οποία τα πυρηνικά υλικά θεωρούνται ως εναλλάξιμα, έχει γίνει δεκτή από τη διεθνή πρακτική και έχει αναγνωριστεί στο πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων της Κοινότητας.
54 Κατά συνέπεια, προκειμένου να δοθεί λυσιτελής ερμηνεία στο άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ, δεν μπορεί να θεωρείται ότι τα υλικά που παρέχονται με σκοπό την κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίησή τους πρέπει να ταυτίζονται προς αυτά που παραδίδονται στη συνέχεια. Εξάλλου, μια τέτοια ερμηνεία είναι σύμφωνη προς τη γενική οικονομία και τον σκοπό του κεφαλαίου 6. Πράγματι, εφόσον τα παραδιδόμενα υλικά αντιστοιχούν, σε ποιότητα και ποσότητα, στα υλικά που έχουν παρασχεθεί, ο εφοδιασμός με ουράνιο των εγκατεστημένων στην Κοινότητα χρηστών δεν επηρεάζεται.
55 Όσο για το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως ορθώς επισημαίνουν η UBS, η TUEC και οι έχουσες υποβάλει παρατηρήσεις κυβερνήσεις, το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ προβλέπει ότι «η κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίηση των οικείων υλικών γίνεται εντός της Κοινότητας και επιστρέφονται» σε αποδέκτη κείμενο εκτός της Κοινότητας, χωρίς οι πράξεις αυτές να εξαρτώνται από οποιονδήποτε νομικό τύπο. Επομένως, η εν λόγω διάταξη έχει εφαρμογή ακόμη και εάν αυτές οι πράξεις συνεπάγονται διττή μεταβίβαση κυριότητας, κατάσταση η οποία, κατά τα λοιπά, δεν επηρεάζει τον εφοδιασμό με ουράνιο των ευρισκομένων εντός της Κοινότητας χρηστών.
56 Επομένως, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι τα υλικά που παρέχονται με σκοπό την κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίησή τους δεν είναι ανάγκη να ταυτίζονται προς αυτά που παραδίδονται στη συνέχεια και ότι αρκεί τα παραδιδόμενα υλικά να αντιστοιχούν, σε ποιότητα και ποσότητα, στα παρασχεθέντα υλικά, χωρίς να είναι δυνατό, ενδεχομένως, να συνδέονται τα τελευταία με τα παραδοθέντα υλικά. Εξάλλου, η εν λόγω διάταξη έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι η επιχείρηση που έχει αναλάβει το έργο αποκτά την κυριότητα των πρώτων υλών κατά την παράδοσή τους και οφείλει ως εκ τούτου να μεταβιβάσει στον αντισυμβαλλόμενο την κυριότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου αφού το έχει κατεργαστεί δεν εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ.
Επί του τετάρτου ερωτήματος
57 Με το τέταρτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει από το Δικαστήριο τις συνέπειες μιας μη κοινοποιήσεως στον Οργανισμό, κατά την έννοια του άρθρου 75, δεύτερο εδάφιο, ΑΕ, καθώς και τις δυνατότητες θεραπείας της ελλείψεως τέτοιας κοινοποιήσεως. Το εν λόγω δικαστήριο αναφέρει ότι στο μέτρο που αυτό μπόρεσε να ελέγξει, εν όψει της επιχειρηματολογίας των διαδίκων της κύριας δίκης, δεν υπήρξε κοινοποίηση κατά την έννοια του άρθρου 75, δεύτερο εδάφιο, ΑΕ της συναφθείσας μεταξύ της INB και της Urenco συμβάσεως.
58 Όπως επισημαίνει ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 69 των προτάσεών του, η Επιτροπή επιβεβαίωσε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι έγινε τέτοια κοινοποίηση. Επομένως, δεν είναι αναγκαία η απάντηση στο τέταρτο ερώτημα για την επίλυση των διαφορών στις κύριες δίκες.
Επί των ερωτημάτων πέντε έως εννέα
59 Με τα ερωτήματα πέντε έως εννέα το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει τα άρθρα 57 ΑΕ, 73 AΕ, 86 AΕ, 87 AΕ και 197, σημείο 1, AΕ, πάντοτε στο πλαίσιο των αναληφθεισών από την INB δεσμεύσεων και σχετικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου.
60 Από την απάντηση στα τρία πρώτα ερωτήματα προκύπτει ότι απάντηση στα εν λόγω ερωτήματα δεν είναι αναγκαία για την επίλυση των διαφορών στις κύριες δίκες.
61 Πράγματι, τα άρθρα 57 AΕ, 73 AΕ, 86 AΕ και 87 AΕ αποτελούν μέρος, αντιστοίχως, των κεφαλαίων 6 και 8. Από το άρθρο 75, πρώτο και τρίτο εδάφιο, ΑΕ προκύπτει ότι οι διατάξεις των άρθρων αυτών δεν έχουν εφαρμογή επί των δεσμεύσεων του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ. Προκειμένου περί του άρθρου 197, σημείο 1, ΑΕ, το οποίο αποτελεί το αντικείμενο του ογδόου ερωτήματος, από τις αποφάσεις περί παραπομπής προκύπτει ότι το εν λόγω ερώτημα αφορά μόνον το ζήτημα εάν το άρθρο 86 ΑΕ έχει εφαρμογή επί των διαφορών στις κύριες δίκες.
62 Επομένως, τα ερωτήματα αυτά δεν χρήζουν απαντήσεως.
Επί του δεκάτου ερωτήματος
63 Με το δέκατο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει αν μια επιχείρηση «αναπτύσσει όλες ή μέρος από τις δραστηριότητές της» εντός των κρατών μελών, κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ, όταν πωλεί ή αποκτά το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει αποθηκευθεί εκεί.
64 Από τις αποφάσεις περί παραπομπής προκύπτει ότι, με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει αν η INB και η NEAG μπορούν να χαρακτηρισθούν ως επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ, λόγω της αντίστοιχης ιδιότητάς τους ως πωλητή και αγοραστή εμπλουτισμένου ουρανίου εναποθηκευμένου εντός των κρατών μελών.
65 Συναφώς, όπως προκύπτει από τη σκέψη 50 της παρούσας αποφάσεως, μια επιχείρηση αποτελεί επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 196, στοιχείο β΄, ΑΕ αν ασκεί όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων της στον πυρηνικό τομέα εντός των κρατών μελών. Τούτο δεν συμβαίνει στην περίπτωση επιχειρήσεως η οποία περιορίζεται στο να πωλεί ή να αποκτά το ουράνιο που είναι αποθηκευμένο εντός των κρατών μελών.
66 Επομένως, στο δέκατο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι μια επιχείρηση δεν ασκεί όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων της εντός των κρατών μελών, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, αν πωλεί ή αποκτά το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει αποθηκευθεί εκεί.
Επί του ενδεκάτου ερωτήματος
67 Με το ενδέκατο ερώτημά του, που αφορά συμβάσεις συναφθείσες, αφενός, μεταξύ της UBS και της NEAG και, αφετέρου, μεταξύ της TUEC και της NTC, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει αν το άρθρο 73 ΑΕ έχει εφαρμογή επί συμβάσεων σχετικών με το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει αποθηκευθεί στο έδαφος της Κοινότητας και στις οποίες μετέχουν αποκλειστικώς υπήκοοι τρίτων κρατών.
68 Συναφώς, πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το γράμμα του, το άρθρο 73 ΑΕ έχει εφαρμογή επί συμφωνιών ή επί συμβάσεων μεταξύ, αφενός, κράτους μέλους, προσώπου ή επιχειρήσεως και, αφετέρου, τρίτου κράτους, διεθνούς οργανισμού ή υπηκόου τρίτου κράτους, όπου προβλέπονται, παρεμπιπτόντως, παραδόσεις προϊόντων εμπιπτόντων στην αρμοδιότητα του Οργανισμού. Επομένως, η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμογή επί συναφθεισών μεταξύ των υπηκόων τρίτων κρατών συμφωνιών οι οποίες, κατά τα λοιπά, δεν μπορούν να θίγουν τον σχετικό με την ασφάλεια εφοδιασμού της Κοινότητας στόχο.
69 Επομένως, στο ενδέκατο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 73 ΑΕ έχει την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή επί συμβάσεων σχετικών με το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει αποθηκευθεί στο έδαφος της Κοινότητας και στις οποίες αποτελούν αποκλειστικώς συμβαλλόμενα μέρη υπήκοοι τρίτων κρατών.
Επί των δικαστικών εξόδων
70 Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους των κύριων δικών τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν προκειμένου να υποβάλουν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο έτεροι, πλην των εν λόγω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, ΑΕ έχει την έννοια ότι οι όροι «κατεργασία», «μεταποίηση» ή «μορφοποίηση» της εν λόγω διατάξεως καλύπτουν και τον εμπλουτισμό ουρανίου.
2) Το άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι μια επιχείρηση της οποίας η έδρα δεν κείται εντός των κρατών μελών δεν ασκεί, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων της εντός αυτών αν διατηρεί, με επιχείρηση της οποίας η έδρα βρίσκεται εντός αυτών των κρατών, εμπορικές σχέσεις που έχουν ως αντικείμενο είτε την προμήθεια πρώτων υλών με σκοπό την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου και τον εφοδιασμό με εμπλουτισμένο ουράνιο είτε την εναποθήκευση του εν λόγω εμπλουτισμένου ουρανίου.
3) Το άρθρο 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι τα υλικά που παρέχονται με σκοπό την κατεργασία, μεταποίηση ή μορφοποίησή τους δεν είναι ανάγκη να ταυτίζονται προς αυτά που παραδίδονται στη συνέχεια και ότι αρκεί τα παραδιδόμενα υλικά να αντιστοιχούν, σε ποιότητα και ποσότητα, στα παρασχεθέντα υλικά, χωρίς να είναι δυνατό, ενδεχομένως, να συνδέονται τα τελευταία με τα παραδοθέντα υλικά. Εξάλλου, η εν λόγω διάταξη έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι η επιχείρηση που έχει αναλάβει το έργο αποκτά την κυριότητα των πρώτων υλών κατά την παράδοσή τους και οφείλει ως εκ τούτου να μεταβιβάσει στον αντισυμβαλλόμενο την κυριότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου αφού το έχει κατεργαστεί δεν εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 75, πρώτο εδάφιο, στοιχείο γ΄, ΑΕ.
4) Το άρθρο 196, στοιχείο β΄, ΑΕ έχει την έννοια ότι μια επιχείρηση δεν ασκεί όλες ή μέρος των δραστηριοτήτων της εντός των κρατών μελών, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, εάν πωλεί ή αποκτά το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει αποθηκευθεί εκεί.
5) Το άρθρο 73 ΑΕ έχει την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή επί συμβάσεων σχετικών με το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει αποθηκευθεί στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και στις οποίες αποτελούν αποκλειστικώς συμβαλλόμενα μέρη υπήκοοι τρίτων κρατών.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
Full & Egal Universal Law Academy