SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
22 ta' Ġunju 2006(1)
"Irkupru a posteriori tad-dazji fuq l-importazzjoni – Maħfra tad-dazji fuq l-importazzjoni – Kundizzjonijiet – Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità – Portata ta' l-obbligu ta' riferiment lill-Kummissjoni – Nuqqas ta' dikjarazzjoni minn kontribwent in bona fide ta' ħlasijiet tad-drittijiet komplementari li kellhom jiġu inkorporati fil-valur għal skopijiet doganali tal-merkanzija importata"
Fil-kawża C-419/04
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skond l-Artikolu 234 KE, imressqa mill-cour d’appel de Poitiers (Franza), b'Deċiżjoni tal-21 ta' Settembru 2004, li waslet il-Qorti tal-Ġustizzja fit-30 ta' Settembru 2004, fil-proċedura
Conseil général de la Vienne
vs
Directeur général des douanes et droits indirects,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn A. Rosas, President ta' l-Awla, J.-P. Puissochet, S. von Bahr, U. Lõhmus (Relatur) u A. Ó Caoimh, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Tizzano,
Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-28 ta' Settembru 2005,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– għall-conseil général de la Vienne, minn J.-M. Salva u R. Barazza, Avocats,
– għall-Gvern Franċiż, minn G. de Bergues u A. Colomb, bħala aġenti,
– għall-Gvern Slovakk, minn R. Procházka, bħala aġent,
– għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn J. Hottiaux u X. Lewis, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-17 ta' Novembru 2005,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 871 tar-Regolament (KEE) Nru 2454/93 tal-Kummissjoni, tat-2 ta' Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Komunità (ĠU L 253, p. 1), hekk kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 1677/98 tal-Kummissjoni, tad-29 ta' Lulju 1998 (ĠU L 212, p. 18, iktar 'il quddiem ir-"regolament ta' applikazzjoni").
2 Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża bejn il-conseil général de la Vienne u d-directeur général des douanes et droits indirects fir-rigward tal-ħlas ta' ammont ta' EUR 221286 li jikkorrispondi għad-dazji ta’ l-importazzjoni li ġew ikkunsidrati minn din ta' l-aħħar bħala evażi.
Il-kuntest ġuridiku
3 L-Artikolu 220(2) tar-Regolament (KEE) Nru 2913/92 tal-Kunsill, tat-12 ta' Ottubru 1992, li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Komunità (GU L 302, p. 1, iktar 'il quddiem il-"Kodiċi Doganali tal-Komunità") jipprovdi kif ġej:
"Ħlief fil-każijiet li ssir referenza għalihom fit-tieni u t-tielet subparagrafi ta’ l-Artikolu 217(1), daħliet sussegwenti [tad-dazji li jirriżultaw minn dejn doganali] fil-kontijiet m’għandhomx isiru fejn:
[…]
b) l-ammont ta’ dazju legalment dovut ma jkunx iddaħħal filkontijiet bħala riżultat ta’ żball min-naħa ta’ l-awtoritajiet doganali liema żball ma setgħetx raġonevolment tinduna bih il-persuna responsabbli għall-ħlas, waqt li din ta’ l-aħħar tkun aġixxiet bil-bona fidi u ħarset id-dispożizzjonijiet kollha stipulati mil-leġislazzjoni fis-seħħ fir-rigward tad-dikjarazzjoni doganali;
[…]"
4 Skond l-Artikolu 235 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità:
"It-tifsiriet li ġejjin għandhom japplikaw:
[…]
b) "maħfra” tfisser jew deċiżjoni li ssir rinunzja għall-ammont tad-dejn doganali kollu jew parti minnu jew deċiżjoni li tannulla daħla fil-kontijiet ta’ l-ammont kollu jew parti minnu ta’ dazju fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni li ma ġiex imħallas."
5 It-tieni u t-tielet paragrafi ta' l-Artikolu 236(1) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità jipprovdu li:
"Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jintbagħtu sakemm jiġi stabbilit li meta kienu ddaħħlu fil-kontijiet l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut jew li dak l-ammont iddaħħal fil-kontijiet bi ksur tal-Artikolu 220(2).
Ebda ħlas lura jew maħfra m’għandha tingħata meta l-fatti li wasslu għall-ħlas jew daħla fil-kontijiet ta’ ammont li ma kienx legalment dovut kienu r-riżultat ta’ azzjoni maħsuba mill-persuna involuta."
6 L-Artikolu 869 tar-regolament ta' applikazzjoni jipprovdi:
"L-awtoritajiet doganali għandhom huma stess jiddeċiedu li ma jagħtux kas a posteriori dazji li ma jkunux jinġabru:
[…]
b) f’każijiet li jikkunsidraw li fihom l-kondizjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 220(2)(b) tal-Kodiċi jkunu sodisfatti, sakemm l-ammont mhux miġbur mill-operatur ikkonċernat f’dak li għandu x’jaqsam ma’ operazjoni waħda jew aktar ta’ l-importazzjoni jew ta’ l-esportazzjoni imma b’konsegwenza ta’ żball wieħed, ikun anqas minn 50000 [EUR];
[…]"
7 L-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni jipprovdi kif ġej:
"F'każijiet apparti minn dawk msemmija fl-Artikolu 869, meta l-awtoritajiet doganali jew jikkunsidraw li l-kondizjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 220(2)(b) tal-Kodiċi jkunu mwettqa jew ikollhom dubju dwar l-kamp ta' l-applikazzjoni preċiża tal-kriterji ta' dik id-dispożizzjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma' każ partikolari, dawk l-awtoritajiet għandhom jissottimettu l-każ lill-Kummissjoni, sabiex deċiżjoni tkun tista tittieħed bi qbil mal-proċedura stabbilita fl-Artikoli 872 sa 876. Il-każ irriferit lill Kummissjoni għandu jkun fiħ l-informazzjoni kollha meħtieġa għal eżami sħieħ tal-każ. Għandu wkoll ikun fih stqarrija iffirmata mill-persuna kkonċernata mal-każ li għandu jitressaq quddiem il-Kummissjoni, jiċċertifika li hu kien qara il-każ u jistqarr, jew li hu m'għandu xejn li jżid, jew li jniżżel l-informazzjoni addizzjonali kollha li hu jikkonsidra li għandha tkun inkluża.
Malli tirċievi l-każ il-Kummissjoni għandha tinforma b'dan lill-Istat Membru kkonċernat.
Jekk jinstab li l-informazzjoni fornuta mill-Istat Membru ma tkunx biżżejjed ħalli tkun tista tittieħed deċiżjoni dwart il-każ ikkonċernat fid-dawl tal-fatti kollha magħrufa, il-Kummissjoni tista' titlob li tingħatala informazzjoni addizjonali."
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
8 Il-conseil général de la Vienne, fil-kwalità tagħha ta' Membru ta' sorveljanza ta' impriża semipubblika lokali li tmexxi l-Parc du Futuroscope (iktar 'il quddiem il-"Futuroscope"), akkwista, diversi drabi, materjal awdjoviżiv mingħand fornitur Kanadiż, il-kumpannija IMAX Corporation (iktar 'il quddiem "IMAX"). Il-conseil général de la Vienne jibqa' proprjetarju ta' dan il-materjal, li l-isfruttament tiegħu ġie fdat lill-Futuroscope.
9 Matul ix-xhur ta' Marzu u April 1993, il-conseil général de la Vienne importa, skond ftehim li kkonkluda ma' IMAX, f'isem Futuroscope, is-sistema ta' projezzjoni, imsejħa "Solido". Skond dan il-Ftehim, il-prezz ta' xiri tal-materjal in kwistjoni kien jammonta għal 3431650 USD. Barra minn hekk, ħlas tad-drittijiet komplementari ta' 1.8 FRF (0.27 EUR) kellu jitħallas lill-Imax għal kull daħla bi ħlas fil-park ta' Futuroscope.
10 Il-conseil général de la Vienne ddikjara l-ammont ta' 3431650 USD bħala valur tal-materjal importat. Matul kontroll effettwat mill-amministrazzjoni Franċiża tad-dazji (iktar 'il quddiem l-"amministrazzjoni") wara l-operazzjonijiet ta' żdoganament mid-dwana, ġie kkonstatat li l-ħlasijiet tad-drittijiet komplementari mħallsa fuq il-biljetti ta' dħul, matul is-snin 1993 sa 1995, ma kinux ġew iddikjarati bħala li jagħmlu parti mill-valur għall-iskopijiet doganali ta' l-imsemmi materjal. Fix-xahar ta' Lulju 1997, l-investigazzjoni ġiet magħluqa b'rapport ta' konstatazzjoni ta' ksur, li kkonkluda dikjarazzjoni falza tal-valur għall-iskopijiet doganali ta' l-imsemmija materjali.
11 Il-conseil général de la Vienne ressaq ilment quddiem il-Kummissjoni ta' konċiljazzjoni u kompetenza doganali, li kkonkludiet, f'April 1999, li l-valur għall-iskopijiet doganali tal-materjal importat kien ġie mnaqqas mill-ammont tal-ħlasijiet tad-drittijiet komplementari għas-somma ta' 5517281 FRF. Matul ix-xahar ta' Settembru 1999, huwa indirizza lid-direction générale des douanes et droits indirects, fuq il-bażi ta' l-Artikoli 236 u 239 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità, applikazzjoni għall-maħfra tad-dejn doganali mitlub. Din l-applikazzjoni ġiet miċħuda f'Ġunju 2000.
12 Sussegwentement, il-conseil général de la Vienne rrefera l-każ quddiem il-ministre de l’Économie, des Finances et de l’Industrie b'rikors ta' l-appell. Wara li reġa ġie eżaminat l-inkartament u fuq istruzzjoni ta' dan il-Ministeru, id-Directeur général des douanes et droits indirects informa, fis-16 ta' Lulju 2001, l-imsemmi conseil bid-deċiżjoni tiegħu li jirreferi l-każ lill-Kummissjoni. B'nota tat-18 ta' Settembru 2001, l-amministrazzjoni resqet lill-Kummissjoni ittra li fiha esponiet ir-raġunijiet li wassluha biex tinkludi l-ammont ta' ħlasijiet tad-drittijiet komplementari fil-valur għall-iskopijiet doganali tal-materjal importat u staqsiet jekk il-Kummissjoni kinitx taqbel ma dan l-approċċ. Din it-talba baqgħet bla risposta.
13 Fid-19 ta' Lulju 2001, l-amministrazzjoni resqet lill-conseil général de la Vienne quddiem it-tribunal d’instance de Poitiers u talbet il-kundanna tiegħu għall-ħlas tad-dazji fuq l-importazzjoni kkunsidrati bħala evażi. B'deċiżjoni ta' l-20 ta' Diċembru 2002, dan it-tribunal ikkundanna l-imsemmi conseil għall-ħlas tas-somma kkontestata.
14 Il-conseil général de la Vienne appella minn din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju. Billi kkunsidrat li l-kawża mressqa quddiemha teħtieġ interpretazzjoni ta' l-Artikolu 871 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità, il-cour d'appel de Poitiers iddeċidiet li tissospendi l-proċedura u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
"L-Artikolu 871 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità dwar l-irkupru ta' l-ammont tad-dejn doganali għandu jiġi interpretat bħala li jistabbilixxi proċedura indispensabbli u obbligatorja taħt piena ta' nullità, meta l-awtoritajiet doganali nazzjonali mmanifestaw f'mument kwalunkwe tal-proċedura ta' rkupru li huma kellhom dubju, relattivament għal persuna taxxabbli in bona fide, fir-rigward tal-portata tal-kriterji relatati ma' l-irkupru jew il-maħfra ta' dazji li jirriżultaw minn dejn doganali evaż għax ma ddaħħalx fil-kontijiet fid-data meta dan id-dejn kellu jagħti lok għal irkupru, dejn relatat ma' l-eventwali inklużjoni fil-prezz ta' akkwist ta' materjal awdjoviżiv ipprovdut minn fornitur Kanadiż ta' ħlas tad-drittijiet inkluż b'mod obbligatorju fil-prezz ta' dħul tal-park ta' divertiment li fih dan il-materjal huwa sfruttat, kemm jekk il-viżitatur li ħallas il-ħlas tad-dritt ta' l-awtur ibbenefika jew le minn dan l-isfruttament?"
Fuq id-domanda preliminari
Fuq l-ammissibbiltà
15 Il-Gvern Franċiż jikkunsidra li t-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi ddikjarata inammissibbli.
16 Fl-ewwel lok, għandu jiġi sostnut li l-użu mill-awtoritajiet doganali ta' Stat Membru ta' l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni jissuponi li dawn ta' l-aħħar jikkunsidraw li l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 220(2)(b) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità huma sodisfatti jew li huma għandhom dubju fir-rigward tal-portata tal-kriterji ta' din l-aħħar dispożizzjoni fid-dawl tal-każ ikkonċernat.
17 Issa, skond il-Gvern Franċiż, il-kawża prinċipali ma tirrigwardax applikazzjoni għall-maħfra ta' dazji doganali ppreżentata skond it-tieni ipoteżi prevista fit-tieni inċiż ta' l-Artikolu 236(1) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità, applikabbli meta l-ammont tad-dazji fuq l-importazzjoni ddaħħal fil-kontijiet bi ksur tal-Artikolu 220(2) ta' l-imsemmi Kodiċi, iżda tirrigwarda l-kontestazzjoni tal-mertu ta' dejn doganali. Fil-fatt, il-conseil général de la Vienne kien għamel applikazzjoni għall-maħfra tad-dazji fuq l-importazzjoni skond l-ewwel ipoteżi msemmija fl-imsemmi inċiż 1 ta' l-Artikolu 236(1), li skondha maħfra minn dawn id-dazji għandha tiġi mogħtija jekk, fil-mument meta ddaħħlu fil-kontijiet, l-ammont ta' dawn id-dazji ma kienx dovut. Huwa jżid li operatur ma jistax fl-istess ħin jikkontesta l-ammont ta' dejn doganali u jitlob li parti minn dan l-ammont ma jiddaħħalx fil-kontijiet a posteriori minħabba żball allegat li kien ġie magħmul mill-amministrazzjoni.
18 Fit-tieni lok, il-Gvern Franċiż josserva li t-talba għal opinjoni ssottomessa lill-Kummissjoni fit-18 ta' Settembru 2001 mill-amministrazzjoni tirrigwarda l-valur doganali tal-materjali importati fl-1993 u kellha bħala għan li tikseb konferma ta' l-analiżi effettwata minn din ta' l-aħħar fir-rigward ta' l-ammont legalment dovut f'dan il-każ. Jekk, min-naħa l-oħra, l-amministrazzjoni kellha l-intenzjoni li tirreferi l-każ lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni, li kien iwassal għas-sospensjoni tal-proċedura ta' l-Istat Membru kkonċernat, hija ma kinitx tagħmel hekk b'sempliċi nota, iżda kien ikollha tissottometti l-inkartament lil din l-istituzzjoni.
19 F'dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, fil-kuntest ta' proċedura msemmija fl-Artikolu 234 KE, ibbażata fuq separazzjoni ċara tal-funzjonijiet bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, kull evalwazzjoni tal-fatti tal-kawża taqa' taħt il-kompetenza tal-qorti nazzjonali. Bl-istess mod hija biss il-qorti nazzjonali, li quddiemha tressqet il-kawża u li għandha tassumi r-responsabbiltà tad-deċiżjoni ġurisdizzjonali li għandha tingħata, li għandha tevalwa fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża kemm in-neċessità għal deċiżjoni preliminari sabiex tkun f'pożizzjoni li tagħti s-sentenza tagħha, kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tpoġġi lill-Qorti tal-Ġustizzja. Għaldaqstant, minħabba li d-domandi mressqa jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tiddeċiedi (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tal-25 ta' Frar 2003, IKA, C-326/00, Ġabra p. I-1703, punt 27).
20 Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, f'cirkustanzi eċċezzjonali, għandha teżamina l-kundizzjonijiet li fihom hija ntalbet tieħu deċiżjoni mill-qorti nazzjonali sabiex tivverifika l-kompetenza tagħha (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta' Diċembru 1981, Foglia, 244/80, Ġabra p. 3045, punt 21). Ir-rifjut li tiddeċiedi fuq domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali hija possibbli biss meta jidher b'mod manifest li l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju mitluba m'għandhiex x'taqsam bl-ebda mod mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema hija ta' natura ipotetika jew ukoll meta l-Qorti tal-Ġustizzja m'għandhiex l-elementi fattwali jew tad-dritt li huma essenzjali sabiex twieġeb b'mod utli għad-domandi magħmula lilha (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-13 ta' Marzu 2001, PreussenElektra, C-379/98, Ġabra p. I-2099, punt 39, u tat-22 ta' Jannar 2002, Canal Satélite Digital, C-390/99, Ġabra p. I-607, punt 19).
21 Dan mhuwiex il-każ fil-kawża prinċipali.
22 F'dan il-każ, huwa veru li eżami tad-dokumenti mressqa lill-Qorti tal-Ġustizzja f'din il-proċedura, li fosthom tidher in-nota tat-18 ta' Settembru 2001 li l-amministrazzjoni indirizzat lill-Kummissjoni, donnu jindika li l-kawża prinċipali tirrigwarda applikazzjoni għall-maħfra ta' dazji doganali fuq l-importazzjoni skond l-ewwel ipoteżi prevista fit-tieni inċiż ta' l-Artikolu 236(1) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità, jiġifieri dik li fiha l-ammont tad-dazji doganali ma kienx legalment dovut, u mhux skond it-tieni ipoteżi prevista f'din id-dispożizzjoni, li tiġġustifika użu ta' l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni mill-awtoritajiet doganali nazzjonali.
23 Madankollu għandu jiġi rrilevat li joħroġ, b'mod partikolari, minn dawn l-istess dokumenti li l-cour d'appel de Poitiers ikkunsidrat, minn naħa, li l-imsemmija awtoritajiet kellhom dubju fir-rigward tal-portata tal-kundizzjonijiet li jippermettu lill-persuna taxxabbli li tibbenefika min-nuqqas ta' inklużjoni a posteriori tad-dazji doganali li, skondhom, kellhom jiġu ddikjarati minn din ta' l-aħħar matul diversi snin konsekutivi, iżda li ma kinux ġew iddikjarati minħabba li din ta' l-aħħar ikkunsidrat, mingħajr ma jiġi invokat il-mala fede tagħha, li ma kinitx debitriċi tad-dazji mitluba, u, min-naħa l-oħra, li l-kawża prinċipali ma setgħatx tiġi kkunsidrata b'mod inekwivoka bħala proċedura ta' maħfra ta' dejn doganali, għax setgħet saħansitra tiġi analizzata bħala proċedura ta' rkupru.
24 Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tieħu in kunsiderazzjoni, fil-kuntest tat-tqassim tal-kompetenzi bejn il-qrati Komunitarji u nazzjonali, il-kuntest fattwali u leġiżlattiv li fih jaqaw taħtu d-domandi preliminari, hekk kif iddefinit bid-deċiżjoni ta' rinviju, (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tal-25 ta' Ottubru 2001, Ambulanz Glöckner, C-475/99, Ġabra p. I-8089, punt 10, u tat-2 ta' Ġunju 2005, Dörr u Ünal, C-136/03, Ġabra p. I-4759, punt 46).
25 Għaldaqstant, jidher li d-domanda magħmula għandha x'taqsam mas-suġġett tal-kawża prinċipali hekk kif iddefinit mill-qorti tar-rinviju, u li r-risposta għad-domanda magħmula tista' tkun utli lil din il-qorti biex tiddeċiedi jekk l-amministrazzjoni kellhiex jew le tirreferi l-każ lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 871 tar-Regoli tal-Proċedura, sabiex tittieħed deċiżjoni minn din ta' l-aħħar.
26 Isegwi li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.
Fuq il-mertu
27 Fir-rigward tal-fatti tal-kawża prinċipali u tat-terminoloġija tad-domanda magħmula, l-eżami ta' din ta' l-aħħar għandu jirrigwarda biss l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni u mhux il-kwistjoni jekk il-ħlasijiet tad-drittijiet komplementari magħmula lill-IMAX għandhomx jiġu inklużi mal-valur għal skopijiet doganali tal-materjal importat.
28 Fil-fatt, il-qorti tar-rinviju ma esprimietx inċertezza f'dan ir-rigward u limitat ruħha li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja fuq il-portata ta' l-obbligu impost fuq l-awtoritajiet doganali nazzjonali bl-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni, meta huma jimmanifestaw, f'mumemt kwalunkwe tal-proċedura ta' rkupru jew tal-proċedura ta' maħfra ta' dejn doganali, dubju li jirrigwarda n-nuqqas ta' inklużjoni a posteriori ta' dazji doganali mhux miġbura f'ċirkustanzi stabbiliti sew.
29 Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li, bid-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni għandux jiġi interpretat fis-sens li jobbliga l-awtoritajiet doganali nazzjonali li jirreferu l-każ quddiem il-Kummissjoni sabiex tittieħed deċiżjoni fuqha minn din ta' l-aħħar meta, f'mument kwalunkwe tal-proċedura ta' rkupru jew tal-proċedura ta' maħfra ta' dejn doganali, l-imsemmija awtoritajiet jimmanifestaw dubji fir-rigward tan-nuqqas ta' inklużjoni ta' dazji doganali mhux miġbura li jirriżultaw mill-omissjoni mill-importatur in bona fide li jiddikjara l-ħlasijiet tad-drittijiet li kellhom jiġu miżjuda mal-valur doganali tal-merkanzija importata, u jkunu ddikjaraw l-intenzjoni tagħhom li jirreferu l-każ lill-Kummissjoni.
30 Qabel ma' tingħata risposta għad-domanda rriformulata, għandha tiġi identifikata l-verżjoni ta' l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni li hija applikabbli ratione temporis għall-fatti tal-kawża prinċipali. Fil-fatt, fl-osservazzjonijiet tiegħu, il-Gvern Franċiż isostni li hija l-verżjoni ta' l-imsemmi Artikolu 871 li tirriżulta mir-Regolament (KE) Nru 1335/2003 tal-Kummissjoni, tal-25 ta' Lulju 2003, li jemenda r-Regolament Nru 2454/93 (ĠU L 187, p. 16), li għandha tkun is-suġġett ta' l-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja u mhux dik imsemmija mill-qorti tar-rinviju, minħabba li din id-dispożizzjoni tipprovdi regola tal-proċedura u, għaldaqstant, hija meqjusa li hija applikabbli għall-kawżi kollha pendenti fid-data li fiha hija daħlet fis-seħħ.
31 Il-Gvern Franċiż isostni li, f'dan ir-rigward, skond it-tieni inċiż ta' l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1335/2003, l-emendi magħmula minn dan ta' l-aħħar fir-regolament ta' applikazzjoni għandhom ikunu applikabbli għall-każijiet kollha li ma kinux ġew irriferuti lill-Kummissjoni għal deċiżjoni qabel l-1 ta' Awwissu 2003. Billi l-kundizzjonijiet imsemmija fl-Artikoli 869 u 871 tar-regolament ta' applikazzjoni għar-riferiment lill-Kummissjoni kienu ġew emendati u, b'mod partikolari, il-limitu ta' l-ammont mhux miġbur mill-operatur sar 500000 EUR, isegwi li l-amministrazzjoni mhijiex fi dritt li tirreferi l-każ lill-Kummissjoni, billi l-ammont mitlub fil-kuntest tal-kawża prinċipali żdied għal 221286 EUR.
32 Tali argument m'għandux jiġi kkunsidrat.
33 Jekk huwa veru li, skond ġurisprudenza stabbilita sew, ir-regoli tal-proċedura huma ġeneralment meqjusa applikabbli għall-kawżi kollha li jkunu pendenti meta dawn jidħlu fis-seħħ, bil-kontra tar-regoli sostantivi li ġeneralment jiġu interpretati li mhumiex applikabbli, bħala prinċipju, għas-sitwazzjonijiet li ġraw qabel id-dħul fis-seħħ tagħhom [ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tas-6 ta' Lulju 1993, CT Control (Rotterdam) u JCT Benelux vs Il-Kummissjoni C-121/91 u C-122/91, Ġabra p. I-3873, punt 22; tas-7 ta' Settembru 1999, De Haan, C-61/98, Ġabra p. I-5003, punt 13, u ta' l-14 ta' Novembru 2002, Ilumitrónica, C-251/00, Ġabra p. I-10433, punt 29], jibqa' l-fatt li, hekk kif irrilevah l-Avukat Ġenerali fil-punti 33 u 34 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-liġi l-ġdida jista' jkollha applikazzjoni immedjata biss meta mqabbla mas-sitwazzjonijiet li, minkejja li bdew taħt liġi preċedenti, ikomplu jipproduċu l-effetti tagħhom meta l-liġi ġdida ssir applikabbli.
34 Issa, għandu jiġi kkonstatat li l-1 ta' Awwissu 2003, meta l-emendi introdotti fir-regolament ta' applikazzjoni bir-Regolament Nru 1335/2003 daħlu fis-seħħ, is-sitwazzjoni ġuridika rilevanti f'dan il-każ ma pproduċietx iktar effett. F'dan ir-rigward, joħroġ mid-dokumenti miżjuda ma' l-inkartament li fis-16 ta' Lulju 2001 id-directeur général des douanes et droits indirects informa l-conseil général de la Vienne bid-deċiżjoni tiegħu li jirreferi l-każ lill-Kummissjoni, li dan ta' l-aħħar tressaq quddiem it-tribunal d'instance de Poitiers matul ix-xahar ta' Lulju 2001 u li l-amministrazzjoni ressqet talba għal opinjoni lill-Kummissjoni fit-18 ta' Settembru 2001.
35 Konsegwentement, sabiex tingħata risposta lill-qorti tar-rinviju li tippermettilha tiddeċiedi jekk, minħabba l-fatt li kienet immanifestat, f'mument kwalunkwe ta' proċedura ta' rkupru jew ta' proċedura ta' maħfra, dubju li jirrigwarda n-nuqqas ta' inklużjoni a posteriori ta' dazji doganali mhux miġbura, l-amministrazzjoni kienet fl-obbligu li tirreferi l-każ lill-Kummissjoni sabiex tittieħed deċiżjoni minn din ta' l-aħħar skond l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tinterpreta d-dispożizzjonijiet tar-regolament ta' applikazzjoni fil-verżjoni ta' dan ta' l-aħħar li jirriżulta mir-Regolament Nru 1677/98, li stabbilixxa, b'mod partikolari, għar-referenza lill-Kummissjoni, il-limitu tad-dazji mhux miġbura għal 50000 EUR.
36 L-Artikolu 220(2)(b) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità jipprovdi l-kundizzjonijiet li għandhom jiġu sodisfatti sabiex l-awtoritajiet doganali nazzjonali jkunu jistgħu ma jinkludux fil-kontijiet a posteriori l-ammont ta' dejn doganali. Fir-rigward tal-proċedura ta' maħfra tad-dazji, l-Artikolu 236 ta' l-imsemmi Kodiċi jirreferi għal dawn l-istess kundizzjonijiet billi jipprovdi, bħala waħda mill-ipoteżi li tippermetti lill-awtoritajiet doganali li jiddeċiedu li ma jiġbrux dejn doganali, iċ-ċirkustanza li l-ammont ta' dan ta' l-aħħar ġie inkluż fil-kontijiet bi ksur ta' l-Artikolu 220(2).
37 L-imsemmija kundizzjonijiet huma tlieta, jiġifieri żball ta' l-awtoritajiet doganali stess, li ma setgħetx raġonevolment tinduna bih il-persuna taxxabbli; il-bona fide ta' din ta' l-aħħar u r-rispett, minn din il-persuna taxxabbli tad-dispożizzjonijiet kollha previsti mil-leġiżlazzjoni fis-seħħ fir-rigward tad-dikjarazzjoni doganali.
38 Dawn it-tliet kundizzjonijiet kienu jidhru diġà, bħala tali, fl-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KEE) Nru 1679/79 tal-Kunsill, ta' l-24 ta' Lulju 1979, dwar l-irkupru a posteriori tad-dazji fuq l-importazzjoni jew tad-dazji fuq l-esportazzjoni li ma ġewx mitluba lill-persuna taxxabbli għal merkanzija ddikjarata għal skema doganali li tinkludi l-obbligu ta' ħlas ta' dawn id-dazji (ĠU L 197, p. 1), regolament li tħassar bil-Kodiċi Doganali tal-Komunità. Skond ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn it-tliet kundizzjonijiet għandhom jiġu sodisfatti b'mod kumulattiv (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi ta' l-14 ta' Mejju 1996, Faroe Seafood et, C-153/94 u C-204/94, Ġabra p. I-2465, punt 83; tas-26 ta' Novembru 1998, Covita, C-370/96, Ġabra p. I-7711, punt 24; tad-19 ta' Ottubru 2000, Sommer, C-15/99, Ġabra p. I-8989, punt 35, u Ilumitrónica, iċċitata iktar 'il fuq, punt 37).
39 Jirriżulta mill-kliem ta' l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni, moqri flimkien ma' l-Artikolu 869 tar-Regolament li, fil-kuntest ta' proċedura ta' rkupru ta' dazji mhux miġbura li l-ammont tagħhom jilħaq is-somma ta' 50000 EUR, jekk l-awtoritajiet doganali nazzjonali huma konvinti li l-imsemmija kundizzjonijiet mhumiex sodisfatti, huma għandhom jipproċedu direttament għall-irkupru.
40 Mill-imsemmija dispożizzjonijiet jirriżulta wkoll li, meta l-imsemmi limitu ta' 50000 EUR jintlaħaq, l-awtoritajiet doganali ma jistgħux joperaw waħedhom iżda għandhom l-obbligu li jirreferu l-każ quddiem il-Kummissjoni u li jaġixxu flimkien magħha f'żewġ ipoteżi, jiġifieri, jekk huma jikkunsidraw, fiċ-ċirkustanzi tal-każ, li l-imsemmija kundizzjonijiet huma sodisfatti, jew li huma għandhom dubji fir-rigward tal-portata tal-kriterji pprovduti fl-Artikolu 220(2)(b) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità fir-rigward tal-każ ikkonċernat. L-istess għandu jingħad fir-rigward ta' proċedura ta' maħfra ta' dazji doganali mibdija mill-persuna kkonċernata skond l-Artikolu 236 ta' l-imsemmi Kodiċi, flimkien ma' l-Artikolu 220(2)(b) ta' dan ta' l-aħħar.
41 Fil-każ ta' riferiment lill-Kummissjoni, il-proċedura implementata bir-regolament ta' applikazzjoni tingħalaq b'deċiżjoni li tistabbilixxi jekk is-sitwazzjoni eżaminata tippermettix li ma jiġux inklużi fil-kontijiet a posteriori d-dazji in kwistjoni jew li tingħata l-maħfra ta' dawn ta' l-aħħar. Fil-kuntest ta' din il-proċedura, id-dritt ta' smigħ minn persuni li huma kkonċernati huwa effettivament iggarantit u, skond l-Artikolu 873 tar-regolament ta' applikazzjoni, il-Kummissjoni tiddeċiedi wara konsultazzjoni ta' grupp ta' esperti kompost minn rappreżentanti ta' l-Istati Membri kollha.
42 Hekk kif ippreċiżat il-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward ta' l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 1697/79, l-għotja ta' setgħa ta' deċiżjoni lill-Kummissjoni fir-rigward ta' rkupru a posteriori ta' dazji doganali għandha bħala għan li tiggarantixxi l-applikazzjoni uniformi tad-dritt Komunitarju. Din ta' l-aħħar tirriskja li tiġi kkontestata fil-każijiet fejn tagħti lok għal talba ta' rinunzja għall-irkupru a posteriori, għax l-evalwazzjoni li jista' jibbaża ruħu fuqha Stat Membru biex jieħu deċiżjoni favorevoli tirriskja, fil-fatti, minħabba n-nuqqas probabbli ta' kull rikors kontenzjuż, li taħrab minn kontroll li jippermetti li jassigura applikazzjoni uniformi tal-kundizzjonijiet imposti mil-leġiżlazzjoni Komunitarja. Għall-kuntrarju, dan mhuwiex il-każ meta l-awtoritajiet nazzjonali jipproċedu għall-irkupru, huwa x'inhuwa l-ammont in kwistjoni. Huwa għalhekk legali għall-persuna kkonċernata li tikkontesta tali deċiżjoni quddiem il-qrati nazzjonali. Konsegwentement, l-uniformità tad-dritt Komunitarju tista' tiġi assigurata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tal-proċedura preliminari (sentenzi tas-26 ta' Ġunju 1990, Deutsche Fernsprecher, C-64/89, Ġabra p. I-2535, punt 13; tas-27 ta' Ġunju 1991, Mecanarte, C-348/89, Ġabra p. I-3277, punt 33, Faroe Seafood et, iċċitata iktar 'il fuq, punt 34).
43 Isegwi li, fir-rigward tat-tieni ipoteżi, jiġifieri l-każ fejn l-awtoritajiet doganali għandhom xi dubji, dawn ta' l-aħħar huma obbligati li jirreferu l-każ lill-Kummissjoni biss meta d-dubji jirrigwardaw il-portata tal-kriterji pprovduti fl-Artikolu 220(2)(b) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità fir-rigward tal-każ ikkonċernat, u biss minħabba l-eżistenza ta' tali dubji. Min-naħa l-oħra, jekk isegwi li dawn id-dubji tneħħew, anki wara li kienu mmanifestaw l-intenzjoni tagħhom li jirreferu l-każ lill-Kummissjoni, l-awtoritajiet doganali nazzjonali mhumiex iktar obbligati li jirreferu l-każ lil din ta' l-aħħar u għandhom, billi jaġixxu waħedhom, jipproċedu għall-irkupru jew jirrifjutaw il-maħfra.
44 F'kull każ, meta d-dubji ta' l-awtoritajiet doganali nazzjonali jirrigwardaw kwistjoni barra minn dik tal-portata tal-kriterji pprovduti fl-Artikolu 220(2)(b) ta' l-imsemmi Kodiċi fir-rigward tal-każ ikkonċernat, bħall-possibbiltà li ma jiġux inklużi fil-kontijiet a posteriori d-dazji doganali mhux miġbura li jirriżultaw minn omissjoni ta' dikjarazzjoni minn importatur ta' ħlasijiet ta' drittijiet li kellhom jiġu miżjuda mal-valur doganali tal-merkanzija importata, anki jekk dan l-importatur huwa in bona fide, l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni mhuwiex applikabbli u, għalhekk, l-imsemmija awtoritajiet mhumiex obbligati jirreferu l-każ lill-Kummissjoni biex jiġi deċiż minn din ta' l-aħħar.
45 Fil-fatt, billi l-bona fide tal-persuna taxxabbli hija biss waħda mill-kundizzjonijiet li għandhom inevitabbilment jiġu sodisfatti biex in-nuqqas ta' inklużjoni a posteriori ta' dazji doganali jista' jiġi kkunsidrat, hija mhijiex ta' natura, waħedha, li tobbliga l-awtoritajiet doganali nazzjonali jirreferu l-każ lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni.
46 Konsegwentement, ir-risposta lid-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 871 tar-regolament ta' applikazzjoni għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta' proċedura ta' rkupru jew ta' maħfra ta' dazji doganali mhux miġbura, l-awtoritajiet doganali nazzjonali mhumiex obbligati jirreferu l-każ lill-Kummissjoni biex jiġi deċiż minn din ta' l-aħħar meta d-dubji li huma kellhom fir-rigward tal-portata tal-kriterji msemmija fl-Artikolu 220(2)(b) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità fil-konfront tal-każ ikkonċernat ikunu tneħħew, anki wara li l-imsemmija awtoritajiet immanifestaw l-intenzjoni tagħhom li jirreferu l-każ lill-Kummissjoni, jew meta d-dubji li kellhom jirrigwardaw l-inklużjoni a posteriori ta' dazji doganali mhux miġbura, li tirriżulta mill-omissjoni ta' l-importatur in bona fede, li jiddikjara l-ħlas tad-drittijiet li kellhom jiġu miżjuda mal-valur doganali tal-merkanzija importata.
Fuq l-ispejjeż
47 Peress illi din l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi dwar l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta' u tiddeċiedi li:
L-Artikolu 871 tar-Regolament (KEE) Nru 2454/93 tal-Kummissjoni, tat-2 ta' Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 2913/92 tal-Kunsill, li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Komunità, hekk kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 1677/98 tal-Kummissjoni, tad-29 ta' Lulju 1998, għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta' proċedura ta' rkupru jew maħfra ta' dazji doganali mhux miġbura, l-awtoritajiet doganali nazzjonali mhumiex obbligati jirreferu l-każ lill-Kummissjoni biex jiġi deċiż minn din ta' l-aħħar, meta d-dubji li hija kellha fir-rigward tal-portata tal-kriterji pprovduti fl-Artikolu 220(2)(b) tar-Regolament (KEE) Nru 2913/92 tal-Kunsill, tat-12 ta' Ottubru 1992, li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Komunità, fil-konfront tal-każ ikkonċernat tneħħew, anki wara li l-imsemmija awtoritajiet ikunu mmanifestaw l-intenzjoni tagħhom li jirreferu l-każ lill-Kummissjoni, jew meta d-dubji li huma kellhom jirrigwardaw l-inklużjoni a posteriori ta' dazji doganali mhux miġbura li jirriżultaw mill-omissjoni ta' l-importatur in bona fede li jiddikjara l-ħlas tad-drittijiet li kellhom jiġu miżjuda mal-valur doganali tal-merkanzija importata.
Firem
1 Lingwa tal-kawża: il-Franċiż
Full & Egal Universal Law Academy